Демократия мен бейбітшілік: Халықаралық қатынастар теориясы

Демократиялық бейбітшілік теориясы: Демократиялық елдердің соғысқа бармау себептері, түрлері (монодық, диадық, жүйелік) мен факторлары. Халықаралық қатынастар.

26 мин оқу

100%

Дереккөз: Democratic peace theory — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Халықаралық қатынастар теориясы; демократиялар соғысқа баруға құлшынбайды деген пікірді қалыптастырады.

Демократиялық бейбітшілік теориясының жақтастары демократияның сайлау және республикалық формаларының өзге анықталған демократиялармен қарулы қақтығысқа түсуге бейім емес екенін айтады. Осы теорияны қолдайтындардың әртүрлілері демократиялық мемлекеттер арасындағы бейбітшілікті қамтамасыз ететін бірнеше факторлар бар екенін ұсынады. Жеке теоретиктер осы теорияның «монадтық» формаларын (демократиялар халықаралық қатынастарда көбінесе бейбітшіл болады); «диадикалық» формаларын (демократиялар бір-бірімен соғыс жасамайды); және «жүйелік» формаларын (халықаралық жүйедегі демократиялық мемлекеттердің саны артқан сайын, халықаралық жүйе де бейбіт бола түседі) жасайды. Нормалар мен ұғымдар тұрғысынан қарағанда, демократиялық қоғамның басқа демократиялармен өзара әрекеттесуде көбірек келісімшілдік танытатыны және демократиялық жолмен сайланған басшылардың дауларды бейбіт жолмен шешуге бейімділігі жоғары екені болжанады (ішкі және халықаралық саясатта). Құрылымдық немесе институционалдық шектеулер тұрғысынан алғанда, институционалдық тепе-теңдік, басшылардың қоғам алдындағы жауапкершілігі және үлкен жеңіс коалициялары демократиялық басшыларға пайда мен шығын арақатынасы нақты болмаса, соғысқа баруды қиындатады. Осы құрылымдық шектеулер, сонымен қатар демократиялық саясаттың ашықтығы демократиялық басшылардың соғысқа дайындалуын және күтпеген шабуылдар жасауын қиындатады, бұл қорқыныш пен соғысқа қасақана түсу қаупін азайтады. Демократиялық саяси жүйелердің ашықтығы, сондай-ақ кеңес беруші дебаттар (оппозициялық партиялар, БАҚ, сарапшылар және бюрократтардың қатысуымен) демократиялық мемлекеттерге өз ниеттерін сенімді түрде жеткізуге мүмкіндік береді. «Тыңдаушы шығындары» деген ұғым демократиялық басшылардың берген уәделеріне көбірек мән беріледі дегенді білдіреді, себебі демократиялық басшылар уәделерінен бас тартса сайлаушылар тарапынан жазаланады, бұл мемлекеттердің қате түсінігі мен есептеу қателігіне әкелу қаупін азайтады. Бейбітшілік пен демократия арасындағы байланыс бұрыннан танылған, бірақ теоретиктер себеп-салдарлық байланыс бағыты туралы келіспейді. Демократиялық бейбітшілік теориясы демократияның бейбітшілікке себеп болатынын алға тартады, ал аумақтық бейбітшілік теориясы бейбітшіліктің демократияға себеп болатынын мәлімдейді. Басқа теориялар қалған факторлар демократиялық бейбітшілік теориясынан гөрі осы байланысты жақсы түсіндіреді деп санайды. Демократиялар арасындағы бейбітшілік байланысының басқа түсіндірмелеріне институттар, сауда, өзара тәуелділік, одақтар, АҚШ-тың әлемдік үстемдігі және саяси тұрақтылық туралы пікірлер кіреді.

Proponents of democratic peace theory argue that both electoral and republican forms of democracy are hesitant to engage in armed conflict with other identified democracies. Different advocates of this theory suggest that several factors are responsible for motivating peace between democratic states. Individual theorists maintain "monadic" forms of this theory (democracies are in general more peaceful in their international relations); "dyadic" forms of this theory (democracies do not go to war with other democracies); and "systemic" forms of this theory (more democratic states in the international system makes the international system more peaceful). In terms of norms and identities, it is hypothesized that democratic publics are more dovish in their interactions with other democracies, and that democratically elected leaders are more likely to resort to peaceful resolution in disputes (both in domestic politics and international politics). In terms of structural or institutional constraints, it is hypothesized that institutional checks and balances, accountability of leaders to the public, and larger winning coalitions make it harder for democratic leaders to go to war unless there are clearly favorable ratio of benefits to costs. These structural constraints, along with the transparent nature of democratic politics, make it harder for democratic leaders to mobilize for war and initiate surprise attacks, which reduces fear and inadvertent escalation to war. The transparent nature of democratic political systems, as well as deliberative debates (involving opposition parties, the media, experts, and bureaucrats), make it easier for democratic states to credibly signal their intentions. The concept of audience costs entails that threats issued by democratic leaders are taken more seriously because democratic leaders will be electorally punished by their publics from backing down from threats, which reduces the risk of misperception and miscalculation by states. The connection between peace and democracy has long been recognized, but theorists disagree about the direction of causality. The democratic peace theory posits that democracy causes peace, while the territorial peace theory makes the opposite claim that peace causes democracy. Other theories argue that omitted variables explain the correlation better than democratic peace theory. Alternative explanations for the correlation of peace among democracies include arguments revolving around institutions, commerce, interdependence, alliances, US world dominance and political stability.

Тарих

Демократиялық бейбітшілік теориясы 1960 жылға дейін қатаң немесе ғылыми тұрғыда зерттелмегенмен, осы ұғымның негізгі принциптері 18 ғасырдың басында философ Иммануил Кант пен саяси теоретик Томас Пэйннің еңбектерінде айтылған. Кант бұл теорияны 1795 жылы жазылған «Мәңгілік бейбітшілік: философиялық эскиз» атты эссесінде болжаған, бірақ ол конституциялық республикалар ғана бар әлем мәңгілік бейбітшілікке қажетті бірнеше шарттың бірі ғана деп ойлады. Алдыңғы, бірақ сирек сілтеме жасалған еңбектерінде Томас Пэйн республикалардың бейбіт табиғаты туралы ұқсас немесе одан да күшті мәлімдемелер жасады. 1776 жылы «Common Sense» еңбегінде Пэйн былай деп жазды: «Еуропа республикаларының барлығы (және біз әрқашан деуге болады) бейбітшілікте өмір сүреді». Пэйн республикалар патшалар соғысқа түсуге себеп болатын мақтаныштан туындаған жағдайларда соғысқа бармайтынын айтты. Француз тарихшысы және әлеуметтанушы Алексис де Токвиль де «Америка демократиясы» (1835–1840) еңбегінде демократиялық елдердің соғысқа түсу ықтималдығы төмен екенін айтқан. Герберт Спенсер де демократия мен бейбітшілік арасындағы байланысты қолдады. Криминолог Дин Бабст осы тақырыпта алғаш рет статистикалық зерттеу жүргізді. Оның теорияны қолдайтын академиялық мақаласы 1964 жылы «Wisconsin Sociologist» журналында жарияланды, ал 1972 жылы «Industrial Research» сауда журналында одан сәл кеңірек танымал болған нұсқасын жариялады. Екі нұсқа да бастапқыда көп назар алмады. Мелвин Смолл мен Дж. Дэвид Сингер жауап берді; олар екі «шешімді ерекшелікпен» демократиялық мемлекеттер арасында соғыстардың жоқтығын анықтады, бірақ бұл үлгінің статистикалық маңызға ие екенін жоққа шығарды. Бұл мақала «Jerusalem Journal of International Relations» журналында жарияланды, бұл теорияға кеңінен назар аудартып, академиялық пікірталасты бастады. 1983 жылы саяси ғалым Майкл У. Дойлдың мақаласы теорияны танымал етуге одан әрі үлес қосты. Маоз бен Абдолали зерттеулерін соғыс емес, одан да аз масштабты қақтығыстарға дейін кеңейтті. Бремер, Маоз және Рассетт демократия мен бейбітшілік арасындағы байланыстың көптеген мүмкін болатын бұрмалаушы факторларды ескергеннен кейін де маңызды болып қалатынын анықтады. Бұл теорияны әлеуметтік ғылымның бағытындағы негізгі ағынға енгізді. Халықаралық қатынастардағы реализмді жақтаушылар және басқалар көптеген жаңа қарсылықтарды көтерді. Басқа зерттеушілер демократияның бейбітшілікке қалай әсер ететінін, сондай-ақ демократияның одақтар мен ынтымақтастық сияқты сыртқы қатынастардың басқа да аспектілеріне қалай әсер ететінін жүйелі түрде түсіндіруге тырысты. Осы пионерлік жұмыстардан кейін осы салада көптеген зерттеулер жүргізілді. Көптеген зерттеулер демократиялық бейбітшіліктің қандай да бір түрі бар екенін көрсетті, бірақ әдістемелік даулар мен күмәнді жағдайлар толық шешілмеген.

Though the democratic peace theory was not rigorously or scientifically studied until the 1960s, the basic principles of the concept had been argued as early as the 18th century in the works of philosopher Immanuel Kant and political theorist Thomas Paine. Kant foreshadowed the theory in his essay Perpetual Peace: A Philosophical Sketch written in 1795, although he thought that a world with only constitutional republics was only one of several necessary conditions for a perpetual peace. In earlier but less cited works, Thomas Paine made similar or stronger claims about the peaceful nature of republics. Paine wrote in "Common Sense" in 1776: "The Republics of Europe are all (and we may say always) in peace." Paine argued that kings would go to war out of pride in situations where republics would not. French historian and social scientist Alexis de Tocqueville also argued, in Democracy in America (1835–1840), that democratic nations were less likely to wage war. Herbert Spencer also argued for a relationship between democracy and peace. Dean Babst, a criminologist, was the first to do statistical research on this topic. His academic paper supporting the theory was published in 1964 in Wisconsin Sociologist; he published a slightly more popularized version, in 1972, in the trade journal Industrial Research. Both versions initially received little attention. Melvin Small and J. David Singer responded; they found an absence of wars between democratic states with two "marginal exceptions", but denied that this pattern had statistical significance. This paper was published in the Jerusalem Journal of International Relations which finally brought more widespread attention to the theory, and started the academic debate. A 1983 paper by political scientist Michael W. Doyle contributed further to popularizing the theory. Maoz and Abdolali extended the research to lesser conflicts than wars. Bremer, Maoz and Russett found the correlation between democracy and peacefulness remained significant after controlling for many possible confounding variables. This moved the theory into the mainstream of social science. Supporters of realism in international relations and others responded by raising many new objections. Other researchers attempted more systematic explanations of how democracy might cause peace, and of how democracy might also affect other aspects of foreign relations such as alliances and collaboration. There have been numerous further studies in the field since these pioneering works. Most studies have found some form of democratic peace exists, although neither methodological disputes nor doubtful cases are entirely resolved

Анықтамалар

Демократиялық бейбітшілік теориясын зерттеуде "демократия" және "бейбітшілік" (әдетте, "соғыс") ұғымдары анықталуы тиіс.

Демократияны анықтау

Демократияны әр түрлі теоретиктер мен зерттеушілер әртүрлі анықтаған, бұл олардың кейбір нәтижелеріндегі айырмашылықтарды түсіндіреді. Мысалдар келтірейік: Смолл мен Сингер демократияны (1) оппозициялық партиялар үкіметтік партиялармен бірдей еркін қатыса алатын мерзімді сайлаулар өткізетін, (2) ересек халқының кемінде 10%-ына дауыс беруге мүмкіндік беретін және (3) үкіметтің атқарушы билігін бақылайтын немесе онымен тең дәрежедегі парламенті бар мемлекет деп анықтайды. Дойл (1) «либералды режимдерде» нарықтық немесе жеке меншік экономикасы болуын, (2) олардың ішкі егемендік саясаты болуын, (3) олардың заңдық құқықтары бар азаматтары болуын және (4) олардың өкілдік үкіметтері болуын талап етеді. Ересек ерлердің 30%-ы дауыс бере алатын немесе әрбір ер адам жеткілікті мүлікке ие болғандықтан дауыс беру құқығын алуға мүмкіндік алатын. Ол басқа зерттеушілерге қарағанда мұрагерлік монархтарға көбірек билік береді; мысалы, ол Францияның Луи-Филипп патшасының билеуін либералды режим деп есептейді. Рей ересек халқының кемінде 50%-ына дауыс беруге рұқсат етілуін және сайлау арқылы атқарушы биліктің бір тәуелсіз саяси партиядан екіншісіне кемінде бір бейбіт, конституциялық түрде ауысуын талап етеді. Бұл анықтама көбінесе демократиялық деп есептелетін ұзақ кезеңдерді қамтиды. Мысалы, АҚШ 1800 жылға дейін, Үндістан тәуелсіздік алғаннан бастап 1979 жылға дейін және Жапония 1993 жылға дейін бір партиялық билікте болды, сондықтан бұл анықтама бойынша есепке алынбайды. Руммель былай дейді: «Демократия деп либералды демократияны айтамыз, онда билікті иеленушілер құпия дауыс беру және кең сайлау құқығы (кемінде ересек халқының 2/3-ін қамтиды деп түсініледі) арқылы бәсекелестік сайлауда сайланады; сөз, дін және ұйымдастыру еркіндігі бар; және үкіметке бағынышты және тең құқықтарды кепілдендіретін конституциялық құқықтық негіз бар».

Бинарлық емес жіктелімдер

Жоғарыда келтірілген анықтамалар екіұшты, елдерді демократиялық немесе демократиялық емес деп жіктейді. Көптеген зерттеушілер оның орнына нақтырақ шкалаларды пайдаланған. Мысалы, Polity деректер тізімі әр мемлекетті екі шкала бойынша бағалайды: біреуі демократия, екіншісі автократия – 1800 жылдан бергі әр жыл үшін; сондай-ақ тағы бірнеше деректер жиынтығы бар. Polity деректерін пайдалану әртүрлі болды. Кейбір зерттеушілер демократия шкаласы мен агрессивтілік арасындағы корреляцияны анықтады, ал басқалары оны (авторындай) екіұшты жіктеу ретінде қарастырып, жоғары демократиялық және төмен автократиялық көрсеткіштері бар елдерді демократиялық деп санады. Тағы басқалары екі көрсеткіштің айырмасын пайдаланды, кейде оны қайтадан екіұшты жіктеуге айналдырды.

Жас демократиялар

Бірнеше зерттеушілер демократиялық бейбітшілікке қатысты көптеген мүмкін ерекшеліктер, қатысқан демократиялардың кем дегенде бірі жас болған кезде орын алғанын анықтады. Сондықтан көптеген зерттеушілер бұл тұжырымға үш жылдан асып кеткен демократияларға ғана қатысты екенін қосымша түсіндірді.

Демократиялық нормалар

Бірінші топтың мысалы: либералды демократиялық мәдениет басшыларды келіссөздер мен келісімге көндіруі мүмкін. Саясаткерлер, мансаптарын ішкі қарсыластарымен зорлық-зомбылықсыз келісімге келу саяси мәдениетінде құрған, автократтардан өзгеше – олар әдетте күш қолдану арқылы билікті ұстап тұрады, шетелде зорлық-зомбылықсыз әдістерге бейім болады. Тағы бір мысал, демократиялық елдерде адам құқығына сенім адамдарды соғысқа барудан, әсіресе басқа демократиялық елдерге қарсы соғысқа барудан сақтандыруы мүмкін. Колониялық жүйенің демократиялық елдерде де құлауы, еуропалық емес халықтар мен олардың құқықтарына қатысты көзқарастың өзгеруімен байланысты болуы мүмкін. Брюс Рассетт демократиялық мәдениеттің басшылардың дауларды шешу жолына әсер ететінін де айтады. Ол сондай-ақ, он тоғызыншы ғасырдың соңында демократиялар бір-бірімен соғыспауы керек деген әлеуметтік норма қалыптасқанын, бұл норма демократиялық мәдениет пен демократия деңгейінің артуымен, мысалы, сайлау құқығының кеңеюімен нығайғанын айтады. Демократиялық тұрақтылықтың артуы сыртқы саясаттағы серіктестерге елді сенімді демократиялық мемлекет деп бағалауға мүмкіндік берді. Екі дүниежүзілік соғыс және суық соғыс кезіндегі демократиялық одақтар да осы норманы нығайтты. Ол осы норманың көне гректердегі әсерінің аз екенін көрсетеді. Ханс Кёхлер трансұлттық демократия мәселесін тікелей демократия процедуралары арқылы азаматтарды елдің халықаралық істеріне қатыстыру арқылы күшейтумен байланыстырады және Біріккен Ұлттар Ұйымын демократиялық нормаларға сәйкес қайта құруға шақырады. Ол әсіресе швейцариялық тікелей демократия тәжірибесіне сілтеме жасайды. Мұссо нарыққа бағдарланған даму демократия мен бейбітшілікті түсіндіретін нормалар мен құндылықтарды қалыптастырады деп санайды. Азырақ дамыған елдерде адамдар көбінесе топтық нормалар мен сенімдерге сәйкестікті және топ басшыларына адалдықты талап ететін әлеуметтік желілерге тәуелді. Ал нарықта жұмыс орындары көп болған кезде, дамыған нарық елдеріндегідей, адамдар келісімшарттарды тең дәрежеде орындайтын күшті мемлекетке тәуелді болады. Мемлекеттік заңға бағыну және келісімшарттардағыдай, адамдар арасындағы айырмашылықтарға төзімділік таныту секілді когнитивтік үрдістер қалыптасады. Сондықтан, нарықтық демократиядағы сайлаушылар тек бейтарап «либералды» үкіметтерді қабылдайды және басшыларды әлемдік нарықтарға тең қолжетімділікті қамтамасыз ету және осы қолжетімділікті күшпен бұзуға тырысатындарға қарсы тұру мүдделерін іске асыруға мәжбүрлейді. Нарықтық демократиялардың сыртқы саясаттағы ортақ мүдделері – күш саясатынан гөрі халықаралық құқықтың басымдығы мен болжамдылығы, және жабық сауда мен империялық жеңілдіктерден гөрі ашық және тең әлемдік сауда. Нарықтық демократиялар арасында даулар туындаған кезде, олар басқа мемлекеттерге қарағанда зорлық-зомбылыққа ұшырауы аз, өйткені екі мемлекет те, тіпті күштісі де, билік саясатынан гөрі заң үстемдігіне ұзақ мерзімді мүдделерді бағалайды. Браумоллер либералдық нормалардың дауларды шешу жолдары әртүрлі болуы мүмкін екенін, себебі либерализмнің көптеген формалары бар екенін айтады. Бұрынғы Кеңес Одағының жаңа тәуелсіз мемлекеттерінен алынған сауалнама нәтижелерін қарастыра отырып, автор аймақтағы либерализм демократиялық бейбітшілік теориялары сипаттаған универсалистік, Вилсондық либерализмге қарағанда 19 ғасырлық либералдық национализмға көбірек ұқсайтынын және нәтижесінде аймақтағы либералдар либерал емес адамдардан гөрі агрессивтірек екенін көрсетеді. Джессика Уикс пен Майкл Томздың 2013 жылғы зерттеуі сауалнамалар арқылы демократиялық елдерге қатысты жағдайларда халық соғысты аз қолдағанын көрсетті.

One example from the first group is that liberal democratic culture may make the leaders accustomed to negotiation and compromise. Policy makers who have built their careers within a political culture of non violent accommodations with domestic rivals, unlike autocrats who typically hold power through the threat of coercion, will be inclined toward non violent methods abroad. Another that a belief in human rights may make people in democracies reluctant to go to war, especially against other democracies. The decline in colonialism, also by democracies, may be related to a change in perception of non European peoples and their rights. Bruce Russett also argues that the democratic culture affects the way leaders resolve conflicts. In addition, he holds that a social norm emerged toward the end of the nineteenth century; that democracies should not fight each other, which strengthened when the democratic culture and the degree of democracy increased, for example by widening the franchise. Increasing democratic stability allowed partners in foreign affairs to perceive a nation as reliably democratic. The alliances between democracies during the two World Wars and the Cold War also strengthened the norms. He sees less effective traces of this norm in Greek antiquity. Hans Köchler relates the question of transnational democracy to empowering the individual citizen by involving him, through procedures of direct democracy, in a country's international affairs, and he calls for the restructuring of the United Nations Organization according to democratic norms. He refers in particular to the Swiss practice of participatory democracy. Mousseau argues that it is market oriented development that creates the norms and values that explain both democracy and the peace. In less developed countries individuals often depend on social networks that impose conformity to in group norms and beliefs, and loyalty to group leaders. When jobs are plentiful on the market, in contrast, as in market oriented developed countries, individuals depend on a strong state that enforces contracts equally. Cognitive routines emerge of abiding by state law rather than group leaders, and, as in contracts, tolerating differences among individuals. Voters in marketplace democracies thus accept only impartial ‘liberal’ governments, and constrain leaders to pursue their interests in securing equal access to global markets and in resisting those who distort such access with force. Marketplace democracies thus share common foreign policy interests in the supremacy—and predictability—of international law over brute power politics, and equal and open global trade over closed trade and imperial preferences. When disputes do originate between marketplace democracies, they are less likely than others to escalate to violence because both states, even the stronger one, perceive greater long term interests in the supremacy of law over power politics. Braumoeller argues that liberal norms of conflict resolution vary because liberalism takes many forms. By examining survey results from the newly independent states of the former Soviet Union, the author demonstrates that liberalism in that region bears a stronger resemblance to 19th century liberal nationalism than to the sort of universalist, Wilsonian liberalism described by democratic peace theorists, and that, as a result, liberals in the region are more, not less, aggressive than non liberals. A 2013 study by Jessica Weeks and Michael Tomz found through survey experiments that the public was less supportive of war in cases involving fellow democracies.

Аудиторияның шығыны

Демократиялық бейбітшілік үшін рационалды таңдаудың маңызды аргументі – демократиялар авторитарлық мемлекеттерге қарағанда жоғары аудиториялық шығындарға ұшырайды, бұл оларды мемлекетаралық дауларда өз ниеттерін жақсырақ жеткізуге мүмкіндік береді. Дауларда демократиялық мемлекеттердің сенімділігіне қатысты пікірлер халықаралық қатынастар ғалымдары арасында пікірталас тудырып отыр. 2001 жылғы екі зерттеу MID және ICB деректер жиынтығын қолданып, демократиялар тиімді қауіп-қатерлер жасауға бейім екенін эмпирикалық тұрғыдан дәлелдеді. Алайда, 2012 жылы Александр Б. Даунс пен Тодд С. Сехсердің зерттеуі демократиялық мемлекеттердің тиімді қауіп-қатерлер жасағаны туралы нақты қорытынды жасауға қолдау көрсетілмейтінін анықтады. Олар мемлекетаралық әскери қауіп-қатерлер мен олардың нәтижелері үшін арнайы деректер жиынтығын құрды, нәтижесінде режим түрі мен тиімді қауіп-қатерлер арасында байланыс жоқ екені анықталды. 2017 жылғы зерттеу MID деректер жиынтығындағы қателерді түзету нәтижесінде, «дауларды өзара реттеуде режимге негізделген айырмашылықтар жоқ, ал бұрынғы қорытындылар көбінесе дұрыс кодталмаған деректерге негізделген болуы мүмкін» деген қорытындыға келді. Басқа ғалымдар демократиялық сенімділік туралы аргументті оның себептік логикасы мен эмпирикалық жарамдылығына күмән келтіре отырып, сынады. Джессика Уикс жүргізген зерттеулер кейбір авторитарлық режимдер демократиялық мемлекеттердегідей аудиториялық шығындарға ие екенін көрсетті. 2021 жылғы зерттеу америкалықтардың демократиялар дағдарыс кезінде мойынсынуға бейім деп санайтынын көрсетті, бұл аудиториялық шығындар туралы әдебиеттегі күтулерге қайшы келеді.

Демократиялық бейбітшіліктің интерактивті моделі

Демократиялық бейбітшіліктің интерактивті моделі – демократиялық ұқсастық пен V Dem Демократиялық индекстері бойынша көрсетілген демократиялық бейбітшілік теориясының дәстүрлі моделінің үйлесімі.

Сын

Сын-пикирдің бірнеше логикалық тұрғыдан ажыратылатын түрлері бар. Олар көбінесе демократиялық елдер арасындағы соғыстарға немесе азаматтық қақтығыстарға қатысты емес, сондай-ақ орнаған демократиялардағы жүйелі зорлық-зомбылыққа да қатысты емес. Бұған қоса, демократиялық елдер арасында бірнеше соғыс болған. 1987-1989 жылдардағы Шри-Ланкадағы JVP көтерілісі – демократиялық үкімет тарапынан жасалған геноцидтің мысалы, нәтижесінде кем дегенде 13 000 және 30 000 JVP мүшесі немесе олардың жақтастары деп күдіктелгендер қаза тапты.

Статистикалық маңыздылығы

Бір зерттеу демократиялық мемлекеттер арасындағы соғыстар саны кез келген басқа екі мемлекет арасындағы соғыстар санымен шамалас делінген. Оның авторлары демократиялық бейбітшілік туралы аргумент "бір жақтылыққа негізделген" деген қорытындыға келді, себебі эмпирикалық деректер демократиялық пацифизмді нақтылай да, жоққа шығармай да, үкіметті демократиялық ететін демократия деңгейіне үлкен мән береді; олардың пікірінше, "толыққанды демократия мүмкін емес болғандықтан, қарсы дәлелдерді демократия деңгейін көтеру арқылы оңай болдырмауға болады". Басқалар демократиялық бейбітшілікке қатысты кейбір деректер болғанымен, деректердің көлемі немесе уақыт аралығы нақты қорытындылар жасау үшін тым шағын болуы мүмкін деп мәлімдейді. Мысалы, Гова 1939 жылға дейін демократиялық бейбітшіліктің маңызды еместігіне дәлелдер келтіреді, себебі демократиялық мемлекеттердің саны аз болған, ал келесі кезең үшін реалистік баламалы түсіндірме ұсынады. Гованың статистикалық әдістері сынға ұшырады, бірнеше зерттеулер мен шолулар басқа немесе қарама-қарсы нәтижелер тапты. Дегенмен, бұл теорияға қатысты ең ұзаққа созылған сын ретінде қарастырылуы мүмкін; бұрын айтқандай, тіпті оның қолдаушылары да оның жарамдылығын бағалау үшін статистикалық деректердің жеткіліксіз екеніне келіседі, әсіресе толыққанды соғыстар ескерілгенде. Бір зерттеуде, демократия мен соғыстың шектеулі анықтамасын қолдана отырып, 1816-1992 жылдар аралығында демократиялық мемлекеттер арасында соғыс болған жоқ. Егер мемлекеттер арасындағы соғыстардың таралуы толығымен кездейсоқ болса, олардың демократиялық сипатына қарамастан, демократиялар арасындағы қақтығыстардың күтілетін саны шамамен онға жуық болар еді. Рей деректердің статистикалық тұрғыдан маңызды екенін, бірақ болашақта тіпті азаз ғана демократиялық соғыстардың болатыны осы деректерді жоққа шығаруы мүмкін екенін айтады.

Бейбітшілік демократиядан жоғары

Аумақтық бейбітшілік теориясы демократия емес, бейбітшілік демократияға көбірек алып келеді деп санайды. Бұл пікірге тарихи зерттеулер қолдау көрсетеді, олар бейбітшілік көбінесе демократиядан бұрын келеді және мемлекеттер барлық шекаралық даулар шешілгенге дейін демократияны дамытпайды екенін көрсетеді. Бұл зерттеулер бейбітшілік демократияны тудыратынына мықты дәлел бар екенін, бірақ демократия бейбітшілікке әкеледі дегенге аз дәлел бар екенін көрсетеді. Бейбітшілік демократияға себеп болатыны туралы гипотеза психологиялық және мәдени теориялармен қолдалады. Кристиан Уэлзельдің адамның мүмкіндіктерін арттыру теориясы, өмірлік қауіпсіздіктің азаттыққа ұмтылатын мәдени құндылықтарға және демократиялық саяси ұйымды қолдауға әкелетінін айтады. Бұл сондай-ақ эволюциялық психологияға негізделген "патшалық" теориясымен де сәйкес келеді. Аумақтық бейбітшілік теориясы көрші елдермен қақтығыста болатын елдердің демократияны дамытуға бейім еместігін түсіндіреді. Ал демократиялық бейбітшілік теориясы көрші емес елдер арасындағы және қазірдің өзінде бірін-бірімен бейбіт қарым-қатынаста болатын елдер арасындағы қарым-қатынастар үшін маңыздырақ.

Демократия мен бейбітшілікті тұтастай жоятын үшінші фактор

Басқа бірнеше теориялар бейбітшілік пен демократияның екеуін де түсіндіретін қалдырылған айнымалылар бар екенін айтады. Демократия мен бейбітшілікті түсіндіруге болатын айнымалыларға институттар, сауда, өзара тәуелділік, одақтар, АҚШ-тың әлемдік басымдығы және саяси тұрақтылық кіреді. Бұл теориялар "Басқа түсіндірмелер" бөлімінде толығырақ қарастырылады.

Демократияға қарсы соғыс

Демократиялық бейбітшілік теориясын сынаушылар либералды мемлекеттердің "бұзық", "сәтсіз" немесе "жаман" деп санайтын либералды емес мемлекеттермен жиі қақтығысқа түсетінін айтады. Көптеген зерттеулерде демократиялық мемлекеттердің демократияға қарсы соғыстарды қоса есептегенде, автократияларға қарағанда соғыс бастау ықтималдығы төмен екені дәлелденбеген.

Сигнал беру

Демократиялық елдердің ниеттерін сенімді түрде жеткізе алатынына қатысты пікір даулы болып табылады.

Анықтамаларды, әдістемені және деректерді сынға алу

Кейбір авторлар демократияның анықтамасын сынға алып, мемлекеттер өздерінің объективті мүдделері мен экономикалық және қауіпсіздік мәселелері сияқты ниеттерінің салдары ретінде басқа мемлекеттердің режим түрлерін үнемі қайта түсіндіреді деп айтады. Мысалы, бір зерттеуде айтылғандай, Германияны 19 ғасырдың соңында Батыс пікір көшбасшылары демократиялық мемлекет деп санайтын; бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстың алдындағы жылдары, АҚШ, Франция және Ұлыбританиямен қарым-қатынастары нашарлай бастаған кезде, Германия бірте-бірте автократиялық мемлекет ретінде қайта түсіндірілді, ешқандай нақты режимнің өзгеруі болмаған кезде. Шиммин 1989-1999 жылдар аралығында Милошевичтің Сербиясы туралы Батыстың түсінігіне қатысты ұқсас сын айтады. Руммель бұл сынға жауап ретінде, демократиялық бейбітшілік туралы зерттеулер басқа елдердің демократияны қабылдауына назар аудармайтынын айтады; және Сербияның нақты жағдайында, Батыс демократиясы 1990 жылдардың басында Милошевичке берген шектеулі сенім демократияны тануға жатпағанын, бірақ мүмкін болатын балама көшбасшылар одан да нашар болуы мүмкін деген түсінікке ғана жеткізді деп дәлелдейді. Кейбір демократиялық бейбітшілік зерттеушілерін кейбір нақты қақтығыстарды соғыстар емес немесе саяси жүйелерді демократия емес деп қайта жіктегендері үшін сынға алды. Демократиялық бейбітшілікті жақтағандар мен қарсыластар, тіпті түзету үшін орынды жағдай жасалса да, бұл статистиканы дұрыс қолданбау екендігіне келіседі. "Азия Таймс" газетінің әскери мәселелер жөніндегі колумнисттері жоғарыда келтірілген сын-пікірлерді журналистік стильмен қорытындылап, теорияны "шынайы" шотландтықтар туралы мәселеге ұқсас деп сипаттады: ерекшеліктер "нағыз" демократиялар немесе "нағыз" соғыстар арасында болмағандықтан түсіндіріледі. Кейбір демократиялық бейбітшілік зерттеушілері атқарушы биліктің нақты дауланған сайлаудан туындайтындығын талап етеді. Бұл шектеулі анықтама болуы мүмкін: мысалы, АҚШ Ұлттық мұрағаты "Джордж Вашингтон 1789 және 1792 жылдары президент болып сайлану үшін барлық ниеттер мен мақсаттар бойынша қарсылықсыз болды" деп атап өтті. (Сайлаушылар алқасының бастапқы ережелеріне сәйкес президент пен вице-президент үшін дауыс беру арасында айырмашылық жоқ: әр сайлаушы екі түрлі кандидатқа дауыс беруі керек еді, ал екіншісі вице-президент болды. Әр сайлаушы өзінің бір дауысын Вашингтонға берді, Джон Адамс қалған дауыстардың көпшілігін алды; басқа бірнеше кандидат болды: сондықтан вице-президент сайлауы таласқа ұшырады.) Спиро статистикалық әдістерді тағы бірнеше рет сынға алды. Рассетт пен Рэй сипаттаған бірқатар мақалалар бұған жауап берді, мысалы, әртүрлі әдістемемен. Кейде пайдаланылған деректер жиынтығы сынға да ұшырайды. Мысалы, кейбір авторлар Соғыс деректерінің корреляцияларын соғыс өлімдері санына, әсіресе азаматтық соғыстарда, азаматтық өлімдерді қоспағаны үшін сынға алды. Коэн мен Уикс балық аулаудағы даулардың көпшілігі, өлім-жітім жоқ және зорлық-зомбылық қаупі шектеулі, тіпті әскери даулар тізіміне жатқызылмауы керек деп айтады. Гледич Соғыс корреляциялары деректерінің жиынтығына бірнеше сын айтты және деректердің қайта қаралған жиынтығын шығарды. Маоз мен Рассетт Polity I және II деректер жиынтығына бірнеше сын айтты, олардың көпшілігі кейінгі нұсқаларда қарастырылды. Ең жан-жақты сын "демократия" сирек анықталатынын, ешқашан нақты демократияға сілтеме жасамайтынын, себеп-салдар туралы түсініксіз екенін, 100-ден астам зерттеуде жоққа шығарылғанын, 200-ге жуық ауытқушылық жағдайды түсіндіре алмайтынын және бір елдің демократияны шетелге кеңейтуге тырысуын ақлау үшін идеологиялық тұрғыдан алға тартқанын көрсетеді. Көптеген зерттеулер "демократия" деген күрделі ұғымды ұғымды өлшемдеуге тырысудың орнына екі түрлі айнымалы ретінде қарастырады. Зерттеулер демократияның ондаған түрі бар екендігін де ескермейді, сондықтан нәтижелер демократияның белгілі бір түріне байланысты болмаса немесе әртүрлі деректер жиынтықтары бар консоциоциациялық немесе экономикалық демократия сияқты барлық түрлер үшін дұрыс деп мәлімделмесе, мағынасыз.

Some authors criticize the definition of democracy by arguing that states continually reinterpret other states' regime types as a consequence of their own objective interests and motives, such as economic and security concerns. For example, one study reports that Germany was considered a democratic state by Western opinion leaders at the end of the 19th century; yet in the years preceding World War I, when its relations with the United States, France and Britain started deteriorating, Germany was gradually reinterpreted as an autocratic state, in absence of any actual regime change. Shimmin moves a similar criticism regarding the western perception of Milosevic's Serbia between 1989 and 1999. Rummel replies to this criticism by stating that, in general, studies on democratic peace do not focus on other countries' perceptions of democracy; and in the specific case of Serbia, by arguing that the limited credit accorded by western democracies to Milosevic in the early 1990s did not amount to a recognition of democracy, but only to the perception that possible alternative leaders could be even worse. Some democratic peace researchers have been criticized for post hoc reclassifying some specific conflicts as non wars or political systems as non democracies without checking and correcting the whole data set used similarly. Supporters and opponents of the democratic peace agree that this is bad use of statistics, even if a plausible case can be made for the correction. A military affairs columnist of the newspaper Asia Times has summarized the above criticism in a journalist's fashion describing the theory as subject to the no true Scotsman problem: exceptions are explained away as not being between "real" democracies or "real" wars. Some democratic peace researchers require that the executive result from a substantively contested election. This may be a restrictive definition: For example, the National Archives of the United States notes that "For all intents and purposes, George Washington was unopposed for election as President, both in 1789 and 1792". (Under the original provisions for the Electoral College, there was no distinction between votes for president and Vice president: each elector was required to vote for two distinct candidates, with the runner up to be vice president. Every elector cast one of his votes for Washington, John Adams received a majority of the other votes; there were several other candidates: so the election for vice president was contested.) Spiro made several other criticisms of the statistical methods used. Russett and a series of papers described by Ray responded to this, for example with different methodology. Sometimes the datasets used have also been criticized. For example, some authors have criticized the Correlates of War data for not including civilian deaths in the battle deaths count, especially in civil wars. Cohen and Weeks argue that most fishing disputes, which include no deaths and generally very limited threats of violence, should be excluded even from the list of military disputes. Gleditsch made several criticisms to the Correlates of War data set, and produced a revised set of data. Maoz and Russett made several criticisms to the Polity I and II data sets, which have mostly been addressed in later versions. The most comprehensive critique points out that "democracy" is rarely defined, never refers to substantive democracy, is unclear about causation, has been refuted in more than 100 studies, fails to account for some 200 deviant cases, and has been promoted ideologically to justify one country seeking to expand democracy abroad. Most studies treat the complex concept of "democracy" as a bivariate variable rather than attempting to dimensionalize the concept. Studies also fail to take into account the fact that there are dozens of types of democracy, so the results are meaningless unless articulated to a particular type of democracy or claimed to be true for all types, such as consociational or economic democracy, with disparate datasets.

Микроқорлар

Демократиялық нормаларды түсіндіру бойынша соңғы зерттеулер осы түсіндірменің негізгі қағидалары эмпирикалық дәлелдермен толықтырылмағанын көрсетеді. Бұрынғы зерттеулердің көпшілігінде демократиялық қоғамдардағы либералдық нормалардың болуы және олардың соғысқа дайындыққа тигізетін ықпалы туралы болжамдар ғана айтылып, олар ешқашан өлшенген жоқ. Сонымен қатар, басқа режимдерде осы нормалардың жоқтығы зерттелген емес. Жақында жүргізілген екі зерттеу либералдық нормалардың бар-жоғын өлшеді және олардың соғысқа дайындыққа тигізетін ықпалын зерттеді. Екі зерттеудің нәтижелері либералдық демократиялық нормалардың тек либералдық демократияларда ғана емес, сонымен қатар басқа да режимдерде бар екенін көрсетті. Бұған қоса, бұл нормалар мемлекетаралық қақтығыс кезінде, соғысқа жақын тұрғанда басқа мемлекетке шабуыл жасауға дайындыққа ықпал етпейді. Себастьян Розато демократиялық бейбітшілік теориясы бірнеше қателік пікірлерге негізделгенін айтады. Біріншіден, ол демократиялық халықтың соғыстың салдарына теріс реакция жасайтынын болжайды. Алайда, қазіргі заманғы соғыстарда қаза тапқандардың саны салыстырмалы түрде аз, ал сарбаздардың көпшілігі еріктілер болып табылады, яғни олар соғысудың тәуекелдерін қабылдайды. Сондықтан, олардың отбасылары мен достары, олардың өлімінен ең көп зардап шегетін адамдар, әскерге шақырылған сарбаздардың отбасылары мен достарына қарағанда үкіметті сынға алуға азырақ бейім. Екіншіден, демократиялық бейбітшілік теориясы ұлтшылдықтың ролін ескермейді; демократиялық халық ұлтшылдық сезімге басқалармен бірдей бейім, және егер демократиялық халық соғыстың ел үшін қажет деп есептесе, ол оны қолдайды. Демократиялық көшбасшылар қоғамдық пікірді бағыттап қана қоймай, оған да еріп жүреді. Демократиялық көшбасшылар көбінесе ұлтшылдық сезімнің күшін түсінеді және соғысқа келгенде оны ынталандыруға тырысады, соғыстың елдің өмір салтын қорғау немесе тарату үшін қажет екенін айтады. Демократиялық көшбасшылар осы тұрғыда авторитарлық басшылардан артықшылыққа ие болуы мүмкін, өйткені олар заңды түрде өкілдікке ие деп саналады. Розато бұл қорғаныс соғыстарына ғана емес, сонымен қатар агрессияға да қатысты дейді; демократиялық халықты ұлтшылдық сезімдер ұлттық мүдделерге сай келетін жағдайда агрессивтік соғыстарды қолдауға итермелеуі мүмкін. Розато сондай-ақ авторитарлық басшылардың соғысқа баруға деген ынтасы азырақ екенін айтады, өйткені автократияларда әскерилердің азаматтық бақылауда болуы кепілденбеген; әскерилердің азаматтық басшылықты құлату қаупі әрқашан бар, ал жеңіліске ұшыраған соғыс тез арада төңкеріспен аяқталуы мүмкін. Тіпті әскери диктаторлар да қарулы күштердің ішінде наразылыққа тап болуы мүмкін. Автократиялық басшылар соғысқа барған жағдайда оларды құрта алатын саяси және әлеуметтік дүрбелеңді тудыру қаупі де бар. Керісінше, соғысқа бейім демократиялық көшбасшылар демократиялық процестің заңдылығына сене алады, өйткені демократиядағы бейбітшіл топтар демократиялық жолмен сайланған үкіметтің заңдылығын құрметтеуі керек. Егер соғыс жақтастары демократиялық елде заңды түрде мемлекеттік органдарды бақылауға ала алса, соғысқа қарсы топтар оларға қарсы конституциялық емес шаралармен күресуге аз мүмкіндік алады, бұл олардың беделін түсіруі мүмкін. 2017 жылғы зерттеуде Қытайдағы қоғамдық пікірдің демократиялық мемлекеттердегі халық сияқты соғысқа баруға құлшынбайтыны анықталды, бұл демократиялық мемлекеттердегі халықтың авторитарлық мемлекеттердегі халықтан соғысқа қарсы көзқарасы көбінесе жоғары емес екенін көрсетеді.

Recent work into the democratic norms explanations shows that the microfoundations on which this explanation rest do not find empirical support. Within most earlier studies, the presence of liberal norms in democratic societies and their subsequent influence on the willingness to wage war was merely assumed, never measured. Moreover, it was never investigated whether or not these norms are absent within other regime types. Two recent studies measured the presence of liberal norms and investigated the assumed effect of these norms on the willingness to wage war. The results of both studies show that liberal democratic norms are not only present within liberal democracies, but also within other regime types. Moreover, these norms are not of influence on the willingness to attack another state during an interstate conflict at the brink of war. Sebastian Rosato argues that democratic peace theory makes several false assumptions. Firstly, it assumes that democratic populaces will react negatively to the costs of war upon them. However, in modern wars casualties tend to be fairly low and soldiers are largely volunteers, meaning they accept the risks of fighting, so their families and friends, whom the cost of their death falls on heaviest, are less likely to criticise the government than the families and friends of conscripted soldiers. Secondly, democratic peace theory ignores the role of nationalism; democratic populaces are just as likely to be influenced by nationalist sentiment as anyone else and if a democratic populace believes that a war is necessary for their nation, the populace will support it. Lastly, democratic leaders are as likely to guide public opinion as they are to follow it. Democratic leaders are often aware of the power of nationalist sentiment and thus seek to encourage it when it comes to war, arguing that war is necessary to defend or spread the nation's way of life. Democratic leaders may even have an advatange over authoritarians in this regard, as they can be seen as more legitimately representative. Rosato argues that this does not just apply to wars of defence but also aggression; democratic populaces can be roused by nationalist feelings to support aggressive wars if they are seen as in the national interest. Rosato also argues that authoritarian leaders have a reduced incentive to go to war because civilian control over the military is less guaranteed in autocracies; there is always the risk the military could subvert civilian leadership and a war which results in defeat could swiftly result in a coup. Even military dictators run the risk of internal dissent within the armed forces. Autocratic leaders in general also risk unleashing political and social turmoil that could destroy them if they go to war. Conversely, bellicose democratic leaders can rely on the acknowledgement of the legitimacy of the democratic process, as pacifist actors in democracies will need to respect the legitimacy of a democratically elected government. If pro war groups can capture the organs of the state in a democracy legitimately, then anti war groups will have little means of opposing them outside of extra constitutional means, which would likely backfire and cause the anti war groups to lose legitimacy. A 2017 study found that public opinion in China showed the same reluctance in going to war as publics in democratic states, which suggests that publics in democratic states are not generally more opposed to war than publics in authoritarian states.

Шекті салдарлар

Бейбітшілікке түрлі шектеулер мен шарттар қойылуы мүмкін, ал нақты әлемде ол аса маңызды болмауы да мүмкін. Демократиялық бейбітшілік зерттеушілері, әдетте, майдан даласында мың адамнан кем қаза тапқан қақтығыстарды соғыс санамайды, сондықтан, мысалы, қан төгілмеген балық соғыстарын есепке алмайды. Дегенмен, зерттеулер демократиялар арасындағы азаматтық дау-жанжалдарда да бейбітшілікке қол жеткізілетінін көрсеткен. 1945 жылдан бері либералды демократияларда басқа мемлекеттерге қарағанда мұндай қақтығыстар аз болып келеді. Бұл, мүмкін, Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясында бейнеленгендей, еуропалық емес халықтарға қатысты көзқарастың өзгеруімен байланысты болуы мүмкін. Осыған орай, кейбір либералды демократиялық мемлекеттерде жергілікті халықтарға қарсы адам құқықтары бұзылу жағдайлары да кездеседі. Бір жауап ретінде, ең ауыр қылмыстардың көп бөлігі демократиялық емес мемлекеттерде жасалғанын айтуға болады, мысалы, XIX ғасырға дейінгі Еуропаның колонияларында, Бельгия королі Леопольд II-нің жеке меншігіндегі Конго еркін мемлекетінде және Иосиф Сталиннің Кеңес Одағында. Ұлыбритания 1833 жылы британдық аумақтарында құлдықты жойды, бұл 1832 жылғы реформалық актінің нәтижесінде сайлау құқығының кеңейтілуінен кейін болды. (Әрине, құл саудасы 1807 жылы тоқтатылған еді, және көптеген Демократиялық бейбітшілік теориясының (DPT) жақтастары Ұлыбританияның 1833 жылы мемлекеттер аралық соғыстарды зерттегенде либералды демократия болғанын жоққа шығаруы мүмкін.) Германн мен Кеглидің пікірінше, демократиялар арасындағы араласулар күтілген модельге қарағанда жиі болады. Олар сондай-ақ демократиялық мемлекеттердің демократиялық емес елдерге қарағанда басқа либералды мемлекеттердің ішкі ісіне араласу ықтималдығы жоғары деп санайды. Соңында, олар демократиялар арасындағы мұндай араласулар уақыт өте келе артып келеді және әлем болашақта осындай араласулардың көбеюін күтуге болады деп мәлімдейді. Қолданылған әдістеме сынға ұшырады және жақындағы зерттеулер кері нәтижелер көрсетті. Раммель демократияның әлемдегі үздіксіз өсуі жақын арада соғыстар мен геноцидтің аяқталуына әкеледі, мүмкін осы ғасырдың ортасында немесе тіпті одан бұрын дейді. Коммунизмнің құлауы және демократиялық мемлекеттердің санының артуымен бірге жалпы соғыстардың, мемлекеттер аралық соғыстардың, этникалық соғыстардың, революциялық соғыстардың, босқындар мен күштеп орын ауыстырылған адамдардың саны күрт төмендеді. Бір есепте осы соғыс әрекеттерінің төмендеуіне екі негізгі себеп – Суық соғыстың аяқталуы және отарсыздандыру екені, сонымен қатар Канттың үш факторы да маңызды үлес қосты деген пікір білдірілген.

The peacefulness may have various limitations and qualifiers and may not actually mean very much in the real world. Democratic peace researchers do in general not count as wars conflicts which do not kill a thousand on the battlefield; thus they exclude for example the bloodless Cod Wars. However, research has also found a peacefulness between democracies when looking at lesser conflicts. Liberal democracies have less of these wars than other states after 1945. This might be related to changes in the perception of non European peoples, as embodied in the Universal Declaration of Human Rights. Related to this is the human rights violations committed against native people, sometimes by liberal democracies. One response is that many of the worst crimes were committed by non democracies, like in the European colonies before the nineteenth century, in King Leopold II of Belgium's privately owned Congo Free State, and in Joseph Stalin's Soviet Union. The United Kingdom abolished slavery in British territory in 1833, immediately after the Reform Act 1832 had significantly enlarged the franchise. (Of course, the abolition of the slave trade had been enacted in 1807; and many DPT supporters would deny that the UK was a liberal democracy in 1833 when examining interstate wars.) Hermann and Kegley Jr. argue that interventions between democracies are more likely to happen than projected by an expected model. They further argue that democracies are more likely to intervene in other liberal states than against countries that are non democracies. Finally, they argue that these interventions between democracies have been increasing over time and that the world can expect more of these interventions in the future. The methodology used has been criticized and more recent studies have found opposing results. Rummel argues that the continuing increase in democracy worldwide will soon lead to an end to wars and democide, possibly around or even before the middle of this century. The fall of Communism and the increase in the number of democratic states were accompanied by a sudden and dramatic decline in total warfare, interstate wars, ethnic wars, revolutionary wars, and the number of refugees and displaced persons. One report claims that the two main causes of this decline in warfare are the end of the Cold War itself and decolonization; but also claims that the three Kantian factors have contributed materially.

Тарихи кезеңдер

Экономикалық тарихшылар Джоэл Мокир және Ханс Йоахим Вот демократиялық мемлекеттер жаулап алуға көбірек бейім болған болуы мүмкін дейді, себебі осы мемлекеттердің билеушілеріне тым көп шектеулер қойылған. Ал басқа мемлекеттердегі абсолюттік билеушілер одан еркін әрекет ете алды.

Құпия операциялар және өкілетті соғыс

Демократиялық бейбітшілік теориясын сынағандар демократиялар арасындағы жасырын операциялар мен әскери араласуларды көрсетіп, бұл араласулар демократиялардың бір-біріне толық сенім артып, құрметтемейтінін айтады. Александр Б. Даунс және Ларри Лорен Лилли демократиялық мемлекеттер жүргізген жасырын операциялар демократиялық бейбітшілік теориясының қай нұсқасына сәйкес келетіндігіне байланысты әртүрлі мағынаға ие екенін көрсетеді. Олардың пікірінше, жасырын операциялар демократиялық бейбітшілік теориясының нормалар мен тепе-теңдіктерге баса назар аударатын түрлерімен үйлеспейді, бірақ демократиялық бейбітшілік теориясының үлкен және кішкентай жеңімпаз коалициялар туралы селекторлық теорияға негізделген нұсқаларымен сәйкес болуы мүмкін. Майкл Позанскийдің 2015 жылғы зерттеуі демократиялардың бір-біріне қарсы жасырын араласуларға қатысатынын, олардың мұны басқа мемлекеттің демократиялық сипатының күшін жоғалтатыны немесе ыдырайтыны күтілген кезде жасайтынын көрсетеді. 2022 жылғы зерттеуде демократиялық мемлекеттердің өзара өкілдік соғыстарға сирек қатысатыны анықталды: «Күшті демократиялық институттар сайланған басшыларды бауырлас режимдерге қарсы өкілдік соғысқа барудан тоқтатады, ал демократиялық институттар әлсіз болған кезде эмбаргоны бұзу орын алады».

Ақпаратты манипуляциялау

Хаим Кауфманның пікірінше, Ирак соғысына дейінгі оқиғалар демократиялық елдерде соғысқа қойылатын шектеулердің демократиялық үкіметтердің ақпаратты бақылау мен манипуляциялау мүмкіндігіне, сондай-ақ үкімет саясатына қарсы келетін барлау мәліметтерін жасыруға, күшті оппозициялық партияның және әсерлі БАҚ-тың болуына байланысты екенін көрсетеді.

Соғысты қоздырып , төңкеріс жасау

Көптеген демократиялар соғыс арқылы демократиялық емес болып кетеді, яғни шабуылға ұшыраған жағдайда немесе өздері шабуыл жасағанда (көбінесе төңкерістен кейін дереу), кейде төңкеруші сол соғыстың туындауына тікелей себепкер болады. Карл Шмитт Конституцияны қалай жоюға болатыны туралы: "Егемендік – бұл ерекше жағдайды шешетін адамда". Шмитт тағы да ішкі (және сыртқы) жаулардың қажеттігі туралы айтты, себебі олар халықты Көшбасшыдан бөлек ешкімге сенбеуге итермелейді: "Мемлекет саяси бірлік ретінде қарастырылса, ішкі тыныштықты сақтау үшін туындайтын қиын жағдайларда ол ішкі жауды да анықтауы тиіс. Сондықтан, әр мемлекет ішкі жауды жариялаудың белгілі бір жолын қарастырады". Кез келген оппозиция шын мәніндегі сыртқы жаудың құрылығы ретінде көрсетіліп, солай жоспарланады.

Экономикалық факторлар

Капиталистік бейбітшілік немесе капиталистік бейбітшілік теориясы экономикалық дамудың (капитализм) белгілі бір критерийлеріне сәйкес, дамыған экономикалар бір-бірімен соғысқа түспейді және көбінесе төмен деңгейдегі дау-дамаylarға қатыспайды. Бұл теориялар демократиялық бейбітшілікті түсіндіру үшін демократияны және демократиялық елдер арасындағы бейбітшілікті ескере отырып ұсынылған. Себеп-салдарлық байланыстың нақты сипаты ұсынылған айнымалыға және қолданылған түсінік индикаторының өлшемдеріне байланысты. Демократияның детерминанттарын зерттеушілердің көпшілігі экономикалық даму тұрақты және дамыған демократияның қалыптасуына мүмкіндік беретін басты фактор екендігіне келіседі. Сондықтан кейбір зерттеушілер экономикалық даму да бейбітшілікті орнатуда маңызды рөл атқарады деп санайды. Муссо нарыққа бағдарланған дамыған экономикалардағы келісімшарт мәдениеті демократия мен бейбітшіліктің туындауына себеп болуы мүмкін дейді. Бұл зерттеулер демократияның өзі демократиялық бейбітшіліктің себебі емес екенін көрсетеді. Нарықтық экономиканың төмен деңгейі либералдық институттар мен құндылықтардың дамуына кедергі келтіруі мүмкін. Хегре мен Сува бұл болжамды растады. Муссо демократияның маңызды фактор екенін тек екі демократияның да экономикалық даму деңгейі әлемдік медианадан жоғары болған жағдайда ғана көрсетеді. Шын мәнінде, зерттелген демократиялардың ең кедей 21%-ы және қазіргі демократиялардың ең кедей 4-5%-ы басқа елдерге қарағанда бір-бірімен соғысу ықтималдығы әлдеқайда жоғары. Муссо, Хегре және Онеал кем дегенде біреуі экономикалық даму деңгейі өте төмен болса, демократия соғыстың алдын алуда тиімсіз екенін растайды; алайда, олар сауданы ескергенде, барлық демократиялық жұптардың 91%-ы 1885-1992 жылдар аралығында және 1992 жылы демократияның бейбітшілікті қамтамасыз ету әсеріне ие болуы үшін жеткілікті деңгейде дамығанын анықтады. Бұл екі зерттеудің нәтижелеріндегі айырмашылықтар үлгі алумен байланысты болуы мүмкін: Муссоның 2005 жылғы зерттеуі тек кедей елдер бір-бірімен соғыса алатын көршілес мемлекеттерді қарастырды. Шын мәнінде, 1920-2000 жылдар аралығында дамымаған елдер арасындағы әскери қақтығыстардың 89%-ы тікелей көршілес елдер арасында болды. Оның пікірінше, нәтижелерді сауда арқылы түсіндіру қиын: дамыған мемлекеттердің экономикасы үлкен болғандықтан, олардың саудадағы өзара тәуелділігі жоғары емес. Шын мәнінде, дамыған демократияның саудадағы өзара тәуелділікпен байланысы 0,06 (Пирсонның r – статистиктер үшін мағыналы корреляция емес) құрайды. Екі дүниежүзілік соғыс та экономикалық жағынан дамыған елдер арасында болды. Муссо Германия мен Жапонияның, сондай-ақ Суық соғыстағы КСРО мен бүгінгі Сауд Арабиясы сияқты, мемлекеттік басқарудағы экономикалары болғанын және осылайша оның нарықтық нормалары болмағанын айтады. Хегре демократияның азаматтық бейбітшілікпен тек дамыған елдерде және сауаттылығы жоғары елдерде ғана байланысты екенін анықтады. Керісінше, азаматтық соғыс қаупі демократиялық елдердің дамуымен төмендейді. Гарцке экономикалық еркіндікті (Муссоның нарықтық нормаларынан өзгеше түсінік) немесе қаржылық тәуелділікті дамыған демократиялық бейбітшілікті түсіндіреді дейді, ал бұл елдер осы өлшемдерде де әлсіз болуы мүмкін. Руммель Гарцке әдістемесін сынап, оның нәтижелері жарамсыз деп санайды. Аллан Дафо, Джон Р. Онеал және Брюс Рассетт Гарцке мен Муссоның зерттеулеріне қарсы шықты. Бірнеше зерттеулер демократияның, сауданың артуы экономикалық өзара тәуелділікті арттыратынын және үкіметаралық ұйымдарға мүшеліктің соғыс қаупін азайтатынын көрсетті. Бұл көбінесе Канттың мәңгілік бейбітшілік туралы бұрынғы теориясына ұқсас болғандықтан, Канттың бейбітшілік теориясы деп аталады; оны көбінесе "либералды бейбітшілік" теориясы деп те атайды, әсіресе сауда мен демократияның әсеріне назар аударғанда. (Тәуелсіз сауда бейбітшілікке әкелуі мүмкін деген теория өте көне және Кобденизм деп аталады.) Көптеген зерттеушілер бұл факторлар бір-біріне оң әсер етеді, бірақ олардың әрқайсысы жеке-жеке бейбітшілікті қамтамасыз етеді. Мысалы, сауда-саттықпен айналысатын елдерде өзара бұзылу соғысына қарсы тұратын экономикалық мүдделер тобы болуы мүмкін, бірақ демократияда мұндай топтар көбірек билікке ие болуы мүмкін, ал саяси көшбасшылар олардың өтініштерін қабылдауға бейім. Уиде еркін сауда мен экономикалық өзара тәуелділіктің бейбітшілікке әсері демократиядан гөрі маңызды болуы мүмкін дейді, өйткені бұл факторлар бейбітшілікке тікелей және жанама түрде әсер етеді, экономикалық дамуды және соңында демократияны тудырады. Уиде осы көзқарасты қолдайтын басқа авторларды да тізімдейді. Алайда, кейбір жаңа зерттеулер саудадан емес, тек демократиядан әсер байқалмайды. Тізімдегі ешбір автор тәуелсіз сауданың ғана бейбітшілікке себеп болатынын айтпайды. Дегенмен, тәуелсіз сауда немесе демократия бейбітшілікті сақтауда маңыздырақ деген мәселе экономикалық санкциялар мен шектеулерді автократиялық елдерге қолданудың тиімділігін бағалау сияқты маңызды практикалық салдарлары болуы мүмкін. Майкл Дойл Канттың үш мақаласын демократиялық бейбітшілік теориясына қайта енгізді. Ол либералды мемлекеттердің бейбітшілік одағы соңғы екі ғасыр бойы өсіп келе жатқанын айтты. Ол екі мемлекет либералды демократия болғандықтан ғана бейбіт болатынын жоққа шығарады; егер осылай болса, либералды мемлекеттер әлсіз либералды емес мемлекеттерге қатысты агрессивті болмас еді (Американың Мексикамен қарым-қатынасының тарихы көрсеткендей). Керісінше, либералды демократия халықаралық ұйымдастыру мен қонақжайлылық үшін қажетті шарт (Канттың басқа екі мақаласы) және олардың барлығы бейбітшілікті қамтамасыз етуге жеткілікті. Бір-бірімен сауда жасайтын либералды демократиялар экономикалық жағынан бір-біріне тәуелді және осылайша экономикасын бұзбау үшін дипломатиялық қарым-қатынасты сақтауға тырысады. Либерализм, жалпы теория ретінде, соғыстан аулақтау және бейбітшілікті сақтаудың ең тиімді жолы дипломатия және ынтымақтастық екенін көрсетеді. Бұл реализм теориясына қарама-қарсы келеді, ол қақтығыс адам табиғатының немесе халықаралық жүйенің анархиялық сипатының салдарынан халықаралық жүйеде қайталанады дейді. Республикалық либерализм тұжырымы алғаш рет Иммануил Канттың "Мәңгілік бейбітшілік: Философиялық эссе" (1795) кітабынан шыққан деп есептеледі. "Мәңгілік бейбітшілік" термині бейбітшіліктің тұрақты орнатылуын білдіреді және кітап арқылы танымал болды. Демократиялық бейбітшілік, коммерциялық бейбітшілік және институционалдық бейбітшілік кітапта дамытылды. Ол адамзаттың бейбітшілікке деген құштарлығы соғысқа деген құштарлықтан басып өтетініне сенімді, утопиялық көзқарасқа ие.

The capitalist peace, or capitalist peace theory, posits that according to given criteria for economic development (capitalism), developed economies have not engaged in war with each other, and rarely enter into low level disputes. These theories have been proposed as an explanation for democratic peace by accounting for both democracy and the peace among democratic nations. The exact nature of the causality depends upon both the proposed variable and the measure of the indicator for the concept used. A majority of researchers on the determinants of democracy agree that economic development is a primary factor which allows the formation of a stable and healthy democracy. Thus, some researchers have argued that economic development also plays a factor in the establishment of peace. Mousseau argues that a culture of contracting in advanced market oriented economies may cause both democracy and peace. These studies indicate that democracy, alone, is an unlikely cause of the democratic peace. A low level of market oriented economic development may hinder development of liberal institutions and values. Hegre and Souva confirmed these expectations. Mousseau finds that democracy is a significant factor only when both democracies have levels of economic development well above the global median. In fact, the poorest 21% of the democracies studied, and the poorest 4–5% of current democracies, are significantly more likely than other kinds of countries to fight each other. Mousseau, Hegre, and Oneal confirm that if at least one of the democracies involved has a very low level of economic development, democracy is ineffective in preventing war; however, they find that when also controlling for trade, 91% of all the democratic pairs had high enough development for the pacifying effect of democracy to be important during the 1885–1992 period and all in 1992. The difference in results of these two studies may be due to sampling: Mousseau's 2005 study observed only neighboring states where poor countries actually can fight each other. In fact, fully 89% of militarized conflicts between less developed countries from 1920 and 2000 were among directly contiguous neighbors. He argues that it is not likely that the results can be explained by trade: Because developed states have large economies, they do not have high levels of trade interdependence. In fact, the correlation of developed democracy with trade interdependence is a scant 0.06 (Pearson's r – considered substantively no correlation by statisticians.) Both World Wars were fought between countries which can be considered economically developed. Mousseau argues that both Germany and Japan – like the USSR during the Cold War and Saudi Arabia today – had state managed economies and thus lacked his market norms. Hegre finds that democracy is correlated with civil peace only for developed countries, and for countries with high levels of literacy. Conversely, the risk of civil war decreases with development only for democratic countries. Gartzke argues that economic freedom (a quite different concept from Mousseau's market norms) or financial dependence explains the developed democratic peace, and these countries may be weak on these dimensions too. Rummel criticizes Gartzke's methodology and argues that his results are invalid. Allan Dafoe, John R. Oneal, and Bruce Russett have challenged Gartzke and Mousseau's research. Several studies find that democracy, more trade causing greater economic interdependence, and membership in more intergovernmental organizations reduce the risk of war. This is often called the Kantian peace theory since it is similar to Kant's earlier theory about a perpetual peace; it is often also called "liberal peace" theory, especially when one focuses on the effects of trade and democracy. (The theory that free trade can cause peace is quite old and referred to as Cobdenism.) Many researchers agree that these variables positively affect each other but each has a separate pacifying effect. For example, in countries exchanging a substantial amount of trade, economic interest groups may exist that oppose a reciprocal disruptive war, but in democracy such groups may have more power, and the political leaders be more likely to accept their requests. Weede argues that the pacifying effect of free trade and economic interdependence may be more important than that of democracy, because the former affects peace both directly and indirectly, by producing economic development and ultimately, democracy. Weede also lists some other authors supporting this view. However, some recent studies find no effect from trade but only from democracy. None of the authors listed argues that free trade alone causes peace. Even so, the issue of whether free trade or democracy is more important in maintaining peace may have potentially significant practical consequences, for example on evaluating the effectiveness of applying economic sanctions and restrictions to autocratic countries. It was Michael Doyle who reintroduced Kant's three articles into democratic peace theory. He argued that a pacific union of liberal states has been growing for the past two centuries. He denies that a pair of states will be peaceful simply because they are both liberal democracies; if that were enough, liberal states would not be aggressive towards weak non liberal states (as the history of American relations with Mexico shows they are). Rather, liberal democracy is a necessary condition for international organization and hospitality (which are Kant's other two articles)—and all three are sufficient to produce peace. Liberal democracies (republics) that trade with each other, are economically dependent on one another and therefore, will always attempt to maintain diplomatic relations as to not disrupt their economies. Liberalism, as an overarching theory, holds that diplomacy and cooperation is the most effective way to avoid war and maintain peace. This is contrasting to the theory of realism, which states that conflict will always be recurrent in the international system, whether due to human nature or the anarchic international system. The concept of Republican liberalism is thought to have initially originated from Immanuel Kant's book "Perpetual Peace: A Philosophical Sketch" (1795). The term "Perpetual Peace" refers to the permanent establishment of peace, and was made notorious by the book. Democratic peace, commercial peace and institutional peace were all advanced in the book as well. It takes a rather utopian view, that humanities' desire for peace will out compete humanities' desire for war.

"Әр мемлекеттің азаматтық конституциясы республикалық болуы керек"

Кант әр мемлекеттің республикалық үкімет түрінде болуы керек деп сенді. Яғни, "жоғары билікті халық және олардың сайланған өкілдері" ұстайтын мемлекет. Кант мұны Ежелгі Римде байқады, онда олар афиналық демократиядан (тікелей демократия) өкілдік демократияға қарай көшуді бастады. Кант азаматтарға дауыс беру және өздері үшін шешім қабылдау құқығын беру соғыстардың қысқаруына және соғыс санының азаюына әкеледі деп ойлады. Ол сондай-ақ "монархтардың билігін тексеруді" және ешбір адамның абсолютті билікке ие болмайтындай тексеру және тепе-теңдік жүйесін орнатуды маңызды деп есептеді. Бейбітшілік үкіметтердің ішкі мінез-қалпына әрқашан байланысты. Заң шығарушы органы атқарушы билікті бақылап, бейбітшілікті сақтай алатын республикалар.

II: "Халықтардың құқығы еркін мемлекеттер федерациясына негізделеді"

Кант халықтардың, жеке адамдар сияқты, кез келген сәтте бір-біріне зиян келтіруге ұшырауы мүмкін екенін айтады. Сондықтан, халықаралық құқықтық тәртіп орнату қажет. Халықаралық заңдар мен соттар болмаса, дауларды шешудің жалғыз жолы күш қолдану болар еді. Мемлекеттердің орнына халықаралық ұйымдарды және ынтымақтастықты жеңілдететін ережелерді дамытуы керек. Дегенмен, халықтар арасындағы бейбітшілікті сақтау үшін қандай да бір федерация қажет. Қазіргі заманғы мысалдарға Біріккен Ұлттар Ұйымы және Еуропалық Одақ жатады, олар халықтар арасындағы бейбітшілікті сақтауға және ынтымақтастықты ынталандыруға тырысады.

III: "Әлемдік азаматтықтың заңы жалпыға бірдей қонақжайлылықпен шектеледі"

Кант "басқа елдің жеріне келген біздің елге жат адамды жау санамау" құқығы туралы айтады. Егер "жат адам" бейбіт болса, оған жауанай қарауға болмайды. Бірақ, бұл "тұрақты түрде қонақ болу" құқығы емес, тек уақытша тұру құқығы ғана. Бұл, заманауи әлемде бір ел әлемдік көшбасшыны қабылдағанда қолданылады. Қонақ ететін ел әдетте дипломатиялық қарым-қатынастарды күшейтетін мемлекеттік қарсы алу рәсімін өткізеді.

Еуропалық бейбітшілік

1945 жылдан бері Еуропада ірі, жалпыұлттық соғыстар болмауы либералды демократиялық Еуропа мемлекеттерінің өзара ынтымақтастығы мен интеграциясының (мысалы, Еуропалық Одақ немесе франко-германдық ынтымақтастық) нәтижесі ме, 1989 жылға дейін Кеңес Одағы мен АҚШ-тың араласуы арқасында сақталған бейбітшілік пе, ал 1989 жылдан кейін тек АҚШ-тың ықпалымен ұсталған бейбітшілік пе, әлде бұл екеуінің де үйлесімді нәтижесі ме деген маңызды пікірталас бар. Бұл теорияға қатысты пікірталас 2012 жылы Еуропадағы бейбітшілікке қосқан үлесі үшін Еуропалық Одаққа Нобель бейбіт сыйлығы табысталғанда көпшілік назарына іріккен еді. 1945 жылдан кейін Еуропадағы маңызды ірі соғыстар – Югославия соғыстары және Украинаға Ресейдің басып кіруі. Бұл жағдай демократиялық бейбітшілік теориясының интерактивті моделіндегі болжамдармен сәйкес келеді.