Кіріспе

Ғылыми фантастика медиа франшизасы

ғылыми фантастика франшизасы

«Ғарыш саяхаты» сериясы – жазушы Артур Кларктың ғылыми фантастика романдарының сериясы. Алғашқы роман Стэнли Кубриктің фильмдік нұсқасымен бірдей уақытта жасалды және фильм шыққаннан кейін жарияланды. Екінші роман 1984 жылы экранға түсірілді. Кларктың ерте шығармаларының екеуі осы сериямен байланысты.

Болашақ

2000 жылы Yahoo Entertainment-те M. G. M. және Том Хэнкс 2061: Odyssey Three және 3001: The Final Odyssey екеуін де фильмге бейімдеу мүмкіндігін талқылап жатқандары хабарланды (Хэнкс 3001 фильмінде Франк Пул рөлін ойнайды деп күтілді). 2001 жылы жоба бойынша жаңа мәліметтерде одан әрі даму болмағаны айтылды. 2014 жылдың 3 қарашасында АҚШ-тың Syfy кабельдік арнасы 3001: The Final Odyssey романы негізінде мини-сериал түсіруге тапсырыс бергенін, оны 2015 жылы көрсетуді жоспарлап отырғанын хабарлады. Мини-сериалдың атқарушы продюсерлері Ридли Скотт, Дэвид В. Цукер және Стюарт Бити болды; соңғысы негізгі сценарий авторы болады. Кларк пен 2001: A Space Odyssey фильмінің режиссері Стэнли Кубриктің өкілдері "толық қолдау көрсеткендерін" хабарлады, бірақ олардың қатысу деңгейі сол кезде белгісіз болды. 2016 жылдың ақпан айында сериал Syfy-дің "әзірлеу кезеңіндегі" жобаларының бірі ретінде Prototype жобасы туралы баспасөз релизінде еске салынды, бірақ содан бері қосымша хабарламалар жарияланбады.

Даму

2001 жылғы сценарийді Кларк пен Стэнли Кубрик бірлесіп жазды, ол «Сентинель» әңгімесіндегі бастапқы идеяға негізделген – ғарыш цивилизациясы адамзаттың ғарышқа ұшу жетістігін білдіру үшін Айға бір нысан қалдырған. Сонымен қатар, 1953 жылғы «Таңдағы кездесу» атты әңгімеде фильмнің бірінші бөліміндегі элементтер бар, онда адамның ата-бабаларына сыртқы күштер эволюциялық серпіліс бергендей көрінеді. Кларктың тағы бір әңгімесі «Ұзақсыздық» алғашқы бөлігінде адамзат тарихының шамамен сол кезеңіндегі оқиғалар бар, бірақ ол әңгімемен тікелей байланысты емес. 1972 жылғы «2001 жылғы жоғалған әлемдер» кітабында кітапқа немесе фильмге кірмеген материалдар бар. Кларк 2001-дің жалғасын жазуға жасаған алғашқы әрекеті – фильм сценарийі болды, бірақ ол 1982 жылы жарық көрген роман жазды. Кларк екінші фильмнің түсіріліміне тікелей қатыспады, бірақ ол сценарист-режиссер Питер Хайммен өндіріс барысында электрондық пошта арқылы (бұл туралы «The Odyssey File» кітабында жазылған) көп хабарласты және фильмде сөйлемейтін эпизодтық рөлде пайда болды. Кубрик 2010 жылғы романға немесе фильмге, сондай-ақ кейінгі жобаларға қатыспады. «Ғарыш саяхаты» сериясы ғылыми фантастиканың бірнеше әдеттегі сюжеттері мен метафизикалық мәнерді біріктіреді. Кітаптар мен фильмдердегі оқиғалар мен орталардың барлығы әртүрлі болғандықтан, Кларк серияның байланыстылығы параллель әлемдердегі оқиғаларды көрсетеді деп ұсынды. Мысалы, 2001 жылғы роман бойынша саяхат Сатурн планетасына жасалған. Фильм түсірілімі кезінде Сатурн сақиналарының арнайы эффектілеріне кететін шығын тым жоғары болады деп шешілді, сондықтан фильмдегі саяхат Юпитерге жасалды. Екінші кітап, 2010, фильмде көрсетілгендей, Юпитер бағытын көрсету үшін бірінші кітаптың сюжетін өзгертті. Кларк «Уақыт саяхаты» романдары «ортоквел» (Кларк осы мақсат үшін жасаған жаңа сөз, ол «жалғау» сөзін «орто» грек префиксімен біріктіреді, ол «түзу» немесе «перпендикуляр» дегенді білдіреді, сондай-ақ уақыттың салыстырмалылық теориясында кеңістікке перпендикуляр екенін еске салады) екенін айтты.

Кейіпкерлер

HAL 9000 – 2001: A Space Odyssey фильміндегі басты қарсылас болып табылатын саналы компьютер (немесе жасанды интеллект). HAL сондай-ақ, жалғау романдарында және 2010 жылғы фильмнің жалғауында да кездеседі. Екі фильмде де оның дауысын актер Дуглас Рейн сомдаған. Доктор Дэвид "Дэйв" Боуман – 2001: A Space Odyssey басты кейіпкері. Кейіннен бұл кейіпкер 2010: Odyssey Two кітабында, содан кейін 2010: The Year We Make Contact фильмінде, бірақ денесі жоқ тұлға ретінде, және Артур Кларктың 2061: Odyssey Three және 3001: The Final Odyssey тағы екі кітабында пайда болады. 2010 және 2061 фильмдерінің алғы сөздерінде Кларк фильмдер мен кітаптар сюжеттерінің міндетті түрде сызықтық даму жолын ұстанбайтынын, оларды параллель әлемдерде немесе негізгі тақырыптың әртүрлі нұсқалары ретінде қарастыру қажеттігін нақтылайды. Осының салдарынан, кейіпкер Дэвид Боуманның бейнесінде серия бойында қарама-қайшылықтар кездеседі. Екі фильмде де Боуманды Кир Дуллеа ойнады. Доктор Хейвуд Р. Флойд алғаш рет 2001: A Space Odyssey фильмінде Айдан табылған жасырын Монолитті зерттеу миссиясын басқаратын ғалым ретінде көрінеді. 2001: A Space Odyssey оқиғаларынан кейін ол 2010: Odyssey Two және 2061: Odyssey Three фильмдерінің басты кейіпкеріне айналады. Флойд 1958 жылы Америкада дүниеге келді, ал 1999 жылы Американың барлық ғарышқа қатысты операцияларын бақылайтын Ұлттық Астронавтика Кеңесінің төрағасы болады. Оның екі қызы бар (фильмдерде тек біреуі, 1994 жылы туған), және әйелі Марион ұшақ апатында қаза тапқаннан кейін жесір қалған. 2010: The Year We Make Contact фильмінде Флойдтың жаңа әйелі және бес жасар Кристофер есімді ұлы бар. Флойдты Уильям Сильвестр 2001: A Space Odyssey фильмінде, ал Рой Шейдер 2010: The Year We Make Contact фильмінде сомдаған. Доктор Фрэнк Пул – 2001: A Space Odyssey фильмінде Юпитерге (романда Сатурн) аттанған алғашқы экипаждық миссиядағы Discovery One бортындағы ғарышкер. Ол және Дэйв Боуман – экипаж мүшелерінің ішінде, гибернацияға (уақытша қозғалыссыз жағдайға) түсірілмеген жалғыз екеуі. Оның балалық шағы Флагстафф, Аризона қаласында өткен, ол көп рет Лоуэлл обсерваториясының музейлерін аралаған. Осы сапарлар оның астрономия мен космонавтикаға деген қызығушылығын оятқан, содан кейін ол осы салаларды оқу үшін колледжге түскен. Ол 3001: The Final Odyssey кітабының басты кейіпкері. Стэнли Кубриктің 2001: A Space Odyssey фильмінде Пулды Гэри Локвуд ойнаған. Том Хэнкс бір кезде 3001 фильмінің киноверсиясын түсіруге ниеттенген, онда ол Пул рөлін сомдайтын еді, бірақ бұл жоба іске аспады. Уолтер Керноу 2010: Odyssey Two кітабы мен фильмінде Discovery-ді жобалаған және Юпитерге қайта оралу үшін Discovery II құрылысына көмектескен американдық инженер ретінде көрінеді. Бірақ, Леоновтағы бірлескен кеңестік-американдық миссия жоспарланғанда, Керноу Хейвуд Флойд пен доктор Чандрамен бірге сапарға аттанған үш американдық сарапшының біріне айналады. Керноу Максим Брайловскиймен бірге Discovery бортына қайта аяқ басқан алғашқылардың бірі. Оның инженерлік білімінің арқасында Discovery қайтадан жұмыс істей бастайды. 1984 жылғы 2010: The Year We Make Contact фильмінде Керноу рөлін Джон Литгоу ойнады. Доктор Сивасубраманян Чандрасегарам Пиллай (көбінесе доктор Чандра деп қысқартылады) 2001: A Space Odyssey романында HAL 9000 компьютеріне оның негізгі функцияларын үйреткен ғалым ретінде таныстырылады (ал фильмде ол "Мистер Лэнгли" есімді кейіпкер болып келеді). Ол 2010: Odyssey Two романында басты кейіпкерлердің бірі болып табылады, онда ол HAL-дың жасаушысы екені анықталады, сондай-ақ советтік ғарыш кемесі Алексей Леоновтағы Жопитерге жасалған бірлескен орыс-американдық экспедициясының мүшесі болады. Кейіпкер Space Odyssey романдарында тағы көрінбесе де, ол 2061: Odyssey Three романында қарт Хейвуд Флойдтың аузынан қысқаша айтылады. 2010 фильмінде Чандра рөлін Боб Балабан сомдаған, ал оны доктор Р. Чандра деп атайды.