Само – славян корольі (600-658 ж.). Бірінші славян одағын құрған, аварларға қарсы күрескен. 631 ж. Вогастисбург шайқасында франктерді жеңді. Славян тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Славян тайпаларын біріктіруші (шамамен 600–658 жж.) – славян патшасы Само. Само (шамамен 600–658 жж.) славян тайпаларының алғаш рет жазылған саяси одағына негіз салды, ол Само империясы ("мемлекет", "патшалық" немесе "тайпалық одақ") деп белгілі болды. Ол 623 жылдан бастап 658 жылы қайтыс болғанға дейін билік жүргізді. Фредегарийдің мәліметінше, Само – жақын маңдағы аварлардың қарақшылық шабуылдары мен зорлық-зомбылығына қарсы бірнеше славян тайпаларын біріктірген франк саудагері. Ол шайқаста батылдығымен және басшылық қабілетімен көзге түсіп, "славян корольі" (rex Sclavorum) болып сайланды. 631 жылы Само үш күндік Вогастисбург шайқасында франк мемлекетіне қарсы өз мемлекетін сәтті қорғады.
Unifier of Slavic tribes (c. 600–c. 658)
the Slavic king
Samo (c. 600–c. 658) founded the first recorded political union of Slavic tribes, known as Samo's Empire ("realm", "kingdom", or "tribal union"), ruling from 623 until his death in 658. According to Fredegarius, the only contemporary source, Samo was a Frankish merchant who unified several Slavic tribes against robber raids and violence by nearby settled Avars, showing such bravery and command skills in battle that he was elected "King of the Slavs" (rex Sclavorum). In 631, Samo successfully defended his realm against the Frankish Kingdom in the three day Battle of Wogastisburg.
Билік
Самоның билеу мерзімі Фредегардың жазбаларына негізделген. Ол II Хлотардың билігінің қырықыншы жылы (яғни 623–624 жылдары) славяндарға барғанын және отыз бес жыл билік еткенін айтады. Фредегар келген жылы Самоның билігі басталды деген пікірге күмән туды, себебі вендтер 626 жылы Константинопольді бірінші қоршағанда авар қағанының жеңілісінен кейін көтерілуі мүмкін еді. Само тағын нығайту үшін ірі венд әулеттерімен некелесіп, кем дегенде он екі әйелге үйленді және жиырма екі ұл мен он бес қыздың әкесі болды. Самоның өміріндегі ең жақсы құжатталған оқиға – 631 немесе 632 жылы Дагоберт I басқарған франк әскерін жеңгені. Дагоберт өзінің тоғызыншы жылында (631–632 жылдары) «аварлар немесе гунндар Паннония патшалығында болған қақтығысқа» байланысты әрекетке көшті. Ол вендтерге қарсы үш әскерді басқарды, олардың ең ірісі – өзінің Австразия әскері. Франк әскері «Вогаст қамалы» деген мағына беретін, анықталмаған орналасқан жерге жақын Вогастисбург (латынша castrum Vogastisburg) маңында жеңіліске ұшырады. Қоршауға алған әскерлердің көп бөлігі қырғынға ұшырады, ал қалғандары қару-жарақтары мен басқа да мүліктерін тастап қашып кетті. Вендтер жеңісінен кейін Само бірнеше рет франк Тюрингиясына шабуыл жасап, тонау рейдтерін жүргізді. Сорб князі Дерван франктарды тастап, «өзін және халқын Самоның билігіне бағындырды». 641 жылы Тюрингияның бүлікші герцогы Радульф өзінің билеушісі Зигеберт III-ке қарсы Самомен одақ құруға тырысты.
The dates for Samo's rule are based on Fredegar, who says that he went to the Slavs in the fortieth year of Chlothar II (i. e., 623–24) and reigned for thirty five years. The interpretation that places the start of Samo's reign in the year of Fredegar's arrival has been questioned on the basis that the Wends would have most likely rebelled after the defeat of the Avar khagan at the First Siege of Constantinople in 626. Samo went on to secure his throne by marriage into the major Wendish families, wedding at least twelve women and fathering twenty two sons and fifteen daughters. The most well documented event of Samo's career was his victory over the Frankish royal army under Dagobert I in 631 or 632. Provoked to action by a "violent quarrel in the Pannonian kingdom of the Avars or Huns" during his ninth year (631–32), Dagobert led three armies against the Wends, the largest being his own Austrasian army. The Franks were routed near Wogastisburg (Latin castrum Vogastisburg), an unidentified location meaning "fortress/castle of Vogast." The majority of the besieging armies were slaughtered, while the rest of the troops fled, leaving weapons and other equipment lying on the ground. In the aftermath of the Wendish victory, Samo invaded Frankish Thuringia several times and undertook looting raids there. The Sorbian prince Dervan abandoned the Franks and "placed himself and his people under Samo's realm". In 641, the rebellious duke of Thuringia, Radulf, sought an alliance with Samo against his sovereign, Sigebert III.
Негізгі көздер
Само мен оның империясы туралы негізгі жазба дереккөз – 7-ғасырдың ортасында (шамамен 660 ж.) жазылған Фредегар хроникасы. Бірнеше авторлық теориялар бұрын көп болғанмен, бір Фредегар туралы түсінік қазіргі ғылымда кең таралған. Соңғы немесе жалғыз Фредегар вендтер туралы қысқаша есептің авторы, онда Само туралы ең жақсы және заманауи ақпарат бар. Фредегардың сөзіне қарағанда, «Само – қазіргі Бельгиядағы Суаньи немесе қазіргі Франциядағы Санс қаласы орналасқан pago Senonago-дан шыққан франк» болған. Франк тегінен болғанмен, Само Дагоберт I-нің (Франктер патшасының) елшісі Сихарийді өзінің қаласына кірмес бұрын славян киімін киюге мәжбүрлеген. Само туралы барлық басқа да дереккөздер Фредегардан алынған және одан әлдеқайда кейін жазылған. Gesta Dagoberti I regis Francorum («Франктер патшасы Дагоберт I-нің істері») 9-ғасырдың бірінші үштен бірінде жазылған. 871–72 жылдары Зальцбургте (Баварияның діни орталығы) жазылған Conversio Bagoariorum et Carantanorum («Бавариялықтар мен Карантаниялықтардың дінге өтуі») өте субъективті дереккөз, атауынан-ақ көрінеді. Негізінен Conversio мәліметтеріне сәйкес, Само – Карантаниялық саудагер болған. Фредегар вендтер туралы жазбасын құрастыру үшін қандай дереккөздерді пайдаланғаны белгісіз. Кейбір ғалымдар осы оқиғаның толығымен ойдан шығарылған деп санайды, бірақ Фредегардың сыни көзқарасы мен егжей-тегжейлі білімі оған қарсы тұрады. Мүмкін, оның Дагоберт I-нің славяндарға елшісі болған Сихарий тұлғасында куәгері болған.
The main source of written information on Samo and his empire is the Fredegarii Chronicon, a Frankish chronicle written in the mid 7th century (c. 660). Though theories of multiple authorship once abounded, the notion of a single Fredegar is now common scholarly fare. The last or only Fredegar was the author of a brief account of the Wends including the best, and only contemporary, information on Samo. According to Fredegar, "Samo [was] a Frank by birth [or nation] from the pago Senonago", which could be present day Soignies in Belgium or present day Sens in France. Although he was of Frankish origin, Samo demanded that an ambassador (Sicharius) of Dagobert I (King of the Franks) put on Slavic clothes before entering his castle. All other sources for Samo are derived from Fredegar and are much more recent. The Gesta Dagoberti I regis Francorum ("Deeds of King Dagobert I of the Franks") was written in the first third of the 9th century. The Conversio Bagoariorum et Carantanorum ("Conversion of the Bavarians and Karantanians") from Salzburg (the Bavarian ecclesiastic centre), written in 871–72, is a very tendentious source, as its name suggests. According mainly to the Conversio, Samo was a Karantanian merchant. The sources Fredegar used to compile his Wendish account are unknown. A few scholars have attacked the entire account as fictitious, but Fredegar displays a critical attitude and a knowledge of detail that suggest otherwise. It is possible that he had an eyewitness in the person of Sicharius, the ambassador of Dagobert I to the Slavs.