Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай тарихшысы, саясаткері және ақыны (б.з. 32–92 ж.)
қытай құдайы
Chinese historian, politician and poet (AD 32–92)
the Chinese deity
Бан Гу (б.з. 32–92 ж.) – қытай тарихшысы, ақыны және саясаткері. Ол Қытайдың 24 династиялық тарихының екіншісі – «Хан кітабын» құрастыруға қосқан үлесімен әйгілі. Сонымен қатар, ол көптеген «фу» шығармаларын жазды, бұл маңызды әдеби форма, оның бір бөлігі проза, екінші бөлігі поэзия болып келеді және ол әсіресе Хан дәуірімен байланысты. Банның бірнеше «фу» шығармаларын Сяо Тонг «Вэнь Сюань» жинағында топтастырған.
Ban Gu (AD32–92) was a Chinese historian, poet, and politician best known for his part in compiling the Book of Han, the second of China's 24 dynastic histories. He also wrote a number of fu, a major literary form, part prose and part poetry, which is particularly associated with the Han era. A number of Ban's fu were collected by Xiao Tong in the Wen Xuan.
Отбасылық негіздер
Бан отбасы Шығыс Хан әулетінің ең беделді отбасыларының бірі болды. Олар Соғысқан мемлекеттер кезеңінде Чу мемлекетінде өмір сүрді, бірақ Бірінші императордың тұсында Бан И (немесе Бан И) есімді адам солтүстікке қарай, қазіргі Шанси провинциясының солтүстігіндегі Янмен өткеліне жақын Луфанға (t s Lóufán) қашып кетті. Хан әулетінің алғашқы кезеңінде Бан Гудың ата-бабалары солтүстік-батыс шекарада бірнеше мың ірі қара мал, өгіз және жылқы өсіру арқылы көзге түсті, оларды тиімді саудаға айналдырып, басқа отбасыларды шекараға көшуге ынталандырды. Бан Бяо кейіннен отбасын Анлингке (қазіргі Шанси провинциясының Сяньян қаласына жақын) көшірді. Бан Гудың әйелі Консорт Бан ғалым және ақын болса, әкесі Бан Бяо белгілі тарихшы еді. Ол әкесінен Хан әулетінің тарихын жазу міндетін алды, бұл кітап қазіргі заманда «Ханшу» немесе «Хан кітабы» деп белгілі. Алайда, оның жұмысы саяси мәселелерге байланысты тоқтап қалды, өйткені Императрица Доудың отбасымен байланысы оның тұтқындалуына және өліміне (атқылау немесе азаптау арқылы) әкелді. Оның кітабының 13-20-шы (сегіз хронологиялық кесте) және 26-шы (астрономиялық өмірбаян) томдарын оның кіші қарындасы Бан Чжао аяқтады, және ол кейінгі әулеттер туралы көптеген еңбектер үшін үлгі болды. Бан Гудың әкесінің шешесі Сюньну тегінен шыққан және Сюньну патшасы Сюютоның ұрпағы болған. Бан Гудың ішінара Сюньну тегінен болуы Қытай тарихы және сыртқы қатынастарға қатысты мәселелердегі оның шеберлігін түсіндіруге көмектесуі мүмкін. Қазіргі заманғы тарихшы Хсу Мей лиң Бан Гудың география саласындағы жазбалары тарих мәтіндерінің географиялық бөлімдерін құруға бағыт бергенін және ежелгі Қытайдағы жылнамалар (газеттер) үрдісін бастағанын айтады. Қытай және батыс ғалымдарының Қытай тарихын династиялық тұрғыдан қарастыру бейімділігі Бан Гудың «Хан кітабын» осылай жазу шешімінен туындаған тікелей нәтиже деп саналады.
The Ban family was one of the most distinguished families of the Eastern Han dynasty. They lived in the state of Chu during the Warring States period but, during the reign of the First Emperor, a man named Ban Yi ( or Bān Yī) fled north to the Loufan (t s Lóufán) near the Yanmen Pass in what is now northern Shanxi Province. By the early Han Dynasty, Ban Gu's ancestors gained prominence on the northwestern frontier as herders of several thousand cattle, oxen, and horses, which they traded in a formidable business and encouraged other families to move to the frontier. Ban Biao later moved the family to Anling (near modern Xianyang, Shaanxi). Ban Gu's great aunt Consort Ban was a scholar and poet, and his father Ban Biao was a prominent historian. He took over from his father responsibility for writing a history of the former Han dynasty, a book known in modern times as the Hanshu or Book of Han. However, his work was interrupted by political problems, as his association with the family of Empress Dowager Dou led to his imprisonment and death (either by execution or torture). A few volumes of his book in 13–20th (eight chronological charts) and 26th (astronomical biography), however, was completed by his younger sister, Ban Zhao, and became a model for many other works about later dynasties. Ban Gu's grandmother on the paternal side was Xiongnu and was a descendant of the Xiongnu king Xiutu. The partly Xiongnu origins of Ban Gu might help explain his skills in matters related to China's history and foreign relations.]] The modern historian Hsu Mei ling states that Ban Gu's written work in geography set the trend for the establishment of geographical sections of history texts, and most likely sparked the trend of the gazetteer in ancient China. The tendency of both Chinese and Western scholars to view China's history in a dynastic framework is thought to be a direct result of Ban Gu's decision to write the Book of Han in the manner in which he did.
Пайдаланылған әдебиеттер
Биленштейн, Ханс. "Пан Кудың Ван Манға таққан айыптамалары". Табиғат және қоғам туралы қытай идеялары: Дерк Бодденің құрметіне арналған зерттемелер. Ред. Шарль Ле Бланк және Сьюзан Блэйдер. Гонконг: Гонконг университетінің баспасы, 1987, 265–70. Энтони Э. Кларк, Бан Гудің Ерте Қытай тарихы (Амерст: Cambria Press, 2008). Хсу, Мей лиң. "Цинь карталары: Кейінгі қытай картографиясының дамуына қатысты белгі", Imago Mundi (45-том, 1993): 90–100. Ван дер Спренкель, О. Б. Пан Пяо, Пан Ку және Хан тарихы. Шығыстану орталығының сирек жарияланымдары, № 3. Канберра: Австралия ұлттық университеті, 1964. Ю, Инг Ши. (1967). Хан Қытайындағы сауда және кеңею: қытай-шетелдік экономикалық қатынастар құрылымын зерттеу. Беркли: Калифорния университетінің баспасы.
Bielenstein, Hans. "Pan Ku's Accusations against Wang Mang." In Chinese Ideas about Nature and Society: Studies in Honour of Derk Bodde. Ed. Charles Le Blanc and Susan Blader. Hong Kong: Hong Kong University Press, 1987, 265–70. Anthony E. Clark, Ban Gu's History of Early China (Amherst: Cambria Press, 2008). Hsu, Mei ling. "The Qin Maps: A Clue to Later Chinese Cartographic Development," Imago Mundi (Volume 45, 1993): 90–100. Van der Sprenkel, O. B. Pan Piao, Pan Ku, and the Han History. Centre for Oriental Studies Occasional Paper, no. 3. Canberra: Australian National University, 1964. Yü, Ying shih. (1967). Trade and Expansion in Han China: A Study in the Structure of Sino Barbarian Economic Relations. Berkeley: University of California Press.