Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Күрд музыкасы – күрд және заза-горани тілдерінде орындалатын музыка. Күрд музыкасын зерттеуді алғаш рет 1903 жылы белгілі армян дін қызметкері және композиторы Комитас бастады. Ол өзінің "Chansons kurdes transcrites par le pere Komitas" атты еңбегін жариялады, онда ол жинаған он екі күрд мелодиясы қамтылған. Армян Карапетэ Хачо да 20-шы ғасырда көптеген дәстүрлі күрд мелодияларын жазып алып, орындау арқылы сақтап қалды. 1909 жылы ғалым Исия Жозеф "Езидтердің еңбектері" атты еңбегін жариялады, онда ол езидтердің музыкалық тәжірибесін, оның ішінде квевал тұлғалары сияқты музыканттардың рөлін және осы аз ұлт өкілдері қолданатын аспаптарды сипаттады. Күрд музыкасы 1920 жылдардың соңында фонографтарда пайда болды, осы кезде Бағдадтағы музыка компаниялары күрд әншілері орындаған әндерді жаза бастады. Дауысқа қарағанда, күрдтер дәстүрлі музыкада көптеген аспаптарды қолданады. Музыкалық аспаптарға тембүр (күрд танбурына қараңыз), бағлама, кёрнете, даф, дудук, кавал, ұзын сырнай (şimşal), кеменше, гобой (зирна) және барабан (дахол) жатады.
Kurdish music refers to music performed in the Kurdish languages and Zaza Gorani languages. The earliest study of Kurdish music was initiated by the renowned Armenian priest and composer Komitas in 1903, when he published his work "Chansons kurdes transcrites par le pere Komitas" which consisted of twelve Kurdish melodies which he had collected. The Armenian Karapetê Xaço also preserved many traditional Kurdish melodies throughout the 20th century by recording and performing them. In 1909, Scholar Isya Joseph published the work "Yezidi works" in which he documented the musical practice of the Yazidis including the role of the musician like qewal figures and the instruments used by the minority. Kurdish music appeared in phonographs in the late 1920s, when music companies in Baghdad began recording songs performed by Kurdish artists. Despite being secondary to vocals, Kurds use many instruments in traditional music. Musical instruments include the tembûr (see kurdish tanbur), bağlama, qernête, daf, duduk, kaval, long flute (şimşal), kemenche, oboe (zirne) and drum (dahol).
Анықтама
Күрдтердің дәстүрлі музыкасы араб, армян және түрік музыкасынан мәдени тұрғысынан ерекшеленеді және көбінесе авторлары аталмаған адамдар жасаған. Тақырыптар бойынша музыка көңілді көңілсіз, азалы сипатта болған, бірақ содан бері көтеріңкі және қуанышты әуендер де енгізілді. Күрд фольклоры үш түрге бөлінеді: әңгімешілер (çîrokbêj), жыраулар (dengbêj) және халық әншілері (stranbêj). Бұдан өзге, діни мазмұндағы әндер (lawje) және маусымдық музыкалық тақырыптар бар, мысалы, күзде жазғы жайылымға оралу туралы "payizok" әндері бар. Күрдтердің импровизациясы тексим деп аталады.
Traditional Kurdish music is culturally distinct from Arabic, Armenian and Turkish music, and mostly composed by people who remained anonymous. Thematically, the music were of melancholic and elegiac character, but has since then incorporated more upbeat and joyous melodies. Kurdish folklore consists of three genres: the storytellers (çîrokbêj), bards (dengbêj) and popular singers (stranbêj). Moreover, there are religious themed songs (lawje) seasonal musical topics, for example "payizok" that are songs about the return to the summer pastures performed in autumn. Kurdish improvisations are called teqsîm.
Тыйым салу
Иракта күрд музыкасына деген төзімділік Саддам режимімен (1979–2003) аяқталды, ол күрд мәдениетіне шектеулер қойды. 1982 және 1991 жылдар аралығында Түркияда күрд тілінде әндер орындау мен жазуға да тыйым салынды.
In Iraq, tolerance for Kurdish music ceased with the Saddam regime (1979–2003) which put in place restrictions against Kurdish culture. Between 1982 and 1991 the performance and recording of songs in Kurdish was also banned in Turkey.