Кіріспе

Бузеу қаласы (бұрын Бузеу немесе Бузеу деп те аталатын;) – Румынияның Бузеу округінің орталығы, Мунтеня тарихи аймағында орналасқан. Қала Бузу өзенінің оң жағалауында, Карпат тауларының оңтүстік-шығыс бөлігі мен Бараган жазығының арасында жатыр. Бузеу – Румынияның оңтүстік-шығысындағы маңызды теміржол торабы, мұнда Бухарестті Молдавиямен және Трансильванияны Қара теңіз жағалауымен байланыстыратын теміржолдар тоғысады. DN2, Еуропалық E85 тас жолының бір бөлігі қаладан өтеді. Бузеудің сауда жолдарына жақын орналасуы оған ежелгі заманда сауда орталығы, ал 20-шы ғасырда – өнеркәсіптік орталық ретінде дамуына көмектесті. Орта ғасырларда Бузеу Валахиядағы базар қаласы және Шығыс православие епископтығының орталығы болған. 17-ші және 18-ші ғасырларда қала бірнеше рет қиратылып, бүгінде қаланың мөрінде Феникс құсының бейнесімен бейнеленген. 19-шы ғасырда, осы кезең аяқталғаннан кейін, қала жаңаруын бастады. Экономика индустрияландырылды, Бузеу теміржол торабына айналды және мемлекеттік білім беруге қол жеткізу мүмкіндігі пайда болды. Осы кезде қаланың ерекше нысаны – Коммуналдық сарай және негізгі демалыс орны – Кранг паркі салынды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі коммунистік режим қаланың индустриялануына және халқының үш есеге өсуіне әкелді. Сол кезде ашылған зауыттардың кейбіреуі бүгінде нарықтық экономика аясында жұмыс істеп тұр. Бузеуда университеттер жоқ, тек басқа қалалардан келген бірнеше университеттердің қашықтықтан оқыту бөлімдері бар. Мұндағы негізгі білім беру орындары – Б. П. Хасдеу атындағы гимназия (Нобель сыйлығының лауреаты Джордж Эмиль Паладе оқыған) және Михай Эминеску атындағы гимназия. Қалада бастауыш мектептерден басқа көптеген орта мектептер де бар. Василе Войкулеску округ кітапханасы және Бузеу округ мұражайы қалада орналасқан. Соңғысы қаладағы этнографиялық көрмеге, сондай-ақ Парсковтағы Василе Войкулеску ескерткіш үйіне және Колтидегі янтарь көрмесіне де жауапты.

Этимология

Қала жақын жердегі өзеннің атымен аталған. Өзеннің өзі грек тілінде жазылған, 376 жылға жатқан құжатта Мусеос (Mouseos) деп есімделген, онда гот Сабаның шейіт болғаны туралы айтылған. Тарихшы Василе Пырван бұл атаудың тракиялық Бузеос сөзінің грек тіліндегі қате жазылуы екенін ойлады (Мπ тобынан π әрпінің түсіп қалғандығы арқасында, ол латын тіліндегі В әрпі сияқты айтылады). Ол бұл атау тракиялық Buzes түбірінен шыққандығын, ал оған eu жұрнағы қосылған, бұл грек-латындық aios жұрнағының бір түрі деп санайды.

Тарих

Қаланың жазба тарихы Валахия тарихымен басталады. II Дан билік еткен кезде ол сауда қаласы және кеден пункты ретінде мойындалған. Гумельница және Монтеору мәдениеттеріне жататын археологиялық қазбалар христиан дәуірінен бұрын адамдардың осы жерде қоныстанғанын көрсетеді. Орта ғасырларда Бузауда бекініс болған, бірақ оның туралы шетелдік құжаттарда сирек кездеседі. 17 ғасырда қала мен айналасы соғыстар мен шетелдік шапқыштардың ықпалына түсті. Бұл Михаил Батырдың Ұзақ түрік соғысына қатысуымен басталып, 1821 жылғы Валахия көтерілісімен аяқталды. Табиғи апаттар (эпидемиялар, жер сілкіністері) де Бузаудың қирауына және халқының азаюына себеп болды. Бірақ тұрғындар үнемі оралып, қаланы қайта жаратып келді, соның нәтижесінде 18 ғасырдың басында жергілікті биліктер қайта туу нышаны ретінде қала мөрінде Феникс құсын бейнеледі. 19 ғасыр мәдени және экономикалық дамуға толы болды. Қаланың ең маңызды нысаны – Коммуналдық сарай сол кезде салынды, қала өнеркәсібін дамытып, 1870 жылдары теміржол торабына айналғаннан кейін. 1836 жылы діни семинария, ал 1867 жылы Б. П. Хасдеу атындағы гимназия ашылды. 1898 жылы салынған "Молдавия" театры 20 ғасырдың бірінші жартысында негізгі концерт және театр залы ретінде пайдаланылды, онда Джордж Энеску, Ц. И. Ноттара және Николае Леонард сияқты суретшілер өнер көрсетті. Иоан Лука Караджале мен Константин Бранкуши қысқа мерзімге осы жерде тұрып, жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бузау 1916 жылдың желтоқсанынан кейін неміс әскерлерінің оккупациясына түсті, көптеген тұрғындар жақын ауылдарға немесе Батыс Молдавияға қашқан. Соғыс аяқталғаннан кейін қала қайтадан дамуды бастады. Соғыс аралық кезеңде алғашқы спорт жарыстары (футбол және бокс) өткізілді, ал "Металлургия" зауыты құрылды – бұл кейін коммунистер тәркілеген жекеменшік кәсіпорын, ол бүгінгі күнге дейін бірлескен кәсіпорынның бөлігі ретінде жұмыс істеп келеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бузаудың индустрияландыруы күшпен үдетілді, және 50 жыл ішінде халқы үш есеге өсті. Жаңа тұрғындар қаланың оңтүстігінде салынып жатқан жаңа зауыттарда жұмыс істеу үшін келді. Бузаудың сыртқы келбеті түбегейлі өзгерді, ескі сауда көшелерінің орнына жұмысшылар аудандары салынды, ал "Молдавия" театры сияқты тарихи ғимараттар бұзылды. Олардың мәдени рөлін Еңбек одағының мәдени орталығы, содан кейін "Дация" кинотеатры иеленді. 2021 жылы "Үлкен Бузау 2021" жобасы жүзеге асырылды, оның мақсаты Бузауды Цинтешти коммунасымен біріктіру болды. 2021 жылдың 26 қыркүйегінде осы мәселені шешу үшін референдум өтті, бірақ Бузау халқының бар болғаны 10,03% дауыс берді, бұл 30% сайлаушылар қатысуын талап ететін заңды шектен төмен болды, сондықтан нәтижелер жарамсыз деп танылды және Цинтешти мен Бузау бөлек қалды.

Тарихи ғимараттар

Бузауда ұлттық маңызы бар сегіз тарихи ескерткіш бар: Мәсіх тууы шіркеуі (1649 ж., сонымен қатар халық арасында "гректер шіркеуі" немесе "саудагерлер шіркеуі" деп те аталады) және оның қоңырау мұнарасы; сот үйі (20 ғасыр); бұрынғы Бану монастырының (16 ғасыр) Жариялау шіркеуі; Броштени ауданындағы Успение шіркеуі (1709 ж., 1914 жылы салынған қоңырау мұнарасымен бірге); Успение шіркеуімен бірге православие епархиясының бас кеңсесі (1649 ж.), шапель (1841 ж.), епископ сарайы (17 ғасыр), ескі семинария (1838 ж.), кеңсе (19 ғасыр), қақпа мұнарасы және қоршау қабырғасы (18 ғасыр); Vergu Mănăilă үйі (18 ғасыр, қазір округтік мұражайдың этнографиялық көрмесі орналасқан); Викуле округінің кітапханасы (1914 ж.); және Коммуналдық сарай (қала әкімдігі, 1899–1903 жж.).

География

Қала округтің орталығында, Бухаресттен солтүстік-шығысқа қарай 100 км жерде, Румынияның оңтүстік-шығысында, жалпы ауданы белгілі, Субкарпат тауларының ең қиық бөлігінде, Румынияның үш негізгі тарихи провинциясы – Валахия, Трансильвания және Молдавияның тоғысқан жерінде орналасқан. Қала толығымен Бузау өзенінің оң жағалауында жатыр, ол оның солтүстік шекарасын құрайды. Қаланың пішіні сопақ, өзен бойымен ұзын, ал көлденеңінен қысқа. Солтүстік-батыста, тау етегіне жақын жерде биіктігі 101 метрге жетеді, ал өзен жағалауында 88 метрге төмендейді, орташа биіктігі 95 метр, бұл қала орталығындағы Дакия алаңының биіктігімен бірдей. Осылайша, Бузау жазық жерде орналасқан, 4 километрлік қатар бойында биіктік айырмашылығы бар болғаны 10 метрді құрайды. Бұл жер асты сулары ауыз судың басты көзі, ал олардың артық суы қаланың оңтүстігіндегі батпақты ылғалды жерге, көршілес Костешти, Стальпу және Цинтешти коммуналарына ағып, кішкентай, бірақ үздіксіз бұлақтарды құрайды, олар ақырында Кальмацуи өзенін жасайды.

Климат

Жылдық жауын-шашын шамамен 500 мм, ал қыста қар қалыңдығы 30 см-ге дейін жетеді. Бұл аймақ Бузаудың солтүстік-батысында орналасқан шағын Кандешти тоғанымен және су бөгеттерімен қорғалған. Дегенмен, жергілікті билік су тасқынына қарсы стратегиялары қаланың айналма жолын, DN2 жолының өзен бойындағы қысқа бөлігін толық қамтымайды деп санайды. Климаты ылғалды континенттік, Кёппен климат жіктелімі бойынша Dfa, ал Треварта климат жіктелімі бойынша Dc болып жіктеледі. Жылына орташа 92 күн мұзды болады (оның 16 күні температура -10 °C төмен), сондай-ақ 92 күн ыстық жаз болады.

Флора мен фауна

Бузау флорасы батыс жақтағы Кранг орманында көбірек әртүрлі, 189 гектарлық емен орманы, ежелгі Кодрий Власийдің қалдығы. Crâng паркі осы орманның 10 гектарын алып, Бузаудың басты жасыл аймағын құрайды. Бұл өңір қорғалатын аймақ ретінде белгіленбеген, бірақ оның ішінде бірнеше өсімдік түрлері қорғалады, мысалы, fritillaria meleagris және iris brandzae. Іргелес Цинтешти және Костешти коммуналарында тиісінше Кодрий Власий Фрасину және Спатару ормандарының қалдықтары сақталған. Кризантемелор және Тюдор Владимиреску көшелерінің қиылысында, Б. П. Хасдеу гимназиясы мен Бану шіркеуінің алдындағы саябақтың қарсы бетінде орналасқан ғимараттың ауласында ғасырлық емен ағашы бар, ол жергілікті жерде табиғат ескерткіші ретінде қорғалады. Бухарест экологиялық университеті басқаратын Natura 2000 желісіне кіретін Lunca Buzăului қорғалатын аймағының 6%-ы қала шегінде, солтүстік және шығыс бөліктерінде орналасқан. Бузаудағы көптеген көшелер бойында ағаштар отырғызылған, Николае Бэлческу бульвары бойынша каштан, ал Унирий бульвары бойынша липа ағаштары бар. Жергілікті тұрғындар өз бақшаларында раушан, гиацинт, лала, пеуния, сондай-ақ жүзім және көлеңке беру үшін виргиниялық аңтар өсіреді. Бузаудың жабайы фаунасы қалалық түрлерден тұрады. Үй құсы мен жағалы көгершін кең таралған, ал ең көп кездесетін ұсақ сүтқоректілер – жабайы сойқы және қоңыр егеуқұйрық. Көлдерде шабақ, алабұқа және т.б. сияқты ұсақ балықтар, сондай-ақ ұлулар мен жасыл кесірткелер мекендейді. Көші-қон маусымында қысқа құлақты сұңқарлар қала орталығындағы Орман инспекциясы ауласындағы биік шыршаларда бірнеше күн тоқтауға әдеттенген. Қаланың көкөніс шаруашылығына арналған ғылыми-зерттеу және дамыту станциясындағы тәжірибелік егістер кейде өзен жағалауындағы ормандардан жабайы шошқаларды тартады.

Демография

2011 жылғы халық санауы бойынша қалада тұрғын саны бар, бұл 2002 жылғы алдыңғы халық санауынан азайған, онда тіркелген. Тұрғындардың көп бөлігі румындар (88,43%), ал рома халқы азшылықты құрайды (4,73%). Халықтың 6,69% этникалық жақындығы белгісіз. Көптеген тұрғындар православие дінін ұстанады (91,98%). Халықтың 6,75% діни көзқарасы белгісіз.

Этникалық қауымдастықтар

Қаладағы ең ірі этникалық азшылық – рома халқы. Тарих барысында Бузеуде басқа да қауымдар болған, бірақ қазір олардың саны азайып, дерлік жойылып барады. Қаланың мәдениетіне ең көп үлес қосқандар – еврейлер мен болгарлар.

Римдіктер

XVI ғасырдан кейін православие епископтығының Бузау базар қаласының солтүстік-батысындағы, Симилеска және Иоргулеска ауылдарындағы иелігінде, рома халқы епископтың жерінде жұмыс істейтін құлдар ретінде өмір сүрді. 19 ғасырда босатылғаннан кейін, Валахия мен Молдавияның бірігуімен жаңа мемлекет жаңа аумақтық бөлініс алды, Симилеска коммунаға айналды. 1968 жылы бұл коммуна таратылып, Бузау құрамына қосылды. Рома қауымдастығы әлі күнге дейін қаланың осы бөлігінде орналасқан және өзінің ерекшелігін сақтап келеді. Бірақ, қауымдастық басшыларының пікірінше, қаланың басқа аудандарында тұратын, өз тілінде сөйлейтін рома халқы румындардың арасында ассимиляцияланып, санауда өзін румын деп жариялайды. Қауымдастық эндемикалық кедейлік, жоғары сауатсыздық, кәсіби біліктіліктің жетіспеуі және мектептен шығып қалу көрсеткіштерімен күресіп жатыр, бұл оларды сайлау кезінде саясаткерлердің манипуляциясына ұшыратады. Көптеген рома халқы шетелге, әсіресе Солтүстік Еуропа елдеріне кетіп қалды. Әкімдік олардың жағдайын жақсарту бағытында да бағдарламалар жүргізіп жатыр, ал Симилескадағы №14 мектеп осы жұмыстың басты орталығы болып табылады.

Яһудилер

Құжаттарда 16 ғасырдың басында еске алынса да, Бузау еврейлері 19 ғасырдың мәдени және экономикалық даму кезеңінен бастап ерекше маңызды қауымға айналды. Олардың көп бөлігі саудагерлер мен шеберлер болды. Еврей зираты 1853 жылы ашылды, ал ғибадатхана 1885 жылға дейін салынды. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында Бузау халқының 10 пайызын еврейлер құрады, бұл Валахияның басқа қалаларымен салыстырғанда жоғары көрсеткіш, бірақ Молдавиядағы көрсеткіштен әлдеқайда төмен болды, бұл қауымды Антонеску үкіметінің қысымынан сақтады. Дегенмен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде еврейлер қысымға ұшырады: міндетті еңбекке тартылды (билік заңды теріс пайдаланып, еңбекке жарамды адамдардың жасын ұзартты және жұмыстың көлемін де арттырды), сондай-ақ "Бірлестік қарызы" үшін 15 миллион лей (салықтың төрт есесі) төлеуге міндеттелді; олардан белгілі бір заттар тәркіленді және қосымша шектеулер салынды. Қауым Холокост кезінде қаза болған балалардың ата-анасыз қалған жетімдерін бағып, оларды Транснистрияға депортациялады. Осы қысым кезінде еврей қауымын капитан Строе мен Ионеску, сондай-ақ Скантей және Стаху отбасылары қорғады. Соғыстан кейін қаланың көптеген еврейлері Израильге көшіп кетті, ал Бузауда ондаған адамнан тұратын еврей қауымы қалды. Бузау еврей қауымының белгілі өкілдері суретші Маргарета Стериан және философ Людвиг Грунберг болды.

Болгариялықтар ("сербтер")

XVIII ғасырда Балқандағы христиандарға қарсы Османдық қысымнан қашу үшін болгарлардың топтары Валахияға қоныстанды, онда олар христиан дінін еркін ұстану мүмкіндігіне ие болды; осы топтардың бір бөлігі Бузуға келді. Жергілікті тұрғындар оларды оңтүстік славян халқының барлығын білдіретін жалпы атау ретінде "сербтер" деп атады. Жаңа қоныс аударушылар көп ұзамай өзенге жақын болғандықтан, суға толы болғандықтан көкөніс бақшаларын дамыта бастады, ал жергілікті шаруалар негізінен мал өсіруге және астық дақылдары егуге назар аударды. Болгар қауымдастығы уақыт өте келе румындарға сіңіп кетсе де, бүгінгі күнге дейін жергілікті тұрғындар "серб" сөзін "көкөніс өсіруші" деген мағынада қолданады.

Экономикалық тарих

Орта ғасырларда Бузау экономикасы саудаға негізделген, себебі базар қаласы кедендік және айырбастау орталығы ретінде пайда болды және Карпаттың қисығында, Валахияны Молдавия және Трансильваниямен байланыстыратын жолдардың тоғысқан жерінде дамыды. Ескі базар қаласының дәстүрі әр жылғы маусым айының ортасында өткізілетін Драгайка жәрмеңкесінде сақталған, ол Румынияның түрлі аймақтарынан келген шағын өндірушілер мен саудагерлерді біріктіреді. Александр Иоан Кузаның аграрлық реформасы 1897 және 1898 жылдары мемлекеттен иеленген жерді жалға алуға кейбір болгар бағбандарының жол ашты. Олар өз өнімдерін Бузауда және Брашов, Плоешти, Рамнику Сарат сияқты жақын қалаларда тарату желісін құрды. 1921 жылғы жер реформасынан кейін олардың қызметі одан да табысты болды. 19 ғасырда қайта-қайта шабуылдар мен қиратулар тоқтағаннан кейін экономика индустриялануға да көшті. Сол ғасырдың соңында румын теміржол желісінің дамуы Бузауды маңызды тораптардың біріне айналдырып, шағын қолөнер шеберханаларын өнеркәсіптік кәсіпорындарға айналдырды. Алғашқы мұндай кәсіпорын 1883 жылы ашылған Гарофлид диірмені болды, ол сонымен қатар мата фабрикасы ретінде де жұмыс істеді. 1894 жылы «Сатурн» қоғамының мұнай өңдеу зауыты салынды, ол 50 жыл бойы жұмыс істеуге тиіс болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін бүкіл елдегі күрт төмендеуге байланысты (1919 жылғы өнім 1913 жылғы өнімнің төрттен бірін құрады), осы кезеңде «Metalurgica și Turnătorie – S. A.» (Металлургия және құю) кәсіпорны құрылды, ол 1928 жылы 9 миллионнан астам лей капиталмен іске қосылды. Бастапқыда қиындықтарға тап болғанымен, Ұлы депрессия кезінде жабылып, 1933 жылы қайта ашылды, бірақ 1940 және 1944 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тағы да жабылды. 1965 жылы соғыста жарылған «Сатурн» мұнай өңдеу зауытының орнында 318 гектарлық Бузау-Суд өнеркәсіптік аймағының құрылысы басталды. Сол кезде дамыған қаланың ең маңызды зауыттары осы жерде орналасқан: Болат сым және болат сым өнімдері кәсіпорны (1990 жылдан кейін «Ductil»), теміржол машиналарын жасау кәсіпорны (1990 жылдан кейін «Apcarom»), «Metalurgica» (1928 жылы құрылған), әйнек және терезе фабрикасы (1991 жылдан кейін «Gerom S. A.»). Басқа да кәсіпорындар қаланың басқа бөліктерінде орналасқан, мысалы, солтүстік-шығыстағы «Контакторлар» кәсіпорны және солтүстіктегі «Пластик зауыты» (1990 жылдан кейін «Romcarbon S. A.»). Күштеп индустрияландыруға қарамастан, Бузау бір ғана өнеркәсіпке тәуелді болмай, қала экономикасы үшін бірде-бір тәуекел факторы болған жоқ. Коммунизм құлағаннан кейін 1990 жылы қабылданған жаңа коммерциялық заңға сәйкес, бұл зауыттар мемлекеттік компаниялар ретінде ұйымдастырылып, жекешелендірілді. Олардың көпшілігі нарықтық экономикаға көшуден аман қалды, себебі олардың көпшілігі өмір сүруге қабілетті болды.

Қазіргі экономика

Қазіргі уақытта Бузаудағы ең ірі компания – Romet, су және газ құбырлары, су сүзгілері, өрт сөндіру құралдары және басқа да ұқсас өнімдерге арналған оқшаулау материалдарын өндіретін бірнеше фирмадан тұратын холдингтік компания. 1990 жылдары Aquator үй шаруашылығына арналған су тазартқышымен үлкен жетістікке жетті. 1999 жылы ол 1928 жылғы Metalurgica зауытын басқарған Aromet S. A. компаниясын сатып алды. Бузаудағы басқа компаниялар да Дүниежүзілік банк бақылауымен жүзеге асырылған жекешелендіру бағдарламалары арқылы жекешелендірілді. Теміржол жабдықтарын өндіретін Румыниядағы жалғыз компания Apcarom S. A. австриялық VAE компаниясымен сатып алынды және 2008 жылы оның капиталы 7,38 миллион лейді құрады. Қаланың ірі компанияларының бірі Ductil S. A. 1999 жылы жекешелендіріліп, кейін 1999-2000 жылдары жаңа көпшілік акционері FRO Spa тарапынан бөлінді. Олар электродтар мен дәнекерлеу жабдықтарын ғана сақтап қалды, ал қалғанын сатты. Болат сым, дәнекерленген металл тор, бетон және темір өндірісі Ductil Steel S. A. болып өтті және итальяндық Sidersipe компаниясына берілді. Темір ұнтақ зауыты Ductil Iron Powder болып қайта құрылды. 2007 жылы FRO Spa Ductil S. A. компаниясын ресейлік Mechel компаниясына 90 миллион евроға сатты. Қаланың қант өндірушісі Zahărul S. A. компаниясын австриялық Agrana România тобы сатып алды, оған сондай-ақ Роман қаласындағы басқа қант зауыттары, Țăndărei қаласындағы крахмал зауыты және Васлуй қаласындағы шырын зауыты да қарасты. Жергілікті нарықта ұн тарту өндірісі әлі де бар: ең ірі жергілікті өндіруші – Boromir Prod, ол бизнесмен Константин Боромиздің басқаруында, ол Boromir тобының және Boromir Ind Vâlcea, Panmed Mediaș және Comcereal Sibiu компанияларының иесі. Экономика әлі де қызмет көрсетуге қарағанда өнеркәсіпке көбірек бағдарланған, бұл 2016 жылғы Дүниежүзілік банк жүргізген сауалнамаға сәйкес, біліктілігі төмен жұмыс күшін (ең жақсы жағдайда жоғары мектеп бітірушілер) тартуға ыңғайлы. Сол сауалнама көрсеткендей, қаладағы жұмыс күшінің көп бөлігі округтен келген, себебі Бузау өте ауылдық, тығыз және көп халқы бар аймақтың орталығы болып табылады. Қала басқа округтерден жұмыс күшін тарту үшін ірі қалалармен бәсекелесіп жатыр, бұл Александриямен ортақ ерекшелік. Бухарестке жақын орналасқандықтан, Бузау ішкі миграцияның көзіне айналды, осылайша астананың төңірегінде айналып өтеді. Бузау 1991 мен 2011 жылдар аралығында Бухарестке басқа қалалардан келген қызметкерлер саны бойынша екінші қала (халық саны шамамен екі есе көп Плоештиден кейін); сауалнама бұл кемшілік екенін көрсетті, бірақ болашақта бұл мүмкіндікке айналуы мүмкін.

Темір жол

Бузау – Румыния темір жолдарының маңызды тораптарының бірі, себебі ол Бухарест пен Плоештині Фокшани, Галац және Констанцамен байланыстырады. Қалалық теміржол станциясы 1872 жылы Бухарест-Галац темір жолымен бірге ашылды. Бұл темір жолдың Бузаудан Мэрашештиге дейінгі тармағы бірнеше жылдан кейін, 13 маусымда 1881 жылы ашылды және ол румын инженерлері жобалаған алғашқы темір жол еді. 1908 жылы ашылған Бузау-Нехояшу желісі Бузауды Бузау өзенінің бойындағы кіші қалалар мен ауылдарға, оның ішінде Нехою және Пэтырлагелемен байланыстырады.

Жол

Бузау қаласы арқылы DN2 ұлттық жолы (Еуропалық E85 бағытының бөлігі) өтеді, ол қаланы оңтүстікке Бухарест қаласына және солтүстікке Râmnicu Sărat қаласына, сондай-ақ Батыс Молдавияның басқа қалаларына жалғастырады. DN1B ұлттық жолы (Еуропалық E577 бағыты) Бузауда DN2 жолынан тармақталады. Бұл жол қаламен Плоешти қаласын байланыстырады. Қаланың солтүстігінде DN10 жолы да DN2 жолынан тармақталады. Ол Карпат тауларын оңтүстік-шығыс қисығында Бузу асуы арқылы Брашов қаласына қарай кесіп өтеді. Бузаудың оңтүстігінен DN2B ұлттық жолы өтеді, ол DN2 жолынан көршілес Костешти коммунасынан шығысқа қарай Галац және Брэила қалаларына дейін созылады. Бузауда DJ203D облыстық жолы DN2B жолынан тармақталады. Ол оңтүстікке Цинтешти және Смеени қалаларына дейін созылады, онда ол Ро жолында аяқталады, бұл жол Бузауды Слобозиямен байланыстырады. Бузау қаласы ауданында Бузау өзенінің үстінен өтетін жалғыз қолданыстағы көпір – DN2 арқылы Мэрачиненіге өтетін көпір. Теміржол көпірінің жанында қаламен Ваду Пашиді байланыстыратын тағы бір көпір бар. Алайда, ол 2005 жылы болған су тасқынынан зардап шегіп, жабылды, ал жөндеу жұмыстары үнемі кейінге шегеріліп келді, бұл қаланың солтүстік-шығысындағы көрші коммуналардың экономикасына әсер етті, себебі ол әлі де тек жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер пайдаланады. Көпірді жөндеу жұмыстары 2017 жылдың күзінде басталды. Көпір қайта жаңартылып, 2021 жылы автокөліктер мен автобустар үшін қайта ашылды. Екі ірі автовокзал – біреуі солтүстікте, біреуі оңтүстікте теміржол станциясының жанында, сондай-ақ басқа да бірнеше қосалқы аялдамалар жеке тасымалдау компанияларының басқа қалаларға немесе жақын маңдағы ауылдарға қатынайтын рейстері үшін пайдаланылады.

Ауа

Бузауда азаматтық әуежай жоқ. Қаладағы жалғыз әуе көлігі инфрақұрылымы – қаланың оңтүстік-батысындағы әскери әуежай және вертолет алаңы, бірақ ол тек жедел медициналық рейстер үшін ғана қолданылады. Бузау үшін азаматтық әуе трафигі 110 км қашықтықтағы Отопенидегі Анри Коанда халықаралық әуежайы арқылы жүзеге асырылады, ол Валахияның басты әуе торабы болып табылады.

Қоғамдық көліктер

10 автобус желісі тұрғын үй аудандарын өнеркәсіптік аймақтармен (Бұзау Оңтүстік өнеркәсіптік аймағын қоса), қала орталығымен және теміржол стансасымен байланыстырады. Қалалық лицензия алған бірнеше такси компаниялары жақын маңдағы ауылдарда да қызмет көрсетеді.

Білім беру және мәдениет

Бузаудағы алғашқы мектеп – шіркеу және икона суретшілеріне арналған мектеп болды, оны Бузау епископы Чезари Капацан ашты. Мектеп Бузау епархиясында орналасып, Николае Теодореску басқарды. Георге Татареску осы жерде сурет салуды үйренді. Қаланың ең маңызды білім беру орталығы – Богдан Петричеику Хасдеу атындағы ұлттық колледж, оған жастығында Нобель сыйлығының иегері Джордж Эмиль Паладе оқыды. Хасдеу орта мектебі 1867 жылы ашылды. Қаланың қоғамдық кітапханасы 1893 жылы Кароль I атындағы қоғамдық кітапхана ретінде ашылды. Кейіннен ол Бузаудың ең көрнекті авторы, жазушысы және ақыны Василе Войкулескудің есімін алды. Джордж Циприан атындағы сахна театры 1996 жылы құрылды. Оның жеке актерлік труппасы жоқ, ол келісімшарттарға сүйенеді. Оның алғашқы директоры драматург Пол Иоахим болды. Қаладағы алғашқы жоғары оқу орны – 1992 жылы ашылған Экономикалық университет колледжі, ол Бухаресттегі Экономикалық зерттеулер академиясының бөлімшесі. Бузаудағы басты мұражай – Бузау облыстық мұражайы, онда аймақтың тарихына қатысты экспонаттар қойылған. Осы мұражай Вергу Мănăilă үйіндегі этнографиялық көрменің, сондай-ақ Колтидегі Амбер мұражайының және Пырсководағы Василе Войкулеску еске алу үйінің де жұмысын қадағалайды.

Елтаңбасы

Бузуу қаласының гербі – Румынияның Бузуу қаласын бейнелейтін геральдикалық символ. Қаланың алғаш рет тіркелген гербі 1831 жылға дейін жетеді, және содан бері герб әртүрлі нұсқаларда, бірақ көбінесе өзінің негізгі элементтерін сақтап келген.

Сипаттамасы мен символикасы

Қалқанды толқынды көк қақ бөліп өтеді. Жоғарғы жартысы тік бойынан екіге бөлінген. Оң жақтағы көк бөлігінде көк террасада тұрған қалалық Коммуналдық сарай бейнеленген. Сол жақ бөлігінде, қызыл түсте, күміс түсті маша мен қылыш қиылысып, үстінде алтын тәж тұр. Төменгі жартысында күміс түсте қара феникс құсы қызыл оттан көтеріліп тұр. Маша мен қылыш қаланың тарихындағы шайқастарды көрсетеді, ал феникс (қайта туу символы) Бузау қаласының ерте замандағы қайта құрылыстарын білдіреді, себебі қала соғыстар мен табиғи апаттардан қирап, індеттерден халқы азайып кеткен. Қалқанның үстінде жеті мұнаралы қабырға тәжі орналасқан, ол қаланың облыс орталығы екенін көрсетеді.

Тарих

Бузаудың алғашқы мөрі 1831 жылға дейін соқталып, онда Феникс құсы мен шіркеу бейнеленген. Шіркеу Бузауда орналасқан епископтыққа сілтеме жасады, ал Феникс құсы қаланың жақындағы қирау мен одан кейінгі қайта құру кезеңдерін білдірді. 1901 жылы ашылған Коммуналдық сарай қаланың символына айналып, ақырында ресми елтаңбаға енді. Осылайша, Бузаудың соғыс аралық елтаңбасы қазіргіге ұқсас, тек қана бес мұнарасы бар қабырға тәжі және қалқанның алтын жиегімен ерекшеленді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, коммунистік үкімет румын қалалары үшін жаңа белгілер жиынтығын қабылдаған 1970 жылға дейін ешқандай символ қолданылмады. 1970 жылғы елтаңба екіге бөлінді, оның ішкі бөлігі тік сызықпен екіге бөлінді және коммунистік Румынияның гербімен (Румыния Коммунистік партиясының қызыл түсті балға мен орақ символы оң жақта, Румыния туы сол жақта) белгіленді. Жоғарғы жартысы көк және қызыл түстерге тік сызықпен бөлінді, оң жағында күміс Коммуналдық сарай, сол жағында өнеркәсіптік мұнаралар бейнеленді. Төменгі жартысында қызыл оттан көтерілген қара Феникс сақталды, ол сол кезде Бузаудың басты символына айналды. 1989 жылғы Румыния революциясынан кейін коммунистік символ жойылды және 2006 жылға дейін қала тағы да елтаңбасыз қалды, ол кезде қазіргі елтаңба Румыния үкіметімен бекітілді.