Кіріспе

Австриялық жазушы

Александр Фридрих Ладислаус Рода Рода (13 сәуір 1872 – 20 тамыз 1945) – австриялық жазушы және сатирик.

Өмірбаян

Рода Рода Шандёр Фридрих Розенфельд ретінде Моравия, Австро-Венгрияның Дрновиц қаласында (қазіргі Дрновице, Чехия) дүниеге келген. Оның әпкесі дәрігер Гизела Янушевска болды. Бала кезінде ол отбасымен Славонияға көшіп келді. Өзінің есімін Шандордан Александрға, ал тегін Розенфельден Рода Родаға германдық үлгіде өзгертті. "Рода" – хорват тілінде лелек дегенді білдіреді. Ол жаңа тегін Есегтегі (қазіргі Осиек) үйінің шатырында лелектер ұя салғандықтан таңдады. 1894 жылы Рода Рода яһуди дінінен католик дініне ауысты. 1902 жылы Рода Рода әскери қызметтен бас тартып, журналист болды (Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол соғыс тілшісі болды); ол неміс сатирикалық журналы Simplicissimus-қа материалдар жариялады. 1938 жылы АҚШ-қа эмиграциялады. Ол көптеген комедиялар (Der König von Crucina, 1892; Bubi, 1912, Густав Мейринкпен бірге), әңгімелер мен романдар (Soldatengeschichten, 2 том, 1904; Der Ehegarten, 1913, Der Schnaps, der Rauchtabak und die verfluchte Liebe, 1908; Die Panduren, 1935) және автобиографиялық кітаптар (Irrfahrten eines Humoristen 1914–1919, 1920; Roda Rodas Roman, 1925) жазды. Ол Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. 1911 жылы Рода Рода Австрияның ең беделді газеттерінің бірі Neue Freie Presse үшін бірқатар мақалалар жариялады. 1914 және 1917 жылдар аралығында ол газеттің соғыс тілшісі ретінде шамамен 700 мақала жазды.

Рода Роданың күлі Симмерингтегі Фейерхалледе жерленген. Рода Рода шахмат ойнауға да өте құштар болған және көбінесе Мюнхендегі Кафе Стефаниде ойнаған. Осы жерде ол шахматқа арналған "Das Pensionistengambit" ("Зейнеткерлердің гамбиті") атты юмористикалық мәтініне шабыданды, бұл 1932 жылы жарық көрген Roda Roda und die vierzig Schurken жинағындағы "Шахмат" тарауының бастапқы нұсқасы болды. 1952 жылы Венаның Флоридсдорф қалалық ауданында (21-аудан) автордың құрметіне Roda Roda Gasse деп аталған көше ашылды. Хорватияның Осиек қаласында да Эуропалық проспектідегі кітапхана ғимаратының алдында Рода Роданың бюсті орнатылған.