Кіріспе

Солтүстік-шығыс Шотландиядағы қала

Инверри /ɪ//n//.//v//ə/'/r//ʊər//i/ (шотланд тілінде: Inbhir Uraidh немесе Inbhir Uaraidh, 'Юри өзенінің құйылысы') – Шотландияның Абердиншир аймағында, Юри және Дон өзендерінің қосылған жерінде, Абердиннен солтүстік-батысқа қарай шамамен 26 шақырым (16 миль) қашықтықта орналасқан қала.

География

Инверри Абердинширдің орталығында, Дон өзенінің кең даласында орналасқан және жергілікті тұрғындар оны Гариохтың жүрегі деп біледі. Қала Дон және Ури өзендерінің арасында жатыр, ал әсем Беннахи төбесіне дейін 16 шақырым (10 миль) қашықтықта. Қала орталығы үшбұрыш тәрізді және 1863 жылы салынған Инверри қалалық әкімдігімен безендірілген. "Алаңның" (жергілікті атауы осылай) ортасында Инверри және аймақтық соғыс ескерткіші орналасқан, оның басында қалаға қарай қарап тұрған жалғыз Гордон жоғары таулы әскерінің мүсіні тұрғызылған. Басты сауда орындары – Базар алаңы мен Батыс Жоғары көшесі, ол қала ортасынан тұрғын үйлерге қарай бұрылады. Дон өзенінің оңтүстігінде Порт-Эльфинстон ауылы орналасқан, ол Инверридің Корольдік қаласының бір бөлігі болып табылады және бұрынғы Абердиншир каналының жанында орналасқандықтан осылай аталған, бұл канал Инверриден Абердинге дейін созылған.

Этимология

"Инверри" атауы шотланд гаэл тіліндегі Inbhir Uraidh сөзінен келген, ол қаланың оңтүстігінде Дон өзеніне құятын Ури өзенінің атымен "Уридің тоғысуы" деген мағынаны білдіреді.

Тарихқа дейінгі дәуір

2018 жылдың жазында археологтар Тайнстон бизнес-паркінде жүргізген қазба жұмыстары кезінде мыналар табылды: Шотландияның орта қола дәуіріне (1550–1150 ж.б.д.) жататын дөңгелек үй және құмырадағы кремациялық зират; Шотландияның соңғы қола дәуіріне (1150–800 ж.б.д.) тән кремация салты; сондай-ақ, біздің заманымыздың 1/2 ғасырындағы темір дәуіріне жататын дөңгелек үй және жер асты қоршауы. Бұл аймақта мыңдаған жылдар бойы адамдар тұрғандығын көрсетеді. 2002 жылы жүргізілген қазба жұмыстары кезінде тағы бір темір дәуірі дөңгелек үйінің қалдықтары табылған.

Туининг

Багнер-де-Бигорр (Франция) 2016 жылдан бері.

Өнеркәсіп

Инверри – нарық қаласы, қазір ай сайын фермерлер базары өткізіледі, онда көптеген шағын дүкендер, кәсіпорындар мен қызметтер бар. Қызмет көрсету және саудадан басқа, қаланың негізгі салалары – ауыл шаруашылығы, мұнай және 2009 жылдың наурыз айында International Paper Thainstone зауытын жапқанға дейін қағаз өндірісі болды. Шотландияның Ұлы Солтүстік темір жолы локомотив құрастыру және жөндеу жұмыстарын Инверриде салды. Коумбс, шағын тәтті дүкені, 1957 жылы Колин Коумбс қайтыс болғанға дейін Шотландиядағы ең көне отбасылық кәсіп ретінде белгілі болды, одан кейін дүкен жабылды. JG Ross нан зауытының бас кеңсесі осы қалада орналасқан. Ауыл шаруашылығы қаланың құрылғаннан бері экономикасының негізгі тірегі болып табылады. Қаланың оңтүстік-шығысында орналасқан Тайнстон орталығы – ірі мал базары, ол әртүрлі ауыл шаруашылығын қолдау көрсету қызметтеріне, мұнай өнеркәсібінің қоймаларына және көлік құралдарын жалға беру компанияларына коммерциялық жайларды жалға береді. 2009 жылдың маусым айында сауда орталығы ашылды. Қалаға Инверри ауруханасы қызмет көрсетеді.

Тіл

Кейбір Инверри тұрғындары шотландтың Абердиншир Дори диалектісінде және шотланд ағылшын тілінде сөйлейді. Басқа да көрнекті этникалық топтар: ағылшындар, поляктар және американдықтар. Кеңестің 2016 жылғы халық санауы бойынша, халық саны 13 480 адамды құрады, олардың 90,0% үйде ағылшын тілінде, 4,9% шотланд тілінде және 1,5% поляк тілінде сөйлейді. Дегенмен, тұрғындардың 51% шотланд тілін меңгергенін хабарлады. Тарихи тұрғыдан алғанда, пикт тілі – бұл аймақтың ежелгі тілі, оның іздерін көптеген жер аттарында кездестіруге болады. Ол бритон тілінің тобына жатқан болуы мүмкін, бірақ оның жіктелуі әлі де нақты емес. Пикт тілі аймақта шотланд гаэл тілімен алмастырылды, және оның қалдықтары Дори диалектісіндегі сөздерде де, Инверри сияқты жер аттарында да сақталып қалған. "Елгер кітабы" солтүстік-шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан Ескі Елгер ауылынан шыққан.

Дін

Инверридегі ең көне шіркеу – Санкт-Эндрю қауымдық шіркеуі, ол 9-ғасырда Culdee монахтары "Kirk of Rocharl" деп атаған Шотландия шіркеуінің бір бөлігі.

Спорт

Инверри Локо Воркс ФК, өз матчтарын Харлоу Паркте өткізеді, жергілікті Хайленд Лигасының футбол командасы. Инверри бокс клубы, Кинторе қаласында орналасқан әуесқой бокс клубы. Клуб 2017 жылы құрылды, содан бері өз үй-жайларын алды және бірнеше шотланд жаңашылдары мен аймақтық чемпиондарды тәрбиеледі. Колони Парк ФК – 1978 жылы Дод Рид MBE құрған қаланың жастар командасы. Келендс Паркте орналасқан Гариоч RFC регби одағынан ойнайды.

Атақты тұрғындар

Ханна Майли, спортшы, 2010 жылғы Ұлттар Достастығы ойындарында Шотландияны өкілдік етті. Питер Никол, бұрынғы әлемнің бірінші сквош ойыншысы, Инверриде туған. Барри Робсон, «Абердиннің» бұрынғы жартылай қорғаушысы және қазіргі бапшысы, Инверриде туған. Каллум Смит – кросс-кантри шаңғысынан екі дүркін Олимпиада чемпионы, ол 2014 және 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарына қатысты, сонымен қатар Келландс бастауыш мектебі мен Инверридегі академияны бітірген.

Көлік

Инверриде сағат сайынғы қала ішіндегі автобус қызметі және қала сыртындағы, оның ішінде Абердинге бағытталған бірнеше қызметтер бар. Көбісі (бірақ бәрі емес) Stagecoach Bluebird компаниясымен қамтамасыз етіледі. Қала A96 тас жолында орналасқан, ал Абердин-Инвернесс бағытындағы Инверри теміржол станциясымен байланысты. Ең жақын әуежай – Дайс қаласындағы Абердин әуежайы. Порт-Эльфинстон теміржол станциясы бұрын Порт-Эльфинстондағы жүк терминалы болған, қазір тоқтатылған.

Білім

Инверри академиясы қаланың басты орта мектебі.