Аме-но-Узуме: Күн құдайының қайта оятушысы және қасиетті бишісі

Кіріспе

Жапонияның синто дінінде таң, қуаныш және той-қуаныш құдайы. Ол сондай-ақ Аме но Узуме но Микото, Ұлы көндіруші және Аспан әйелi деп аталады. Ол кёген комедиясында Окаме ретінде бейнеленеді, ол өз сезімталдығымен қуанатын әйел.

Аматерасу және үңгір

Аматэрасудың інісі, дауыл құдайы Сусано'о, оның күріш далаларын қиратты, терісі сызылған жылқыны тоқыма станына лақтырып, олардың арасындағы жанжалдың нәтижесінде оның бір қызын қатыгездікпен өлтірді. Аматэрасу оған қатты ашуланып, Аспандық Тас Үңгіріне, Амано Иватоға тығылып кетті. Күннің нұры болмағандықтан әлем қараңғыға батты, ал құдайлар Аматэрасуды жасырынған жерінен шақыра алмады. Ақылды Узуме үңгірдің кіреберісіне жақын бір шелек аударып, оның үстінде билеуге кірісті, сонда басқа құдайлардың алдында киімдерін жыртып тастады. Олар оны осыншалықты күлкілі деп санады, тіпті осы көрініске қатты күлді. Осы бидің негізінде жапондық ритуалдық би – Кагура пайда болды. Бұдан өзге, басқа дәстүрлер де растайды, алғашқы Кагураны өзі ками болған шаман әйел, Аме но Узуме, Аматэрасуды шақыру арқылы биледі, осылайша Кагураның мақсатын басқа құдайлармен байланыс құру ретінде қайта жаңғыртты. Сонымен қатар, Кагураның пайда болуына әсер еткеннен бөлек, Аме но Узуме мифы кейін Шинто ритуалына және Кагураға енгізілген үш шамандық элементтің бастауларына да ықпал етті, яғни Омото Кагура, Хана Мацури және Хаячине Кагура шамандық хореографияны ритуалдық байланыс ретінде көрсетеді, осы миф осы ең көп танымал. Узуме бір қола айна және жылтыратылған жаде тастан жасалған әдемі зергерлік бұйымды іліп қойды. Аматэрасу оларды естіп, не болып жатқанын білу үшін сыртқа қарады. Ол үңгірді ашқанда, зергерлік бұйымды және Узуме ағашқа орналастырған айнадағы керемет бейнесін көріп, ақылмен жасырынып отырған жерінен ақырындап шықты. Сол сәтте Әме но Таджикараво но Микото деген құдай жылдамдап алға шығып, үңгірдің аузын жауып, одан қозғалмай, оның кері қайтуына жол бермеді. Тағы бір құдай кіреберістің үстінен сиқырлы шименава байлады (Нуристан мифіне қарағанда, көктегі үйдің айналасындағы жіпке жабысатын сабан). Әме но Кояне но Микото және Әме но Футодама но Микото құдайлары Аматэрасудан қайтадан құдайлар қатарына қосылуын өтінді. Ол келісіп, жерге қайтадан жарық келді.

Amaterasu's brother, the storm god Susano'o, had vandalized her rice fields, threw a flayed horse at her loom, and brutally killed one of her maidens due to a quarrel between them. In turn, Amaterasu became furious with him and retreated into the Heavenly Rock Cave, Amano Iwato. The world, without the illumination of the sun, became dark and the gods could not lure Amaterasu out of her hiding place. The clever Uzume overturned a tub near the cave entrance and began to dance on it, tearing off her clothing in front of the other deities. They considered this so comical that they laughed heartily at the sight. This dance is said to have founded the Japanese ritual dance, Kagura. Further, this is also supported by other traditions claiming that the first kagura was danced by a shamaness who was a kami herself, Ame no Uzume, through luring (invoking the presence of) Amaterasu, thereby reenacting the intentions of the kagura as an act of communication to other deities. Moreover, in addition to inspiring the origins of the kagura, the myth of Ame no Uzume has also influenced the sources of three Shamanic elements later being incorporated into Shinto ritual and the kagura, being the Omoto Kagura, Hana Matsuri, and the Hayachine Kagura in presenting shamanic choreography as ritual communication, what the myth is most known for contributing. Uzume had hung a bronze mirror and a beautiful jewel of polished jade. Amaterasu heard them, and peered out to see what the commotion was about. When she opened the cave, she saw the jewel and her glorious reflection in a mirror which Uzume had placed on a tree, and slowly came out from her clever hiding spot. At that moment, the god Ame no Tajikarawo no mikoto dashed forth and closed the cave behind her, refusing to budge so that she could no longer retreat. Another god tied a magic shimenawa (compare the Nuristani myth of a chaff attaching itself to the thread around a house near heaven) across the entrance. The deities Ame no Koyane no mikoto and Ame no Futodama no mikoto then asked Amaterasu to rejoin the divine. She agreed, and light was restored to the earth.

Узуме мен Сарутахико

Аматерасу Узумеге немересі Нинигиді жер бетіне сапарға шығарып салуды бұйырады. Олар жер бетіне түсу үшін Аме но укихасиге ("аспанның жүзетін көпірі") барады, бірақ оларды Сарутахико тоқтатады. Узуме келіп, Сарутахиконы Нинигиге жол беруге көндіреді, әңгіменің басқа нұсқаларында Узуме Сарутахикоға сүйіспеншілік білдіреді. Осы сапарда ол теңіз қияқтың аузын пышағымен кесіп, оны мәңгіге үндемеуге мәжбүр етеді. Кейін Узуме мен Сарутахико бір-біріне ғашық болып, үйленеді. Олар бірге 猿女君 тайпасын құрды.

Дін

Аме но Узуме но Микото әлі күнге дейін Синто камиі ретінде құлшылыққа алынады. Оған арналған көптеген ғибадатханалар бар, олардың ішінде Чиё ғибадатханасы, Цубаки Америка ғибадатханасы және Цубаки Бас ғибадатханасы бар. Кейбір жерлерде ол бишілер мен артистердің қамқоршысы ретінде құлшылыққа алынады. Ол күйеуімен бірге қараша айындағы Тори но ичи фестивалінде еске алынады, онда олардың бетперделері немесе суреттері сатылады.