Кіріспе
Онтарионың 18-ші премьер-министрі (1929–2021) Уильям Гренвилл Дэвис (30 шілде 1929 – 8 тамыз 2021) – канадалық саясаткер, 1971 жылдан 1985 жылға дейін Онтарионың 18-ші премьер-министрі қызметін атқарды. Оливер Моваттан кейін Дэвис Онтарионың екінші ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрі болды. Торонтода туған Дэвис 1959 жылғы провинциялық сайлауда провинциялық парламентке прогрессивті консерватор ретінде сайланғанға дейін заңгер болып жұмыс істеді. 1962 жылға дейін консерватор фракциясының қатардағы мүшесі болды, содан кейін Джон Робартс үкіметінде білім министрі болып тағайындалды. Осы кезеңде Дэвис қоғамдық колледждер жүйесін және қазір TVO деп белгілі білім беру телеарнасын құрды. 1971 жылы ол Робартстың орнын басып, Онтарио премьер-министрі болды және 1985 жылы отставкаға дейін осы лауазымда қалды. Ол прогрессивті консерваторларды төрт сайлауда жеңіске жеткізіп, екі көпшілік және екі азшылық үкімет құрды. Премьер-министр ретінде Дэвис Спадина тас жолын салудан бас тартуға, 12-сыныпқа дейінгі католик орта мектептерін қаржыландыруға, Канаданың алғашқы Қоршаған орта министрлігін құруға және бағаны реттеуге жауапты болды, сондай-ақ Канада Конституциясын елге қайтаруда маңызды рөл атқарды.
William Grenville Davis, (July 30, 1929 – August 8, 2021) was a Canadian politician who served as the 18th premier of Ontario from 1971 to 1985. Behind Oliver Mowat, Davis was the second longest serving premier of Ontario. Born in Toronto, Davis was a lawyer before being elected as a Progressive Conservative member of provincial Parliament for Peel in the 1959 provincial election. He was a backbencher in the Conservative caucus until 1962, when he was appointed minister of education under John Robarts. During this period, Davis created the community college system and the educational television network now known as TVO. In 1971, he succeeded Robarts as the premier of Ontario and held the position until resigning in 1985. He led the Progressive Conservatives to victory in four consecutive elections, winning two majority governments and two minority governments. As premier, Davis was responsible for the cancellation of the Spadina Expressway, the funding of Catholic secondary schools through grade 12, the formation of Canada's first Ministry of the Environment, and rent control, as well as playing a large role in the patriation of the Constitution of Canada.
Ерте өмір және білім
Дэвис 1929 жылғы 30 шілдеде Торонтодағы Торонто бас ауруханасында, Онтарио штатында, Вера Милдред (Хьюэтсон) және Альберт Гренвилл Дэвистің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі жергілікті табысты заңгер еді. Дэвис екі рет үйленді, алғаш Хелен Макфиге (т. 1931, т. 1955, ө. 1962) үйленді, одан төрт баласы болды (Нил, Нэнси, Кэти, Иан), содан кейін Кэтлин Маккейге (т. 1964) үйленді. 1965 жылы олардың Мег есімді қызы дүниеге келді. Дэвис 15 жасынан бастап саяси белсенділікке қатысты. Пиль сайлау округі тарихының көп бөлігінде консерваторлар үшін өте сенімді орын болғанына қарамастан, Дэвис 1203 дауыс айырмасымен тартысты жеңіске жетті. Сайлау Джон Дифенбеккердің федералды прогрессивті консервативтік үкіметі "Авро Ароу" бағдарламасын тоқтатқаннан кейін көп ұзамай өтті. Дэвиске Тақ сөзіне қатысты ұсынысты жасайтын құрмет берілді, бұл тек символдық болғанымен, оған өзінің жоспарлаған екі жобасын қосатын сөз сөйлеуге мүмкіндік берді: Кредит өзендерінің провинциялық паркін құру және білім беру жүйесін жақсарту. Дэвис екі жыл Лесли Фрост үкіметін тыңғылықты қолдады. Фрост 1961 жылы зейнетке шығуын жариялағанда, Дэвис Роберт Маколейдің премьер-министрлік және партия басшылығына үміткерлігін ұйымдастыруға белсенді қатысты. Маколей соңғы алдындағы дауыс беру кезеңінде іріктелмеді, және Дэвистің бірлескен күш-жігерімен Джон Робартс Келсо Робертсті соңғы дауыс беруде жеңіп шықты.
Білім министрі
Дэвис 1962 жылғы 25 қазанда Робартстың кабинетіне Білім министрі болып тағайындалды және 1963 жылғы провинциялық сайлауда үлкен артықшылықпен қайта сайланды. 1964 жылғы 14 мамырда оған Онтарионың Университеттер ісі жөніндегі министрі ретінде қосымша міндеттер жүктелді және ол 1971 жылға дейін екі лауазымды да атқарды. 1960 жылдары ол білім беруге қаржыландыруды күрт арттырды; 1962 мен 1971 жылдар аралығында шығындар 454%-ға өсті, жүздеген мемлекеттік мектептер ашылды. Дэвис сонымен қатар провинциядағы ескірген мектеп тақталары жүйесін қайта құруға және біріктіруге жетекшілік етті, нәтижесінде 1962 жылы 3676 болған мектеп тақталарының саны 1967 жылға қарай 192-ге дейін азайтылды. Білім министрі қызметін атқару кезеңінде Дэвис Трент университеті мен Брок университеті сияқты жаңа мемлекеттік университеттерді, сондай-ақ қоғамдық колледждер жүйесін құрды. Канаданың алғашқы білім беру зерттеу институты – Онтарио білім беру институты және Онтарио білім беру коммуникациялары басқармасының білім беру телеарнасы (қазіргі TVO) оның министрлігі кезінде, тиісінше 1965 және 1970 жылдары құрылды. Дэвистің білім беру саласын басқаруы, бұл салаға Робартс бұрынғы министр болғандықтан, оның Робартстың орнын басуға үміткерлікке түсуіне ешқандай таңқастырмады. Робартс өзі Дэвистің өзінің ізбасары болатынын күтті. 1970 жылғы 20 желтоқсанда өзінің үміткерлігін жариялағаннан кейін ол бірден басты үміткер деп танылды. 1971 жылғы 13 ақпанның таңғы сағаттарында Дэвис үшінші орын алған үміткер Дарси МакКьюдің қолдауымен соңғы дауыс беруде қарсыласы Аллан Лоуренсті 44 дауыспен жеңді. Конвенттен кейін Дэвис Лоуренстің сайлауалды командасын, «пик» деп белгілі болған топты, өзінің бас кеңесшілері ретінде шақырды. Бұл топ кейіннен Big Blue Machine деп аталды және 1980 жылдарға дейін Прогрессивті консервативтік партиядағы маңызды күшке айналды.
Азшылық үкіметтер (1975-1981)
1975 жылғы науқан 1971 жылғыдан әлдеқайда қызыл отты болды, Дэвис пен Либерал партиясының жетекшісі Роберт Никсон бір-біріне жеке шабуылдар жасап, қайта-қайта сөздермен қорлады. Сайлауға дейін жүргізілген сауалнамалар либералдардың көшбасшы екенін көрсетті. Прогрессивті консерваторлар 125 орынның 51-ін ғана жеңіп алды, бірақ азшылық үкімет құрып билікте қалды. Стивен Льюис басшылығындағы Жаңа демократиялық партия (ЖДП) 38 орын алды, ал Никсонның либералдары 36 орынмен үшінші орында қалды. Сайлаудан кейін көп ұзамай Дэвис Хью Сегалды заң шығару жөніндегі хатшысы етіп тағайындады. 1976 жылдың 1 қаңтарында Дэвис жақын досы және кеңесшісі Эдди Гудманның қызының қазасынан кейін Канадада алғаш рет міндетті түрде қауіпсіздік белбеулерін тағу туралы заңға қол қойды. 1976 жылғы Квебек провинциясының жалпы сайлауында Квебек партиясының көпшілік дауыс жинауынан кейін туған дау-дамабыл мен күтпеген жағдайды пайдалануға тырысып, Дэвис 1977 жылы мерзімінен бұрын сайлау шақырып, осы мүмкіндікті пайдаланды. 9 маусымда өткен дауыс беру нәтижесінде ол тағы да азшылық үкімет құрды. Прогрессивті консерваторлар 7 орынға өсіп, 58 орынға ие болды, либералдар 34, ал ЖДП 33 орын алды. 1975 және 1977 жылғы сайлаулардан кейін консерваторлар ЖДП мен либералдардың нақты балама бола алмауына байланысты үстемдік сақтап қалды. Консерваторлар екі оппозициялық партия арасындағы бәсекеге байланысты билікте қала алды. Екі науқаннан кейін либералдар мен ЖДП арасындағы одаққа ешқандай назар аударылмағандықтан, Дэвис заң шығарушы органда жеңіліске ұшырамау үшін басқа партиялардан белгілі бір мәселелер бойынша қолдау сұрап, осылайша өзін сақтап қалды. Оппозициялық партиялар да жетекшілікте өзгерістерге ұшырады; Дэвиске күшті қарсылық көрсеткен Никсон мен Льюис 1975 және 1977 жылғы сайлаулардан кейін сәйкесінше қызметінен кетті. Никсонның ізбасары Стюарт Лайон Смит либералдардың қолдауын арттыра алмады, ал ЖДП-ның жаңа жетекшісі Майкл Кэссиди партияның ықпалды өкілдерінің қолдауын алмады. Дэвис үкіметінің осы кезеңі провинцияның денсаулық сақтау және білім беру жүйелерін кеңейтумен ерекшеленді, сонымен қатар Дэвис провинцияның колледждерінің өнімділігін арттыруға ерекше мән берді. Үкімет сондай-ақ Онтарионың Адам құқықтары кодексінің ережелерін кеңейтті және провинцияда ресми екі тілділік енгізбей, екі тілді қызметтерді ұсынды. Дэвис 1976 жылы оны белсенді түрде қолдап, үгіт жүргізсе де, федералды прогрессивті консерваторлардың жетекшісі Джо Кларкпен қарым-қатынасы шиеленіскен болды. Олар отын бағасы мәселесінде келіспеді, сондай-ақ Дэвис үкіметі Кларктің 1979 жылғы үнемдеу бюджетіне, оған газ салығы да кірді, қарсы шықты.
and expanded bilingual services without introducing official bilingualism to the province. Although he actively supported and campaigned for him in 1976, Davis had an awkward relationship with federal Progressive Conservative leader Joe Clark. He and Clark held differing views over fuel prices, and the Davis government actively opposed Clark's 1979 austerity budget which included a gas tax.
Екінші көпшілік (1981-1985 жж.)
Прогрессивті консерваторлар 1981 жылғы провинциялық сайлауда көпшілік үкіметпен қайта оралды, олардың ұтқан 12 орынның 8-і НДП есебінен болды. Сайлаудан кейін көп ұзамай Дэвис Джон Торидің (кейін 23 жылдан соң ПК-ның басшысы болған) Хью Сегалдың бас хатшы лауазымын алмастырғанын жариялады. Ол сондай-ақ, өзінің партиясы ішіндегі қарсылыққа қарамастан, Онтарионың Suncor энергия компаниясының 25% үлесін сатып алатынын мәлімдеді. Канаданың көптеген провинциялық премьерлерінен өзгеше, Дэвис премьер-министр Пьер Трюдоның 1981 жылғы Канада конституциясын Ұлыбританиядан қайтару және оған Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасын қосу жоспарларын ыстық қолдады. Дэвистің 1981 жылғы конституциялық келіссөздердегі рөлі 1982 жылғы Конституциялық актінің қабылдануына әкелген келісімге жетуде шешуші болды. Дэвис 1985 жылғы сайлауға бірнеше ай қалғанда, 1984 жылдың 8 қазанында зейнетке шығуын жариялады, ол және оның үкіметі Дэвид Петерсонның либералдары мен Боб Рейдің НДП-сына қарсы сауалнамаларда әлі де алда келе жатқан еді. Оның премьер ретіндегі соңғы маңызды әрекеттерінің бірі – 1971 жылғы католик мектептерін толық қаржыландыруға қарсы шешімін кері қайтару және мұндай қаржыландыру он үшінші сыныптың соңына дейін жалғастырылатынын жариялау болды. Бұл саясат заң шығарушы органдағы барлық партиялардың қолдауына ие болғанымен, консерваторлардың дәстүрлі ауылдық протестанттар арасында наразылық тудырды, және көптеген адамдар осы мәселе туындағандықтан алдағы сайлауда дауыс беруден бас тартты. Дэвистің орнын 1985 жылғы қаңтарда өткен басшылық конвенцияда Ларри Гроссманды (Дэвистің және оның «Үлкен көк машинасының» ізбасары деп есептелген) басып озған Фрэнк Миллер басты. Миллер консервативті көзқарасты ұстанғанымен, сайлау жарияланғанда прогрессивті консерваторлар оппозициядан әлдеқайда басымдық сақтап тұрды. Алайда, нашар сайлау кампаниясы мен католик мектептерін қаржыландыру мәселесіне байланысты туған дау-дамағалдан кейін, 1985 жылғы провинциялық сайлауда олар азшылық үкіметке айналып, халықтың басым дауысын либералдық партияға жоғалтты. Содан кейін либералдық-НДП келісімімен өткізілген сенімсіздік дауысы нәтижесінде партияның провинциядағы 42 жылдық үкімдігі аяқталды.
Тану
1987 жылы Дэвис Онтарионың Ватерлоо қаласында орналасқан Ренисон университетінің құрметті аға ғылыми қызметкері атанды. 1986 жылы Дэвис Канада орденінің серігі болып тағайындалды, 1987 жылы Онтарио орденін алды, ал 2001 жылы Францияның Құрмет Легионының рыцары болып тағайындалды. 2006 жылдың 24 қазанында Дэвис Сенека колледжінің алғашқы құрметті дәрежесін алды және қолданбалы саладағы бакалавр дәрежесімен марапатталды. "Билл Дэвистің Сенеканың алғашқы құрметті дәрежесімен марапатталуы лайықты", - деді Сенека колледжінің президенті доктор Рик Майнер. "Онтариодағы колледж жүйесінің негізін салушылардың бірі ретінде ол провинциямыз экономикасының тірегі болып табылатын, жаңартпалы жоғары білім беру ортасын құруға жауапты." 2011 жылғы марапаттау кешінде Қоғамдық саясат форумы Билл Дэвисті Канададағы қоғамдық өмірге, мемлекеттік саясат пен басқаруға қосқан үлесі үшін арнайы сыйлықпен марапаттады.