Кіріспе
Ер адам мен әйелдің қарым-қатынасындағы, олардың никеге тұруларына дейінгі кезең.
Құдалану – бұл кейбір жұбайлардың никеге тұру мүмкіндігі алдында бір-бірін тану кезеңі. Дәстүр бойынша, құдалану келісімге келгеннен кейін басталып, нике тойымен аяқталуы мүмкін. Құдалану екі адам арасындағы бейресми және жеке мәселе болуы мүмкін, сондай-ақ қоғамдық шара немесе отбасының келісімімен жасалған ресми келісім де болуы мүмкін. Дәстүр бойынша, ресми құдалану кезінде ер адамның әйелді белсенді түрде қызықтыруы, оның өзін түсінуіне және нике ұсынысына дайындығына ықпал етуі қалыпты жағдай. Құдалану әлеуметтік практика ретінде салыстырмалы түрде жаңа құбылыс, ол соңғы бірнеше ғасыр ішінде пайда болды. Антропология және социология тұрғысынан алғанда, құдалану технология мен медицинаның жетістіктерінің әсеріне ұшыраған, жылдам өзгерген нике және отбасы сияқты басқа институттармен байланысты.
Тарих
Антропологтардың айтуынша, бұрын көптеген қоғамдарда некелерді ата-аналар мен үлкен туыстар сүйіспеншілік емес, мұра және «экономикалық тұрақтылық пен саяси одақтар» мақсатымен ұйымдастырған. Сондықтан, еркек пен әйелдің арасындағы тұрақты, қоғам тарапынан мойындалған одақ құру алдында, олармен танысу сияқты уақытша сынақ кезеңінің қажеті болмаған. Әр түрлі формадағы жұптық байланыстар көптеген қоғамдарда қолайлы әлеуметтік келісім ретінде қабылданса да, неке гетеросексуалды жұптарға арналған және транзакциялық сипатқа ие болды, онда әйелдер көбінесе әке мен күйеудің арасында алмасылатын мүлік ретінде қарастырылып, олардың негізгі міндеті ұрпақ туу болды. Еуропа сияқты жерлерде жұптық байланыс құруға қоғамдық қысым болды, ал Қытайда қоғам «адамдар жыныстық қатынасқа түсуден бұрын үйленуі керек» деп талап етті. Көптеген қоғамдар еркек пен әйел арасындағы ресми мойындалған байланыстың балаларды тәрбиелеу мен оқытудың ең жақсы тәсілі екенін, сондай-ақ жұбайларды таңдау мәселесіндегі қақтығыстар мен түсініспеушіліктерді болдырмауға көмектесетінін анықтады. Адамзат тарихының көп бөлігінде, соның ішінде Еуропадағы орта ғасырларда, некелер отбасылар арасындағы бизнес-келісім ретінде қарастырылды, ал романтика некеден тыс, жасырын түрде, мысалы, құпия кездесулер арқылы дамитын. Бір пікірге сәйкес, ерлер мен әйелдердің некеге тұру алдындағы немесе некеден тыс құпия кездесулері бүгінгі кездегі құдаланудың алғы күші болды. Бірақ Батыс елдерінің көпшілігінде бұл екі жас адамның қоғамда бірге шығуымен байланысты болды. Дегенмен, құдалану ұлттық ерекшеліктеріне, әдет-ғұрыптарына, діни тәрбиесіне, технологияға және әлеуметтік жағдайға байланысты айтарлықтай өзгешеліктерді көрсетеді. Көптеген елдерде киноға бару, тамақ ішу, кофеханаларда және басқа да орындарда кездесу, сондай-ақ ерлер мен әйелдерге арналған кеңестер кітаптары танымал болса да, әлемнің басқа бөліктерінде, мысалы, Оңтүстік Азия мен Таяу Шығыстың көп бөлігінде, жұп ретінде жұрт алдында жалғыз болуға қарсылық көрсетіледі және бұл екі адамның да қоғамнан шеттетілуіне әкелуі мүмкін. 1849 жылы жарық көрген «The Whole Art of Polite Courtship; Or the Ladies & Gentlemen's Love Letter Writer» кітабы 19 ғасырдағы некеге бағытталған махаббат хаттарының маңыздылығын көрсетеді. Кітапта әртүрлі мамандық иелеріне арналған 31 махаббат хатының үлгілері бар, оқырмандар өздерінің романтикалық хаттарын жазу кезінде шабыт алуы мүмкін. 1852 жылы шыққан «Құдалану және некеге қатысты әдеп» сияқты әдеп кітаптарында сүйіктілермен танысудың, құдаланудың, үйлену тойын ұйымдастырудың, бал айтын өткізудің және дау-жанжалдардан қалай аулақ болудың әлеуметтік жағынан дұрыс жолдары егжей-тегжейлі сипатталған. 20 ғасырда құдалану кейде некеге бастау ретінде қарастырылса, оны өз алдына мақсат ретінде де қарастыруға болады, яғни достыққа ұқсас бейресми әлеуметтік іс-әрекет. Бұл әдетте адамның өмірінде некеге тұру жасына дейін орын алатын, бірақ ажырасудың пайда болуымен неке тұрақтылығы төмендегендіктен, құдалану адамдардың өмірінде басқа уақытта да болуы мүмкін. Адамдардың қозғалмалылығы артты. Технологияның қарқынды дамуы үлкен рөл атқарды: телефон, интернет және мәтіндік хабарламалар сияқты жаңа байланыс технологиялары. Сапольскийдің сөзіне сәйкес, адамдар бұл спектрдің ортасында орналасқан, яғни жұптық байланыстарды құрады, бірақ адасу немесе серіктестерді ауыстыру мүмкіндігі де бар. Некеге тұруға ниет білдірген немесе некеде тұрған жұптар арасында алғашқы кездесу мен некеге тұруға келісім беру арасындағы орташа уақыт 2 жыл 11 айды құрайды, ал әйелдер 2 жыл 7 айға дейін некеге тұруға дайын сезінеді. Ата-аналар болашақ жұбайлардың суреттері мен өмірбаянын беру үшін үйлестірушіні жалдайды, ал егер жұбайлар келіссе, үйлестірушімен және көбінесе ата-аналардың қатысуымен ресми кездесу өтеді. Оның күрделілігі кезеңдерге бөлінеді және құдаланудың бір жыл немесе одан да ұзаққа созылуы қалыпты жағдай саналады. Ер адамдардың махаббат хаттары мен өлеңдерін жіберіп, романтикалық әндер айтып, әйелдерге сыйлықтар сатып алып, мақтанып жүргенін көру жиі кездеседі. Ата-аналар да құдалану процесінің бір бөлігі ретінде қарастырылады, өйткені құдалану басталғанға дейін немесе әйел еркектің ұсынысына жауап беруден бұрын олардың келісімі қажет. Тарих бойына құдалануға жиі Валентиндерді алмасу, жазбаша хат алмасу (19 ғасырда почта қызметінің құрылуымен жеңілдетілген) және осыған ұқсас хат арқылы жүзеге асырылатын дәстүрлер кірген. Соңғы онжылдықтарда арандату некесінің ұғымы өзгерді немесе басқа құдалану түрлерімен, соның ішінде Шығыс және Үнді құдалануларымен араласты. Болашақ жұбайлар қарым-қатынасты жалғастыру туралы шешім қабылдамас бұрын бір-бірімен танысып, әлеуметтесуге мүмкіндік алады.
Әлеуметтік теориядағы құдалық
Көптеген теоретиктер ғашықтық процесін жыныстық қалыптасу және сексуалдық идентичностьті түсіндіру үшін пайдаланады. Ғашықтыққа қатысты ғылыми зерттеулер 1980-ші жылдары басталды, одан кейін академиялық зерттеушілер заманауи ғашықтық тәжірибелері мен нормалары туралы теориялар жасауға кірісті. Зерттеушілер, көптеген қате пікірлерге қарамастан, ғашықтықты әдетте әйелдер бастап, бақылайтынын, олардың негізгі қозғаушы күші – сөзсіз мінез-құлық екенін және ерлер соған жауап беретінін анықтады. Романтикалық махаббаттың бір функциясы – ғашықтық. Бұл тұжырымды дене тіліне маманданған басқа да теоретиктер қолдайды. Дегенмен, кейбір феминист ғалымдар ғашықтықты әйелдерді бағындыруға бағытталған, әлеуметтік тұрғыдан құрылған (және ерлер бастаған) процесс деп санайды. Мысалы, Фарреллдің мәліметінше, неке және романтика туралы журналдардың оқырмандарының 98%-ы – әйелдер. Жұмыс орнындағы ғашықтық процестерін жүйелі зерттеу, сондай-ақ әртүрлі халықаралық ортадағы нормаларды зерттейтін он жылдық екі зерттеу ғашықтықтың екі жынысты да қарым-қатынас формаларын қабылдауға баулитын әлеуметтік процесс екенін растайды. Бұл балаларды сәтті тәрбиелеу мүмкіндігін арттырады.
Коммерциялық құдалау қызметі
Технология дамыған сайын, қарым-қатынас құрудың әдістері де өзгерді. Онлайн танысуда адамдар жеке ақпаратын, фотосуреттерін, хоббилерін, қызығушылықтарын, дінін және күтіктерін жариялайды. Содан кейін пайдаланушы жүздеген мыңдаған тіркелгіні іздеп, бірден бірнеше адаммен байланыса алады, бұл өз кезегінде пайдаланушыға көбірек таңдау мүмкіндігін және өз стандартына сай келгенін табуға жағдай жасайды. Онлайн танысу таңдау мүмкіндігі туралы түсініктің өзгеруіне ықпал етті. Азиз Ансаридің "Қазіргі заманғы романтика: зерттеу" еңбегінде 2005-2012 жылдар аралығында АҚШ-та некеге тұрған жұптардың үштен бірі онлайн танысу қызметтері арқылы танысқан. Бүгінде таңдауға жүздеген сайттар бар, сондай-ақ Match, eHarmony, OkCupid, Zoosk және ChristianMingle сияқты нақты қажеттіліктерге арналған веб-сайттар да бар. Grindr және Tinder сияқты мобильді қосымшалар пайдаланушыларға басқалар бағалайтын тіркелгіні жүктеуге мүмкіндік береді; қолданушы тіркелгіні оңға сырғыта алады (қызығушылықты білдіреді) немесе солға сырғыта алады (басқа мүмкін болатын серікті ұсынады).
Технология
Интернет жаңа буынның танысу әдебін өзгертіп келеді; Facebook, Skype, WhatsApp және басқа да қосымшалар қашықтықтан байланыс жасауға мүмкіндік берді. Онлайн танысу құралдары – әлеуетті жұбайларды табудың тағы бір жолы. Көптеген адамдар Tinder, Grindr немесе Bumble сияқты смартфон қосымшаларын қолданады, олар пайдаланушыға бір саусақпен сырғытып, басқа пайдаланушыны қабылдауға немесе қабылдамауға рұқсат береді. Кейбір сыншылар жұптастыру алгоритмдерінің жетілмегендігін және қолайлы серіктерді анықтау жөнінде "жай ғана тағдырға тәуелді" екенін айтады.
Солтүстік Африка
Солтүстік Африкада, Таяу Шығыстың көптеген аймақтарындағыдай, некесіз жыныстық қатынас қабылданбас нәрсе саналады. Солтүстік Африкада махаббатқа ұмтылу көбінесе отбасы мүшелерінің бақылауымен, әдетте көпшілік орында жүзеге асырылады.
Азия
Азияда ата-аналар мен туыстардың қатысуымен жүзеге асытылатын дәстүрлі әдістер, мысалы, құдалыққа беру, сондай-ақ заманауи танысулар қатар жүреді. Көптеген мәдени дәстүрлерде, оның ішінде Оңтүстік Азия, Таяу Шығыс және белгілі бір дәрежеде Шығыс Азияда, Жапониядағы Омайи және Ұлы Қытай аймағында кең таралған ұқсас "Сянгцин" (相親) сияқты, үшінші тұлға – отбасы мүшесі, таныс немесе кәсіби үйлестіруші кездесуді ұйымдастыруы мүмкін.
Қытай
Қытайда қарым-қатынас үлгілері өзгеруде, жаңашылдық дәстүрлі салтымен қатар келеді. 2003 жылғы China Daily басылымындағы мәліметтерге сәйкес, көптеген қытай университеттеріндегі қыздарға жігіт табу "қиын", бұл жұмысқа уақыт кетіреді, академиялық жетістіктерге кедеріл келтіреді және әйелдерді дәстүрлі қарым-қатынастар мен жеке жетістіктерін теңестірудің қиын жағдайына қояды. Көптеген әйелдер іздеген жігіттеріне жоғары талап қояды, бірақ академиялық дәрежелері "дәстүрлі қытай жігіттерін қорқытады" деп алаңдайды. 2015-2018 жылдар аралығындағы сауалнамалар көрсеткендей, көптеген қытай жауап берушілер (әсіресе студенттер) серіктестерінің мінез-құлқы мен тұлғалық қасиеттерін материалдық игіліктерден жоғары қояды, сондай-ақ шотты тең бөлісуге немесе "голландиялық" тәсілге көбірек бейімділік танытады. Қытай астанасында шетелдіктердің қарым-қатынасы туралы әртүрлі хабарлар бар. 2006 жылғы бір мәліметте Пекиндегі танысу ортасы романтика іздеген шетелдік әйелдер үшін "қасіретті" екені айтылған, ал 2010 жылғы басқа мәліметте жағдай сәл жақсарғандығы көрсетілген. 2010 жылғы тағы бір зерттеуде кейбір қытай жігіттері батыс әйелдерін артық көретіні, оларды қытай әйелдерінен гөрі ақылдырақ, тәуелсіз және турашыл деп санайтыны айтылған. Алайда, 2016 жылғы шетелде оқитын қытай студенттері арасындағы сауалнама шетелдіктермен қарым-қатынасқа кедергілер бар екенін және Шанхайдағы әртүрлі некелер көрсеткіші төмендеп бара жатқанын көрсетті. Чанша қаласында (Хунань провинциясы) "QQ" интернет-чат бөлмелерінің жаңа форматы "дәстүрлі танысу агенттіктеріне" қарсы күш алып келеді. QQ бөлмелерінде 20 000 мүше бар, ал қызметтер танысу агенттіктерінен әлдеқайда арзан, олар әр таныстыру үшін 100-200 юань (13-26 АҚШ доллары) алады. Компьютерлік жұптауға көмектесетін интернеттегі танысу кеңінен таралды, бір сайтта 23 миллион тіркелген пайдаланушы бар. Жылдам танысу Шанхай және басқа қалаларға келді. Әлемдік онлайн жұптаушылар серіктестік немесе сатып алу арқылы қытай нарығына енуді зерттеп жатыр. Жыл сайын 11 қараша ресми емес мерекеге айналды. Бұл күнге дейін мыңдаған студенттер мен жас жұмысшылар осы күнді қалай өткізетіні туралы хабарламалар жариялайды. Араб цифрларында бұл күн "1111" болып көрінеді, яғни "бірге тұрған төрт жалғыз адам", және бұл 1990 жылдардың соңында студенттер жалғыздығын "әзілмен" тойлаған кезде пайда болды деп есептеледі. Көптеген адамдар үшін "Жалғыздық күні" сүйіспеншілік пен некеге қатысты өз ұстанымын көрсетуге мүмкіндік береді. Экономикалық мүмкіндіктердің арқасында жастардың некеге қатысты көзқарасы өзгеріп, көптеген адамдар қасады түрде үйленбеуді таңдайды. "Жылдам байып кету" схемаларына қатысты алаяқтықтар туралы хабарлар бар, мысалы, қырық жастағы көшпенді жұмысшы "Сперма доноры үшін 3 миллион юань төлеуге дайын бай әйел" деген жарнамаға алданып, 190 000 юань (27 500 АҚШ доллары) жинаған ақшасынан айырылды. "Егер сен бірегей болсаң" ойын-шоуы, қытайлық жеке жарнамаларынан шабыттанды, кейбір қатысушылардың жыныстық мәселелерге қатысты әңгімелеріне байланысты билік тарапынан сынға ұшырады және бағытын өзгертуге мәжбүр болды. Екі жүргізушіден тұратын форматта 24 жалғыз әйелдің тобы ер адамды бағдарламада қалу-қалмауы туралы сұраққа тартып, ол аман қалса, кездесуге қызды таңдай алады. Бағдарлама "BMW-де жылауды, велосипедте күлуден артық көремін" деген модель Ма Нуо сияқты даулы пікірлер мен мәлімдемелерімен танымал болды, кейіннен оған қатысуға тыйым салынды.
Үндістан
Үндістандағы үйлену салты көбінесе аз танысумен өтеді, бірақ осы институт өзгеріске ұшырап жатқанына және Үндістан әлеммен тығыз байланысқан сайын махаббат некелері көбірек қабылданатынына күшті дәлелдер бар. Қалаларда кемінде екі адамның танысып, үйлесімділігін табуға тырысуы жиі кездеседі. Үндістан некелерінің көпшілігі ата-аналар мен туыстар тарапынан ұйымдастырылады, шамамен әрбір 10 некеден 7-сі осылай жасалады. Кейде күйеу мен қыз үйлену тойына дейін кездеспейді, ал олардың арасында тойға дейін танысу немесе құдалану болмайды. Бұрын некеге тұратын жұбайлар бір кастадан, бір діннен және бірдей экономикалық жағдайдан таңдалатын. Жалпы, үйлену салтына кең қолдау көрсетіледі. Жазушы Лавина Мелвани күйеуінің әкесі ұйымдастырған бақытты неке туралы айтып, қыздың үйлену алдында күйеуімен бір рет қана кездескенін, ал кейін олар бақытты өмір сүргенін атап өтті. Ата-аналар мен туыстар үлкен ықпал етеді, тіпті газеттерде және интернетте үйлену жариялымдарын жасайды. Үнді жазушылары, мысалы Мистри, өзінің "Отбасы мәселелері" кітабында, кейде үйленуді бақытсыз деп бейнелейді. India Currents журналының жазушысы Сарита Сарвате адамдардың "үнді неке нарығында" өздерінің "құнын" отбасылық мәртебе сияқты өлшемдермен есептейтінін және мұндай үйленулер көбінесе бір-бірін сүймейтін жұбайларды біріктіретінін санайды. Оның пікірінше, махаббат – "таңертең оянғанда біреуді ойлау". Жазушы Виджайшри Венкатраман үйлену салтының жақын арада жойылуы екіталай деп санайды, Шобха Нараянның "Муссондық күнделік" кітабына шолу жасай отырып, қазіргі кезде үйленуді ұйымдастырудың қадамдары туралы толық сипаттама береді. Үйлену салтының өзі де өзгеріп жатқанына қатысты белгілер бар, некелер енді бірін-бірін жақсы білетін жергілікті отбасыларға емес, "белгісіз, таныс емес көздер" арқылы ұйымдастырылуда. Үндістанда танысу сайттары кеңінен таралды. Жазушы Рупа Дев шынайылыққа баса мән беретін және тіркелгенге дейін адамдарды тексеріп отыратын сайттарды артық көреді, бұл жалпы алғанда қауіпсіз ортаны қамтамасыз етеді, сондықтан сайт пайдаланушылары басқалармен кездесудің қауіпсіз екеніне сенімді болады. Дев мұндай сайттардың 1990 жылдардағы анонимді чат-бөлмелерге қарағанда әлдеқайда жақсы екенін айтты. Бұл "Pink Chaddi" (қызғылт іш киім) акциясының бір бөлігі болды. Тағы бір ұйым, Akhil Bharatiya Hindu Mahasabha, солай істеуге уәде берді, бірақ осы үшін онлайн режимінде қатты сыналды және Валентин күнінен кейін Делидегі штаб-пәтерінің алдында наразылық акциясы өтті, наразылар (мазақтап) олардың "уәдесін" орындамағанына шағымданып, кейбіреулері үйлену рәсімдеріне қажетті заттармен келді. Үндістанда ата-аналар кейде жұбайларды іздеуге арналған сайттарға қатысады, тіпті екеулеп немесе топтап кездесу ұйымдастыруды ұсынады.
Жапония
Омиаи деп аталатын құдалану түрі бар, онда ата-аналар үйленуге ниетті жандарға олардың келісімін алу үшін резюмелері мен суреттерін көрсету үшін араағa түсірушіні жалдайды, содан кейін ата-аналар мен араағa түсірушінің қатысуымен ресми кездесу өтеді.
Корея
Кореяда танысудың себептері әртүрлі. Saegye Daily газеті жүргізген зерттеулерде жасөспірімдердің "жетілгенірек болу", "уайымдар немесе қиындықтар бойынша кеңес алу" немесе "ұлдар мен қыздардың айырмашылығын білу" сияқты себептермен қарым-қатынас құруға ұмтылатыны көрсетілген. MK Daily газетінің хабарлауынша, 20-30 жастағы жұмыскерлер үшін танысудың басты себептері – "эмоционалдық тұрақтылық", "неке", "бірге уақыт өткізуге адам табу" және т.б. Кореяда танысу себептерінің ерекшелігі – көптеген кореялықтардың қоғамдық қысымға байланысты серіктес іздеуге бейімділігі, яғни жалғыз адамдарды қабілетсіз деп қарау салдарынан. Қазіргі корей танысулары дәстүр мен жаңарудың әсерінен көзқарастың өзгеруін көрсетеді. Оңтүстік Корея мәдениеті мен күнделікті өмірінде конфуцийлік идеялар мен практикалар дәстүрлі құндылықтар ретінде әлі де маңызды. Кореядағы патриархат конфуцийлік мәдениетке негізделген, ол жас және жыныс бойынша иерархиялық әлеуметтік тәртіптерді қалыптастырған. Патриархат – "әлеуметтік құрылым мен тәжірибелердің жүйесі, онда ерлер әйелдерді үстемдік етеді, қысады және пайдаланады", бұл Кореядағы танысу жолдарында жақсы көрінеді. Сонымен қатар, ежелгі мақалда жеті жасқа толған ұл мен қыз бірге отырмауы керек делінген. Бұл конфуцийшілдіктің ескі қағидаларының бірі және консервативтік көзқарасқа бейімділігін көрсетеді. Көптеген кореялықтар танысуды некеге бастаудың алғы шарты деп санайды. Gyeonggi do Family Women's Researcher ұйымы жүргізген сауалнамаға сәйкес, 26-44 жас аралығындағы адамдардың 85,7 пайызы "үйленуге дайынмын" деп жауап берген. Неке агенттіктерінің нарығы үздіксіз өсіп келеді. DUO және Gayeon – Кореядағы ірі неке агенттіктерінің бірі. Сондай-ақ, некеге бағытталған таныстырулар, "матсун" 20-30 жастағы адамдар арасында жиі өткізіледі. Бірақ соңғы трендтер бұрынғы консервативтік тәсілдерден айырмашылығы, танысу мен неке арасындағы шекараны айқындауға бейім. Бір неке агенттігі жүргізген сауалнамада 300 жалғыз ер және әйелдің сүйгендеріне үйленуге дайын екендері туралы пікірлері сұралғанда, ерлердің шамамен 42 пайызы, ал әйелдердің 39 пайызы ғана "иә" деп жауап берген. Некеге тұрмайтын танысулар да кездеседі. Дегенмен, көпшілік қарым-қатынасқа түсуге жауапкершілікпен қарады. Кореяда танысу қоғам тарапынан қолдау көрсетілетін қажетті іс-әрекет саналады. Зерттеулерге сәйкес, бұл көрсеткіш 47,3 пайызбен ең жоғары орынға ие. Соңғы трендтерде "Шыраққа жарқыраған романс" ("빛나는 로맨스"), "Жан Бори мұнда!" ("왔다 장보리") сияқты телесериалдарда және "Әке! Біз қайда барамыз?" ("아빠 어디가?") реалити-шоуында мектеп оқушылары өздерінің сезімдерін білдіріп жатыр. Танысу көңілді және бақытты іс-әрекет ретінде бейнеленген. "Біз үйлендік" ("우리 결혼했어요"), "Сізбен" ("님과 함께") және "Күн сайын үйленетін адам" ("매일 결혼 하는 남자") сияқты корейлік телешоуларында атақтылардың үйленген жұбайлар ретінде түсірілген эпизодтары осы бейнелеуді қолдайды.
Пәкістан
Пакистанда неке және қалыңдық іздеу дәстүрлі мәдени амалдардың, сондай-ақ мұсылмандық нормалар мен әдептердің ықпалында болады. Бұл амалдар Үндістан субконтинентінің басқа аймақтарындағылармен ұқсас. Некеге дейінгі заңсыз қарым-қатынастар қоғамда тыйым салынған жайт деп есептеледі, ал үйленбеген ерлер мен әйелдердің арасындағы әлеуметтік өзара іс-қимыл шамалы және денсаулыққа пайдалы деңгейде қолдауға ие. Жұбайлар көбінесе ата-аналарының ұйымдастыруымен немесе өздерінің таңдауымен үйленеді. Өздері таңдаған серіктесті іздеп, үйлену алдында оны таңдаған жандардың некесі – махаббат некесі деп аталады, және бұл көбінесе ата-аналар мен туыстардың келісімімен жүзеге асырылады. Ал ұйымдастырылған некелерде екі адамның отбасылары немесе қамқорлары бұрын таныспаған жағдайда келісімге келеді. Екі жағдайда да, дәстүрлі неке салтына сәйкес, үйленуге ниеттенгендер некеге тұруға келісу үшін біраз уақыт бойы бір-бірімен танысып, әңгімелесуге ынталандырылады, осылайша олардың үйлесімділігін тексеруге мүмкіндік алады.
Сингапур
Сингапурдың ең ірі танысу қызметі, SDU, Әлеуметтік даму бөлімі, мемлекеттік басқаруда жүзеге асырылады. Университет бітіруші жалғыз адамдар арасында некелесуді дау тудырған бастапқы SDU қазіргі таңда жоқ. 2009 жылдың 28 қаңтарында ол SDS [Әлеуметтік даму қызметтерімен] біріктірілді, ол да университет бітірмеген жалғыз адамдар арасында некелесуді ынталандырды. Біріктірілген SDN Әлеуметтік даму желісі, барлық тұрғын [Сингапур] жалғыз адамдар арасында мағыналы қарым-қатынастарды, неке – өмірдің басты мақсаты ретінде, тиісті коммерциялық және мемлекеттік ұйымдардың ыңғайлы желісінде дамытуға бағытталған.
Иран
Заң бойынша әртүрлі жынысты адамдардың қоғамда "еркін араласуына" рұқсат етілмейді. Иранның халқының көп бөлігі жастар, 83 миллион халқының 70 пайызы отыз жасқа дейін. "Ақ неке" (бірге тұру) деп аталатын практика кеңінен таралғанмен, ол заңсыз болып табылады.
Израиль
Израильде, зайырлы қоғамда, әртүрлі жынысты және бір жынысты жұптар арасында танысу кең таралған. Бірақ, діни қоғамның әсерінен, танысу процесіне қатысты діни ерекшеліктер де бар. Хареди және Хасид қауымдастықтарында (Ультра-Ортодоксалды иудаизм) көптеген жұптарды дос-жақындары некелесуші арқылы таныстырады.
Ливан
Бір есепте көрсетілгендей, "жеке таңдауға отбасылық міндеттердің ауыртқандығы" қарым-қатынасқа кедергі келтіреді және қиындықтар туындайды, әсіресе христиан мұсылманмен некелескісі келген сияқты, әртүрлі діндерден адамдардың некелесуіне тырысатындар үшін.
Америка Құрама Штаттары
Бір баяндамада АҚШ-тың, сондай-ақ батысқа бағдарланған басқа да елдердің әлемнің қалған бөлігінен ерекшеленетіндігі айтылды, өйткені "махаббат – некеге тұрудың себебі", ал басқа жерлерде некелер отбасылар арасындағы экономикалық және әлеуметтік байланыстарды нығайту және саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін жасалады. Ол Америкада танысудың "біршама ресми түрде ұйымдастырылғанын" байқады, ерлер әйелдерге тікелей кездесуге шақырады; оған бұл "қиын" болып көрінді. Ол былай деп жазды: "Танысу ережелері көбінесе еркекті күш қолданушы, ал әйелді олжа ретінде бейнелейді, бұл мені қынжырлатады". Біреуге ұзақ күтіп, міндеттемеге бармайынша, махаббатқа деген қабілетіміз азайып, құрғап қалады. Бұл әйелдер мен еркектер алғашқы кездесетін ақылға қонымды адамға немесе сүймейтін адамға үйленуі керек дегенді білдірмейді. Бірақ қазіргіге қарағанда әлдеқайда ертерек жаста кездесуге қатысты жауапкершілікпен қарап, тұрақтап қалуға дайындалуымыз керек. Себебі бізге үйретілген рөлдерді – әйел, еркек, ана, әке – қабылдау арқылы ғана біз өзіміздің жеке басымызды қалыптастырамыз, өмірімізді кеңейтеміз және қалаған мінезіміздің толыққандылығына жетеміз. Зерттеулер көрсеткендей, некеге тұрмайтын жас жұптардың шамамен 50 пайызы танысудың алғашқы айында жыныстық қатынасқа түседі, 25 пайызы бір-үш айдан кейін бастайды, ал шамалы бөлігі некеге дейін күтеді. Жасөспірімдер мен университет студенттері көбінесе ресми кездесуден аулақ болып, кейде "қарым-қатынас" деп аталатын, міндеттемесіз, кездейсоқ тәжірибелерге ұмтылады. Әлеуметтанушылардың бір баяндамасына сәйкес, бұл жас әйелдерге "қоғамдық өмірге қатысуға, жас жігіттердің назарына ілігуге және сексуалдық туралы білуге" мүмкіндік береді. Бір есепте көрсетілгендей, адамдардың үштен бірі ғана жыныстық қатынасқа түседі. АҚШ-та тұратын мұсылмандар дәстүрлі исламдық тәсілдерді немесе американдық стильде танысуды таңдай алады; исламдық дәстүрді сақтауды жөн санаған мұсылмандар "тек басқа мұсылманға ғана үйлене алады", – деп мәлімдейді бір малайзиялық дереккөз. Мешіттер адамдарды жақындастыруға тырысады, мысалы, Калифорниядағы бір мешіт мұсылмандар үшін танысу қызметін ұсынады.
There is evidence that couples differ in the pace and timing with which they initiate sex in their relationships. Studies show that approximately 50% of premarital young adult couples become sexually involved within the first month of dating, while 25% initiate sex one to three months after beginning to date and a small proportion of couples wait until marriage before initiating sexual relations. Teenagers and college aged students tend to avoid the more formal activity of dating, and prefer casual no strings attached experiments sometimes described as 'hookups'. It permits young women to "go out and fit into the social scene, get attention from young men, and learn about sexuality", according to one report by sociologists. The term hookup can describe a wide variety of behavior ranging from kissing to non genital touching; according to one report, only about one third of people had sexual intercourse. Muslims living in the United States can choose whether to use traditional Islamic methods, or date American style; Muslims choosing to stick to Islamic tradition can "only marry another Muslim", according to one Malaysian account. Mosques have been known to try to bring people together––one in California has a dating service for Muslims.
Ұлыбритания
Британияда егер екі адам бірге «кездесіп» жүрсе, олардың қарым-қатынасы әдетте ұзақ мерзімді, жыныстық қарым-қатынас бар жігіт-қызға дейін жеткен, бірақ бірге тұрмайтын жағдайды білдіреді. Жазушы Кира Кокрейн «адамдармен танысып, жаңа адамдармен кездесуге» кеңес береді, сонымен қатар некеге тұруды отыз жасқа дейін уақытша тоқтату тенденциясын атап өтеді. Ол адамдармен танысудың жаңа тәсілдерінің дамуын байқап отыр. Ол нәтижесіз жыныстық қарым-қатынастардан кейін көңілінің толуын және жиырма жасының ортасында телефонға жауап беруге немесе ұзақ мерзімді қарым-қатынасқа құлықсыз серіктестермен қарым-қатынас жасағанын айтады. Ол өзін «шатаң және керексіз» сезінгенін, «Ережелер» сияқты кеңес кітаптарын пайдалы деп тапқанын жазды. Британ жазушысы Генри Кастильоньо «демалыс күндері флирт курсына» қатысып, бұл тәжірибені пайдалы деп тапты; оған кездескен әркіммен сөйлесуге және күлімсіреуге кеңес берілді. Веб-сайтта танысқаннан кейін электрондық хаттар алмасу – Ұлыбританияда және басқа елдерде адамдармен танысудың бір жолы. Ұлыбританияда 2009 жылғы бағалау бойынша 15 миллион адам жалғыз, олардың жартысы ұзақ мерзімді қарым-қатынас іздеп жүр; олардың үштен екісі 18 айдан астам уақыттан бері қарым-қатынаста болған жоқ. Жалғыз адамның он екі ай ішіндегі орташа кездесу саны – төрт. Танысу кезінде адамдардың 43% әлеуетті серіктестер туралы алдын ала «Google-да» іздеу жасайды. Соңғы он екі айда шамамен бес миллион британиялық веб-сайттарды пайдаланды. 2017 жылы Ұлыбританияда онлайн-алаяқтық құрбандарының саны рекордтық деңгейге жетті. Ұлттық алаяқтық барлау бюросының мәліметтері бойынша 2016 жылы 3889 адам «романтикалық алаяқтық» құрбаны болды және рекордтық 39 миллион фунт стерлинг тапсырды. Ұлыбританияда онлайн қауіпсіздік – билік органдары мен жеке тұлғалар үшін маңызды мәселе.
Неміс тілді елдер
Гарральд Мартенштейн сияқты сарапшылар Америкада адамдармен танысу оңайырақ дейді, бірақ көптеген немістер американдық кездесу әдеттерін «спонтанды емес», «күлкілі» және «қатаң» деп санайды. 1960 жылға дейін Германия, Швейцария және Австрия сияқты елдерде алғашқы танысу үшін формалды тәсіл қабылданған, ол карнавал сияқты маусымдық мерекелерде және Октоберфест сияқты фестивальдер мен жәрмеңкелерде жеңілдетілді, бұл көбірек бейресми флиртке мүмкіндік берді. Неміс тілді елдерде ерікті қоғамдарға мүшелік салыстырмалы түрде жоғары, және олар әлеуетті серіктестердің кездесуіне қосымша мүмкіндіктер ұсынды. Гамбургтағы Юнгфернштиг (қыз жолы) деп аталатын эспланадалар мен жаяу жолдар 19-шы ғасырдың басынан бері танысу орындарының бірі болды. Сарапшы Джеффри Горер «кездесуді» колледж жасындағы жастарға арналған американдық ерекшелік деп сипаттады, ол американдық «промдар» сияқты іс-шараларда көрінетін. Ал неміс тілді елдердегі ұзақ дәстүрлі музыкалық мәдениет әртүрлі жастағы адамдарға Вена операсының балы және басқа да шараларда әлеуметтік билерден ләззат алуға кең мүмкіндік берді. Романтикалық кездесулер көбінесе француз тіліндегі «рандеву» немесе «тет-а-тет» сияқты сөздермен сипатталды. Неміс термині «Штеллдихайн» (Жоахим Генрих Кампес аударғандай) некеге тұруға рұқсат жасы салыстырмалы түрде жоғары болған кездегі құдалануды білдіру үшін қолданылады. Жасырын кездескен ғашықтарды сипаттау үшін неміс дәстүрлерінде «Фенстерлн» (терезеден қарау) немесе Бавария мен Швейцарияда қолданылатын «Кильтганг» (таңғы серуен) сияқты терминдер қолданылды. Сарапшы Себастьян Хайнцель американдық кездесу әдеттері мен еуропалық бейресмилік арасындағы маңызды мәдени айырмашылықты көреді, бұл Нью-Йорк сияқты қалалардағы еуропалық экспаттардың өзіне-өзі ұстануына себеп болады. Бүгінде көптеген неміс жұптары ұзақ мерзімді қарым-қатынаста ортақ достары арқылы, жұмыста немесе түнгі уақытта танысады; кездесудің алғашқы айларында көбінесе жыныстық қатынас болады, бірақ бұл әлі де бейресми және некеге тұру туралы маңызды ниетті білдірмейді.
Италия
Италиялықтар танысуға консервативті көзқарас сақтайды. Кездесу кезінде достарын немесе туыстарын шақыру да жиі кездеседі. "Соқыр кездесу", "жылдам танысу" сияқты және веб-сайттар шетелдегідей кең таралмаған, сондай-ақ көпшілік оларды тиімді деп санамайды.
Австралия
Бір зерттеу көрсетті, австралиялықтардың 50 пайызы жазбахат арқылы "кездесуге" шақыруға рұқсат екенімен келіссе, ажырасуды осылай жасауды дұрыс көрмейді. Қарым-қатынас басталғаннан кейін қыздардың жазбахат арқылы флирт жасауы жиірек кездеседі.
Бразилия
Бразилияда балалар үйден шығуға көбірек уақыт кетеді, бұл қарым-қатынастарға әсер етеді. Осының салдарынан, ата-аналар қарым-қатынас туралы кеңес берсе де, оған құлақ аспауы мүмкін. Psychology Today журналында жарияланған мәліметтерге сәйкес, өзін гомосексуал деп санаған ерлер өзіне ұнайтын жыныстың өкілдеріне деген тартымдылығын кейінгі жасөспірім кезеңінде немесе жиырма жасында сезінеді және болашақ серіктің мәртебесінен гөрі физикалық тартымдылығына көбірек мән береді. Өзін гомосексуал деп санаған ерлер, орташа есеппен, көбірек жыныстық серіктестерге ие болады, ал өзін лесбиян деп санаған әйелдер тұрақты, жеке қарым-қатынастар құруға бейім, және гетеросексуал әйелдерге қарағанда азғындыққа бейімдігі төмен болады.
Жұп табушылар
Адамдар өз бетінше басқа адамдармен таныса алады немесе кездесуді басқа біреу ұйымдастыра алады. Жұп табу – тұтастай алғанда сезімге негізделген өнер, себебі екі адамның бір-бірін ұнататынын не ұнатпайтынын нақты болжау мүмкін емес. 2009 жылы жұп табушы Сара Бини: «Екі адамды бір бөлмеде бір уақытта болуға мүмкіндік жасау – сіздің басты мақсатыңыз» деп кеңес берді, ал жалғыз ереже – бұл адамдардың өздері осы кездесуге келісім бергеніне көз жеткізу. Бір жұп табушы «ақыл-оймен қатар сұлулықты» да ескерудің және діни және саяси көзқарастары ұқсас адамдарды табуға тырысудың пайдалы екенін айтты, өйткені бірдей ойлы адамдардың арасында жұп табысу ықтималдығы жоғары, бірақ кейде қарама-қарсылықтар да тартымды болуы мүмкін екенін мойындайды. Бірнеше адамды бір уақытта таныстыру оңай, сондықтан біреуі сәтті болмаса, басқа кандидаттар да қарастырылуы мүмкін. Дегенмен, қазіргі тренд сақталса, болашақта интернет достардың орнын басады деп күтілуде.
Партаға қосу жүйелері мен қызметтері
Кездесулерді ұйымдастыру жүйелері – ережелерді немесе технологияларды пайдаланып, кездесулерді жақсартудың жүйелі және ұйымдастырылған тәсілдері. Кездесу жеке-жеке немесе тікелей эфирде болуы мүмкін, сондай-ақ уақыт және кеңістік бойынша бөлініп, телефон, электрондық пошта немесе чат арқылы да өтуі мүмкін. Кездесудің мақсаты – екі адамның болашақта бірге кездесуге бару-бармау туралы шешім қабылдауы.