Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Терри Пратчеттің Диск әлемі романдарының кейіпкері
Character in Terry Pratchett's Discworld novels
Үй жануарлары
Ол үй жануарларын ұстады, 16 жастағы, "Ууффлз" деп аталатын сымды жүнді терьер. Уффлс – Лорд Ветинаридің шынайы қамқорлық көрсететін жалғыз тірі жаны (егер Анк-Морпорк тірі жан саналмаса, "Британияға" сілтеме жасайтын "Морпоркия" деп есептегенде). Уффлс көп жылдар аралығында орын алған екі кітапта өте қарт ретінде сипатталған. "Ақша табу" романында Уффлс соңғы кездері қайтыс болғаны көрсетілген; Ветинаридің итке деген сүйіспеншілігін нығайтатын, ол әр аптада қысқа (және басқа жолмен) сарай аумағындағы Уффлстің кішкентай қабіріне барады, әр жолы ит печеньесін қалдырады, бірақ бұл мүлдем шындықтан алыс болуы мүмкін немесе оны іздегендерге адамдық әлсіздіктің бір қабатын көрсету үшін жасалған болуы мүмкін. "Ақша табу" романына қарай, ол қазір басқа итке қамқорлық жасайды – "Мистер Фусспот", марқұм Топси Лавиштің (туған есімі Турви), Корольдік банк пен Монетхана төрағасының бұрынғы үй жануары. Ерекше өсиеттің және Топсидің заңдарға, Лавиш отбасының қалған бөлігіне деген жек көруінің арқасында, Мистер Фусспот ресми және заңды түрде қазіргі төраға. Бұл Ветинариге банк пен монетахананы басқаруға мүмкіндік бере ме деген пікірталас тудырады, себебі Топсидің өсиетінде Мистер Фусспотқа қамқорлық жасайтын адам екі мекеменің "төрағасының" тілектерін орындайтын адам деп жазылған. Билік Моист фон Липвигте, қазіргі Монетхана шебері және Ветинари итті қабылдамас бұрын Мистер Фусспоттың уақытша қамқоршысы болды. Ветинаридің итті қалай күтіп-баптау сапасына қатысты алаңдаушылықтар бар, бірақ ешкім бұл мәселені онымен көтеруге батылдық таба алмайды.
He did keep a pet, a sixteen year old wire haired terrier called Wuffles. It is said that Wuffles is the only living creature Lord Vetinari actually cares about (unless Ankh Morpork is considered a living creature, to be thought of as "Morporkia", a nod to "Britannia"). Wuffles has been described as very elderly in two books that take place many years apart. In the novel Making Money, it is shown that Wuffles has, at some recent point, died; reinforcing Vetinari's affection for the dog is the rumour that every week he makes a short (and via a different path) walk to Wuffles' small grave in the palace grounds, every time leaving a dog biscuit, though this may be entirely untrue, or may simply be done to add a layer of apparent human weakness to those seeking one. As of Making Money he is now caring for another dog – "Mr. Fusspot", the former pet of the late Topsy Lavish (née Turvy), Chairwoman of the Royal Bank and Mint. Thanks to an unusual will and Topsy's contempt for her in laws; the rest of the Lavish family, Mr. Fusspot is formally and legally the current chairman. This leads to the debate whether this gives Vetinari control of the bank and mint, since Topsy's will states the person caring for Mr. Fusspot is also the executor of "the chairman's" wishes for both concerns. The authority rested in Moist von Lipwig, the current Master of the Mint and temporary caretaker of Mr. Fusspot before Vetinari adopted/seized/confiscated the dog. There has been concern over the quality of Vetinari's care of the dog, though no one wishes to risk raising the issue with him.
Басқа медиа
1992 жылы BBC Radio 4 радиосы "Гвардиялар! Гвардиялар!" романының радиоқоюын жасағанда Ветнари рөлін Крофорд Логан ойнады. Телевизиялық бейімделулерде бұл кейіпкерді бірнеше актер сомдады: Джереми Айронс – "Колжаудың түсі" телефильмінде, Чарльз Дэнс – "Поштаға бару" телефильмінде, ал Анна Канцлер – "Күзет" телесериалында. Терри Пратчетт Ветнари рөліне Алан Рикманды таңдаған. VLC медиаплеерінің 3.0 нұсқасына Vetinari кодировкасы берілді.
Vetinari was played by Crawford Logan in the 1992 BBC Radio 4 adaptation of Guards! Guards!. In television adaptations, the character has been portrayed by several actors: Jeremy Irons in TV movie adaptation of Colour of Magic, Charles Dance in the TV movie adaptation of Going Postal, and Anna Chancellor in the television series The Watch. Pratchett's own choice of actor to play Vetinari was Alan Rickman. VLC media player version 3.0 was given the codename Vetinari.
Қабылдау
2013 жылы The Daily Telegraph газетінің Диск әлеміне кіретін он басты кейіпкердің тізіміне Веттари енді; Тим Мартин кейіпкерді "Макиавеллині қорқыныш пен қызғаныштан құлдыратып жіберетін игі деспот" деп сипаттады. Мэтью Сангстер «Фантастикалық өнер журналында» жарияланған мақаласында кейіпкердің «фантастикалық гиперкомпетенттілігінің» Пратчеттке «кейбір күрделіліктерді елеусіз қалдырып, әсерлерін, қоздыратын факторларын және салдарларын көруге» мүмкіндік беретінін айтады. Эндрю Реймент постмодернизм, саясат және фантазия туралы жазған кең ауқымды мақаласында Postmodern Studies журналында Веттаридің Ұрылар гильдиясын заңдастыру шешімін Пратчетттің «ресми заңның жұмыс істеуін қамтамасыз ететін жазба емес, айтылмаған толықтырумен қолдау табатыны» туралы әжуа жасау құралы ретінде сипаттайды. Ол Веттаридің журналистік шындыққа және баспасөз бостандығына қатысты көзқарасын талқылайды, «Газеттердің идеологиялық рөлінің бір бөлігі – әлемнің қалай екендігі туралы қалыптасқан құндылықтарды қайта жаңғырту, соның арқасында адамдар өз әлемінде өздерін тани алады» дейді. Реймент Веттаридің тілді пайдалануын да атап өтеді, Unseen Academicals-тағы бір көрініске сілтеме жасап, кейіпкердің «сөздіктің бір парағын тілтеу арқылы әлемді өзгертетінін» айтады. Гидеон Хаберкорн «Фантастикалық өнер журналында» жарияланған мақаласында Веттариді «батыр емес, реалист» деп сипаттап, оның Сам Вимстің цинизміне және Каррот Айронфондерссонның идеализміне толықтыратын көзқарасын ұсынады. The Times газетіне жазған шолуында романист А. С. Байатт та үш кейіпкерді салыстырып, Веттаридің «кемшіне жандарды шахмат тәртібімен ұйымдастыруын» серияның дамуымен «көбінесе әлдеқайда нәзік» айырмашылықпен Вимстің «өзінің аймағына жауапкершілік сезімінен» және Карроттың «табиғи билігі мен батылдығынан» ерекшеленеді дейді.
Vetinari was included in a list of the top ten Discworld characters by The Daily Telegraph in 2013; Tim Martin describes the character as "The kind of benign despot who would make Machiavelli faint with fear and envy". Matthew Sangster, in an article in Journal of the Fantastic in the Arts, describes the character's "fantastical hypercompetence" as giving Pratchett a means to "skip over certain intricacies to imagine effects, affects, and consequences". Andrew Rayment, in a wide ranging article on postmodernity, politics and fantasy in the journal Postmodern Studies, characterises Vetinari's decision to legalise the Guild of Thieves as a device for Pratchett to parody the fact that "official law is supported by the unwritten supplement that guarantees its functioning". He discusses Vetinari's attitude to journalistic truth and the freedom of the press in The Truth, stating that "he understands that part of the ideological role of newspapers is to reproduce already existing values about what the world is so that people can recognise" themselves in their world, formulated in the form of news versus Vetinari's coinage "olds", and concluding that "Vetinari, as always, is right". Rayment goes on to highlight Vetinari's use of language, commenting on a scene in Unseen Academicals, that the character "change[s] the world with a flick (through) of a thesaurus". Gideon Haberkorn, in an article in Journal of the Fantastic in the Arts, describes Vetinari as a "realist" who is "no hero", and who provides a complementary viewpoint to Sam Vimes's cynicism and Carrot Ironfoundersson's idealism. In a review of Thud! for The Times, the novelist A. S. Byatt also compares the three characters, describing Vetinari's "chess playing ordering of imperfect social beings" as being, as the series goes on, "ever more subtly" distinguished from Vimes's "sense of responsibility for his patch" and Carrot's "natural authority and courage".