Джон Глас: Шотланд дінтақылы және Гласиттер қозғалысының негізін қалаушысы
John Glas
Джон Глас (1695-1773) – шотланд ділмбасы, Гласшылар қозғалысын құрған. Теолог, ойшыл, Теалинг шіркеуінің пасторы. Биографиясы мен қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд теологы (1695–1773)
Scottish theologian (1695–1773)
Джон Глас (5 қазан 1695 – 2 қараша 1773) – шотланд дін қызметкері және Гласситтер шіркеу қозғалысын құраушы.
John Glas (5 October 1695 – 2 November 1773) was a Scottish clergyman who started the Glasite church movement.
Алғашқы жылдар
Ол Файфтегі Аухтермухтиде дүниеге келді, оның әкесі жергілікті пастор болды. Ол Кинклавенде және Перт грамматикалық мектебінде білім алды, 1713 жылы Сент-Эндрюс университетін бітірді және Эдинбургте дін қызметкері болу үшін білімін аяқтады. Ол Дункельд пресвитериімен уағызшы ретінде тіркелді, одан кейін Дунди пресвитериі Тейлинг приходының пасторы қызметіне бекітті (1719), онда оның уағыздары көп ұзамай үлкен жұртшылықты қамтыды. Қызметінің басында, Ұсақ катехизис бойынша лекция оқып жатқанда, "Мәсіх патшалық міндетін қалай орындайды?" деген сұрақ оны тоқтатты. Бұл христиан шіркеуінің Жаңа Ғаһда негізін зерттеуге әкелді, ал 1725 жылы Форфарширдегі Гатри пасторы Фрэнсис Арчибальдқа жазған хатында ол ұлттық уәделердің міндеттілігін жоққа шығарды.
He was born at Auchtermuchty, Fife, where his father was parish minister. He was educated at Kinclaven and Perth Grammar School, graduated from the University of St Andrews in 1713, and completed his education for the ministry at Edinburgh. He was licensed as a preacher by the presbytery of Dunkeld, and soon afterwards ordained by that of Dundee as minister of the parish of Tealing (1719), where his preaching soon drew a large congregation. Early in his ministry he was brought to a halt while lecturing on the Shorter Catechism by the question "How doth Christ execute the office of a king?" This led to an examination of the New Testament foundation of the Christian Church, and in 1725, in a letter to Francis Archibald, minister of Guthrie, Forfarshire, he repudiated the obligation of national covenants.
Трактат
Бұл аргумент "Шейіт патшаның куәлігі" (1729 ж.) атты трактатта толыққанды көрсетілген. Шотландияның ұлттық шіркеуінің доктриналарына қайшы келетін осы пікірлерін таратуы үшін ол (1726 ж.) өз пресвитериясына шақырылды, онда тергеу кезінде ол жер бетіндегі мемлекеттердің заңдарымен құрылған әрбір ұлттық шіркеудің конституциясы христиандыққа қарсы және рухы қуғыншыл екенін мәлімдеді, сондай-ақ шіркеу басқару мәселесі бойынша пресвитериандықтан бас тарту және пуритан тәрізді тәуелсіздікті қабылдауға тең келетін пікірлер білдірді.
This argument is most fully exhibited in a treatise entitled The Testimony of the King of Martyrs (1729). For the promulgation of these views, which were at variance with the doctrines of the national church of Scotland, he was summoned (1726) before his presbytery, where in the course of being investigated, he affirmed his belief that every national church established by the laws of earthly kingdoms is anti Christian in its constitution and persecuting in its spirit, and further declared opinions upon the subject of church government which amounted to a repudiation of Presbyterianism and an acceptance of the puritan type of Independence.
Қызметтен шеттету
Осы пікірлері үшін ол 1728 жылы министрлік қызметтен уақытша шеттетілді, ал 1730 жылы толығымен қызметтен босатылды. Дегенмен, бұрын айтылған қоғамның мүшелерінің көпшілігі оған адалдығын сақтап, алғашқы Гласситтер немесе Гласиттер шіркеуін құрды. Осы қауымның орталығы көп ұзамай Дунди қаласына көшірілді (содан кейін Глас Эдинбургке көшті), онда ол біраз уақыт елдік ақсақал ретінде қызмет атқарды. Одан кейін ол бірнеше жыл Перт қаласында жұмыс істеді, онда Роберт Сэндмен оған қосылды және оның қызы Кэтринге үйленді. Көп ұзамай Сэндмен Гластың көзқарастарының жетекшісі және басты жақтаушысы ретінде мойындалды; ол осы көзқарастарды антиномиандыққа ұласатын бағытта дамытты.
For these opinions he was in 1728 suspended from his ministerial functions, and finally deposed in 1730. The members of the society already referred to, however, for the most part continued to adhere to him, thus constituting the first Glassite or Glasite church. The seat of this congregation was shortly afterwards transferred to Dundee (whence Glas subsequently removed to Edinburgh), where he officiated for some time as an elder. He next laboured in Perth for a few years, where he was joined by Robert Sandeman, who married his daughter Catherine — eventually Sandeman was recognized as the leader and principal exponent of Glas's views; these he developed in a direction which laid them open to the charge of antinomianism.
Қызметке қайтару
1730 жылы Глас өмірінің соңына дейін Дандиге қайтып келді. Ол өз шіркеуінде "osculum pacis" және "agape" ескі дәстүрлерін енгізді, олар бауырсақпен бірге ортақ тамақ ретінде тойланды. Осы әдеттен оның қауымы "каил kirk" деп аталды. 1739 жылы Бас Ассамблея, одан ешқандай шағым түспеген күйінде, оған қатысты қызметтен шеттету жазасын жойып, оны Мәсіхтің ізгі хабарының пастыры мәртебесіне қайта орнатты, бірақ Шотландия шіркеуінің ресми пастыры емес екенін жариялады, және ол шіркеу конституциясына қайшы келетін принциптерден бас тартқанша, жаңа тағайындалмаға тиіс екенін мәлімдеді.
Ultimately in 1730 Glas returned to Dundee for the remainder of his life. He introduced in his church the primitive custom of the osculum pacis and the agape celebrated as a common meal with broth. From this custom his congregation was known as 'the kail kirk'. In 1739 the General Assembly, without any appeal from him, removed the sentence of deposition against him, and restored him to the status of a minister of the gospel of Christ, but not that of a minister of the Established Church of Scotland, declaring that he was not eligible for a charge until he should have renounced principles inconsistent with the constitution of the church.
Жеке өмір
1721 жылы Глас Перттегі Сент-Джон шіркеуінің пасторы Томас Блэктің кіші қызы Кэтрин Блэкке үйленді. Блэк Шотландия шіркеуінің Бас жиналысының төрағасы болды. Олар бақытты некеде болып, 15 бала туды. Олардың барлығы, сондай-ақ 1749 жылы туберкулезден қайтыс болған әйелі, одан 24 жыл бұрын дүние салды. Оның ұлы, капитан Джордж Глас Р.Н., 1765 жылы Тенерифеден Лондонға бағыт алған қазына кемесінде әйелі мен қызымен бірге қанымен өлтірілді. Бұл оқиға сол кезде кеңінен танымал болды және Р.Л. Стивенсонның «Қазына аралы» романына шабыт берген деп саналады. Стивенсон Эдинбургтегі Гласс шіркеуінің жанында өсті және оның отбасы онда құлшылық еткен болуы мүмкін. Сол кездегі мәліметтерге сәйкес, Глас – балаларды жақсы көретін, мейірімді, адамгершілігі мол адам болған, фанатизм мен сектанттыққа ешқандай қатысы болмаған. Оның қызы Агнес Глас Гектор Тернбуллға тұрмысқа шықты, ол Перт маңындағы Ланкартиде ағартқыш фабрикаларын дамытты. Джон Глас 1773 жылдың 2 қарашасында қайтыс болды және 1773 жылдың 5 қарашасында Дандидегі Хоффқа жерленді. Қабір оңтүстік-батыс жағында, солтүстік-оңтүстік бағыттағы жолдың жанында орналасқан. Алғашқы құмтас ескерткіш уақыттың өтуімен тозып, 1880 жылдар шамасында қызыл граниттен жасалған жаңа ескерткішпен ауыстырылды.
In 1721 Glas married Katherine Black, the youngest daughter of Rev Thomas Black of St John's Church in Perth. Black was Moderator of the General Assembly of the Church of Scotland. The couple had a happy marriage and brought forth 15 children – all of whom predeceased him, as did his wife, who died of tuberculosis in 1749, 24 years before him. His son, captain George Glas R. N. was murdered along with his wife and daughter on board a treasure ship traveling from Tenerife to London in 1765. The case was notorious at the time and is believed to be the inspiration behind R. L. Stevenson’s ‘Treasure Island’. Stevenson grew up beside the Glasite church in Edinburgh and the family may have worshiped there. According to the accounts of the time, Glas was a most kind hearted man, very fond of children, a most humane man, with not a trace of fanaticism or bigotry. One daughter Agnes Glas married Hector Turnbull who developed bleachfields in Luncarty near Perth. John Glas died on 2 November 1773 and was buried at The Howff in Dundee on 5 November 1773. The grave lies in the south west near a north south path. The original sandstone monument eroded and was replaced by a long lasting red granite monument around 1880.
Конфессиялық емес христиандық
Глас Шотландия шіркеуімен және Жаңа өсиетте табылған нәрселермен қатысты қайшылықтарды анықтағандықтан, 18 ғасырдың бірінші жартысында шіркеу қозғалысын жетектеді. Бұл қозғалыс шіркеуді адамдардың кеңестері мен синодтары емес, Жаңа өсиеттегі қарапайым тәртіппен басқару керек деген идеяны қанағаттандырды. Глас пен оның күйеу баласы Роберт Сандеман сияқты басқалардың күш-жігері арқасында Ұлыбританияда шамамен отызға жуық Мәсіх шіркеуі құрылды. Бұл шіркеулер әдетте "Мәсіх шіркеуі" деген Жаңа өсиеттегі атауларды ғана қолданды, шомылдырудың күнәларды кешіру үшін жасалатынын үйретті және құлшылық ету кезінде а капелла әндерін орындады.
As Glas found inconsistencies with the Church of Scotland and what he found in the New Testament, he led a church movement during the first half of the 18th century which promoted the ideal that the church should be governed by the simple order in the New Testament rather than by human councils and synods. About thirty Churches of Christ were established in Great Britain through the efforts of Glas and others, including his son in law, Robert Sandeman. These churches emphasized the wearing of only New Testament names usually "Church of Christ," taught baptism is for the remission of sins, and practiced a cappella singing in worship.
Жарияланымдар
Гластың жарияланған еңбектері оның күшті ой-қиялы мен ғылыми жетістіктеріне куәлік етеді. Ол Оригеннің оған жауабынан "Celsus-тің нағыз сөздері" (1753) еңбегін қайта құрады, бұл – білікті және зерттеуге негізделген жұмыс. "Шейіт патшаның өзінің Патшалығы туралы куәлігі" (1729) – эрастиандыққа қарсы тұрып, Иса Мәсіх басшылығымен шіркеудің рухани тәуелсіздігін қорғайтын классикалық туынды. Оның салауатты ақылы Джон Хатчинсонның Киелі кітаптың физикалық ғылымның толық жүйесін ұсынатынын дәлелдеуге жасаған тыңайысынан және "Жазба мәтіндеріне" (1747) жазған түсініктемелеріндегі өткірлігінен көрінеді. Ол "Христиан әндері" жинағын жариялады (Перт, 1784; 13-ші басылымы, 1847). Оның еңбектерінің толық жинағы 1761 жылы Эдинбургте (4 том, 8-ші өлшем) және 1782 жылы Пертте (5 том, 8-ші өлшем) жарық көрді.
Glas's published works bear witness to his vigorous mind and scholarly attainments. His reconstruction of the True Discourse ef Celsus (1753), from Origen's reply to it, is a competent and learned piece of work. The Testimony of the King of Martyrs concerning His Kingdom (1729) is a classic repudiation of erastianism and defence of the spiritual autonomy of the church under Jesus Christ. His common sense appears in his rejection of John Hutchinson's attempt to prove that the Bible supplies a complete system of physical science, and his shrewdness in his Notes on Scripture Texts (1747). He published a volume of Christian Songs (Perth, 1784; 13th ed., 1847). A collected edition of his works was published at Edinburgh in 1761 (4 vols., 8vo), and again at Perth in 1782 (5 vols., 8vo).
Мұра
Гласситтік шіркеу қазір "жойылған" болса да, оның бұрынғы шағын ғибадатханалары, көбінесе ерекше пішіндес болған, Эдинбург, Данди және Перт қалаларында сақталған. Бұрынғы Данди Глассит шіркеуі әлі де діни мақсаттар үшін қолданылады, 1973 жылы жанындағы Сент-Эндрюс қауымдық шіркеуі сатып алып, оны залдар кешенінің бір бөлігіне айналдырған. Гласситтік шіркеудің мұрағаттары Данди университетінің мұрағат қызметінде сақталады.
Though the Glasite Church is now 'extinct', certain former Glasite chapels, which tended to be of unusual form, survive, e. g. in Edinburgh, Dundee and Perth. The former Dundee Glasite church is still used for religious purposes, having been acquired by the adjacent St Andrew's Parish Church in 1973 and transformed into part of a complex of halls. The archives of the Glasite Church are held by Archive Services, University of Dundee.