АҚШ Штаттарының Конституциялық Өкілеттері

Кіріспе

АҚШ штаттарына тиесілі саяси биліктер

Америкалық саяси кеңістікте штаттардың құқықтары – АҚШ Конституциясына сәйкес, федералды үкімет емес, штаттық үкіметтерге тиесілі саяси биліктер. Бұл, әсіресе, Конгрестің тізімделген өкілеттіктері мен Он бірінші түзетуде көрінеді. Конституцияда тізімделген өкілеттіктерге федералдық билікке ғана берілген, сондай-ақ штаттармен бірлесіп жүзеге асырылатын өкілеттіктер кіреді. Осы өкілеттіктердің барлығы штаттардың ғана құзырындағы – "қорланған өкілеттіктерге", сондай-ақ "штаттардың құқықтарына" қарсы қойылады.

Өмірбаян

Федералды билік пен штаттардың билік теңгерімі, АҚШ Конституциясының Жоғарлық туралы бабында белгіленгендей, алғаш рет МакКаллох пен Мэриленд арасындағы (1819) сот ісінде қарастырылды. Бас судья Джон Маршаллдың шешімі федералды үкімет конституциялық өкілеттіктерін пайдаланған кезде қабылдаған заңдарының, штаттық үкіметтер қабылдаған қайшы заңдардан жоғары тұратынын растады. МакКаллох ісінен кейін осы саладағы басты құқықтық мәселелер Конгрестің конституциялық өкілеттіктерінің шегіне және Конституция оларды штаттарға нақты шектемесе де, штаттардың федералды үкіметтен бөлек белгілі бір өкілеттіктерге ие болуына қатысты болды.

1865 жылға дейінгі дау

Америка революциясы мен Америка Құрама Штаттары Конституциясының бекітілуі арасындағы кезеңде штаттар Конфедерация шарты бойынша әлдеқайда әлсіз федералды және әлдеқайда күшті штаттық және жергілікті үкіметтермен бірікті. Аталған шарт орталық үкіметке жеке штаттардың іс-әрекеттерін жоққа шығаруға өте аз немесе мүлдем құқық бермеді. Конституция кейіннен орталық үкіметті нығайтып, өкілеттігін іске асыру үшін қажет деп есептелген биліктерді жүзеге асыруға рұқсат берді, соның салдарынан екі деңгейдегі үкімет арасындағы шекара шамалы екіұшты болды. Штат және федералды заңдар арасында кез келген қайшылық туған жағдайда, Конституция федералды үкіметтің пайдасына VI баптың Басымдық туралы қағидасы арқылы оны шешті, ол федералды заңды "Елдің жоғарғы заңы" деп жариялап, "әр штаттың судьялары, Конституцияда немесе кез келген штаттың заңдарында керісінше айтылған жағдайларға қарамастан, осы заңға бағынуға тиіс" деп белгілейді. Дегенмен, Басымдық туралы қағида тек федералды үкімет конституциялық бекітілген өкілеттіктерін іске асыру мақсатымен әрекет еткен жағдайда ғана қолданылады, бұл Басымдық туралы қағиданың өзіндегі "осыған сәйкес" деген тіркеспен нақты көрсетілген (жоғарыда қараңыз).

Шетелдік және бүлік актілері

Федералистер 1798 жылы шетелдіктер мен бүлік туралы заңдарды қабылдағанда Томас Джефферсон мен Джеймс Мэдисон Кентукки мен Вирджиния резолюцияларын жасырын түрде жазды, олар штаттардың құқықтарын қолдап, классикалық мәлімдеме жасады және мемлекеттік заң шығарушы органдарды конституцияға қайшы федералдық заңдарды жоюға шақырды. (Дегенмен, басқа штаттар бұған қосылмады, ал кейбіреулері федералды заңдарды күштен шығару мүмкін емесіне қарсы болды.) Бұл теория бойынша, федералды одақ – штаттардың ерікті бірлестігі, және егер орталық үкімет шектен шықса, әрбір штат осы заңды күштен шығаруға құқылы. Джефферсон Кентукки резолюцияларында айтқандай: Америка Құрама Штаттарын құрайтын штаттар өздерінің жалпы үкіметтеріне шексіз бағыну принципімен біріккен жоқ; олар Конституция және оған енгізілген түзетулер аттарымен келісім арқылы арнайы мақсаттар үшін жалпы үкімет құрды, осы үкіметке белгілі бір өкілеттіктерді берді, ал әр штат өзінің өзін-өзі басқару құқығының қалған бөлігін өзіне сақтап қалды; және егер жалпы үкімет өзіне берілмеген өкілеттіктерді қабылдаса, оның актілері заңсыз, күшсіз болып есептеледі: Бұл келісімге әр штат штат ретінде қосылды және оның ажырамас бөлігі болып табылады, ал оның өзге штаттары өзіне қатысты екінші тарапты құрайды, әр тарап өзін-өзі соттауға, сондай-ақ құқық бұзушылықтарды және оларды түзету шараларын бағалауға тең құқылы. Кентукки мен Вирджиния резолюциялары, Медисонның 1800 жылғы есебімен бірге, Джефферсонның Демократиялық-Республикалық партиясының негізгі құжаттарына айналды. Гутцман губернатор Эдмунд Рэндольф бұл наразылықты шамалылық рухта ұйымдастырғанын айтты. Гутцман 1798 жылы Мэдисон республикалық идеалдарға қауіп төндіретін ұлттық заңнаманы жеңу үшін штаттардың құқықтарын жақтады деп санайды. 1831–33 жылдары Оңтүстік Каролинадағы «жоюшылар» штаттардың құқықтарын қорғау үшін Мэдисонның сөздерін келтірді. Бірақ Мэдисон осы ілімге қолдаудың артуы одақты әлсіретеді деп қорқып, Конституцияны ратификациялау арқылы штаттар өздерінің егемендігін федералды үкіметке бергенін дәлелдеді. Штаттардың құқықтарын ең жақтағандардың бірі, Джон Рэндольф Роанок 1820 және 1830 жылдарға дейін «Ескі Республикашылар» деп аталды. Тейт (2011) Джон Тейлордың «Кэролайнның» «АҚШ Конституциясына жаңа көзқарас» атты маңызды еңбегіне әдеби сын жасады. Тейт бұл еңбек 18 ғасырғы виг адвокаттарының әдістерімен үлгіленген сот-тарихи зерттеу ретінде құрылғандығын айтады. Тейлор американдық тарихтан алынған дәлелдер одақ шегінде штаттардың егемендігін дәлелдейтініне сенді, бұл АҚШ Бас судьясы Джон Маршалл сияқты ұлтшылдардың пікірлеріне қарсы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде де штаттардың құқықтарына қатысты дау туды. 1814–15 жылғы Хартфорд конвенциясында Жаңа Англия федералистері президент Мэдисонның соғысына қарсылық білдірді және Одақтан бөлінуді талқылады. Ақырында олар бөліну туралы шақырудан бас тартты, бірақ олардың есебі Нью-Орлеан шайқасындағы үлкен американдық жеңістің хабарымен бірге жарияланғанда федералистер саяси құлдырауға ұшырады.

When the Federalists passed the Alien and Sedition Acts in 1798, Thomas Jefferson and James Madison secretly wrote the Kentucky and Virginia Resolutions, which provide a classic statement in support of states' rights and called on state legislatures to nullify unconstitutional federal laws. (The other states, however, did not follow suit and several rejected the notion that states could nullify federal law.) According to this theory, the federal union is a voluntary association of states, and if the central government goes too far each state has the right to nullify that law. As Jefferson said in the Kentucky Resolutions:

Resolved, that the several States composing the United States of America, are not united on the principle of unlimited submission to their general government; but that by compact under the style and title of a Constitution for the United States and of amendments thereto, they constituted a general government for special purposes, delegated to that government certain definite powers, reserving each State to itself, the residuary mass of right to their own self government; and that whensoever the general government assumes undelegated powers, its acts are unauthoritative, void, and of no force: That to this compact each State acceded as a State, and is an integral party, its co States forming, as to itself, the other party each party has an equal right to judge for itself, as well of infractions as of the mode and measure of redress. The Kentucky and Virginia Resolutions, which became part of the Principles of '98, along with the supporting Report of 1800 by Madison, became final documents of Jefferson's Democratic Republican Party. Gutzman argued that Governor Edmund Randolph designed the protest in the name of moderation. Gutzman argues that in 1798, Madison espoused states' rights to defeat national legislation that he maintained was a threat to republicanism. During 1831–33, the South Carolina Nullifiers quoted Madison in their defense of states' rights. But Madison feared that the growing support for this doctrine would undermine the union and argued that by ratifying the Constitution states had transferred their sovereignty to the federal government. The most vociferous supporters of states' rights, such as John Randolph of Roanoke, were called "Old Republicans" into the 1820s and 1830s. Tate (2011) undertook a literary criticism of a major book by John Taylor of Caroline, New Views of the Constitution of the United States. Tate argues it is structured as a forensic historiography modeled on the techniques of 18th century Whig lawyers. Taylor believed that evidence from American history gave proof of state sovereignty within the union, against the arguments of nationalists such as U. S. Chief Justice John Marshall. Another states' rights dispute occurred over the War of 1812. At the Hartford Convention of 1814–15, New England Federalists voiced opposition to President Madison's war, and discussed secession from the Union. In the end they stopped short of calls for secession, but when their report appeared at the same time as news of the great American victory at the Battle of New Orleans, the Federalists were politically ruined.

1832 жылғы жою дағдарысы

1820 жылдан бастап Азамат соғысына дейінгі кезеңде одақтың үнемі күш түсіріп тұрған маңызды мәселесі сауда және тарифтер болды. Халықаралық саудаға зор тәуелді, негізінен ауыл шаруашылығымен айналысып, экспортқа бағытталған Оңтүстік өзіне қажетті өндіріс тауарларының көп бөлігін Еуропадан импорттаған немесе Солтүстіктен алған. Ал Солтүстікте, керісінше, өсіп келе жатқан ішкі өнеркәсіптік экономика болды, ол шетелдік сауданы бәсекелес ретінде қарастырды. Саудаға кедергі келтіретін, әсіресе қорғаушы тарифтер, экспортқа тәуелді Оңтүстік экономикасына зиянды деп есептелді. 1828 жылы Конгресс Солтүстік штаттарындағы саудаға көмектесу үшін қорғаушы тарифтерді қабылдады, бірақ бұл Оңтүстікке зиян келтірді. Оңтүстік тұрғындары 1828 жылғы «Жаман тарифке» жауап ретінде жазылған «Түсіндірме және наразылық» сияқты құжаттарда тарифтерге қарсылығын ашық білдірді. «Түсіндірме және наразылық» Оңтүстік Каролина сенаторы және бұрынғы вице-президент Джон К. Калхунның еңбегі болды, ол бұрын қорғаушы тарифтерді және федералды қаражат есебінен инфрақұрылымды жақсартуды қолдаған. Оңтүстік Каролинаның Жою туралы жарлығы 1828 жылғы және 1832 жылғы тарифтердің Оңтүстік Каролина штатының шегінде күшін жойғанын жариялады. Бұл әрекет Жою дағдарысын тудырды. 1832 жылдың 24 қарашасында штаттық конвенцияда қабылданған бұл жарлық 10 желтоқсанда президент Эндрю Джексонның Оңтүстік Каролинаға қарсы жариялауына әкелді, ол теңіз флотилиясын жіберді және тарифтерді күшіне енгізу үшін федералды әскерлерді жіберумен қорқытты. Джексон бұл әрекетін ұлттық биліктің құқығымен негіздеді және 1832 жылғы Жою туралы жариялауында «біздің қоғамдық келісіміміз нақты түрде АҚШ заңдарының, оның Конституциясының және оған сәйкес жасалған шарттардың елдің жоғарғы заңы екенін жариялайды» деді, сондай-ақ қауіпсіздік үшін «әр штаттың судьялары осы заңдарға бағынуға міндетті, Конституцияда немесе кез келген штаттың заңдарында керісінше жазылған жағдайларға қарамастан» деп қосты.

Азаматтық соғыс

Келесі онжылдықтарда штаттардың құқықтарына қатысты тағы бір маңызды дау алға шықты. Құлдық мәселесі елді қарама-қарсы екі лагерьге бөлді, ал Джефферсон принциптері екі тараптан да – құлшылыққа қарсы Солтүстік және Оңтүстік құл иелері мен сепаратистер – Америка Азамат соғысына әкелген пікірталастарда жиі қолданылды. Құлдыққа жақтаушылар штаттардың құқықтарының бірі – құл мүлігін қайда болса да қорғау екенін жиі айтты, бұл позиция 1857 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының Дред Скотт ісі бойынша шешімімен қолдау тапты. Керісінше, құлшылыққа қарсылар құлсыз штаттардың құқықтары осы шешіммен де, 1850 жылғы қашқан құлдар туралы заңмен де бұзылғанын мәлімдеді. XXI ғасыр тарихшылары құлшылыққа қатысты қақтығыстың маңыздылығы туралы келіссе де, осы қақтығыстың қай аспектілері (идеологиялық, экономикалық, саяси немесе әлеуметтік) ең маңызды болғаны туралы пікірлерде келіспеушілік бар.

Солтүстік аргументтері

Тарихшы Джеймс Макферсон Оңтүстік штаттарының штаттар құқығы мәселесінде дәйіпсіздік танытқанын, ал Солтүстік штаттарының Оңтүстікке қарсы штаттарының құқықтарын қорғауға тырысқанын атап өтті. Карл Маркс сияқты заманауи саяси ойшылдар да соғыс кезінде Конфедерацияның әрекеттеріне қатысты осы дәйіпсіздікті байқады: Мысалы, Конфедерацияның Миссури мен Кентуккиді осы штаттардың еркіне қарсы аннексиялау әрекеті, Одақтың араласуына қарсы жеке штаттардың құқықтары үшін күреседі деген сылтаудың жалған екенін көрсетеді. Ол «Оңтүстікке» жататын штаттарға Одақтан шығу құқығын береді, бірақ Одақта қалу құқығын бермейді. Тарихшы Уильям Х. Фрилинг Оңтүстіктің штаттың бөліну құқығы жөніндегі аргументінің Томас Джефферсонның аргументінен өзгеше екенін атап өтті, себебі Джефферсон мұндай құқықты адамның бұзылмас, тең құқықтарына негіздеген. Оңтүстіктің нұсқасы құлдыққа және Оңтүстіктің демократия мен авторитарлықтың қосындысына сәйкес келді. Синха мен Ричардс екеуі де оңтүстіктер тек саясатқа келіспеген жағдайда ғана штаттар құқығын жақтады деп санайды. Мысалдарға штаттың құлдықпен айналысуға немесе сөз бостандығын шектеуге құқығы жатады. Олардың пікірінше, бұл Солтүстіктер мен (кейбір) Оңтүстік құл иелері емес адамдардың санасындағы танымдық диссонанстың күшеюінің салдары болды. Бұл, Америка Құрама Штаттарының Тәуелсіздік жариялаған хатта, АҚШ Конституциясында және Құқықтар туралы Билльде бейнеленгендей, АҚШ негізделген және өзін таныстырған идеалдар мен құл иелерінің билігінің шындығы арасындағы қайшылық. Олар мұны антидемократиялық, республикаға қарсы, олигархиялық, деспотиялық, авторитарлық, тіпті тоталитарлық деп сипаттайды – құл иесінің жеке мүлігі ретінде адамдарға иелік етуге бағытталған қозғалыс. Осы танымдық диссонанс күшейген сайын, Солтүстік штаттарының халқы мен Солтүстік штаттарының өзі құл иелерінің билігінің өз штаттарының құқықтарына және АҚШ Федералдық үкіметіне жасаған араласуына қарсы тұруға көбірек бейімделді. Құл иелерінің билігі демократиялық жолмен Федералдық үкіметке үстемдік ете алмағандықтан, әскери агрессия, күш пен мәжбүрлеу арқылы үстемдігін сақтаудың басқа жолдарын іздеді, осылайша Азаматтық соғыс басталды.

The historian James McPherson noted that Southerners were inconsistent on the states' rights issue, and that Northern states tried to protect the rights of their states against the South during the Gag Rule and fugitive slave law controversies. Contemporany political thinkers like Karl Marx also noted this inconsistent regarding the Confederacy's actions during the war:The attempts of the Confederacy to annex Missouri and Kentucky, for example, against the will of these states, prove the hollowness of the pretext that it is fighting for the rights of the individual states against the encroachments of the Union. On the individual states that it considers to belong to the "South" it confers, to be sure, the right to secede from the Union, but by no means the right to remain in the Union. The historian William H. Freehling noted that the South's argument for a state's right to secede was different from Thomas Jefferson's, in that Jefferson based such a right on the unalienable equal rights of man. The South's version of such a right was modified to be consistent with slavery, and with the South's blend of democracy and authoritarianism. Sinha and Richards both argue that the Southerners only advocated states' rights when they disagreed with a policy. Examples given are a states' right to engage in slavery or to suppress freedom of speech. They argue that it was instead the result of the increasing cognitive dissonance in the minds of Northerners and (some) Southern non slaveowners between the ideals that the United States was founded upon and identified itself as standing for, as expressed in the Declaration of Independence, the Constitution of the United States, and the Bill of Rights, and the reality that the slave power represented, as what they describe as an anti democratic, counter republican, oligarchic, despotic, authoritarian, if not totalitarian, movement for ownership of human beings as the personal chattels of the slaver. As this cognitive dissonance increased, the people of the Northern states, and the Northern states themselves, became increasingly inclined to resist the encroachments of the Slave Power upon their states' rights and encroachments of the Slave Power by and upon the federal government of the United States. The Slave Power, having failed to maintain its dominance of the federal government through democratic means, sought other means of maintaining its dominance of the federal government, by means of military aggression, by right of force and coercion, and thus, the Civil War occurred.

Техас қарсы Уайт

Техас В. Уайт ісінде Жоғарғы Сот Техас алғаш рет Одаққа қосылғаннан бері штат мәртебесін сақтап келгенін, Америка Конфедерациялық Штаттарына қосылған деген мәлімдемелерге қарамастан, шешім шығарды; сот сондай-ақ Конституция штаттардың Америка Құрама Штаттарынан бір жақты түрде шығуына рұқсат етпейтінін және сецессия жарлықтары мен осындай жарлықтарды күшіне енгізуге бағытталған сецессиялық штаттардың заң шығарушы органдарының барлық әрекеттері Конституция бойынша "толыққанды күшсіз" екенін мәлімдеді.

Азамат соғысынан бері

Жоғары соттың бірқатар шешімдері Тең қорғаныс туралы қағидаға мемлекеттік әрекет шегін енгізді. Мемлекеттік әрекет теориясы мемлекеттік билік органдарына қарсы Тең қорғаныс туралы қағиданың күшін әлсіретті, себебі қағида, егер басқа жағдайларда мемлекеттік әрекеттер бөлініс пен басқа да кемсітушіліктің жалпы үлгісін құрса да, нақты жағдайларда мемлекеттік әрекеттің толық жоқтығынан туындаған заң алдындағы теңсіздікке қолданылмады. "Жеке, бірақ тең" теориясы мемлекеттік билік органдарына қатысты Тең қорғаныс қағидасының күшін одан әрі әлсіретті.

Сот үкімінде

Құрама Штаттар Крюикшанкқа қарсы (1876) ісі, Реконструкция дәуіріндегі сайлау нәтижелеріне наразылық білдірген қара нәсілді тұрғындардың Колфакс қырғынынан туындады. Жоғарғы Сот он төртінші түзетудің бірінші және екінші түзетулерге қатысты штаттық үкіметтерге өз азаматтарына қатысты қолданылмайтынын, тек федералды үкімет актілеріне ғана қолданылатынын мәлімдеді. Макдональд қаласы Чикагоға қарсы (2010) ісінде Жоғарғы Сот жеке тұлғаның "қару ұстау және алып жүру" құқығының он төртінші түзетудің Әділ сот процесі туралы бабы арқылы енгізілгенін және осылайша штаттар мен жергілікті үкіметтерге толыққанды қолданылатынын анықтады. Сонымен қатар, АҚШ-тың Харриске қарсы (1883) ісінде тең қорғаныс туралы баптың 1883 жылғы түрмедегі линчеге қолданылмағаны айтылды, себебі он төртінші түзету тек мемлекеттік актілерге, жеке қылмыстық әрекеттерге емес, қолданылады. Азаматтық құқықтар ісінде (1883) Жоғарғы Сот 1875 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңды жойып, нәсілдік сегрегацияға жол берді, бұл заң қоғамдық орындардағы нәсілдік дискриминацияға тыйым салды. Ол қайтадан тең қорғаныс туралы баптың мемлекеттер жасаған әрекеттерге ғана, жеке тұлғалар жасаған әрекеттерге емес, қолданылатынын мәлімдеді. 1875 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң жекеменшік мекемелерге қолданылғандықтан, Сот он төртінші түзетудің 5-тарауына сәйкес Конгрестің өкілеттіктерін арттырды деп шешті.

Кейінгі прогрессивті дәуір және Екінші дүниежүзілік соғыс

ХХ ғасырдың басында штат және федералды үкіметтер арасындағы ынтымақтастық артып, федералды үкімет көбірек билік жинақтауға кірісті. Осы кезеңде алғашқы федералды табыс салығы Азамат соғысы кезінде соғыс шарасы ретінде енгізіліп, 1913 жылы он алтыншы түзету арқылы тұрақты түрде бекітілді. Бұрын штаттар үкіметте маңызды рөл атқарған. Штаттардың құқықтары федералды үкіметтің он жетінші түзету арқылы түбірлі өзгеріске ұшырауынан әсер көрді, бұл штат үкіметтерін АҚШ Сенатындағы штат заңнамалық жиналыстары арқылы федералды үкіметті бақылау мүмкіндігінен айырды. Заңгерлер бұл өзгерісті штаттардың федералды үкіметке қатысты тежеу және тепе-теңдік құралынан айырылуы деп сипаттады. Ұлы депрессиядан кейін, «Жаңа саясат» және содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс федералды үкіметтің өкілеттігі мен жауапкершілігінің одан әрі өсуіне әкелді. «Викард пен Филберн» ісі федералды үкіметке Ауыл шаруашылығын реттеу туралы заңды қолдануға мүмкіндік берді, фермерлерге өнімді шектеу үшін субсидиялар берілді, себебі ауыл шаруашылығы мемлекетаралық саудаға әсер етеді және фермер өнімді сатуға емес, жеке пайдалануға өсірген жағдайда да Сауда бабының қарауына кіреді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін президент Гарри Трумэн азаматтық құқықтар туралы заң жобасын қолдады және әскердегі нәсілдік бөліністі жойды. Бұған жауап ретінде Демократиялық партия бөлініп, «Штат құқықтарын қолдайтын демократтар» – көбінесе «Диксикраттар» деп аталатын жаңа партия құрылды, оның төрағасы Сторм Термонд болды. Термонд 1948 жылғы президент сайлауында штат құқықтарын қолдайтын кандидат ретінде қатысты, бірақ Трумэнға жеңілді.

Азаматтық құқықтар қозғалысы

1950 және 1960 жылдары азаматтық құқықтар қозғалысы Оңтүстік штаттарындағы нәсілдік сегрегацияны және Джим Кроу заңдарын қолдаушылардың қарсылығына тап болды. Олар федералды үкіметтің осы штаттық деңгейдегі заңдарға араласуын штаттардың құқықтарына жасалған шабуыл деп айыптады. «Браун против Білім кеңесі» (1954) ісі «Плесси против Фергюсон» (1896) ісінің шешімін күштен шығарса да, он төртінші және он бесінші түзетулер 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң мен 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заң қабылданғанға дейін Оңтүстікте көбінесе қолданылмай келді. Бірнеше штат «Браун» ісі бойынша Жоғарғы соттың шешімінің штаттардың құқықтарын басып алғанын жариялап, араласу қаулыларын қабылдады. «Эдмунд Петтус» көпіріндегі дауыс беру құқығына қарсылық та штаттардың құқықтарын қорғаушылар тарапынан туды, бұл 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заңға әкелген Сельмадан Монтгомериге дейінгі шерулердің бір бөлігі болды.

Қазіргі заманғы пікірталастар

1964 жылы Калифорниядағы әділ тұрғын үй мәселесі мемлекеттік заңдар мен федерализм арасындағы шекараны қамтиды. Калифорнияның 14-жобасы Калифорниядағы Рамсфордтың әділ тұрғын үй туралы заңын күштен шығарды және тұрғын үйді сату немесе жалға беру кез келген түрінде кемсітушілікке жол берді. Мартин Лютер Кинг және басқалар мұны азаматтық құқықтарға қарсы реакция ретінде қарады, ал актер және болашақ (1967) Калифорния губернаторы Рональд Рейган 14-жобаны қолдап, танымалдылыққа ие болды. АҚШ Жоғарғы Сотының Рейтман Мулкиге қарсы шешімі 1967 жылы 14-жобаны он төртінші түзетудегі тең қорғаныс қағидасының пайдасына жоққа шығарды. Консервативті тарихшылар Томас Вудс-младший және Кевин Р.К. Гутцман саясаткерлер билікке келген кезде, олар барлық мүмкін билікті пайдаланады, осы процесте штаттардың құқықтарын елемейтінін айтады. Гутцман 1798 жылы Кентки және Вирджиния штаттарындағы Джефферсон мен Мэдисонның қабылдаған резолюциялары тек бірден туындаған қауіптерге ғана жауап емес, сонымен қатар штаттардың құқықтары мен Конституцияға қатаң бағынудың ұзақ жылдар бойы қалыптасқан қағидаларына негізделген заңды жауаптар болғанын айтады. Тағы бір алаңдаушылық – федералды үкімет бірнеше рет кейбір заңдарды қабылдамаған штаттарға тас жолдар салуға қаржы бөлмеуі мүмкін деп қорқытқан. Егер қандай да бір штат ұзақ мерзімге тас жолдарға қаржыландырудан айырылса, ол қаржылық қиындыққа тап болып, инфрақұрылымы құлай немесе екеуі де болуы мүмкін. Мұндай алғашқы әрекет (ұлттық жылдамдық шектеуінің енгізілуі) тікелей тас жолдармен байланысты болған және отын тапшылығы кезінде жасалса да, кейінгі әрекеттердің көпшілігі тас жолдармен байланысты емес және ешқандай ұлттық дағдарыс кезінде жасалмаған. Мұның мысалы – 21 жастағы азаматтардың алкогольді ішімдік ішуіне тыйым салу, Оңтүстік Дакотаның Дольге қарсы ісінде қолдау тапқан. Мұндай әрекеттерді сынға алғандар федералды үкімет өзі мен штаттық үкіметтер арасындағы дәстүрлі тепе-теңдікті бұзады деп санайды. Жақында штаттардың құқықтары мәселесі қайтадан өзекті болды, өйткені Базаны қайта құру және жабу (BRAC) комиссиясы Конгресс пен Қорғаныс министрлігіне Ұлттық гвардияға кейбір гвардиялық базаларды біріктіріп, басқаларын жабу арқылы масштабты өзгерістер енгізуді ұсынды. 2005 жылы бұл ұсыныстар көптеген штаттардан қатты сынға ұшырады, және бірнеше штат федералды үкіметке Конгресс пен Пентагон әсер еткен штаттардың губернаторларының алдын ала келісімінсіз гвардиялық базаларды қайта құруға және жабуға мәжбүрлесе, штаттардың құқықтарын бұзады деген негізде сотқа жүгінді. Пенсильвания штаты Пенсильвания әуе ұлттық гвардиясының 111-ші ұрыс қанатын деактивациялауға қарсы федералды сот ісінде жеңіске жеткеннен кейін, қорғаныс және Конгресс басшылары қалған BRAC сот ісін соттан тыс шешуге тырысып, талапкер штаттармен келісімге келді. Қазіргі штаттардың құқықтарына қатысты мәселелер: өлім жазасы, өз-өзіне қол жұмсау, бір жынысты неке, қару-жарақ бақылауы және марихуана, соңғысы федералды заңдарды тікелей бұзады. Гонзалес пен Райхтың арасындағы сотта Жоғарғы Сот федералды үкіметтің жағында шешім шығарып, Есірткі құралдарына қарсы күрес басқармасына (DEA) медициналық марихуана қолданушылар мен күтушілерді қамауға рұқсат берді. Гонзалес пен Орегон арасындағы сотта Жоғарғы Сот Орегон штатында дәрігердің көмегімен өз-өзіне қол жұмсау амалының заңды екендігін растады. Обергефеллге қарсы Ходжес ісінде Жоғарғы Сот штаттар бір жынысты некелерді мойындаудан бас тарта алмайды деп шешті. Колумбия округі Хеллерге қарсы (2008) АҚШ Жоғарғы Соты қару иелену АҚШ Конституциясының Екінші түзетуіне сәйкес жеке құқық екендігін және Колумбия округі заңмен тәртіп сақтайтын азаматтардың қару иеленуіне толық тыйым сала алмайды деп шешті. Екі жылдан кейін сот Хеллер шешімінің екінші және 14-ші түзетулер арқылы штаттар мен аумақтарға қолданылатынын Макдональд Чикагоға қарсы ісінде растады, штаттар, аумақтар және олардың саяси бөлімдері заңмен тәртіп сақтайтын азаматтардың қару иеленуіне толық тыйым сала алмайтынын атап өтті. Бұл алаңдаулар кейде Мемлекеттік егемендік қозғалысы немесе "10-шы түзету егемендік қозғалысы" деп аталатын қозғалысқа әкелді.

In 1964, the issue of fair housing in California involved the boundary between state laws and federalism. California Proposition 14 overturned the Rumsford Fair Housing Act in California and allowed discrimination in any type of housing sale or rental. Martin Luther King Jr. and others saw this as a backlash against civil rights, while actor and future (1967) governor of California Ronald Reagan gained popularity by supporting Proposition 14. The U. S. Supreme Court's Reitman v. Mulkey decision overturned Proposition 14 in 1967 in favor of the Equal Protection Clause of the Fourteenth Amendment. Conservative historians Thomas E. Woods Jr. and Kevin R. C. Gutzman argue that when politicians come to power they exercise all the power they can get, in the process trampling states' rights. Gutzman argues that the Kentucky and Virginia resolutions of 1798 by Jefferson and Madison were not only responses to immediate threats but were legitimate responses based on the long standing principles of states' rights and strict adherence to the Constitution. Another concern is the fact that on more than one occasion, the federal government has threatened to withhold highway funds from states which did not pass certain articles of legislation. Any state which lost highway funding for any extended period would face financial impoverishment, infrastructure collapse or both. Although the first such action (the enactment of a national speed limit) was directly related to highways and done in the face of a fuel shortage, most subsequent actions have had little or nothing to do with highways and have not been done in the face of any compelling national crisis. An example of this would be the federally mandated drinking age of 21, upheld in South Dakota v. Dole. Critics of such actions feel that the federal government is upsetting the traditional balance between itself and state governments. More recently, the issue of states' rights has come to a head when the Base Realignment and Closure (BRAC) Commission recommended that Congress and the Department of Defense implement sweeping changes to the National Guard by consolidating some Guard installations and closing others. These recommendations in 2005 drew strong criticism from many states, and several states sued the federal government on the basis that Congress and the Pentagon would be violating states' rights should they force the realignment and closure of Guard bases without the prior approval of the governors from the affected states. After Pennsylvania won a federal lawsuit to block the deactivation of the 111th Fighter Wing of the Pennsylvania Air National Guard, defense and Congressional leaders chose to try to settle the remaining BRAC lawsuits out of court, reaching compromises with the plaintiff states. Current states' rights issues include the death penalty, assisted suicide, same sex marriage, gun control, and cannabis, the last of which is in direct violation of federal law. In Gonzales v. Raich, the Supreme Court ruled in favor of the federal government, permitting the Drug Enforcement Administration (DEA) to arrest medical marijuana patients and caregivers. In Gonzales v. Oregon, the Supreme Court ruled the practice of physician assisted suicide in Oregon is legal. In Obergefell v. Hodges, the Supreme Court ruled that states could not withhold recognition to same sex marriages. In District of Columbia v. Heller (2008), the United States Supreme Court ruled that gun ownership is an individual right under the Second Amendment of the United States Constitution, and the District of Columbia could not completely ban gun ownership by law abiding private citizens. Two years later, the court ruled that the Heller decision applied to states and territories via the Second and 14th Amendments in McDonald v. Chicago, stating that states, territories and political divisions thereof, could not impose total bans on gun ownership by law abiding citizens. These concerns have led to a movement sometimes called the State Sovereignty movement or "10th Amendment Sovereignty Movement".

10-шы түзету

АҚШ Конституциясының Оныншы түзетуі штаттардың құқықтарының басымдылығына сенедін тараптардың жиі қолданатын, күшін жоюды шақыру құралы ретінде пайдаланылды. Оныншы түзетуде былай делінген: Конституциямен АҚШ-қа берілмеген және штаттарға тыйым салынбаған биліктер тиісінше штаттарға немесе халыққа қарастырылады. Ерекше айта кетерлік жайт, Оныншы түзету қару-жарақ құқықтары, көші-қон, марихуана және тағы да басқаларға қатысты шектеуші федералды заңдарды күштен шығару үшін табысты қолданылды. Сонымен қатар, "Орталықтандыруды жоқ ету арқылы еркіндік" мақсатын іске асыру үшін "Оныншы түзету орталығы" сияқты ұйымдар Оныншы түзетуді пайдалануға тырысады. Оныншы түзету орталығының басты назары штат депутаттарын федералды заңдарды жоюға бағытталған заң жобаларын ұсынуға ынталандыруға бағытталған. Олар өз веб-сайтында штат заң шығарушыларының басшылығына арналған үлгі заңнаманы ұсынады. 2009-2010 жылдары 38 штат Конституция мен 10-шы түзетудегі егемендік принциптерін қайта бекіту үшін резолюция ұсынды; 14 штат осы резолюцияларды қабылдады. Бұл міндетті емес резолюциялар, көбінесе "штат егемендігі резолюциялары" деп аталады, заң күшіне ие емес. Олардың мақсаты – федералды үкіметтің Конституцияда нақты көрсетілмеген мақсаттармен штаттарға билік беру және міндеттемелер жүктеу әрекеттерін тоқтату туралы талап етуге арналған мәлімдеме жасау. Сондай-ақ, *Kimel v. Florida Board of Regents* (2000) ісі бойынша шешімдер штаттарға қарттар мен мүгедектерге қатысты кемсітуді рационалды негізде қарауға мүмкіндік берді, осы кемсіту түрлерінің заңды мемлекеттік мүддеге байланысты логикалық екенін және "өткір дәлдікке" мұқтаждық жоқ екенін дәлелдеді. Жоғарғы соттың *United States v. Morrison* (2000) ісі бойынша шешімі зорлау құрбандарының шабуыл жасаушыларын федералды сотта сотқа шақыру мүмкіндігін шектеді. Бас судья Уильям Х. Рехнквист "Штаттар тарихи тұрғыдан егемендікке ие" екенін түсіндірді. Соттың пікірінше, құқық қорғау саласындағы штаттардың егемендігі Сауда туралы ереже мен Он төртінші түзетуді тар мағынада түсіндіруді талап етеді. *Kimel*, *Garrett* және *Morrison* істері бойынша шешімдер, Соттың штаттарға қатысты шектеулі биліктері мен санамаланған өкілеттіктерді қолдайтын бұрынғы шешімдері, мысалы, *United States v. Lopez* (1995), *Seminole Tribe v. Florida* (1996) және *City of Boerne v. Flores* (1997) бір реттік оқиға емес екенін көрсетті. Бұрын Конгресс азаматтық құқықтар туралы заңдарды қабылдау үшін, оның ішінде 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңды, сондай-ақ, соңғы кезде бір жынысты некелер мен репродуктивтік құқықтарды қабылдау үшін Сауда туралы ережеге және Тең қорғаныс туралы ережеге сүйенді. Азаматтық құқықтар қозғалысының өркендеген кезеңінде нәсілдік сегрегацияны қолдаушылар "штаттардың құқықтары" терминін қазіргі уақытта "ит сыбызғысы саясаты" деп аталатын жасырын код ретінде қолданды: жалпы халыққа бір нәрсені білдіретін, бірақ белгілі бір топ үшін қосымша, өзгеше немесе нақтырақ мәнге ие саяси хабарлама. 1948 жылы бұл ақ нәсілшіл президенттік үміткер Стром Турмонд басқарған "Диксикрат" партиясының ресми атауы болды. Алабама штатының демократ губернаторы Джордж Уоллес 1963 жылы өзінің инаугурациялық сөзінде "Сегрегация енді! Сегрегация ертең! Сегрегация мәңгілік!" деп мәлімдеді. Кейін ол "Штаттардың құқықтары енді! Штаттардың құқықтары ертең! Штаттардың құқықтары мәңгілік!" деуі керек еді деп өкінді. Алайда Уоллес сегрегация штаттардың құқықтары үшін күрес символының бір бөлігі ғана екенін мәлімдеді. Кейбір тарихшылар даулаған осы көзқарас бойынша, оның сегрегацияны штаттардың құқықтарымен алмастыруы эвфемизм емес, нақтылау болар еді. "Даллас Морнинг Ньюс" газетіне берген сұхбатында Перри сегрегацияның аяқталуын, оның ішінде Азаматтық құқықтар туралы заңның қабылдануын қолдайтынын айтты. Техас штатының NAACP президенті Гэри Бледсо Перридің "штаттардың құқықтары" туралы нәсілдік контексте айтпағанын түсінгенін мәлімдеді, бірақ басқалары бұл терминді бұрынғы теріс пайдалану салдарынан ренжігенін айтты.

The Tenth Amendment of the United States Constitution has been used as a prominent tool of invoking nullification, a common tactic of those that believe in the primacy of States' rights. The Tenth Amendment reads as follows: The powers not delegated to the United States by the Constitution, nor prohibited by it to the States, are reserved to the States respectively, or to the people. Notably, the Tenth Amendment has been successfully utilized to nullify restrictive federal laws pertaining to gun rights, immigration, cannabis, and more. Additionally, organizations such as the Tenth Amendment Center seek to utilize the Tenth Amendment to achieve, "Liberty through decentralization". The Tenth Amendment center chiefly focuses on encouraging state representatives to submit bills that nullify federal laws by providing model legislation on their website that provides a rubric for state legislators to follow. In 2009–2010 thirty eight states introduced resolutions to reaffirm the principles of sovereignty under the Constitution and the 10th Amendment; 14 states have passed the resolutions. These non binding resolutions, often called "state sovereignty resolutions" do not carry the force of law. Instead, they are intended to be a statement to demand that the federal government halt its practices of assuming powers and imposing mandates upon the states for purposes not enumerated by the Constitution. and Kimel v. Florida Board of Regents (2000) decisions allowed states to use a rational basis review for discrimination against the aged and disabled, arguing that these types of discrimination were rationally related to a legitimate state interest, and that no "razorlike precision" was needed." The Supreme Court's United States v. Morrison (2000) decision limited the ability of rape victims to sue their attackers in federal court. Chief Justice William H. Rehnquist explained that "States historically have been sovereign" in the area of law enforcement, which in the Court's opinion required narrow interpretations of the Commerce Clause and Fourteenth Amendment. Kimel, Garrett and Morrison indicated that the Court's previous decisions in favor of enumerated powers and limits on Congressional power over the states, such as United States v. Lopez (1995), Seminole Tribe v. Florida (1996) and City of Boerne v. Flores (1997) were more than one time flukes. In the past, Congress relied on the Commerce Clause and the Equal Protection Clause for passing civil rights bills, including the Civil Rights Act of 1964. and, more recently, same sex marriage and reproductive rights. During the heyday of the civil rights movement, defenders of racial segregation used the term "states' rights" as a code word in what is now referred to as dog whistle politics: political messaging that appears to mean one thing to the general population but has an additional, different, or more specific resonance for a targeted subgroup. In 1948 it was the official name of the "Dixiecrat" party led by white supremacist presidential candidate Strom Thurmond. Democratic Governor George Wallace of Alabama, who famously declared in his inaugural address in 1963, "Segregation now! Segregation tomorrow! Segregation forever!" later remarked that he should have said, "States' rights now! States' rights tomorrow! States' rights forever!" Wallace, however, claimed that segregation was but one issue symbolic of a larger struggle for states' rights. In that view, which some historians dispute, his replacement of segregation with states' rights would be more of a clarification than a euphemism. During an interview with The Dallas Morning News, Perry made it clear that he supports the end of segregation, including passage of the Civil Rights Act. The Texas president of the NAACP, Gary Bledsoe, stated that he understood that Perry was not speaking of "states' rights" in a racial context, but others still claimed to feel offended by the term because of its past misuse.