Кіріспе

Афина мен Коринф арасындағы шайқас (б.з.д. 432 ж.)

Потидея шайқасы б.з.д. 432 жылы Афина мен Коринф және Потидеяның біріккен әскерлері, сондай-ақ олардың түрлі одақтастары арасында болды. Сибота шайқасымен бірге, ол Пелопоннес соғысының бастамасы болды.

Өмірбаян

Потидея Халкидика түбегіндегі Коринф колониясы болды, бірақ Делиан лигасының мүшесі болып, Афинаға салық төледі. Бұл қала бастапқыда коринфтіктермен қоныстандырылған және жыл сайын коринфтік шенеуніктерді қабылдайтын. Афина Потидеяның коринфтіктердің немесе македониялықтардың ықпалымен көтеріліс тудыруы мүмкін деп қорқып, өйткені Македонияның Пердикка II Афинаның Фракиядағы басқа одақтастары арасында да көтерілістерге ұйытқылық жасап жатқан еді. Потидея шындығында көтеріліс бастады ма, жоқ па, афиналықтардың талаптары көтеріліске себеп болды.

Шайқас

Афина 30 кемеден және 1000 гоплиттен тұратын флот жинады, оған Архестрат басшылық етті. Афиналық әскер бастапқыда Македониядағы Пердиккамен күресу үшін жоспарланған, бірақ Потидеяға қайырылды. Потидеялықтар Афина мен Спартаға елшілер жіберді, ал Афинада келіссөздер күйреген соң, Спарта Атикаға шабуыл жасауға уәде беріп, Потидеяның көтерілісіне көмектесуге міндеттенді. Коринф Арристей басшылығында 1600 гоплит және 400 жеңіл әскерді Потидеяға жіберді, бірақ оларды "еріктілер" ретінде жіберді, осылайша үлкен соғысқа жол ашпауды үміттенеді. Жауап ретінде Афина Каллиадтың ұлы Каллиас басшылығында тағы 2000 гоплит пен 40 кеме жіберді. Пердиккаға қарсы бірнеше шайқастан кейін, біріккен афиналық әскерлер Потидеяға жүзіп келіп, жағаға түсті. Пердикка 200 атты әскерімен Арристейге қосылды, және олардың біріккен әскері Потидеяға бет алды. Нәтижесінде болған шайқаста Арристейдің басқаратын коринфтік әскерлері афиналық қатардың бір бөлігін жеңіп алды, бірақ басқа жерлерде афиналықтар жеңіске жетті. Арристей Афинаның негізгі әскерінен қашуға тырысып, теңіз жағалауымен қиындықпен Потидеяға қайтып келді. Афиналықтар Потидеяның сыртында біраз уақыт күтіп тұрды, және Формион басшылығындағы тағы 1600 гоплитпен күшейтілді. Екі тарап та қабырғалар мен қарсы қабырғалар салды, ал афиналықтар теңіз блокадасы арқылы Потидеяны теңізден оқшаулады. Блокада кезінде Коринф, Афина және Спарта өкілдері Спартада кездесіп, соғыс жариялады. Алайда, б.з.д. 430/429 жылға дейін жалғасқан бұл қоршау афиналық қазынаны қатты қырып жіберді, әскери іс-қимылдарға жылына 420 талантқа дейін қаражат жұмсалды. Бұл афиналықтардың көңілінен шықпады, және 420 жылдардың басында Афинаны шарпыған обамен бірге Периклдің билігін сақтап қалу мүмкін болмады. Периклдің Ұзын қабырғалардың артында жасырынып, пелопоннесиялықтардың ақшалай резервтерінің аздығына сүйену стратегиясы афиналық қоғам үшін бұрынғыдан да аз пайдалы бола бастады. Платонның бірнеше диалогтарында (Charmides 153a d, Apology (Plato) 28d) философ Сократтың Потидея шайқасының қатысушысы болғаны айтылады, онда ол Алькибиадты құтқарды (Symposium 219e 221b).