Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лугаж (Лугош, Лугош, Лоґош) – Румынияның Тимиш округіндегі қала. Тимиш өзені қаланы екіге бөліп, оң жағалаудағы "румындық Лугаж" және сол жағалаудағы "неміс Лугажы" деп аталады. Қала Магури және Тапиа ауылдарына басшылық етеді.
Lugoj (; Lugos; Lugosch; ; ; Logoş) is a city in Timiș County, Romania. The Timiș River divides the city into two halves, the so called "Romanian Lugoj" that spreads on the right bank and the "German Lugoj" on the left bank. The city administers two villages, Măguri and Tapia.
Этимология
Лугой топонимінің пайда болуы уақыт өте келе көптеген пікір таластарға себеп болды. Ромын зерттеушісі бұл атаудың латынша "lucus" сөзінен (тоғай, кішкентай орман) шыққандығын айтады. Иоргу Иордан румын топонимиясында атаудың шығу тегін славян тіліндегі "lug" немесе "luh" (батпақты орман) және венгр тіліндегі "os" жұрнағымен байланыстырады. Дегенмен, тіл білгір Симион Дăнилă қала атауының "логос" сөзінен, Банат аймағындағы "рогоз" (қамыс, суға жақын өсетін өсімдік) сөзінің аналогынан шыққандығын мәлімдейді. Бұл барлық гипотезалар қаланы бір кезде қоршаған батпақты жерлерге сілтеме жасайды.
The origin of the toponym Lugoj has generated a series of controversies over time. ro claims that it derives from the Latin word "lucus" (grove, small forest). Iorgu Iordan, in his Romanian toponymy, accepts the origin of the name from the Slavic prefix "lug " or "luh " (swamp forest) and the Hungarian suffix " os". However, linguist Simion Dănilă claims that the name of the city has its origin in the word "logos", a Banat doublet for "rogoz" (sedge, a hydrophilous plant). All these hypotheses refer to the swampy areas that once surrounded the city.
География
Лугой Румынияның оңтүстік-батысында, Тимиш округінде, Банат тарихи аймағында орналасқан. Қаланың құрамына Лугой қаласы және Мэгури, Тапия ауылдары кіреді. Тимиш округінің ішінде Лугой округтың орталық-шығыс бөлігінде жатыр. Ұлттық аумақтық жоспарлау схемасына сәйкес, Лугой – екінші деңгейдегі елді мекен, округ және аймақтық маңызы бар муниципалитет, округ деңгейіндегі екінші деңгейлі орталық, елді мекендер желісінде тепе-теңдік сақтаушы рөл атқарады. Бұл Тимиш округінің екінші ірі және ең маңызды қаласы, Батыс даму аймағының және Дунай – Криш – Муреш – Тиса Еуроаймағының құрамына кіреді. Лугойдың ауданы 98,03 км² құрайды, оның ішінде 20,35 км² салынған аумақ, ал 77,68 км² салынбаған аумақ. Батысында Болдурмен, оңтүстік-батысында Даровамен, оңтүстігінде Виктор Влад Деламаринамен, оңтүстік-шығысында Гавойдьямен, шығысында Кричиовамен және Барнамен, солтүстік-батысында Коштейумен шектеседі.
Lugoj is located in southwestern Romania, in Timiș County, in the historical region of Banat and consists of the town of Lugoj and the villages of Măguri and Tapia. Within Timiș County, Lugoj is located in its central eastern part. According to the National Territorial Planning Scheme, Lugoj is a second tier locality – municipality of county and zonal importance at county level, secondary pole at county level, with a balancing role in the network of localities. It is the second largest and most important city in Timiș County, being part of the Western Development Region and the Danube–Criș–Mureș–Tisa Euroregion. Lugoj covers an area of 98.03 km2, of which 20.35 km2 in the build up area and 77.68 km2 outside the build up area. It borders Boldur to the west, Darova to the southwest, Victor Vlad Delamarina to the south, Gavojdia to the southeast, Criciova and Bârna to the east and Coșteiu to the north northwest.
Көңіл көтеру
Лугойдың аумағы Лугой жотасы мен Лугой төбелеріне жатады. Бұл географиялық бірлестіктердің жанасу аймағында орналасқан қала, Тимиш өзенінің екі жағасындағы төменгі террасасында дамыған. Лугой қаласы орналасқан жер – Лугой жазығы, ол тауалды төбелерге терең бойлап еніп жатыр. Аймақтың орташа биіктігі .
The territory of Lugoj belongs to the high plain of Lugoj and the hills of Lugoj. Located in the contact area of these units, the city developed on the lower terrace of the Timiș River, on both its banks. The relief unit in which Lugoj is located is the Lugoj Plain, which penetrates deep into the piedmont hills. The average altitude of the area is .
Экономика
18 ғасырдың соңында Лугой маңызды шарап өсіру орталығы ретінде тіркелді, халықтың 90% жүзімдіктерге ие болды. Осы кезеңде халық ауыл шаруашылығымен, жүзім шаруашылығымен, мал шаруашылығымен және қолөнермен айналысты. Лугой тарихындағы маңызды оқиға – 18-ші ғасырдың соңында гильдиялардың құрылуы, ол болашақ өнеркәсіптік жүйеге өтудің бастауы болды. Лугойдағы алғашқы өнеркәсіптік іс-әрекеттер: ұн тарту (Элизабет императорлық ұн тарту фабрикасы, 1722), мата тоқу, көрпе жасау, жібек өңдеу және сыра қайнату. Моцарт, Гайдн және Шуберттің мессалары мен басқа да қасиетті музыка туындылары олардың өмірлік кезеңінде осында орындалды. Минорит шіркеуі қаланың мәдени ошағы болды. Банаттағы ең көне фортепиано мектебі де Лугой қаласында 1760 жылы Минорит шіркеуінің монахы құрған. Монахтар шіркеу музыкасымен, фортепиано сабақтарымен және орган жасаумен айналысты. Ион Виду атындағы қалалық хор 1810 жылдан бері жұмыс істеп келеді; 1852 жылы композитор де – Lugoscher Gesang und Musikverein / Lugosi Dal és Zeneegylet басшылығымен тағы бір хор қоғамы құрылды. Лугойдың мәдени өмірі жылдар бойы Камералық музыка қоғамының (1869) және Филармония оркестрінің (1926) қызметі арқасында байыды.
At the end of the 18th century, Lugoj was recorded as an important viticultural center, with 90% of the population owning vineyards. During this period, the population was engaged in agriculture, viticulture, animal husbandry and crafts. An important moment in the history of Lugoj is the formation of guilds towards the end of the 18th century, marking the transition to the future industrial system. The first industrial activities present in Lugoj were: milling (Elisabeth Imperial Mill, 1722), cloth manufacturing, blanket manufacturing, silk processing and brewing. Mozart, Haydn and Schubert's masses and other sacred music works were performed here while they were still alive. The Minorite Church was the culture bearer of the city. The oldest piano school in Banat also comes from Lugoj, founded in 1760 by a monk from the Minorite Church. The monks themselves dealt with church music, piano lessons and organ building. The Ion Vidu Municipal Choir has existed since 1810; in 1852 another choral society was founded under the direction of composer de – Lugoscher Gesang und Musikverein/Lugosi Dal és Zeneegylet. The cultural life of Lugoj has been enriched over the years with the activity carried out by the Chamber Music Society (1869) and the Philharmonic Orchestra (1926).
Сахналық өнер
Лугойдағы алғашқы театрлық қойылым 1841 жылдың 10 мамырында өтті және ол жергілікті гимназия оқушылары қойған мектептік театр болды. 1847 жылдың қаңтар және ақпан айларында Иосиф Фаркаш басшылығымен, бірнеше кәсіби актерлерден тұратын Румыния театр әншілері қоғамы Лугой театры сахнасында румын тіліндегі алғашқы қойылымдарды көрсетті. Қазіргі Лугой театры, тенор Траян Грозэвескудің есімімен аталып, 1899-1900 жылдар аралығында салынды. Қазіргі Траян Грозэвеску театрын салу туралы бастаманы Крассо-Сзёрени графы Имре Якабффи көтерді. Ол жаңа театр үшін жер алып, содан кейін жергілікті халықты жұмылдырып, театр құрылысына 24 000 крона жинады. Ұлы Отан соғысы аралығында Лугой қаласында бірнеше әуесқой театр ұйымдары жұмыс істеді: «Талия» румын театр қауымдастығы, Банат академиялық үйірмесі, сондай-ақ румын классикалық репертуарын насихаттаумен айналысқан Музыкалық театр қоғамы. «Талия» румын театр қауымдастығы бір актілі пьесалар жинағын шығаруға және он жыл ішінде 300-ге жуық туындыны басып таратуға да үлес қосты.
The first theater performance in Lugoj took place on 10 May 1841 and was a school theater performance staged by students from the local gymnasium. In January and February 1847, the Romanian Society of Theatrical Singers, under the direction of Iosif Farcaș, made up of several professional actors, presented the first performances in Romanian on the stage of the Lugoj Theater. The current theater in Lugoj, named after tenor Traian Grozăvescu, was built between 1899 and 1900. The initiative to build the current Traian Grozăvescu Theater was made by Imre Jakabffy, count of Krassó Szörény, who, after managing to get the land for the new theater, mobilized the local population who donated 24,000 kroner to build the theater. During the interwar period, in Lugoj, several amateur theater societies were active: Thalia Romanian Theater Association, Banat Academic Circle, Musical Theater Society, which carried out a fruitful activity to promote the Romanian classical repertoire. It is worth mentioning that the Thalia Romanian Theater Association also took care of editing some collections of plays in one act, printing and disseminating, within ten years, almost 300 works.