Кіріспе
Честер каналы – Англияның Чешир графтығының оңтүстігіндегі Нантвич қаласын Честердегі Ди өзенімен байланыстырған Англия каналы. Ол Честерді Миддлвичпен, ал Нантвичке қосымша тармақпен байланыстыруды көздеген, бірақ Трент және Мерси каналы Миддлвичтегі түйіспе нүктесіне келісім бермеді, сондықтан Нантвичке дейінгі жол 1779 жылы ашылды. Ди өзені компаниясымен келіссөздер жүргізуде де қиындықтар туды, және тікелей көлік мүмкін болмағандықтан, канал экономикалық тұрғыдан тиімсіз болды. 1787 жылы Бистон баспалдақтарының құлауынан оның бір бөлігі жабылды, ал жөндеу жұмыстарын қаржыландыруға қаражат болмады. 1790 жылы Эльсмир каналы ұсынылғанда, компания оны үміт шағы ретінде қарастырып, қиын жағдайдағы каналды ашық ұстауға қол жеткізді. Эльсмир каналы 1797 жылдан бастап Эльсмир портында Мерси өзенімен байланыс жасады, соның арқасында Честер каналының жағдайы жақсара бастады. Эльсмир каналы Солтүстік Уэльсте де салалар салып жатты, олардың мақсаты Честердегі Ди өзенімен қосылу болған, бірақ 1805 жылы Нантвичтің солтүстігіндегі Хёрлстон бұрылысында Честер каналымен бірікті. Содан кейін канал әлдеқайда ұзын және пайдалы каналдың орталық бөлігіне айналды. Екі компания 1813 жылы бірігіп, Эльсмир және Честер каналы компаниясын құрды. 1826 жылы Нантвич пен Вулвергемптон қалаларын байланыстырып, Бирмингем канал жүйесіне қосылатын Бирмингем және Ливерпуль түйіспелі каналы ұсынылғанда, компания оны Манчестер және Керамика аймағына байланыс құратын Миддлвич тармағын салу мүмкіндігі ретінде қарастырды. Тармақ 1833 жылы, ал түйіспелі канал 1835 жылы ашылды. 1845 жылы екі компания бірікті, ал жаңа компания Эльсмир және Честер каналы атауын сақтап қалды. Келесі жылы Эльсмир және Честер компаниясының негізінде Шропшир Одағының темір жолдары мен каналдар компаниясы құрылды, ол өздеріне қосылған бірнеше каналдарды да басқарды. Кейбір каналдарды темір жолға айналдыру жоспарлары 1847 жылы канал компаниясы Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолына жалға берілген кезде тоқтатылды. Темір жол басқаруында каналдар сәтті жұмыс істеді, бірақ 20 ғасырда олардың маңызы төмендеді. 1944 жылы көптеген іргелес каналдар жабылғанда, Эльсмир және Честер каналы, Бирмингем және Ливерпуль түйіспелі каналы және Миддлвич тармағы сақталды. 1948 жылы каналдар мемлекеттік меншікке алынды, ал 1958 жылға қарай алыс қашықтықтағы коммерциялық тасымалдау тоқтатылды. 1963 жылы Британ су жолдары кеңесі құрылды, және 100 жылдан астам уақыттан кейін канал алғаш рет темір жол мүдделерінен тәуелсіз болды. 1968 жылғы Көлік туралы заңға сәйкес, ол демалыс мақсатында пайдалануға болатын круиздік су жолы ретінде тағайындалды, содан бері ол демалыспен жүзушілер, жаяу жүргіншілер және балықшылардың сүйікті орнына айналды. 1997 жылы Честер каналы мұрасы қоры құрылды, ол каналдың және оның тарихының насихатталуына үлкен үлес қосты. 2012 жылы каналға жауапкершілік Британ су жолдарынан жаңа құрылған Canal & River Trust компаниясына берілді.
The Chester Canal was an English canal linking the south Cheshire town of Nantwich with the River Dee at Chester. It was intended to link Chester to Middlewich, with a branch to Nantwich, but the Trent and Mersey Canal were unco operative about a junction at Middlewich, and so the route to Nantwich was opened in 1779. There were also difficulties negotiating with the River Dee Company, and with no possibility of through traffic, the canal was uneconomic. Part of it was closed in 1787, when Beeston staircase locks collapsed, and there was no money to fund repairs. When the Ellesmere Canal was proposed in 1790, the company saw it as a ray of hope, and somehow managed to keep the struggling canal open. The Ellesmere Canal provided a link to the River Mersey at Ellesmere Port from 1797, and the fortunes of the Chester Canal began to improve. The Ellesmere Canal was also building branches in North Wales, which were intended to link up to the River Dee at Chester, but eventually linked to the Chester Canal at Hurleston Junction, just to the north of Nantwich, in 1805. The canal then became the middle section of a much longer and more profitable canal. The two companies merged in 1813, becoming the Ellesmere and Chester Canal. When the Birmingham and Liverpool Junction Canal was proposed in 1826, which would provide a link from Nantwich to Wolverhampton and the Birmingham canal system, the company saw it as an opportunity to build the Middlewich Branch, which would provide a connection to Manchester and the Potteries. The branch opened in 1833, and the Junction Canal opened in 1835. Amalgamation followed in 1845, with the new company retaining the name of the Ellesmere and Chester Canal. The following year, the Shropshire Union Railways and Canal Company was formed from the Ellesmere and Chester company, which also took over a number of canals which joined theirs. Plans to convert some of the canals to railways were put on hold in the 1847, when the canal company was leased to the London and North Western Railway. Under railway control, the canals continued to operate successfully, but decline set in during the 20th century, and when many of the adjoining canals were closed in 1944, the sections which had been the Ellesmere and Chester Canal and the Birmingham and Liverpool Junction Canal, together with the Middlewich Branch, were retained. The canals were nationalised in 1948, and long distance commercial traffic had all but ended by 1958. In 1963, the British Waterways Board was formed and the canal ceased to be operated by railway interests for the first time in over 100 years. It was designated as a cruising waterway in the Transport Act 1968, with potential for leisure use, and since then, it has been enjoyed by recreational boaters, by walkers and by fishermen. In 1997, the Chester Canal Heritage Trust was formed and has worked to promote the canal and its heritage. Responsibility for the canal passed from British Waterways to the newly formed Canal & River Trust in 2012.
Тарих
1771 жылы Честер тұрғындары Трент және Мерси каналының құрылысы сауданы олардың қаласынан Ливерпульге бұрады деп қорқып, баспасөзде Трент және Мерсидегі Миддлвич пен Честер арасындағы канал салуға өтініш беретінін жариялады. Қалаға сол кезде Ди өзені қызмет көрсетіп келді, ал Ди өзені компаниясы өзенді жақсартуға жақында 80 000 фунт стерлинг жұмсады, бірақ өсіп келе жатқан канал желісіне қосылмаса, өзеннің немесе Честер портының болашағы күмәнді екенін түсінді. Бұл идея үш жыл бұрын, саудагерлер Трент пен Мерсиден Ранкорнға дейінгі бағытты ұсынған кезде көтерілген болатын. Ливерпуль корпорациясы қарсылық білдірмеді, бірақ канал компаниясы жауап беруге асықпады. 1770 жылы жоспарлар нақтырақ болды, Честерден Миддлвичке дейінгі негізгі желі және Нантвичке дейінгі тармақ жоспарланды. Честер корпорациясы жобаға 100 фунт стерлинг, ал Честердің қоғамдары мен клубтары тағы 2000 фунт стерлинг үлестіргенімен, оған деген ынта-күш аз болды. Уивер навигациясы да, Трент пен Мерси де қолдау көрсеткен жоқ, себебі егер канал салынса, екеуі де саудадан айырылуы мүмкін еді. Бриджвотер герцогынан қолдау сұрағанда, ол канал физикалық түрде Трент пен Мерсимен байланыспауы керек екенін айтты. Басқаша айтқанда, герцог өзінің ұстанымын өзгертпеді, сондықтан заң жобасын Парламентте ілгерілеткен компания үлкен қиындыққа тап болды. Заң жобасы Парламент актісіне айналды (12 Geo. 3. c. 75) 1772 жылдың 1 сәуірінде, ол "Ди өзенінен, Честер қаласының шегінде, Миддлвич пен Нантвичке немесе оларға жақын жерге" жүретін канал салуға рұқсат берді. Акт компанияға 100 фунттан акция шығару арқылы 42 000 фунт стерлинг жинауға және қажет болған жағдайда қосымша 20 000 фунт стерлинг жинауға мүмкіндік берді. Осы соманың тек 28 000 фунт стерлингі Акт қабылданған кезде жазылған, бірақ құрылыс Честердің жанынан басталды, Самуэл Уэстон инженер ретінде, ал Джон Лоутон оның көмекшісі ретінде жұмыс істеді. Уэстон бұрын геодезист болып жұмыс істеген, сондай-ақ мердігер ретінде каналдарды қазуға қатысқан, бірақ ірі инженерлік жобаны басқару тәжірибесі болмаған. Честер қаласының мэрі сәуір айының соңында алғашқы топырақты кесті. Нортгейт бақшасынан өткен кезде Нортгейт түрмесінің тұтқындары қашып кетуі мүмкін деген алаңдаушылық туды, сондықтан компания осы мүмкіндікке кепілдік беруге міндетті болды. Канал кең арналы канал ретінде жоспарланды, оның шлюздері кең корпусты баржаларға арналған 80 фут (24 м) және 14 фут (4 м) өлшемдес болды. Ұсынылған қосылыстың солтүстігіндегі Трент және Мерси каналының көп бөлігі 14 фут (4 м) енді баржаларға жарамды болды, бірақ Миддлвичтегі соңғы үш шлюз және қосылыстың оңтүстігіндегі барлық шлюздер 7 фут (2 м) енді тар корпусты баржаларға ғана жарамды болды. Жоба қаржылық және инженерлік мәселелерге тап болды, сондықтан ілгерілеу баяу болды. Честер жағынан Ди өзені компаниясы өзенге соңғы шлюздің енін 2 метрге дейін шектейтін бапты актіге енгізе алды. Шлюз салынды және оны пайдалануға қабілетті кейбір тар қайықтар жасалды, бірақ төрт жылдық талқылаудан кейін кеңірек байланысқа келісімге келді. Шешім ретінде 5 метрлік бассейнге кіретін, содан кейін Нортгейт деңгейіне дейін көтерілетін екі қақпа жасалды. Бассейн салынған жер Ди өзені компаниясына тиесілі болды, сондықтан ол бассейн арқылы барлық көліктер үшін жол ақысын алды. 1774 жылы су құбырының бір бөлігі құлап, оны бөлшектеп, жөндеу қажет болды. Одан кейін Уэстон жобадан кетіп, Томас Моррис Ирландиядан қайта шақырылды. Ол Бриджвотер каналының Ранкорнға дейінгі кеңейтуін салуда тәжірибе жинаған. Оның басшылығымен 1775 жылдың 16 қаңтарында Честерден Хаксли акведукына дейін және маусымда Бистонға дейін канал ашылды. Моррис қыркүйекте жұмыстан босатылды, оның орнына Джозиа Клоуз келді. Ол да жұмыстан босатылды, оның орнына Морриске көмекші болған Мун келді. Жозеф Тейлордың басшылығымен канал аяқталды. 1776 жылдың қыркүйегінде Ди өзенімен қосылыс ашылды, бірақ жоба қазір қаржылық қиындыққа тап болды. 1777 жылдың соңына қарай олар 42 000 фунт стерлингтің барлық акционерлік капиталын және тағы 19 000 фунт стерлингті жұмсады, ол Сэмюэл Эгертонның Тэттон берген кепілдік қарызы ретінде жиналды. Ол компанияның акционері және Бриджвотер герцогымен туысқан. Олар Парламенттен тағы бір актіні (17 Geo. 3. c. 67) сұрады, бұл оларға қолданыстағы акционерлерге қосымша талаптар арқылы тағы 25 000 фунт стерлинг жинауға және 30 000 фунт стерлингті ипотека ретінде алуға мүмкіндік берді. Олар қосымша талаптар арқылы 6000 фунт стерлинг жинауға қол жеткізді және Кетлиден шыққан темір өндіруші Ричард Рейнольдстан 4000 фунт стерлинг қарыз алды, ол Шығыс Шропшир каналдарының бірнешеуіне, соның ішінде Уомбридж каналы мен Кетли каналына жауапты болды. Ақша Нантвичке дейінгі желіні аяқтауға және Банбури Хитте резервуар салуға жұмсалды. Жұмыс 1779 жылдың тамызында аяқталды, ал компания Миддлвичке дейінгі желіні салу үшін жеткілікті ақша жинауды үміттенеді. Олар шығындарды азайту үшін тар шлюздермен салуды ұсынды, бірақ акционерлер оларды қолдауға дайын болмады, керісінше салынған желіде трафик жасауға тырысты. Олар Нантвичте тұз өндіруге тырысты, бірақ таба алмады, содан кейін Ливерпульге тасымалдау үшін Трент және Мерсиде қайықтарды жүргізіп, тауарларды құрлыққа тасыды. Олар каналда жүк және жолаушылар тасыды. 1781 жылдың соңына қарай компанияда ақша қалмады және қарыздар бойынша пайыз төлеуге шамасы келмеді. Олар Эгертонға, негізгі ипотекалық берушіге каналды беруге шешім қабылдады, бірақ ол олардың ұсынысына жауап бермеді. Төленбеген жер иелері Банбури резервуарын 1782 жылдың наурыз айында құрғатып жіберді, бірақ комитет қайықтар мен жерді сату арқылы каналды ашық ұстауға қол жеткізді. 1787 жылдың қараша айында апат болды, Бистон сатылы шлюздері құлап, жөндеуге ақша болмады.
Эльсмир каналының әсері
1790 жылы Эльсмир каналының жоспарлары жарияланды, және Честер каналының директорлары бұл мүмкіндікті каналды қайтадан тиімді ету және Мидлвич тармағын салу үшін пайдалануға болатынын түсінді. Ол кезде каналдардың негізгі қызметі коммерциялық мақсатта қолданылуы еді. 1947 жылы Ішкі су жолдары қауымдастығына берілген ресми жауапта Транспорт министрлігі «қазіргі уақытта каналдарда демалыс кемелері үшін ешқандай жобаны қолдамайтынын» мәлімдеді. Мұндай ресми көзқарасқа қарамастан, 1939 жылы «Ұлыбританияның ішкі су жолдары» атты алғашқы басылымды жариялаған Эрик Уилсон, Шропшир одағын демалыс мақсатында пайдаланғысы келетіндер Честердегі агентке жүгіну керектігін атап өтті. Ол су жолының және шлюздардың жағдайына байланысты туындауы мүмкін проблемаларды болдырмау үшін өтінішті алдын ала беруге кеңес берді. 1963 жылдың 1 қаңтарында каналдың басқару құқығы Британ су жолдары басқармасына өтті, және 100 жылдан астам уақыттан кейін алғаш рет оны теміржол бақылауында болмайтын ұйым басқарды. 1968 жылғы Көлік туралы заң Британ су жолдарының юрисдикциясындағы барлық су жолдарын коммерциялық, круиздік және қалған су жолдары деп жіктеді. Олар жергілікті тарих жобасы және Nationwide Building Society-ден қаржыландыру алды, бұл оларға каналдың тарихын зерттеуге және нәтижелерін кітап түрінде жариялауға мүмкіндік берді. 2012 жылы каналдың жауапкершілігі Британ су жолдарынан жаңа құрылған Canal & River Trust компаниясына ауыстырылды.
Жол қозғалысы
Честер каналы табысты болмағанмен, трафик азы болғандықтан, ол Эльсмир каналына қосылғаннан кейін жағдай өзгерді. Ellesmere компаниясы Лланимых пен Тревор карьерлерінен әк тас, Руабон мен Бершам темір зауыттарынан темір, Чирк, Руабон және Врексем шахталарынан көмірді Честер, Ливерпуль және Шрусбериге тасымалдауды жоспарлаған. Бершам мен Врексамға канал салынбады, ал Шрусбериге арналған канал көп уақыттан кейін салынды, бірақ каналдар желісінде көмір, әк тас, әк және құрылыс материалдары саудасы дамыды, ал каналдар мен Ливерпуль арасындағы трафик тұрақты түрде өсті, оның көп бөлігі бұрынғы Честер каналы арқылы жүрді. Ельсмир каналынан түскен кіріс 1807 жылы 12 568 фунт стерлинг, ал екі жылдан кейін 15 707 фунт стерлинг құрады. 1836 жылы каналдардағы сауданы қарап шығу Лланимыхтан әк тас пен Чирк көмірінің канал бойындағы бірнеше жерлерде әк өндіру үшін қолданылғанын көрсетті. Чирктен өнеркәсіптік және тұрмыстық қолданысқа арналған көмір тасымалданды, бірақ Флинтширден көмірмен бәсекелес сауда болды, ол Ди өзені арқылы және Честердегі канал жүйесіне кірді. Руабоннан Честерге темір тасымалы болды, бірақ бағасы өте төмен болды, себебі канал жолы 58 миль (93 км) болса, құрлықтағы сапар 32 миль (20 км) ғана болды. 1838 жылы каналдар Ливерпульге 60 406 тонна темір тасымалдады, оның көп бөлігі өндірілген тауарлар болды, оның ішінде 38 758 тоннасы Стаффордширден, 11 687 тоннасы Солтүстік Уэльстен және 9 961 тоннасы Шропширден келді. Тағы 10 370 тонна, оның көп бөлігі Солтүстік Уэльстен шыққан, Манчестерге баратын Мидлвич тармағы арқылы тасымалданды. Канал компаниясы өз қайықтарында жүк тасымалдады және 1851 жылы 1846 жылдың тамызынан 1850 жылдың маусымына дейінгі төрт жылдық есеп дайындады. Бұл есептен жол ақысынан 180 746 фунт стерлинг кіріс түскені және алты негізгі тасымалдау түрі анықталғаны белгілі болды. Оларға Вулвергемптоннан Ливерпульге темір тауарлары; Шрусбери каналындағы Нантвичке немесе Ваппеншаллға Тревор мен Крикхиттен әк тасы, ал Бёрслемге жақын темір кенінің кері тасымалы; Честер мен Ливерпуль арасындағы жалпы тауарлар; Шропшир мен Солтүстік Уэльске арналған жалпы тауарлар кірді. Олардың барлығы тиімді болды. Бирмингемнен Ливерпульге жалпы тауарларды тасымалдау және Честер көмір саудасы аз шығынға ұшырады. Каналды Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолы сатып алғаннан кейін, тасымалдауға шектеулер қойылды және каналдар ипотекалық қарыздарды жабуға жеткілікті ақша таба алмады. Дегенмен, олар бірнеше жыл бойы айтарлықтай пайда тапты. 1850 жылы орташа жылдық кіріс 104 638 фунт стерлинг болды, бұл 45 885 фунт стерлингтік артық кіріс берді. Кірістің басым бөлігі тасымалдаудан түсті, ал 1870 жылға қарай кіріс 143 976 фунтқа дейін өсті, бірақ бұл тек 11 727 фунт стерлингтік артық кіріс берді. 1858 жылы жалпы тасымал 855 462 тоннаны құрады, бірақ 1868 жылы бұл көрсеткіш 742 315 тоннаға дейін төмендеді. 1870 жылдары тасымалдау бизнесі кеңейтілді, бірақ айналым артқанмен, операциялық пайда күрт төмендеді, 1876 жылы 1 568 фунтқа дейін. 1905 жылы жалпы тасымал 469 950 тоннаны құрады, оның барлығы дерлік компанияға тиесілі қайықтарда тасымалданды. 1870 жылдар мен Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы арасында компания кейде аз операциялық пайдаға, кейде шығынға ұшырады. Соғыс аяқталғаннан кейін жұмыс уақыты қысқартылды, жалақы көтерілді және материалдардың құны артты. 1920 жылы 227 845 фунт стерлинг кіріске қарсы шығын 153 318 фунтқа жетті, ал компания 1921 жылы шығынды азайту үшін тасымалдауды тоқтатты. 1929 жылы тасымалданған 433 230 тонна жүк 1940 жылы 151 144 тоннаға дейін төмендеді, сол кезде жол ақысынан түскен кіріс 17 763 фунт стерлинг, ал жалпы кіріс 40 985 фунт стерлинг құрады.
Бағыт
Ди өзенінің саласы өзеннен шығысқа қарай бағыт алып, солтүстікке бұрылу алдында екі шлюзден өтеді. Тағы екі шлюз оның деңгейін Эльсмир каналына дейін көтереді, ал бұл тоғыс орны тарихи кеме құрылысы орнының орналасқан жері болған. Алғашқы екі шлюзден кейін сала шығысқа қарай жалғасып, тағы екеуі оны Честер каналының басты арнасына жеткізген. Тоғыстан Эльсмир каналының басты арнасы оңтүстікке қарай, тік бұрыштың тағы біріне қарай бағытталған, онда ол Честер каналымен қосылады. Tower Wharf-те, бұрылыстан бұрын кеме тоқтау орындары бар. Каналдың оңтүстігінде ежелгі қала орналасқан, ол қала қабырғаларының көбін сақтап қалған ағылшын қалаларының бірі, собордың көп бөлігі 1092 жылға дейін сақталған, ал король Чарльз мұнарасы каналға көлеңке түсіреді. 10 метрге көтеріліп, қатты тастан қазылған Нортгейт сатылы шлюздерінен өткеннен кейін, канал тік жартасты тілікке кіреді. Бірнеше көпірден кейін, каналдың деңгейін тағы 13 метрге көтеретін бес шлюздің біріншісіне жетесіз. Төртінші және бесінші шлюздер арасында Солтүстік Уэльс жағалауының темір жол желісі каналдың астынан тоннель арқылы өтеді. Мұнда II санатқа жататын ірі диірмен ғимараты орналасқан, ол бір кезде бумен жұмыс істеген және оң жақ қабырғасында қайықтардан жүк түсірілген ойыстар бар. Ауылдық шіркеу негізгі елді мекен орталығынан шалқары орналасқан, Чешир жазығының шетінде. Биік мұнара 16 ғасырдан бастау алады, ал басты залдың шатыры 1635 жылға дейін салынған балғалы конструкциядан жасалған. Бұл бөлімде канал құрылысы кезінен салынған бірнеше тұрғын көпірлер бар, олардың ішінде Дэвис көпірі, Салмон көпірі және Фолкнерс көпірі бар, олардың барлығы қызғылт кірпіштен салынған және II санатқа жататын құрылыстар. Біраз уақыттан кейін Бестон тас шлюзі орналасқан, ол да тізімделген құрылым, бірақ канал құрылысы кезінде салынған және дәстүрлі материалдар қолданылған. Келесі шлюз - Бунбериден шамамен 2 км солтүстікке қарай орналасқан Тилстон шлюзі. Темір жол Бунбери сатылы шлюздерінің жанында каналдың солтүстік жағына өтеді, бұл екі шлюздің аралық қақпаларын бөлісетін сатылы құрылым. Бұл Честер каналының соңғы шлюздері және оңтүстікке қарай жүретін кең корпусты қайықтар пайдалана алатын соңғы шлюздер. Канал Барбридж тоғысына жақындағанда, темір жол шығысқа қарай бұрылады, ал канал оңтүстікке қарай бұрылады. Бұл тоғыс - Мидлвич саласының басталуы, ол төрт шлюз арқылы төмендеп, Мидлвичтегі Трент және Мерси каналына жетеді. Тағы 2 км өткен соң Лланголен каналы Хёрлстон тоғысынан бұрылады, бірден төрт шлюзден өтеді. Жақын арада Честер каналының тарихи аялдамасы болған Нантвич бассейніне жетесіз. Телфордтың бастапқы жоспары Бирмингем және Ливерпуль қосылатын каналын Дорфолд паркі арқылы өткізіп, бассейнмен қосу еді, бірақ иесі қарсылық білдірді, сондықтан парктің шетінде бөгет салуға тура келді. Бұл Нантвич су құбырымен қиылысып, бассейннің солтүстігіндегі каналға қосылды. Бассейннің батысында орналасқан Дорфолд Холл - 1616 жылы Ральф Уилбрахам үшін салынған I санаттағы сарай.
Қайықтардың өлшемдері
Салынған күйінде, Честер каналындағы шлюздер бастапқыда болған. Жылдар өте келе, каналды пайдаланатын кемелердің ең үлкен мөлшері өзгерді. 1985 жылға қарай ол дейін төмендеді, ал 2009 жылы өлшемдер деп көрсетілді.