Кіріспе
Сноудың "Екі мәдениет" атты лекциясы және кітабы – британдық ғалым және романист Сноудың 1959 жылғы "Екі мәдениет және ғылыми революция" атты ықпалды Rede лекциясының бірінші бөлігі. Сноудың позициясын эсседе жиі қайталанатын бөлікпен қорытындылауға болады: Цитата. Мен көптеген рет дәстүрлі мәдениет стандарттары бойынша жоғары білімді деп есептелетін және ғалымдардың сауатсыздығына деген күмәнін айтарлықтай ықыласпен білдірген адамдардың жиындарына қатыстым. Бір-екі рет ашуландым және компаниядан қаншасы Термодинамиканың екінші заңы туралы сипаттай алатынын сұрадым. Жауап суық болды: сондай-ақ теріс. Бірақ мен ғылыми тұрғыдан "Сіз Шекспирдің туындысын оқыдыңыз ба?" деген сұраққа жауап іздедім. Енді мен одан да қарапайым сұрақ қойсам деп ойлаймын – мысалы, масса немесе үдеу дегенді қалай түсінесіз, бұл ғылыми мағынада "Сіз оқи аласыз ба?" деген сұраққа тең. Жоғары білімділердің оннан бірі ғана менің бір тілде сөйлегенімді сезінген болар еді. Қазіргі заманғы физиканың зор құрылысы бой көтеріп келеді, ал батыс әлемінің ең зиялы адамдарының көпшілігі неолиттік ата-бабаларындай оған түсініксіз. Сноудың Rede лекциясы британдық білім беру жүйесін Виктория дәуірінен бері ғылыми және инженерлік білім есебінен гуманитарлық ғылымдарды (әсіресе латын және грек тілдерін) артық бағалағанын айыптады, дегенмен мұндай жетістіктер Екінші дүниежүзілік соғысты жеңуде одақтастар үшін шешуші болды. Бұл іс жүзінде британдық элиталарды (саясатта, басқаруда және өнеркәсіпте) қазіргі заманғы ғылыми әлемді басқаруға жеткілікті дайындықтан айырды. Сноудың айтуынша, неміс және американдық мектептер өз азаматтарын ғылым мен гуманитарлық салаларда теңдей даярлауға тырысты, ал жақсы ғылыми оқыту осы елдердің басшыларына ғылыми дәуірде тиімді бәсекелесуге мүмкіндік берді. Кейінгі талқылаулар "Екі мәдениет" тақырыбында Сноудың алғашқы британдық жүйелерге (мектепте оқыту және әлеуметтік топтар) және бәсекелес елдер арасындағы айырмашылықтарға назар аудармауға бағытталды. 1963 жылы жарық көрген кітабында Сноу өзінің ойлауын қайта қарастырып, үшінші мәдениеттің араласу мүмкіндігіне қатысты үміткерлік танытты. Бұл тұжырымдама кейіннен Джон Брокманның "Үшінші мәдениет: ғылыми революциядан тыс" еңбегінде қабылданды. "Екі мәдениет" кітабының қайта басылуына кіріспе жазған Стефан Коллини уақыт өте келе Сноу байқаған мәдени алшақтықты азайтуға үлкен үлес қосылғанын, бірақ оны толығымен жоймағанын айтты. Стивен Джей Гулдтың "Ежік, түлкі және магистрдің жұқпасы" кітабы басқаша көзқарас ұсынады. Диалектикалық интерпретацияны қабылдай отырып, ол Сноудың "екі мәдениет" тұжырымы тек қана дұрыс емес, сонымен қатар зиянды және көзқарасы шектеулі екенін, және ол ондаған жылдар бойы қажетсіз кедергілерді тудырғанын айтады. Саймон Кричли "Континенталдық философия: өте қысқа кіріспеде" былай дейді: Яғни, Кричли Сноудың айтқандары он тоғызыншы ғасырдың ортасындағы талқылаудың қайта жандануын білдіреді деп санайды. Кричли Левистің дауға үлес қосуын "жаман ад хоминемдік шабуыл" деп сипаттайды; содан кейін талқылауды "ағылшын мәдени тарихындағы таныс қақтығыс" деп сипаттап, Т. Х. Хаксли мен Мэтью Арнольдты да келтіреді. 2014 жылдың қаңтар айында Мюнхендегі қауіпсіздік конференциясында сөз сөйлеген Эстония президенті Тоомас Хендрик Ильвес киберкеңістіктегі қауіпсіздік және бостандыққа қатысты қазіргі проблемалар "екі мәдениет" арасындағы диалогтың болмауының нәтижесі екенін айтты: "Бүгін либералды демократияның дамуындағы негізгі мәселелер мен жазбаларды түсінбейтін компьютерлік сауаттылар адамдарды бақылаудың жақсырақ жолдарын ойлап табады, себебі оларға мүмкіндік бар және бұл қызықты. Ал гуманитарлық ғылымдар өкілдері технологияның негізін түсінбейді және мысалы, метадеректерді бақылау үкімет олардың электрондық поштасын оқиды дегенге сендіреді".
"The Two Cultures" is the first part of an influential 1959 Rede Lecture by British scientist and novelist C. P. Snow, which was published in book form as The Two Cultures and the Scientific Revolution the same year. Snow's position can be summed up by an often repeated part of the essay:
Quote |A good many times I have been present at gatherings of people who, by the standards of the traditional culture, are thought highly educated and who have with considerable gusto been expressing their incredulity at the illiteracy of scientists. Once or twice I have been provoked and have asked the company how many of them could describe the Second Law of Thermodynamics. The response was cold: it was also negative. Yet I was asking something which is the scientific equivalent of: Have you read a work of Shakespeare's? I now believe that if I had asked an even simpler question – such as, What do you mean by mass, or acceleration, which is the scientific equivalent of saying, Can you read? – not more than one in ten of the highly educated would have felt that I was speaking the same language. So the great edifice of modern physics goes up, and the majority of the cleverest people in the western world have about as much insight into it as their neolithic ancestors would have had. Snow's Rede Lecture condemned the British educational system as having, since the Victorian era, over rewarded the humanities (especially Latin and Greek) at the expense of scientific and engineering education, despite such achievements having been so decisive in winning the Second World War for the Allies. This in practice deprived British elites (in politics, administration, and industry) of adequate preparation to manage the modern scientific world. By contrast, Snow said, German and American schools sought to prepare their citizens equally in the sciences and humanities, and better scientific teaching enabled these countries' rulers to compete more effectively in a scientific age. Later discussion of The Two Cultures tended to obscure Snow's initial focus on differences between British systems (of both schooling and social class) and those of competing countries. In his 1963 book Snow appeared to revise his thinking and was more optimistic about the potential of a mediating third culture. This concept was later picked up in John Brockman's The Third Culture: Beyond the Scientific Revolution. Introducing a reprint of The Two Cultures, Stefan Collini has argued that the passage of time has done much to reduce the cultural divide Snow noticed, but has not removed it entirely. Stephen Jay Gould's The Hedgehog, the Fox, and the Magister's Pox provides a different perspective. Assuming the dialectical interpretation, it argues that Snow's concept of "two cultures" is not only off the mark, it is a damaging and short sighted viewpoint, and that it has perhaps led to decades of unnecessary fence building. Simon Critchley, in Continental Philosophy: A Very Short Introduction suggests:
That is, Critchley argues that what Snow said represents a resurfacing of a discussion current in the mid nineteenth century. Critchley describes the Leavis contribution to the making of a controversy as "a vicious ad hominem attack"; going on to describe the debate as "a familiar clash in English cultural history" citing also T. H. Huxley and Matthew Arnold. In his opening address at the Munich Security Conference in January 2014, the Estonian president Toomas Hendrik Ilves said that the current problems related to security and freedom in cyberspace are the culmination of absence of dialogue between "the two cultures": "Today, bereft of understanding of fundamental issues and writings in the development of liberal democracy, computer geeks devise ever better ways to track people simply because they can and it's cool. Humanists on the other hand do not understand the underlying technology and are convinced, for example, that tracking meta data means the government reads their emails."
Бұрынғы оқиғалар
Ғылыми және гуманитарлық білімді салыстыру 1890 жылғы неміс университеттерінде болған Методенштрит дауын қайта жаңғыртумен тең. 1911 жылы Бенедетто Кроче мен Джованни Джентильдің бір жағынан, ал Федериго Энрикестің екінші жағынан арасындағы тартыс Италияда екі мәдениеттің бөлінуіне және (логикалық) позитивизмге қарағанда (объективті) идеализмнің үстемдігіне ұзақ мерзімді әсер еткен деп саналады. Әлеуметтік ғылымдарда бұл позитивизм мен интерпретивизм арасындағы дау ретінде де жиі айтылады.