Доминикан Республикасының музыка жанры – меренге

Кіріспе

Доминикан Республикасының музыка жанры

Меренге – бүгінгі Доминикан Республикасында пайда болған, Латын Америкасының барлық аймақтарында және Латын Америкалық қауымдастықтары бар АҚШ-тың бірнеше ірі қалаларында кең таралған музыка мен би түрі. 2016 жылдың 30 қарашасында меренге ЮНЕСКО-ның Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енгізілді. Меренге 1800 жылдардың ортасында еуропалық ішекті аспаптармен (бандурия және гитара) орындала бастады. Кейіннен ішекті аспаптар аккордеонмен алмастырылды, осылайша гуира мен тамборамен бірге, меренге ансамблінің құрамы қалыптасты. Бұл үш құралдың жиынтығы Доминикан мәдениетінің ерекшелігін құраған үш мәдениеттің бірігіп кеткенін көрсетеді. Аккордеон еуропалық ықпалды, тамбора – африкалық (екі қақпақты барабан), ал гуира – таино немесе байырғы халықтың өкілі болып табылады. Кейін Рафаэль Трухильо, 1930 жылдан 1961 жылға дейін диктатор болған, осы жанрды дамытып, Доминикан Республикасының ұлттық музыкасы мен би стиліне айналдырды. АҚШ-та оны алғаш рет 1930 жылдары Рафаэль Петитон Гусман және 1950 жылдары Анхель Вилория y su Conjunto Típico Cibaeño сияқты Нью-Йорк негізді топтар мен жетекшілер танымал етті. Луис Альбертидің "Компадре Педро Хуан" меренгесі Трухильо кезеңінде халықаралық хитке айналып, меренге композициясының екі бөлімді стандартты формасын қалыптастырды. Танымал меренге орындаушылары мен топтары: Хуан Луис Гера, Уилфридо Варгас, Милли Квезада, Тоно Росарио, Фернандо Виллалона, Los Hermanos Rosario, Бонни Сепеда, Джонни Вентура, Эдди Эррера, Серхио Варгас, Grupo Rana, Мириам Круз, Las Chicas Del Can, Kinito Mendez, Jossie Esteban y la Patrulla 15, Pochy y su Cocoband, Cuco Valoy, Ramón Orlando, Alex Bueno, The New York Band, Elvis Crespo, Ольга Танон, Gisselle, Conjunto Quisqueya және Grupomanía. Венесуэлада меренгеге деген қызығушылық артып келеді. Венесуэлалық меренге орындаушылары: Roberto Antonio, Miguel Moly, Natusha, Porfi Jiménez, Billo's Caracas Boys және Los Melodicos. Меренге Эквадордың жағалау қаласы Гуаякильде де танымал. Нью-Йоркте пайда болған меренгенің жаңа түрі жас тыңдаушылар арасында кең таралды. "Merengue de Mambo" деп аталатын оның өкілдері: Omega, Oro 24, Los Ficos, Los Gambinos, Alberto Flash, Mala Fe, Henry Jimenez және Aybar. Меренге сөзінің этимологиясы туралы әртүрлі пікірлер бар, бірақ оның шығу тегіне қатысты бірнеше теориялар бар. Бір болжам бойынша, бұл сөз Латын Америкасында кең таралған жұмыртқаның ағынан жасалған меренгуе десертінен шыққан. Жұмыртқаны араластырған кезде шығатын дыбыс меренгеде қолданылатын гуироның дыбысына ұқсайды.

Merengue is a type of music and dance originating in present day Dominican Republic which has become a very popular genre throughout Latin America, and also in several major cities in the United States with Latino communities. Merengue was inscribed on November 30, 2016 in the representative list of the Intangible Cultural Heritage of Humanity of UNESCO. Merengue was developed in the middle of the 1800s, originally played with European stringed instruments (bandurria and guitar). Years later, the stringed instruments were replaced by the accordion, thus conforming, together with the güira and the tambora, the instrumental structure of the typical merengue ensemble. This set, with its three instruments, represents the synthesis of the three cultures that made up the idiosyncrasy of Dominican culture. The European influence is represented by the accordion, the African by the Tambora, which is a two head drum, and the Taino or aboriginal by the güira. The genre was later promoted by Rafael Trujillo, the dictator from 1930 to 1961, who turned it into the national music and dance style of the Dominican Republic. In the United States it was first popularized by New York–based groups and bandleaders like Rafael Petiton Guzman, beginning in the 1930s, and Angel Viloria y su Conjunto Típico Cibaeño in the 1950s. It was during the Trujillo era that the merengue "Compadre Pedro Juan", by Luis Alberti, became an international hit and standardized the 2 part form of the merengue. Famous merengue artists and groups include Juan Luis Guerra, Wilfrido Vargas, Milly Quezada, Toño Rosario, Fernando Villalona, Los Hermanos Rosario, Bonny Cepeda, Johnny Ventura, Eddy Herrera, Sergio Vargas, Grupo Rana, Miriam Cruz, Las Chicas Del Can, Kinito Mendez, Jossie Esteban y la Patrulla 15, Pochy y su Cocoband, Cuco Valoy, Ramón Orlando, Alex Bueno, The New York Band, Elvis Crespo, Olga Tañón, Gisselle, Conjunto Quisqueya and Grupomanía. The popularity of merengue has been increasing in Venezuela. Venezuelan Merengueros include Roberto Antonio, Miguel Moly, Natusha, Porfi Jiménez, Billo's Caracas Boys, and Los Melodicos. Merengue is also popular in the coastal city of Guayaquil in Ecuador. The new line of merengue created in New York City has become very popular amongst younger listeners. Known as "Merengue de Mambo", its proponents include Omega, Oro 24, Los Ficos, Los Gambinos, Alberto Flash, Mala Fe, Henry Jimenez, and Aybar. Although the etymology of merengue can be disputed, there are a few theories about where the word might have derived from. One suggestion is that the term derives from meringue, a dish made from egg whites that is popular in Latin American countries. The sound made by the whipping of eggs supposedly resembles the guiro used in merengue.

Тарих

Музыканың бастауы Ел Сибао жеріне дейін жетеді, онда меренге цибаэно және меренге типико – музыканттардың көпшілігі классикалық меренгеге сілтеме жасау үшін қолданатын терминдер. Сибао сөзі – аралдың түпкі атауы болған, бірақ испандықтар оны жаулау кезінде аралдың ең биік таулы аймағын атау үшін пайдаланған. Сондықтан меренге цибаэно термині жартылай түпкі және меренге де ән, музыка, би немесе фестивальмен байланысты түпкі сөзден шыққан болуы мүмкін. Меренгеге ұқсас ерте жанр – карабине, ол француз оккупациясы кезінде қазіргі Доминикан Республикасының оңтүстік аймағына әкелінді. "Карабине" атауы француз тіліндегі "carabinier" деп аталатын карбин (қару) атауынан шыққан, солдаттар би кезінде оны тастауға батыл болмады және иықтарына қойып биледі. Француз сөзінен испан тіліндегі жаңа ырғақтың атауы туды, оның айтылуындағы "e" әрпіне ерекше басым жасалды. Меренге алғаш рет 19 ғасырдың ортасында айтылды, ал ең ерте құжатталған дерек газет мақалалары болды. Кейбір мақалаларда "әдепсіз" би туралы және меренге биінің тумба биін ығыстырғаны туралы мәліметтер келтірілген. Жанр Сантьяго қаласының төңірегіндегі ауылдық, солтүстік аңғар аймағында пайда болды. Кейіннен ол елдің барлық аймақтарына таралып, қала халқы арасында танымал болды. Меренгенің ең көне түрі әдетте струналы аспаптарда орындалған. 1880 жылдары неміс саудагерлері аккордеонды аралға әкелген кезде, ол тез арада басты аспапқа айналды және бүгінгі күнге дейін merengue típico үшін таңдаулы аспап болып табылады. Кейін фортепиано және мыс аспаптар жанрға енгізілді.

Музыкалық стиль

Бүгінде Доминикан Республикасында меренгенің үш негізгі түрі ойналады. Merengue típico, көбінесе perico ripiao деп аталады, ең ежелгі және кең таралған стиль. Қалған екі түрі – оркестрлік меренге (биг-бенд меренге) және гитаралық меренге.

Ритм

Меренг – бұл жылдам темпті, ырғақты музыка. Әдеттегі халық меренгін орындаушы топ – сонцо типиконың (дәстүрлі топтың) дәстүрлі аспаптары: диатоникалық аккордеон, екі жақты барабан (тамбора), ол тізеге қойылып ойналады, және гюира. Гюира – маракаға ұқсас соққылы аспап. Ол – кішкентай дөңгелектері бар (шеге мен тырнақпен жасалған) металл тілімінен цилиндр пішіндес жасалған және қатты щеткамен ойнатылады. Гюира белгілі бір уақыттарда "and a" қосылып немесе әдетте уақытты көрсететін күрделі үлгілермен ойналады. Caballito ритмі, яғни бір төрттік және екі сегіздік ноталар да жиі кездеседі. Екі беті бар барабанның бір жағына таяқпен, екінші жағына алақанмен соғылады. Меренгенің дәстүрлі (кейбіреулер негізгі дейді) ерекше ырғақтық фигурасы – квинтилло, ол негізінен синкопацияланған мотив. Оның үлгісі әр екінші және үшінші соққылар арасындағы ауысу кезінде қол мен таяқтың кезектесіп, бес рет барабанға соққы беру арқылы бұзылады. Талапкерлер үшін квинтиллосыз меренг – нағыз меренг емес, бірақ басқа баламалы фигуралар жиі қолданыла бастағандықтан бұл көзқарас біртіндеп жоғалып барады (әдетте жалео деп аталатын, сондай-ақ меренге бомба деп те аталады, бұл меренг пен Пуэрто-Риконың бомба музыкасының қоспасы ретінде қате түсіндірілген, ал шындығында ол да дәстүрлі меренгенің тамырынан өркендеген). Бүгінде Доминикан Республикасында меренгенің үш негізгі түрі орындалады. Merengue típico, көбінесе perico ripiao деп аталады, ең ежелгі стиль болып саналады. Ағылшын тілінде perico ripiao «жарылған попугай» дегенді білдіреді, бұл дау тудырады, бірақ музыка алғаш рет ойналған бордельдің аты екені айтылады. Қалған екі түрі – оркестрлік меренг (биг-бенд меренг) және гитаралық меренг.

Стилистік өзгерістер

Алғашында меренге типикода трес пен куатро сияқты ішекті аспаптар ойналатын, бірақ 19 ғасырдың соңында немістер аралға келіп, аспаптарын темекіге айырбастағанда, аккордеон жылдамдықпен ішекті аспаптардың басты аспабына айналды. Типико тобы әртүрлі ритмдер орындайды, бірақ ең көп таралғандары – меренге мен памбиче. 1930-1950 жылдары бас аспабы да жиі қолданылды. Мари́мба деп аталатын бұл аспап кубалық маримбулаға ұқсайды, ол үлкен қорап тәрізді бас бармақ пианиносы болып табылады, онда 3-6 металл пернелер бар. Музыканың пайда болуынан бері ансамбльдің құрамында болған және өте маңызды болған негізгі соққы аспаптары – гуира мен тамбора, көбінесе бүкіл елдің символы саналады. Гуира – бұл таино тайпасының шыққан жері деп саналатын металл қырғыш, ал тамбора – африкалық тайпаның шыққан екі бас барабаны. Еуропалық аккордеонмен бірге типико тобы бүгінгі Доминикан Республикасын құраған үш мәдениеттің символы болып табылады. Ертедегі меренгедегі маңызды тұлғалардың бірі – Франсиско "Нико" Лора (1880-1971), ол 20 ғасырдың басында аккордеонды жылдам танымал еткен. Лорадан бірде өмірінде қанша меренге жазғанын сұрағанда, ол "мыңдаған" деп жауап берді, мүмкін, асыра айтпай, және осы композициялардың көптегені әлі күнге дейін типико репертуарының стандартты бөлігі болып табылады. Ол сұраған кезде әндерді бірден жаза алатын шебер импровизатор еді. Бірақ ол сондай-ақ журналистке теңелді, өйткені оның бұрыннан жазылған әндерінде "ол аккордеонмен барлық нәрсені баяндады" (Пичардо, Austerlitz 1997:35). Оның композициялары кубалық тәуелсіздік, Бірінші дүниежүзілік соғыс, ұшақтың келуі және АҚШ-тың Доминикан Республикасын басып алуы сияқты ағымдағы оқиғаларды талқылады. Лораның замандастарының арасында Тоно Абреу мен Иполито Мартинес бар, олар "Кана Брава" меренгесімен есімдері сақталған. Бұл танымал ән 1928 немесе 1929 жылы сол атаумен сатылатын ромды жарнамалаған Brugal ром компаниясы үшін жазылған. Brugal Мартинеске осы еңбегі үшін 5 доллар төлеген. Типико музыканттары 20 ғасырдың екінші жартысында өз стилінде жаңалықтар енгізуді жалғастырды. Қазіргі заманғы меренге типиконың "әкесі" саналатын Татико Энрикес (1976 ж.с.) маримбаны электр баспен ауыстырды және аккордеонмен үйлесімде болу үшін саксофонды қосты (бұрын да қолданылған, бірақ сирек). Тэтиконың ықпалын асыра бағалауға болмайды: ұлттық радио мен теледидардағы өнер көрсетулері оның музыкасын елдің барлық аймақтарына жеткізді, бұл оның стилін кеңінен еліктеуге және композицияларын таратуға әкелді. Бүгінде осы шығармалар кез келген типико музыкантының репертуарының негізін құрайды. Осы кезеңдегі басқа жаңалықтарға гуирэроның аяқ педалімен ойнайтын бас барабанын қосу жатады, бұл Рафаэль Соланоға тиесілі. Көптеген қазіргі заманғы үздік аккордеоншылар да осы кезеңде мансаптарын бастады, соның ішінде Эль Сиего де Нагуа, Рафаэлито Роман және Франсиско Ульоа.

At first, merengue típico was played on stringed instruments like the tres and cuatro, but when Germans came to the island in the late 19th century trading their instruments for tobacco, the accordion quickly replaced the strings as lead instrument. Típico groups play a variety of rhythms, but most common are the merengue and the pambiche. In the 1930s–50s a bass instrument was also often used. Called marimba, it resembles the Cuban marímbula, and is a large box shaped thumb piano with 3 6 metal keys. The main percussion instruments, güira and tambora, have been a part of the ensemble since the music's inception, and are so important that they are often considered symbolic of the whole country. The güira is a metal scraper believed to be of native Taíno origin, while the tambora is a two headed drum of African origin. Together with the European accordion, the típico group symbolizes the three cultures that combined to make today's Dominican Republic. One important figure in early merengue was Francisco "Ñico" Lora (1880–1971), who is often credited for quickly popularizing the accordion at the turn of the 20th century. Lora was once asked how many merengues he had composed in his lifetime and he answered "thousands", probably without much exaggeration, and many of these compositions are still a standard part of the típico repertoire. He was a skilled improviser who could compose songs on the spot, by request. But he has also been likened to a journalist, since in his precomposed songs "he commented on everything with his accordion" (Pichardo, in Austerlitz 1997:35). His compositions discussed current events such as Cuban independence, World War I, the arrival of the airplane, and US occupation of the Dominican Republic. Among Lora's contemporaries are Toño Abreu and Hipólito Martínez, best remembered for their merengue "Caña Brava". This popular song was composed in 1928 or 1929 as an advertisement for the Brugal rum company, who were then selling a rum of the same name. Brugal paid Martínez $5 for his efforts. Típico musicians continued to innovate within their style during the latter half of the twentieth century. Tatico Henríquez (d.1976), considered the godfather of modern merengue típico, replaced the marimba with electric bass and added a saxophone (it was used before, but infrequently) to harmonize with the accordion. A prolific composer, Tatico's influence cannot be overestimated: nationally broadcast radio and television appearances brought his music to all parts of the country, leading to widespread imitation of his style and dissemination of his compositions. Today, these works form the core of any típico musician's repertoire. Other innovations from this period include the addition of the bass drum now played by the güirero with a foot pedal, a development credited to Rafael Solano. Many of today's top accordionists also began their careers during this period, including El Ciego de Nagua, Rafaelito Román, and Francisco Ulloa.

Қаулылар

1990 жылдары көптеген топтар аккордеон, саксофон, тамбора, гуира және бас-гитарадан тұратын бес мүшелі құрамды сақтады, бірақ бірнеше жаңалықтар енгізілді. Кейбір заманауи топ жетекшілері өздерінің тобына конга, тимбаль (тамбореро ойнатады) және синтезаторларды қосты. Қазіргі уақытта ең танымал орындаушы – жас аккордеоншы Эль Продижио, ол барлық жастағы типико музыканттары арасында құрметке ие. Ол өзінің шығармаларын заманауи стильде жазғанымен, дәстүрлі типико репертуарының барлық «стандарттарын» орындауға қабілетті және талантты, джаздық импровизатор. Нью-Йорк негізді Fulanito сияқты топтар типико аккордеоны мен рэп вокалын біріктіру тәжірибесін жасады. Осындай жас артистер меренге типиконы жаңа тыңдарманға жеткізе алды. Меренге типико әндері көбінесе екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім ырғақты жағынан қарапайым және әннің мелодиялық және лирикалық мазмұнын таныстыру үшін қолданылады; мұнда өлеңдер оқылады және импровизация тек ән жолдарының соңында, аккордеон немесе саксофон толықтырғанда пайда болады. Екінші бөлімде импровизация, күрделі ырғақтар және қарқынды мамбо басым, немесе әннің мелодиялық аспаптары (саксофон мен аккордеон) бірігіп, тартымды, синкоптық рифтер немесе жалеостар орындайды, бұл бишілерді ынталандырып, оларды қозғалысқа келтіреді. Типико ырғақтарына merengue derecho, яғни тікелей меренге жатады, бұл көптеген адамдар еститін жылдам темпті меренге, әдетте бірінші бөлімде қолданылады. Памбиче немесе меренге апамбичао оған ұқсас, бірақ көбінесе баяу, және тамборадағы екі рет соққының ырғағымен танылады. Guinchao – бұл меренге әнінің екінші бөлімінде жиі естілетін алғашқы екеуін біріктіретін үшінші ырғақ. Типико топтары тек меренгемен шектелуге тиіс емес, олар Доминикан Республикасы мен басқа да елдердегі басқа дәстүрлі ырғақтарды орындай алады, бірақ бұл бұрынғыдан гөрі сирек кездеседі. Мангулина мен гуарача қазір көбінесе естілмейді; соңғысы бастапқыда Кубадан шыққан клаве стилі, ал біріншісі – Доминикан Республикасына тән би. Paseo – бұл меренге әніне баяу кіріспе, оның барысында жұбайлар би алаңында салтанатты түрде серуендейтін. Оркестра немесе биг-бенд меренгесі ХХ ғасырда Доминиканның қалалық орта және жоғарғы сыныптары үшін таңдаулы меренгеге айналды. Меренге 1850 жылдардың басында жоғары сыныптық салондыда орындалғанымен, сол кездегі президент Улисес Эспайлат сияқты моралистер екі онжылдықтан кейін мұндай орындарда билеуге тыйым салды, нәтижесінде меренге қалаларда тоқтатылды. Дегенмен, оны аккордеоншы/композитор Нико Лора сияқты ауылдық музыканттар тірілтіп, 1910 жылдары Чибао қалаларында қайта пайда бола бастады. Сол онжылдықта Хулио Альберто Эрнандес, Хуан Эспинола (Ла Вега) және Хуан Франсиско Гарсия (Сантьяго) сияқты бірнеше композиторлар оркестрлік, жазылған ноталарды жасау арқылы биді қайта жандандыруға тырысты. Солардың бірі – Гарсияның 1918 жылғы «Экос дель Сибао» атты шығармасы. Кейінірек композитор Луис Альберти мұндай шығармалар, әсіресе, белгілі «Хуангомеро» әуені кешкі бағдарламаның соңында жиі орындалғанын айтты, онда вальс, мазурка, полька, танза, танзон, бір және екі қадам сияқты импортталған стильдер орындалған. Бұл алғашқы әрекеттер көбінесе аудиторияны наразылыққа ұшыратса, ал келесі бірнеше жылда Доминикан Республикасындағы саяси өзгерістер меренгеге жаңа өркен беруге мүмкіндік берді. 1916 жылғы АҚШ-тың басып кіруінен наразылық білдірген жұртшылық импортталған ырғақтардан гөрі отандық ырғақтарды қолдауға бейімделген сияқты, бірақ ауылдық аккордеон дыбысы әлі де жоғары қоғамның талғамына сай келмеді. Дегенмен, Рафаэль Леонидас Трухильо 1930 жылы билікті басып алғаннан кейін, ол меренге әнін қоғамның барлық деңгейлеріне таңды, кейбіреулер бұл оның бұрын оны қабылдаудан бас тартқан элитаға жасаған жазасы екенін айтады. Болашақ диктатор осы ауылдық халық музыкасының символдық күшін және оның халық арасында қолдау табу әлеуетін де сезінген болуы керек, өйткені ол үнемі өзімен бірге аккордеоншыларды алып жүрді.

In the 1990s, most groups maintained the five man lineup of accordion, sax, tambora, güira, and bass guitar, though a few new innovations have been made. Some modern band leaders have also added congas, timbales (played by the tamborero), and keyboards to their groups in an attempt to reach a wider audience and narrow the gap between the típico and orquesta styles. The most popular artist at present is El Prodigio, a young accordionist who is respected among típico musicians of all ages. Though he has become famous for recording his own compositions in a modern style, he is also able to perform all the "standards" of the traditional típico repertoire and is a talented, jazzy improviser. New York–based groups like Fulanito have experimented with the fusion of típico accordion with rap vocals. Young artists such as these have been able to bring merengue típico to new audiences. Merengue típico songs are generally composed in two parts. The first section is rhythmically straightforward and is used to introduce the song's melodic and lyrical material; here, verses are sung and the only improvisation occurs at the end of song lines, when the accordion or saxophone fills in. The second section is dominated by improvisation, more complex rhythms, and hard driving mambo, or the part of the song where melody instruments (sax and accordion) unite to play catchy, syncopated riffs or jaleos which help motivate and stimulate dancers. Típico rhythms include merengue derecho, or straight ahead merengue, which is the kind of fast paced time merengue most of us are used to hearing, usually used in the first section. Pambiche or merengue apambichao is similar but usually slower, and can be recognized by the double slap rhythm on the tambora. Guinchao is a third rhythm combining the first two that is commonly heard in the second section of a merengue. Típico groups do not have to limit themselves to merengue as they can also play other traditional rhythms from the Dominican Republic and elsewhere, though this was more common in the past than at present. Mangulina and guaracha are now seldom heard; the latter is a clave based style in originally from Cuba, while the former is a dance native to the Dominican Republic. Paseo was a slow introduction to a merengue song during which couples would promenade around the dance floor in stately fashion. Orquesta or big band merengue became the merengue of choice for the urban Dominican middle and upper classes in the twentieth century. Although merengue had been played in upper class salons as early as the 1850s, moralists like then president Ulises Espaillat succeeded in banning the dance from such locations only two decades later, causing the merengue to effectively die out in the cities. Still, it was kept alive by rural musicians such as accordionist/composer Nico Lora, and it began to reappear in towns of the Cibao during the 1910s. During that decade, several composers, including Julio Alberto Hernández, Juan Espínola of La Vega and Juan Francisco García of Santiago, tried to resuscitate the dance by creating orchestrated, written scores based on folk merengue melodies. One of these was García's 1918 work titled "Ecos del Cibao". Composer Luis Alberti later reported that such pieces, especially the famous tune known as the Juangomero, were frequently played at the end of an evening's program that otherwise featured imported styles like waltzes, mazurkas, polkas, danzas, danzones, and one and two steps. While these early efforts in orchestrated merengue generally succeeded only in scandalizing their audiences, the political changes that occurred in the Dominican Republic over the next few years made a resurgence of the merengue possible. The resented North American invasion of 1916 seems to have made the general public more disposed to support autochthonous rhythms over imported ones, though the raucous rural accordion sound was still unacceptable to high society tastes. Nevertheless, when Rafael Leonidas Trujillo took power in 1930, he imposed the merengue upon all levels of society, some say as a form of punishment for the elites that had previously refused to accept him. The soon to be dictator must also have realized the symbolic power of the rural folk music and its potential for creating support among the masses, since he took accordionists with him around the Republic during his campaign tours from the very beginning.

Рафаэль Леонидас Трухильо

1930 жылға дейін бұл музыканы жалпы халық "әдепсіз" деп санады. Оның көбірек сипаттамалық және түрлі-түсті аты, perico ripiao (испан тілінде сөзбе-сөз "жартылған попугай") Сантьягодағы музыка ойналатын бордельдің аты болған деседі. Моральдық қағидаларды сақтаушылар меренге музыкасын және онымен бірге жүретін шабытты билерді тыйым салуға тырысты, бірақ көп нәтижеге қол жеткізбеді. 1930 жылдан 1961 жылға дейін диктатор Рафаэль Леонидас Трухильо билік құрған кезде меренге мәртебесі күрт өсті. Ол оңтүстіктен емес, Сибаодан болғанымен, ауылдық жерден және қарапайым отбасынан шыққандықтан, перико рипиаоның ауылдық стилі Доминиканның ұлттық символы болуы керек деп шешті. Ол өзінің құрметіне көптеген меренгелер жазылуын бұйырды. "Сауаттылық", "Трухильо – ұлы және өлмейтін", "Трухильо – ұлы сәулетші" сияқты атаулармен аталған әндер оның қасиеттерін сипаттайды және елге қосқан үлесін мақтайды. Трухильоның меренгеге деген қызығушылығы мен қолдауы радиода және құрметті би залдарында музыканың кеңінен таралғанын қамтамасыз етті. Луис Альберти және басқа музыканттар "биг-бенд" немесе оркестр аспаптарымен ойнай бастады, гармониканы духовой бөліммен алмастырды, соның нәтижесінде осы жаңа, көбінесе қалалық стиль мен ауылдық перико рипиао арасында ажырым пайда болды. Нью-Йорк қаласындағы латино радиосында әлі күнге дейін оркестрлік меренге басым. Билікке келгеннен кейін музыканттарға өзінің қасиеттерін және әйелдерге тартымды екенін жырлайтын көптеген меренгелер жазып, орындауға бұйрық берді. Луис Альберти және басқа да танымал жетекшілер Америка Құрама Штаттарында танымал болған биг-бендтерге ұқсас аспаптарды қолдана отырып, меренге стилін қала тұрғындары үшін қолайлырақ етіп жасады, гармониканы үлкен духовой бөліммен алмастырды, бірақ ритмдік негіз ретінде тамбора мен гүираны сақтап қалды. Олар сондай-ақ халық стиліне тән келеңсіз тіл мен қос мағыналы сөздерден аулақ болған өлеңдер жазды. Қоғамның барлық деңгейінде табысқа жеткен алғашқы меренге Альбертидің 1936 жылғы танымал "Компадре Педро Хуан" шығармасы болды. Бұл, шындығында, Гарсияның "Экосының" жаңадан жасалған нұсқасы еді, ол өзі бұрынғы халық әуендеріне негізделген, сондықтан ол меренге типикодағы әуенге жаңа сөздер қосып ән жазудың ұзақ дәстүрін жалғастырды. Жаңа, танымал стильді меренге өзінің алдыңғы үлгісінен, меренге типикодан мүлдем басқа бағытта дамуын бастады. Бұл әнді диктатордың інісі Петан Трухильо мемлекеттік радиостанциясында, "Доминикан дауысы" арқылы насихаттағандықтан, бүкіл елде кеңінен танылды. Луис Сениор және Педро Перес сияқты музыканттар "болеменгу" және "жалеменгу" сияқты жаңа түрлерін ойлап тауып, тыңдаушылардың қызығушылығын ояу ұстады. Меренге басқа доминикандық музыка түрлеріне қарағанда африкалық тамырларымен ерекшеленбегендіктен, Трухильоның нәсілшіл идеологиясымен қақтығысқа түспеді. Трухильо музыканы саяси мақсаттар үшін ұлттық бірлік пен саяси үгіт-насихат құралы ретінде пайдаланды. Бұл оның доминикандықтардың ұлттық санасын біріктіруге көмектесті. 1961 жылы Трухильоның қазасынан кейін меренге оркестрі үлкен өзгерістерге ұшырады. Сол онжылдықта Джонни Вентураның Комбо Шоуы көрнекті хореографиясымен, азайтылған духовой бөлімімен және сальса әсерімен көпшілікті қызықтырды. 1970 жылдары Уилфридо Варгас темпті жылдамдатып, диско және рок музыкасының элементтерін енгізді. (Қазіргі кезде "оркестра" термині үлкен музыкалық ансамбльді білдіреді және Вентура мен Варгас үлгілеріне негізделген поп-меренге топтарын, сондай-ақ ескі Альберти стилін сипаттау үшін қолданылады.) Сонымен қатар, "меренге а ло мако" деп аталатын жаңа ритм пайда болды және оны Лос-Херманос Росарио және Чече Абреу сияқты топтар танымал етті. Басқа меренге ритмдеріне қарағанда әлдеқайда қарапайым болғандықтан, ол бачата, колумбиялық валеното, мексикалық ранчералар және Солтүстік Америка поп сияқты басқа стильдердегі әндерді бейімдеуге өте ыңғайлы болды. Бұл процесс fusilamiento деп аталады және ол бүгінгі күнге дейін көптеген меренге хиттерінің көзі болып табылады.

Until the 1930s, the music was considered "immoral" by the general population. Its more descriptive and colorful name, perico ripiao (literally "ripped parrot" in Spanish), was said to have been the name of a brothel in Santiago where the music was played. Moralists tried to ban merengue music and the provocative dance that accompanied it, but with little success. Merengue experienced a sudden elevation of status during dictator Rafael Leonidas Trujillo's reign from 1930 to 1961. Although he was from the south rather than the Cibao, he did come from a rural area and from a lower class family, so he decided that the rural style of perico ripiao should be the Dominican national symbol. He ordered numerous merengues to be composed in his honor. With titles like "Literacy", "Trujillo is great and immortal", and "Trujillo the great architect", these songs describe his virtues and extol his contributions to the country. Trujillo's interest in and encouragement of merengue helped create a place for the music on the radio and in respectable ballrooms. Luis Alberti and other musicians began to play with "big band" or orquesta instrumentation, replacing the accordion with a horn section and initiating a split between this new, mostly urban style and mostly rural perico ripiao. New York City Latino radio is still dominated by orquesta merengue. Following his election, Trujillo ordered musicians to compose and perform numerous merengues extolling his supposed virtues and attractiveness to women. Luis Alberti and other popular bandleaders created a style of merengue more acceptable to the urban middle class by making its instrumentation more similar to the big bands then popular in the United States, replacing the accordion with a large brass section but maintaining the tambora and güira as a rhythmic base. They also composed lyrics free of the rough language and double entendres characterizing the folk style. The first merengue to attain success at all levels of society was Alberti's famous 1936 work, "Compadre Pedro Juan". This was actually a resetting of García's "Ecos", itself based on earlier folk melodies, and thus it upheld a long standing tradition in merengue típico of creating songs by applying new words to recycled melodies. The new, popular style merengue began to grow in quite different directions from its predecessor, merengue típico. It became ever more popular throughout the country through its promotion by Petán Trujillo, the dictator's brother, on his state sponsored radio station, La Voz Dominicana. Musicians like Luis Senior and Pedro Pérez kept listeners interested by inventing new variations like the "bolemengue" and "jalemengue". Merengue does not have as plainly strong African origins as other forms of Dominican music, and therefore did not conflict with Trujillo's racist ideology. Trujillo promoted the music for political gain as a focus of national solidarity and political propaganda. It helped his efforts to unify a Dominican identity. After Trujillo's assassination in 1961, the merengue orquesta underwent great change. During that decade, Johnny Ventura's Combo Show drove crowds wild with their showy choreography, slimmed down brass section, and salsa influences. In the 1970s, Wilfrido Vargas sped up the tempo and incorporated influences from disco and rock. (The term "orquesta", simply meaning a large musical ensemble, is now used to describe the pop merengue groups based on Ventura's and Vargas's models as well as the older Alberti style.) In addition, a new rhythm called "merengue a lo maco" appeared and was popularized by groups including Los Hermanos Rosario and Cheche Abreu. Far less complicated than other merengue rhythms, it was particularly useful for adapting songs from other styles like bachata, Colombian vallenato, Mexican rancheras, and North American pop. This process of remaking is called fusilamiento and continues to be a source for many merengue hits to this day.

Әлемдегі меренге

Меренге 1930 жылдан бері Нью-Йоркте естіліп келеді, сол кезде Эдуардо Брито Испанияға гастрольдік сапарға шығар алдында алғаш рет онда Доминиканның ұлттық музыкасын орындады. Сальседода туған, Джульярдта білім алған Рафаэль Петитон Гусман өзінің Orquesta Lira Dominicana тобымен қаладағы алғашқы доминикандық тобын құрды, ол 1930 және 1940 жылдары барлық танымал баль залдарында ойнады, ал сонымен бірге Анхель Вилория өзінің "conjunto típico cibaeño" аккордеонымен Big Apple жанкүйерлері үшін танымал күйлерді орындады. Алайда, 1960 және 1970 жылдары доминикандықтардың кең көлемде қоныс аударуынан кейін ғана музыка кең аудиторияға жетті. 1967 жылы Хосеито Матео, Альберто Белтран және Примитививо Сантос алғаш рет Мэдисон Сквер Гарденге меренге әкелді. Кейін Нью-Йорктегі La Gran Manzana және Milly, Jocelyn y los Vecinos сияқты топтар диаспорада да, өз Отанында да жанкүйерлер тапты. 1980 жылдары меренге осыншалық деңгейге жетті ki тіпті радиода сальсадан да озып кетті. Сол онжылдықта әйелдерден құралған оркестрлердің өркендеуі байқалды, ал Las Chicas del Can ерекше танымал болды. Содан бері Бостонның Беркли мектебінде оқыған Хуан Луис Гера, Тоно Росарио және бұрынғы рок-музыкант Луис Диас меренгені одан әрі шетелге алып барып, музыканы шынымен халықаралық деңгейге көтерді. Гера африкалық гитаристтермен бірлесіп жұмыс істеді, Кариб теңізінің жергілікті дыбыстарын зерттеді және доминикандық тамырлар музыкасын típico аккордеонисі Франсиско Улоамен бірге қарастырды, ал Диас (1970 жылдардағы Convite фольклорлық тобымен жұмыс істегеннен бері инноватор) өзінің туындыларында меренге, рок, меренге típico және бачатаны біріктірді. XXI ғасырда оркестр музыканттары өз стилінің танымалдылығы бачата мен меренге típicoдан асып кететініне алаңдаушылық білдіре бастады. Мүмкін осы себепті кейбір поп-меренге әншілері, мысалы, Тулиль мен Мала Фе әйелдер киімдерін кию сияқты, назар аудару үшін тым көп әрекеттер жасады. Бірақ мұндай әрекеттерсіз де, Los Toros Band, Rubby Pérez, Alex Bueno, Sergio Vargas және әрқашан танымал Los Hermanos Rosario сияқты топтардың жазбалары жақсы сатылымда. Поп-меренге көршілес Пуэрто-Рико аралында да өте күшті жанкүйерлерге ие, ол Ольга Таньон және Элвис Креспо сияқты өз жұлдыздарын өсірді. Қалалық жерлерде меренге әр түрлі аспаптармен орындалады, бірақ тамбора мен гуира – оның ерекше белгілері. Бүгінде оркестрлік меренге ең танымал. Ол үлкен мүйізді секцияны, жұптасқан саксофондарды, фортепианоны, тимбалаларды, хай-хэтті, қосалқы әншілерді және конганы, сондай-ақ тамбораны, гуираны және бас гитараны пайдаланады. Қазіргі заманғы меренге típicoда саксофон аккордеонға қосылады, сонымен қатар электр бас гитарасы да қолданылады. Музыканың бейімделу қабілетінің дәлелі Доминикан Ұлттық симфониясының 2003 жылы "Симфониялық меренге" атты концерттік сериясын ұсынғанынан көрінеді, онда ағаш-сырнайлы, латульді, скрипкалы және басқа да аспаптардан тұратын симфониялық оркестр танымал күйлерді орындады.

Merengue has been heard in New York since the 1930s, when Eduardo Brito became the first to sing the Dominican national music there before going on to tour Spain. Salcedo born, Juilliard educated Rafael Petitón Guzmán formed the first Dominican led band in the city with his Orquesta Lira Dominicana, which played in all the popular ballrooms in the 1930s and 1940s, while at the same time Angel Viloria played popular tunes on accordion with his "conjunto típico cibaeño" for Big Apple fans. However, it wasn't until the massive migration of Dominicans in the 1960s and 1970s that the music reached a mass audience. In 1967, Joseíto Mateo, Alberto Beltrán, and Primitivo Santos took merengue to Madison Square Garden for the first time. Later, New York–based groups like La Gran Manzana and Milly, Jocelyn y los Vecinos, a group unusual for being fronted by women, gained a following in the diaspora as well as back on the island. By the 1980s merengue was so big it was even beating out salsa on the airwaves. That decade was also notable for a boom in all female orchestras, and Las Chicas del Can became particularly popular. Since then, musicians like Juan Luis Guerra, trained at Boston's Berklee school, Toño Rosario and former rocker Luis Díaz have brought merengue even further abroad, truly internationalizing the music. Guerra collaborated with African guitarists, experimented with indigenous Caribbean sounds, and explored Dominican roots music with típico accordionist Francisco Ulloa, while Díaz (an innovator since his work with 1970s folklore group Convite) fused merengue, rock, merengue típico, and bachata in his productions. In the 21st century, orquesta musicians began to voice concern that their style would be eclipsed in popularity by bachata and merengue típico. Perhaps for this reason, some pop merengue singers have gone to extreme lengths to attract attention, such as Tulile and Mala Fe's excursions into women's wear. But even without such antics, recordings by groups like Los Toros Band, Rubby Pérez, Alex Bueno, Sergio Vargas, and the ever popular Los Hermanos Rosario continue to sell well. Pop merengue also has a remarkably strong following on the neighboring island of Puerto Rico, which has produced its own stars, like Olga Tañón and Elvis Crespo. In more urban settings, merengue is played with all manner of instrumentation, but the tambora and the güira are signatures. Today, merengue de orquesta is most popular. It uses a large horn section with paired saxophones, piano, timbales, hi hat, backup singers, and conga, in addition to tambora, güira, and bass. In modern merengue típico a saxophone is an addition to the accordion, along with electric bass guitar. A proof of the great adaptability of the music can be found in the Dominican National Symphony's presentation in 2003 of a concert series entitled "Symphonic Merengue", in which the Symphonic Orchestra consisting of woodwinds, brass, strings, and the like played popular tunes.

Тарату

1970 және 1980 жылдары меренге музыкасы Латын Америкасының басқа аймақтарында кеңінен танылып, 1990 жылдары ең жоғары деңгейге жетті. Перу және Чили сияқты Анд таулы елдерінде меренге биінің ерекшелігі – жақын арада билеу жоғалып, оның орнына қолдарды қозғалтып, жеке билеуге көшті.

Меренгедегі әйелдер

Меренге өз бастауынан бері және уақыт өте келе ерлер басымдығын сақтап келген жанр болды. Алайда, соңғы кезде жанрдағы жағдай өзгерді. Бірнеше әйел әртістер мен толық әйелдерден құралған топтар белгілі бір деңгейде танымалдыққа ие болды. Бұл өзгеріске 1960 жылы әнші және топ жетекшісі Джонни Вентураның меренге дыбысын жаңартуы ықпал етті. Ол дыбысты «үлкен топ» стилінен жаңартып, темпті жылдамдатып, көз тартатын элементтерді – әсем костюмдер мен хореографияны қосты. 1970 жылдардың басында трубашы және әнші Вилфридо Варгас электронды элементтерді қосып, сахналық көріністі күшейту арқылы меренге дыбысын одан әрі жаңарта түсті. Осы екі адам меренге сахнасын жаңғыртып, әйелдердің меренгеде қатысу мүмкіндігін арттырды. Меренгедегі ең беделді әйелдердің бірі – Фефита Ла Гранде. Оның шын аты Мануэла Жозефа Кабрера Таверас. Ол Доминикан Республикасы президентінің інісі Петан Трухильо үшін өнер көрсетіп, оны әкесіне үй және ақша табуға мүмкіндік беретін жұмыс табуға көндірді. Оның танымалдылығының артуы Нью-Йорк, Доминикан Республикасы және тіпті Еуропада оның өнер көрсетулеріне үлкен сұраныс тудырды. Фефитаның күш-жігері ерлерді меренгеде әйелдермен бірге жұмыс істеуге және олардың да орын бар екенін қабылдауға мәжбүр етті. 1970 жылдары әйелдер тобы пайда бола бастады, мысалы, Глэдис Квероның «Orquesta Unisex» тобы, бірақ 1980 жылдардың басында Арис Гарсияның «La Media Naranja», «Las Chicas del País» және, ең бастысы, пианист Белкис Консепсьонның «Las Chicas del Can» тобы танымалдылыққа ие болды. Олар жанкүйерлері арасында «Las Reinas del Merengue» – «Меренге патшайымдары» деген атпен белгілі. Қазіргі уақытта топтың құрамында мүйізді аспаптар, ырғақ, бишілер мен әншілерді қоса алғанда он бір мүше бар. 1985 жылы Белкис Консепсьон топтан кеткеннен кейін Мириам Круз жетекші вокалист болып, топты Еуропа бойынша гастрольдік сапарларға алып шықты. Одан кейін Консепсьоннан кейін меренгедегі «аналық фигура» Милли Кесада келді. Ол Нью-Йоркте орналасқан «Los Vecinos» тобын басқарды, оның құрамында оның қарындасы Хоселин және ағалары Рафаэль мен Мартин болды. Осы әйелдер меренге құбылысына қатысты Хоселин Кесада былай деді: «Егер сіз көйлек киіп, аяқтарыңызды жайып, тамбораны ұстасаңыз, бұл өте қиын. Сонымен қатар, латуль аспаптары – бұл еркектердің территориясы. Олар әйелдің мұндай нәрсе істей алатынын ойламаған. Олар скрипка, флейта ойнай алады. Олар сол жерге шығып, сол аспаптарда ойнады, адамдар таң қалды, олардың көбісі оның жұмыс істейтінін көруге қызығушылық танытты. Көрермендер қатты қуанбады, олар: «Жоқ, әйелдер тобы дұрыс дыбыстамайды» деп ойлады. Тағы бір ерекше әйелдер тобы – «Chantelle» триосы. Бұл әйелдер доминикандық емес, пуэрто-риколық, және бұл да, олардың жынысы да меренге танымалдылығының артуын көрсетеді. «Las Chicas del Can» 1981 жылы құрылған Доминикан Республикасының алғашқы әйелдер тобы болды, ол басқа латиноамерикандық әртістерге жол ашты. «Las Reinas de Merengue» – «Меренге патшайымдары» деп аталатын олар ән айтып, би билеп қана қоймай, труба, конга барабандары және гитара сияқты әртүрлі аспаптарда ойнады. «Las Chicas del Can» өте табысты болды, бірнеше платиналық және алтын жазбалар алды. Олардың «El Negro No Puede» хит-синглін кейін Шакира «Waka Waka» әнінде қайта орындады. Милли Кесада 1955 жылдың 21 мамырында Милагрос Кесада Борбон болып дүниеге келді. Ол Латын Америкасының әншісі. Оның туған жері – Доминикан Республикасы. Ол Нью-Йорк қалалық колледжін коммуникация мамандығы бойынша бітірген. Содан кейін ол «Меренге патшайымы» немесе «La Reina de Merengue» деп танылды. Ол өзінің екі інісі мен апасымен бірге «Milly, Y Los Vecinos» деп аталатын топ құрды. Бұл топ әйелдердің тәуелсіздігі мен таңдау еркіндігі туралы әндер жазды.

Merengue, from its conception and through time, has classically been a male dominated genre. In recent times, however, the genre has experienced a change in this situation. Several female artists and all female bands have risen to relative stardom. This upheaval was influenced by the contributions of singer/bandleader Johnny Ventura’s modernization of the sound of merengue in 1960, modernizing the sound from its “big band” esque setup with a quickening of tempo and inclusion of a visually appealing element, with glitzy costumes and choreography. In the early 1970s, trumpeter and singer Wilfrido Vargas furthered the modernization of merengue by including electronic elements and strengthening the focus of a visual stage presence. These two men modernized the merengue stage, thereby increasing the palatability of a female merengue presence. One of the most influential women in merengue is Fefita La Grande. Her birth name was Manuela Josefa Cabrera Taveras. She performed for Petán Trujillo, the brother of the Dominican Republic's president, convincing him to give her father a home and a job she could earn money from. Her rise to fame led to a great demand for her performances in New York, the Dominican Republic, and even Europe. Fefita's efforts forced men to work alongside women in merengue and accept that there is a place for them. Female merengue bands began to emerge in the 1970s, with examples such as Gladys Quero's "Orquesta Unisex", but started gaining popularity in the early 1980s with Aris García's "La Media Naranja", "Las Chicas del País" and, principally, pianist Belkis Concepcion's band, Las Chicas del Can. They are known by their fans as Las Reinas del Merengue, or in English, The Queens of Merengue. The band currently consists of eleven members, including horns, rhythm, dancers, and singers. After Belkis Concepcion left the band in 1985, Miriam Cruz took over as lead vocalist and led the band on tours through Europe. Soon after Concepcion followed the “mother figure” of merengue—Milly Quesada. She led the group Los Vecinos, which includes her sister Jocelyn and cousins Rafael and Martin, based in New York City. In reference to this female merengue phenomena, Jocelyn Quesada states,

You know, if you wear a dress, and you have to open your legs and hold the tambora, that’s kind of awkward. And also the brass instruments that’s like macho territory. They never thought a woman could do that. They could play a violin, flute. They got up there, and they played those instruments, and people were shocked, and they were mostly curious to see if it works. The audience was not too thrilled; they thought, "Nah, well, a female group is not going to sound kosher." Yet another notable all female merengue group is the trio Chantelle. The women are Puerto Rican, not Dominican, and both this and their gender testify to merengue's growing popularity. Las Chicas del Can was the first all female band from the Dominican Republic, formed in 1981, which paved the road for other Latina artists. Known as “Las Reinas de Merengue”, which means “The Queens of Merengue”, they not only sang and danced, but also played a variety of instruments such as the trumpet, conga drums and the guitar. Las Chicas del Can were extremely successful, earning several platinum and gold records. Their hit single “El Negro No Puede” was later remade by Shakira, in her song “Waka Waka”. Milly Quezada was born as Milagros Quezada Borbon on May 21, 1955. She is a singer in Latin America. Her hometown is Dominican Republic. She graduated from New York City College with a communications degree. Then she was known as the Queen of Merengue, or La Reina de Merengue. She had a group with her two brothers and sister called Milly, Y Los Vecinos. The band would write songs about women's independence and freedom of choice.

Пайдаланылған әдебиеттер

Аустерлиц, Пол. 1997 жыл. Меренге: Доминикан музыкасы және доминикандық идентиті. Филадельфия: Темпл университетінің баспасы. Диас Диас, Эдгардо. 2008 жыл. «Антилла биі, әскери топтар, музыкалық ұлтшылдық және доминикандық идентиті: меренгедегі жоғалған қадамдарды қайта қарау». Латын Америкасы музыкасы туралы шолу 29(2): 229–259. Хатчинсон, Сидней. 2016 жыл. Ерекше жолақты жолбарыстар: Доминикан музыкасында гендерлік ролдерді орындау. Чикаго университетінің баспасы.

Фильмдер

1984 жылғы «Кариб теңізі – сынақ алаңы». «Repercussions: A Celebration of African American Music» сериясының 6-шы бағдарламасы. Режиссерлері: Дэннис Маркс және Джеффри Хейдон. 1990 жылғы Стив Мартин қатысқан «My Blue Heaven» фильмінде меренге музыкасы мен бидің кеңейтілген эпизодтары бар.