Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буланған тәтті құрғақ жеміс пудингі
Steamed sweet dried fruit pudding
Рождестволық пудинг – дәстүрлі түрде Ұлыбританияда және осы дәстүр экспортталған басқа елдерде Рождестволық кешкі ас ретінде берілетін тәтті құрғақ жеміс пудингі. Оның тамыры ортағасырлық Англияға дейін жетеді, ал ертеректегі рецепттер құрғақ жемістер, май, нан ұнтағы, ұн, жұмыртқа және дәмдеуіштер, сондай-ақ сүт немесе күшті шарап сияқты сұйықтықтарды пайдаланған. Кейіннен рецепттер одан да күрделірек болды. 1845 жылы ас әзірлеуші Элиза Актон "Рождестволық пудинг" деп аталатын тағамның алғашқы рецептін жазды. Бұл тағам кейде "құрғақ жемісті пудинг" деп те аталады (бірақ бұл құрғақ жемістері бар басқа да қайнатылған пудинг түрлеріне де қатысты болуы мүмкін). "Құрғақ жеміс" сөзі сол кезде 18-шы ғасырдан бері "шайқумақ" деп аталатын нәрсеге қолданылған, ал пудингте сөздің қазіргі мағынасында құрғақ жемістер жоқ.
Christmas pudding is sweet, dried fruit pudding traditionally served as part of Christmas dinner in Britain and other countries to which the tradition has been exported. It has its origins in medieval England, with early recipes making use of dried fruit, suet, breadcrumbs, flour, eggs and spice, along with liquid such as milk or fortified wine. Later, recipes became more elaborate. In 1845, cookery writer Eliza Acton wrote the first recipe for a dish actually called "Christmas pudding". The dish is sometimes known as plum pudding (though this can also refer to other kinds of boiled pudding involving dried fruit). The word "plum" was used then for what has been called a "raisin" since the 18th century, and the pudding does not in fact contain plums in the modern sense of the word.
Негізгі білім
Кейбір үйлерде Рождестволық пудингтің өз рецепттері болады, олар ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келеді. Негізінен, рецепт бұрын қымбат немесе талғамға сай саналатын ингредиенттерді біріктіреді – әсіресе, оның ерекше, мол хош иісін қалыптастыруға маңызды тәтті дәмдеуіштерді, және көбінесе мал майымен (сует) дайындалады. Пудинг қараңғы, тіпті қара түсті болады, себебі көптеген рецепттерде қара қант пен қара патока қолданылады, сондай-ақ оның ұзақ пісіру уақыты да осыған себеп. Қоспаны цитрус жемістерінің шырынымен, брендимен және басқа да спирттік ішімдіктермен (кейбір рецепттер жұмсақ, стаут немесе портер сияқты қара сыраларды талап етеді) ылғалдандыруға болады. 19-шы ғасырға дейін ағылшын Рождестволық пудингі пудинг матасында қайнатылып, көбінесе дөңгелек түрінде бейнеленген. Дастарханға бергенде, пудинг қайтадан буға пісіріліп қыздырылады, үстіне тұтандырылған жылы бренди құйылады. Оны қатты соуспен (әдетте бренди майы немесе ром майы), қаймақ, лимонды қаймақ, мұзқұм, крем немесе тәттіленген бешамель соусымен жеуге болады, ал кейде үстіне кастер қанты себіледі.
Some households have their own recipes for Christmas pudding, which may be handed down through families for generations. Essentially the recipe brings together what traditionally were expensive or luxurious ingredients — notably the sweet spices that are so important in developing its distinctive rich aroma, and usually made with suet. The pudding is very dark, almost black in appearance due to the dark sugars and black treacle in most recipes, and its long cooking time. The mixture can be moistened with the juice of citrus fruits, brandy and other alcohol (some recipes call for dark beers such as mild, stout or porter). Prior to the 19th century, the English Christmas pudding was boiled in a pudding cloth, and often represented as round. To serve, the pudding is reheated by steaming once more, and may be dressed with warm brandy which is set alight. It can be eaten with hard sauce (usually brandy butter or rum butter), cream, lemon cream, ice cream, custard, or sweetened béchamel, and is sometimes sprinkled with caster sugar.
Аңыздар
Бар бір кең таралған миф бар, яғни слива пудингінің Рождествомен байланысы орта ғасырлық Англиядағы дәстүрге дейін жетеді. Оған сәйкес, "пудингті Ұшқандық мейрамының 25-ші жексенбісінде дайындау керек, оны Мәсіхті және оның 12 апостолын бейнелейтін 13 ингредиенттен жасау керек, сондай-ақ әрбір отбасы мүшесі Магтардың сол бағыттағы саяқатына құрмет көрсету үшін шығыстан батысқа қарай кезегімен араластыру керек". Дегенмен, слива пудингі рецепттері көбінесе, тіпті толық болмаса, 17 ғасырда және одан кейін ғана кездеседі. Ең алғашқы слива пудингі рецептілерінің бірін 1714 жылы Мэри Кеттилби өзінің "Аспаздық, физика және хирургия бойынша үш жүзден астам рецептілер жинағы" атты кітабында келтіреді. Тараған, бірақ негізсіз миф бойынша, 1714 жылы Ұлыбританияның Джордж I (кейде Пудинг патшасы деп атайды) ақ, қайнатылған крем (араластырылған кремнің бір түрі) және кеспелер жеген. Бұл ескі рецепттердің әртүрлі ингредиенттері мен әдістері ерте слива пудингтерінде кездеседі. Жеміссіз қап пудингінің алғашқы мысалы – "Fraunche mele". Liber Cure Cocorum пудингінің "үлкен артықшылығы" – оны пеште пісірудің қажеті болмауы, ал мұндай пештер "көптеген төмен таптың үйлерінде болмаған". Пудингтің алдыңғы түрлерінде көбінесе ет, сондай-ақ тәтті ингредиенттер болған, ал матаға буланғаннан бұрын ингредиенттер жануардың ішегіне немесе асқазанына, мысалы, хаггис немесе шұжық сияқты салынған болуы мүмкін. 18 ғасырда етті сақтау технологиясы жақсарған сайын, пісірілген пирогтың да, слива пудингінің де дәмдік элементтері азайды, ал тәтті ингредиенттердің мөлшері артты. Адамдар құрғақ жемістер мен қант қоса бастады. Пирог өзінің атын сақтап қалды, ал пудинг көбінесе слива пудингі деп аталатын болды. Слива пудингі ретінде ол мерекелік тағам ретінде кеңінен таралды, міндетті түрде Рождествомен байланысты емес, көбінесе сиыр етімен бірге берілді. Ол 18 ғасырлық сатирада британдықтардың символы ретінде жиі пайда болады, соның ішінде Гилрейдің "Қауіпке ұшыраған слива пудингі" атты карикатурасында.
There is a popular myth that plum pudding's association with Christmas goes back to a custom in medieval England that the "pudding should be made on the 25th Sunday after Trinity, that it be prepared with 13 ingredients to represent Christ and the 12 apostles, and that every family member stir it in turn from east to west to honour the Magi and their journey in that direction". However, recipes for plum puddings appear mainly, if not entirely, in the 17th century and later. One of the earliest plum pudding recipes is given by Mary Kettilby in her 1714 book A Collection of above Three Hundred Receipts in Cookery, Physick and Surgery. There is a popular and wholly unsubstantiated myth that in 1714, George I of Great Britain (sometimes known as the Pudding King) malaches whyte, creme boiled (a kind of stirred custard), and sippets. Various ingredients and methods of these older recipes appear in early plum puddings. An early example of a bag pudding (without fruit) is "fraunche mele" in the Liber Cure Cocorum Pudding "had the great merit" of not needing to be cooked in an oven, something "most lower class households did not have". Pudding predecessors often contained meat, as well as sweet ingredients, and prior to being steamed in a cloth the ingredients may have been stuffed into the gut or stomach of an animal, like haggis or sausages. As techniques for meat preserving improved in the 18th century, the savoury element of both the mince pie and the plum pottage diminished as the sweet content increased. People began adding dried fruit and sugar. The mince pie kept its name, though the pottage was increasingly referred to as plum pudding. As plum pudding, it became widespread as a feast dish, not necessarily associated with Christmas, and usually served with beef. It makes numerous appearances in 18th century satire as a symbol of Britishness, including the Gilray cartoon, The Plumb pudding in danger.
Виктория дәуірі
1830-шы жылдарға дейін ұн, жемістер, майлы ет, қант және дәмдеуіштерден қайнатылған торт, үстіне жиде жемісімен безендіріліп, Рождествомен тығыз байланысты бола бастады. 1845 жылы жарық көрген, ең көп сатылған "Жеке отбасыларға арналған қазіргі заманғы аспаздық" кітабында Шығыс Сассекс аспазы Элиза Акттон оны алғаш рет "Рождестволық пудинг" деп атады.
It was not until the 1830s that a boiled cake of flour, fruits, suet, sugar and spices, all topped with holly, made a definite appearance, becoming more and more associated with Christmas. In her bestselling 1845 book Modern Cookery for Private Families, the East Sussex cook Eliza Acton was the first to refer to it as "Christmas Pudding".
Британ империясы
Рождестволық пудинг жеу салтын британдық отаршылдар әлемнің көптеген аймақтарына тарасты. Бұл тағам Австралия, Жаңа Зеландия, Канада және Оңтүстік Африкада кеңінен таралған. Отаршылдық кезең бойында пудинг Британ империясының бірлігінің символы болды. 1927 жылы Империялық маркетинг кеңесі (EMB) патша отбасы үшін дайындалған Рождестволық пудингтің рецептін сұрап, Патшалық үйдің басшысына хат жолдады. Патша мен патшайым EMB төрағасы Лео Америге келесі қарашада рецептті жариялауға рұқсат берді. Патшалық аспаз Генри Седар оны ұсынды. Рецептті тарату үшін EMB екі мәселені шешуі керек болды: мөлшері мен ингредиенттері. Біріншіден, түпнұсқа рецепт 40 адамға, соның ішінде патша отбасының барлық мүшелері мен қонақтарына жеткілікті еді. EMB рецептті 8 адамға арналған етіп қайта жасауға тырысты. Екіншіден, пудингтің ингредиенттерін Империяның идеалдарына сәйкес өзгерту қажет болды. Әрбір ингредиенттің тегі Империяның көптеген отарларын көрсететіндей етіп таңдалды. Бұрынғы рецепттерде ұмытылған Кипр брендисі мен Батыс Индия мускаты ерекше көзге түсті. Дегенмен, бірдей азық-түлік өндіретін бірнеше отар болды. Соңғы рецептке Австралиядан келген қара жүзім, Оңтүстік Африкадан келген сүйексіз кішміш, Канадалық алмалар, Ямайка ромы және Англия сырасы, сондай-ақ Империяның әртүрлі аймақтарынан алынған басқа да ингредиенттер кірді. Ингредиенттерді бекіткеннен кейін, патшалық рецепт ұлттық газеттерге және танымал әйелдер журналдарына жіберілді. Сондай-ақ, рецепттер тегін басылып, халыққа таратылды. Рецепт үлкен сәттілікке ие болды, EMB кеңсесіне рецепттерді сұрап мыңдаған хат келді. 1931 жылы 24 және 25 қарашада Корольдік Альберт залында Науқас жануарларға көмектесетін халықтық диспансердің жылдық Рождестволық жәрмеңкесі өтті. Сол уақытқа дейін жасалған ең ірі пудинг – 10 тонналық Рождестволық пудинг таныстырылды. Рецепт "Уэльс принцінің Империялық Рождестволық пудингі" деп аталды. "Таймс" газеті былай деп жазды: "Лондонның Лорд-мэрі пудингті алғашқы болып араластыруға уәде берді. Одан кейін Доминиондардың Жоғарғы комиссарлары, содан соң жалпы халық оны араластыруға мүмкіндік алады". Уэльс принці (кейіннен VIII Эдуард) сол кезде PDSA қайырымдылық қорының меценаты болды. Содан кейін пудинг 11,208 кішкентай пудингке бөлініп, елдегі кедейлерге таратылды. Мысалы, Манчестер мен Салфорд әрқайсысы 512 пудинг алды.
The custom of eating Christmas pudding was carried to many parts of the world by British colonists. It is a common dish in Australia, New Zealand, Canada, and South Africa. Throughout the colonial period, the pudding was a symbol of unity throughout the British Empire. In 1927, the Empire Marketing Board (EMB) wrote a letter to the Master of the Royal Household, requesting a copy of the recipe used to make the Christmas pudding for the royal family. The King and Queen granted Leo Amery, the head of the EMB, permission to use the recipe in a publication in the following November. The royal chef, Henry Cédard, provided it. In order to distribute the recipe, the EMB had to overcome two challenges: size and ingredients. First, the original recipe was measured to serve 40 people, including the entire royal family and their guests. The EMB was challenged to rework the recipe to serve only 8 people. Second, the ingredients used to make the pudding had to be changed to reflect the ideals of the Empire. The origins of each ingredient were carefully manipulated to represent some of the Empire's many colonies. Brandy from Cyprus and nutmeg from the West Indies, which had been inadvertently forgotten in previous recipes, made special appearances. However, there were a number of colonies that produced the same foodstuffs. The final recipe included Australian currants, South African stoned raisins, Canadian apples, Jamaican rum and English Beer, among other ingredients all sourced from somewhere in the Empire. After finalising the ingredients, the royal recipe was sent out to national newspapers and to popular women's magazines. Copies were also printed and handed out to the public for free. The recipe was a phenomenal success, as thousands of requests for the recipe flooded the EMB office. In 1931, an annual Christmas market for the People's Dispensary for Sick Animals was held at the Royal Albert Hall on 24 and 25 November. A 10 ton Christmas pudding, the largest ever created up until that time, was featured. The recipe became known as the "Prince of Wales' Empire Christmas Pudding". The Times newspaper noted "The Lord Mayor of London has promised to give the pudding its first 'stir'. He will be followed by the High Commissioners of the Dominions, and afterwards the general public will have the chance of stirring it". The Prince of Wales (later Edward VIII) was then a patron of the PDSA charity. It was then divided up into 11,208 smaller puddings, which were distributed amongst the poor throughout the country. Manchester and Salford, for example, received 512 each.
Америка Құрама Штаттары
Америкада Рождестволық пудинг дәстүрі тәуелсіздік алғанға дейін пайда болған. Хелен Буллоктың рецепті 1742 жылы АҚШ-та жарияланған. Оның құрамына әртүрлі кептірілген жемістер мен қанттан бір фунттан, сондай-ақ әлемше қабықтан (лимон, апельсин және лимон) жарты фунттан қосылған. Оған бір пинт бренди және 12 жұмыртқа да салынады. Джейн Каннингэм Кроли 19 ғасырдағы слива пудингі рецептін, американдық ақындар Элис Кэри мен Фиби Кэридің Джени Джунның Американдық ас кітабына қосқан үлесі ретінде жариялады. Ол ескі нанды сүтке малып, содан кейін майлы ет, әлемше лимон, мускат жаңғағы, жұмыртқа, кішміш және бренди қосып, нан пудингі ретінде дайындалды. Бұл десерт бірнеше сағат бойы қайнап тұрған суда пісіріліп, тәтті шарап соусымен ұсынылды.
In America, the tradition of the Christmas pudding had already arrived in pre independence days. by Helen Bullock was published in the U. S. as early as 1742. Among the ingredients she includes a pound of each of a variety of dried fruits and sugar, plus half a pound each of candied peel (citron, orange and lemon). She also adds one pint of brandy and 12 eggs. Jane Cunningham Croly published a 19th century recipe for plum pudding contributed to Jennie June's American Cookery Book by the American poet sisters Alice Cary and Phoebe Cary. It was made as bread pudding, by soaking stale bread in milk then adding suet, candied citron, nutmeg, eggs, raisins and brandy. It was a moulded dessert, cooked in boiling water for several hours, and served with a sweet wine sauce.
Арман ету және басқа да салт-дәстүрлер
Виктория дәуірінің соңында 'Stir up Sunday' (Рождествоға дейінгі бесінші жексенбі) Рождестволық пудинг дайындаумен байланыстырыла бастады. Англия шіркеуінің "Ортақ дұғалар кітабында" осы күнді айтуға арналған дұға "Уа, Раббым, Сенің адал халқыңның ниеттерін оятып, олардың жақсы амалдарының жемісін мол жеткізуіне көмектес" деген сөздермен басталады. Осыдан Рождестволық пудингті сол күні дайындау және оны араластырумен байланысты "Араластыру жексенбісі" дәстүрі пайда болды. Бұл бастапқыда мектеп оқушыларының әзілі болған, бірақ кейін "Араластыру жексенбісі" деп аталатын күнге айналды. 1920 жылдары отбасының барлық мүшелері, немесе кем дегенде әр бала (кейде қызметшілер де) пудингтің қоспасын араластырып, тілек тілеу қалыптасқан дәстүрге айналды. Пудингтің құрамына кішкентай күміс монеталар салу да кең таралған, оларды табандар өздеріне қалдыратын.
It was in the late Victorian era that 'Stir up Sunday' (the fifth Sunday before Christmas) began to be associated with the making of Christmas pudding. The collect this Sunday in the Church of England's Book of Common Prayer begins with the words "Stir up, we beseech thee, O Lord, the wills of thy faithful people; that they, plenteously bringing forth the fruit of good works ". This led to the custom of preparing Christmas puddings on that day which became known as Stir up Sunday, associated with the stirring of the Christmas pudding. Initially probably a schoolchild joke, latterly the day became known as "Stir up Sunday". By the 1920s, the custom was established that everyone in the household, or at least every child (and sometimes the servants), gave the mixture a stir and made a wish while doing so. It was common practice to include small silver coins in the pudding mixture, which could be kept by the person whose serving included them.</blockquote>