Кіріспе

Өзін-өзі күйге келтірілген гипноздық күйдің формасы, процесі немесе нәтижесі. Өзін-өзі гипноз немесе автогипноз (гетерогипноздан ерекшеленеді) – өзін-өзі күйге келтірілген гипноздық күйдің формасы, процесі немесе нәтижесі болып табылады. Көбінесе өзін-өзі гипноз өзіне-өзі ұсынудың тиімділігін арттыру құралы ретінде қолданылады, және мұндай жағдайларда субъект "ұсынушы және ұсыныс алатын адамның қос рөлін атқарады". Автосуггестиялық практиканың сипаты бір жағынан "концентрациялық" болуы мүмкін, онда "барлық назар толығымен (автосуггестиялық формуланың сөздеріне, мысалы: "Күн сайын, барлық жағынан жақсарып келемін") шоғырланады, ал қалғандарының бәрі санадан тыс қалады", ал екінші жағынан "қосатын" типте болуы мүмкін, онда субъектілер "әр түрлі ойларға, сезімдерге, естеліктерге және осы сияқты нәрселерге саналарына енуге рұқсат береді".

Эмиль Куэ

Эмиль Куэ өзін-өзі гипноздың кейінгі дамуына зор ықпал еткен тұлғалардың бірі болды. Оның "саналы автосугестія" әдісі 20-шы ғасырдың басында әлемдік деңгейде танымал өзін-өзі жетілдіру жүйесіне айналды. Куэ "гипноз" терминінен қашық болғанымен, кейде өзінің жасаған әрекеттерін өзін-өзі гипноз деп атады, сондай-ақ оның Шарль Бодуэн сияқты ізбасарлары да осылай айтқан. Қазіргі гипнотерапевтер Куэді өздерінің саласының бір бөлігі деп есептейді.

Автогендік жаттығу

Автогендік жаттығу – неміс психиатры Йоханнес Шульц әзірлеген және алғаш рет 1932 жылы жарияланған сергіту техникасы. Шульц өзінің тәсілін неміс гипнотизері Оскар Вогттың еңбектеріне негіздеген. Бұл техника физиологиялық шаралардан басталатын, мысалы, бұлшық еттерін босаңсыту, тыныс-құбылысын реттеу және жүрек соғуын бақылау сияқты кезеңдік прогреске ие. Содан кейін психикалық дайындыққа, соның ішінде ойша кескіндер жасау, дыбыс терапиясы және т.б. арқылы көшеді.

Өзін-өзі гипноз үшін жиі қолданылатын қадамдар

Өзін-өзі гипноз жасау үшін ерекше төрт қадам қажет. Мотивация. Тиісті мотивация болмаса, адамға өзін-өзі гипнозбен айналысу өте қиын болады. Салқындау. Адам толыққанды демалып, осы әрекетті орындауға уақыт бөлгені жөн. Сонымен қатар, толық назар қажет болғандықтан, алаңдатушы факторлар жойылған болуы керек. Концентрация. Адам миы бір бейнеге толық назар аударған сайын прогрессқа жетеді, сондықтан толық концентрация қажет. Бағыттау. Бұл опция тек адам нақты бір мақсатқа жетуді қалағанда қолданылады. Адам өзінің назарын тілеген нәтижені көруге бағыттауы тиіс. Қайғы, депрессия, ұйқы бұзылыстары, семіздік, астма және тері аурулары. Бұл тәсілді меңгергенде, ол концентрацияны, есте сақтауды жақсартады, мәселелерді шешуге көмектеседі, бас ауруын басады және тіпті эмоцияларды бақылауды жақсартады.

Ауырсыну

Фромм мен Каплан өзін-өзі гипноздың құндылығы, маңызы және қажеттілігі тек қана жайлылықты арттыру, күйзеліс пен мазасыздықты басу және физикалық азапты азайту ғана емес, сонымен қатар пациенттерді өзін-өзі гипнозға үйреткенде клиниктер пациенттерімен үнемі бірге бола алмайтындықтарын, әсіресе олар ауырсыну сезімінде жүрген кезде, дұрыс түсінеді. Осы өзін-өзі гипнозға үйрету арқылы олар пациенттеріне тәулік бойы қолжетімді, оны бақылауға және жеңуге үйренуге немесе кем дегенде азайтқан ауырсынумен өмір сүруге мүмкіндік беретін "құралды" ұсынады.

Өзін-өзі гипноз және стресс

Стреске ұшыраған және/немесе өзіне сенімсіздігі бар пациенттерге өзін-өзі гипноз техникаларын үйретуге болады, бұл оларға релаксацияға қол жеткізуге және/немесе өзіне сенуді арттыруға көмектеседі. Атап айтқанда, пациент өзін-өзі гипноз күйіне енгеннен кейін терапевт оған тиісті хабарламаларды жеткізе алады, соның арқасында релаксация және күш алу процесі жүзеге асырылады. Көбінесе өзін-өзі гипнозды үйреткен кезде, адамға гипноздық күйге жылдам кіруге мүмкіндік беретін белгілі бір "ишара сөз" (бұл сөзді адам өзін-өзі гипнозға салу үшін әдейі қолданғанда ғана әсер етеді) үйретіледі. Қолғаптық анестезия: Қолды сезімсіз ету және оны ауырған жерге қойып, сол жердегі сезімді жою. Уақыттың бұрмалануы: Ауырсынумен байланысты уақыт аралықтарын қысқа, ал ауырсынсыз уақытты ұзақ деп қабылдау. Көрнекі түрлендіру: Ауырсынуды қауіпсіз, қабылданатын сезім (мысалы, қысым) ретінде қарастыру, ол ешқандай қолайсыздық тудырмайды.

Басқа қолданыстар

Гипнозға негізделген жеке ойлау, көптеген басқа да мәселелер мен мінез-құлық проблемаларын шешуге пайдаланылуы мүмкін.

Зерттеу

Осы саладағы үш зерттеудің нәтижелерін қарастырған Джон Ф. Килстром: "Өзін-өзі гипноз бен дәстүрлі 'сыртқы' гипнозды салыстыру олардың өте тығыз байланысты екенін көрсетеді", - деген қорытындыға келді. Сонымен қатар, Килстром көптеген өзін-өзі гипноз жағдайларының дәстүрлі сыртқы гипноз тәжірибесімен сапалық тұрғыдан қаншалықты үйлесетінін күмәндандырды.