Кіріспе

Крупань () – Сербияның батысындағы Мачва округінде орналасқан қала және муниципалитет. Муниципалитетте жалпы 17 295 адам тұрады, ал қаланың халқы 4 429 адамды құрайды (2011 жылғы халық санағы).

География

Қала Сербияның батысында, Паннония жазығының оңтүстік шекарасында және Мачва аймағында орналасқан. Оны Ягодня, Боранья және Сокольская планина таулары қоршап тұр, бірнеше өзен мен арналармен тілген аңғарда жатыр. Қаланың ішінде Богоштица, Чадявица және Кржава өзендері Ликодраға бірігіп, кейіннен Ядарға құяды. Қаланың биіктігі 280 метр.

Муниципалитет аумағы шамамен жабады және 23 ауылды қамтиды. Бұл Раджевина аймағының орталығы, ол князь Лазардың батыры Раджевтің құрметіне аталған. Раджев венгр және осман басқыншыларынан осы аймақты қорғаған және Раджев Камен ескерткішінде жерленген.

Тарих

Рим дәуірінде қазіргі Раджевина аймағында кен өндіру дамыған. Орта ғасырларда тау-кен өндірісі Саси тау-кен инженерлерін жұмысқа тартып қайта жанданды, ал негізгі сатып алушылар Рагусалықтар болды. "Крупанж" атауы алғаш рет Рагусалық жазбаларда 1417 жылғы 27 шілдеде тіркелген. Ол кезде бұл күміс кенін өндіру орны болғандықтан, Рагусалық сауда керуендері жиі тоқтайтын. Күміс мөлшері жоғары қорғасын кені Постенье мен Ягоднядан қазылып алынып, Дрина өзені арқылы Сребреницаға тасымалданды, ол Балқандағы маңызды күміс өңдеу орталығы болған. Осы процесс екі елді мекеннің де атына себеп болды: кеннің ірі кесектері "крупа" (содан, Крупанж) деп аталды, ал серб тілінде күміс "srebro" (Сребреница) деп аталады. Рагусалық құжаттарға сәйкес, 15 ғасырдың бірінші жартысында Крупанжда сот және католик (Апостол Петр мен Павел) және православие шіркеулері (Добри Потоктағы алғашқы Крупанж шіркеуі) болған. 1459 жылы Сербия деспоттығының қалған бөлігімен бірге Осман империясының билігіне өткенге дейін, бұл елді мекен жетілген деңгейде дамыған болатын. Бірінші жаулау толқынында Османдықтар қаланы толығымен қиратты, кейіннен оны қайтадан салды. Орта ғасырлық қалдықтардың ішінде көптеген стећктер бар, олардың көптеген бедерлері Бранковичтер әулетіне сілтеме жасайды. 1870 жылы жаңа, қарқынды тау-кен өндірісі кезеңі басталды және 1960 жылға дейін жалғасты. Назар антимонға ауыстырылды, ал мырыш, күміс, күкірт және темір өндірісі нәтижесіз аяқталды. 1941 жылғы 26 қыркүйекте, жақын орналасқан Столице ауылында Жосип Броз Тито төрағалығымен партизан штабының отырысы өтті. Соғыстан кейін осы оқиғаға арналған ескерткіш және мемориалдық парк салынды. Қала Ужице Республикасының маңызды орталықтарының бірі болғандықтан, 1941 жылдың соңында неміс басқыншылары оны толығымен өртеп жіберді, тек бірнеше ғимарат ғана сақталып қалды.

Демография

2011 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша, муниципалитетте 17 295 адам тұрады.

Туризм

Қала орталығында екі қонақ үй бар. Гуд-Крик шіркеуі – дәстүрлі қасиетті сәулеттің сақталған ғимараты. Екінші дүниежүзілік соғыстардың бірнеше тарихи ескерткіштеріне Столице, Мачков Камен және Цер тауындағы ескерткіштер жатады. Троноша монастыры мен жақын маңдағы Тршичтегі этно-парк 19 ғасырдағы серб тілінің реформаторы Вук Стефанович Караджичтің есін сақтайды. Мачков-Камен аумағында шағын шаңғы курорты бар. Аймақта жаяу және велосипедпен серуендеуге болады, ал өзендер балыққа, әсіресе форельге бай; Змаевац жерінде ұйымдастырылған балық аулау алаңы бар. Бірнеше спорт алаңдары (соның ішінде спорт залы және олимпиадалық өлшемдегі ашық бассейн) спорттық туризмді қолдайды, оларды Сербия мен көрші елдердің спорт клубтары пайдаланады. Добри Поток шіркеу паркі – діни, үш бөлімді этно кешені, Крупанждің солтүстігіндегі липа орманында салынған, оның құрамында Аспанға көтерілу мерекесі шіркеуі бар. Кешен 1987 жылы құрыла бастады, бірақ кейбір ғимараттар одан да көне, ал кейбіреулері қаланың ішінде орналасқан. Төменгі, Құдай анасы саябағында Құдай анасының ұйықтауы шіркеуі (1528 жылы еске алынған) қоңыржай және күмбез, мұражай, сурет галереясы және қабылдау орны бар. Оған жақын жерде бұрынғы кен шахтасында жер астындағы Киелі Прокопий шіркеуі орналасқан, сонымен қатар кен, педагогикалық, аңшылық және ара шаруашылығы көрмелері де бар. Югович ағайындарына арналған шіркеу және су ішетін бұлақ та бар. Жоғарғы, Сент-Сава паркінде тағы бір жер асты шіркеуі бар, ол Киелі Параскеваға арналған, сондай-ақ 19 ғасырдан қалған қайта жаңартылған шаруа қожалығы да бар. Үшіншісі – Архиекон Степанның демалыс саябағы. "Ескі сарай" мұражайындағы ресторан Крупанж қаласының орталығында орналасқан.