Кіріспе

Португалияның әкімшілік бөліністеріне шолу

Португалия – бүкіл елді қамтитын жергілікті басқарудың үш деңгейіне өкілеттік берілген бірыңғай мемлекет:

2 автономды аймақ (Азор және Мадейра), және Континенталды Португалияда: 2 метрополиялық аймақ және 21 муниципалитеттер аралық қауымдастық
308 муниципалитет
3091 азаматтық приход (фрегезия) (Корво аралында бір ғана муниципалитет болғандықтан басқа)

Португалияның сот жүйесі жеке географиялық жүйеге ие. Үкімет құрылымы 1974 жылғы Гвоздика революциясынан кейін қабылданған 1976 жылғы Конституцияға негізделген. 2011 жылы үкімет олардың азаматтық губернаторларын қайта тағайындамау туралы шешім қабылдаған кезде 18 округтің өкілеттігі алынып тасталды. Қала немесе кент мәртебесі тек рәсімдік мақсаттар үшін беріледі, әдетте муниципалитеттерге қарағанда кішігірім шекаралары болады. Кейбір муниципалитеттерде бірнеше қала бар. 2003 жылдан бастап Eurostat Статистикалық аумақтық бірліктер номенклатурасы (NUTS) стандартында аймақтар мен кіші аймақтарды анықтады. Бұл кейбір жергілікті басқару шекараларымен сәйкес келеді, бірақ көбінесе тек статистикалық мақсаттар үшін қолданылады.

Қалалық аудандар

Қалалық аудандар – муниципалитеттерді біріктіру арқылы құрылған аумақтық бірліктер, муниципалдық инвестициялар мен қызметтерді тиімді ету мақсатында жасалады. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, NUTS III деңгейлі аймақтарға сәйкес келетін екі қалалық аудан бар: және 2008 жылы таратылған. Ел тәуелсіздік алғанға дейін, қазірге дейін сақталған ірі муниципалитеттердің ең көнелері – Коимбра және Сантарем, тиісінше 1085 және 1095 жылдары құрылған. Сан-Жоао-да-Пескейра (Висеу ауданында) – 1055 жылы құрылған ең көне португалиялық муниципалитет. 1976 жылы демократиялық жергілікті басқару құрылғаннан бері португалиялық муниципалитеттер атқарушы орган (муниципалдық кеңес) және шешім қабылдау органы (муниципалдық жиналыс) құрамындағы жүйемен басқарылады. Муниципалдық кеңес (câmara municipal) – атқарушы орган, ол муниципалитет президентінен және муниципалитет халқының санына байланысты болатын кеңесшілерден тұрады. Муниципалдық жиналыс (assembleia municipal) барлық азаматтық приходтар президенттерінен және тікелей сайланған өкілдерден тұрады, олардың саны кем дегенде азаматтық приходтар президенттерінің санына тең болуы керек, ал қалған жағдайда муниципалитет халқына байланысты. Көбінесе барлық муниципалитеттер азаматтық приходтарға бөлінеді. Барселос – ең көп азаматтық приходқа (61) ие муниципалитет.

Азаматтық еншілес аудандар

Пари́ш, муниципалитеттерден өзгеше, шіркеулік бөліністерде негізделген, олардың негізі "бір-бірімен көрші тұратын адамдардың бір дінді ұстануы және бір ғибадатханада өз сенімдері мен құдайға сыйынғандары" фактісінде жатқан. 2012 жылы Педро Пассос Коэльйо үкіметі мемлекеттік қарыз дағдарысының салдарынан шығындарды бақылауға ұмтылған Ұлттық үкіметтің бір бөлігі ретінде тиімділікті арттыру және ақша үнемдеу мақсатында әкімшілік бөліністерді реформалау жоспарын енгізді. Жоспарда Португалияның жергілікті деңгейдегі басқару, аумақтық географиясы және саяси құрылымын, соның ішінде әсіресе freguesia және município деңгейлерінде реформалау көзделген. 2013 жылғы реформадан бері Португалияда 3091 приход бар. Ауданы бойынша ең ірісі – Алкасер-ду-Сал (Санта-Мария-ду-Кастело-и-Сантьяго) және Санта-Сусана 888,35 км², ең кішісі – Борба (Сан Бартоломеу) 0,20 км². Португалия аумағының алғашқы бөлінісі б.з. дейінгі 27 және 13 жылдар аралығында император Август құрған Испания Тарраконенсис, Лузитания және Испания Бетиканың римдік Иберия провинцияларына негізделген. Сонымен қатар, елді мекендермен немесе феодалдық иеліктермен байланысты жерлерді белгілеуге бейімділік болды; адалдық құқықтарын орнату және ортағасырлық елді мекендерді дамыту мақсатында ұйымдастырылмаған аумақтарға патшалық жарғылар (форалдар) берілуінің тұрақты тарихы бар. Сол сияқты, елде үстемдік құрған діни ордендер құрған приходтар жергілікті деңгейде шіркеу билігін жүзеге асырды. Король Диниш (1279–1325) тұсында монарх патшалықтың барлық аймақтарында бірқатар сауалнамалар жүргізді, нәтижесінде бірнеше жылдан кейін аумақ провинциялар мен муниципалитеттерге бөлінді.

NUTS

Eurostat-қа негізделген NUTS жүйесі елді үш деңгейге бөледі: NUTS I, NUTS II және NUTS III. Кейбір еуропалық елдерде, Португалия сияқты, қосымша иерархия қолданылады, тиісінше LAU I және LAU II (кейін NUTS IV және NUTS V деп аталады). Португалиядағы жергілікті әкімшілік бірліктер (LAU) 308 муниципалитеттен (LAU I) және 4257 азаматтық приходтан (LAU II) тұрады. NUTS иерархиясы, ең жалпы мағынасында, кейбір шекараларды (муниципальдық немесе приходтық) ұстанғанымен, олардың шекаралары кейде сәйкес келмейді.