Кіріспе

1848 жылғы құлдардың қашу әрекеті

«Перл» оқиғасы – АҚШ тарихында құлдардың зорлықсыз жасаған ең ірі қашу әрекеті. 1848 жылдың 15 сәуірінде жетпіс жеті құл Вашингтон қаласынан «Перл» атты шхунамен қашып кетуге тырысты. Олардың жоспары Потомак өзенімен оңтүстікке қарай, содан кейін Чесапик шығанағы мен Делавэр өзенімен солтүстікке қарай Нью-Джерси штатына дейін, шамамен 225 миль (362 км) қашықтыққа жүзуден тұрды. Бұл әрекетті құлдықты жоюшылардың арасынан ақтар мен бос қаралар ұйымдастырды, олар жоспарды одан да көп құлдарды қамтуға кеңейтті. Президент Джеймс Мэдисонға қызмет еткен бұрынғы құл Пол Дженнингс қашуды жоспарлауға көмектесті. Қашып кеткендердің арасында ерлер, әйелдер және балалар болды, олардың сапары кемеге қарсы соққан желдің кесірінен кешікті. Екі күннен кейін оларды Мэриленд штатының Пойнт-Лукаут маңындағы Чесапик шығанағында, бу кемесімен келген қарулы топ ұстады. Жаза ретінде иелері қашып кеткендердің көпшілігін саудагерлерге сатты, олар оларды Оңтүстікке алып кетті. Сол жылы Генри Уорд Бичердің Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Плимут конгрегациялық шіркеуі жинаған қаражатқа екі Эдмонсон әйел бауырының бостандығы сатып алынды. Кеме мен тұтқындары Вашингтонға қайтарылғанда, қалада құлдыққа қарсы бүлік шықты. Халық құлдықты жоюшылардың газетіне және басқа да белгілі құлдыққа қарсы белсенділерге шабуыл жасауға тырысты. Тәртіпсіздікті тоқтату үшін үш күн бойы қосымша полиция патрульдік табельде жүрді. Бұл оқиға Конгресте құлдық мәселесін талқылауға себеп болды және 1850 жылғы Ұласастықта Колумбия округінде құл саудасын тоқтатуға, бірақ құлдықтың өзін жоймауға ықпал еткен болуы мүмкін. Бұл қашу Харриет Бичер Стоуға «Том ағаның үйі» (1852) романын жазуға шабыт берді, онда құлдықтағы адамдар «Оңтүстікке сатылудан» қорқып, солтүстікте құлдықты жоюды қолдады. Үш ақ нәсілді ер адамға қашуға көмектескені және тұтқындарды тасымалдағаны үшін көптеген айыптар тағылды; капитан Дэниел Дрейтон мен Эдвард Сайрес 1848 жылы сотталып, кінәлі деп танылды. Төрт жыл түрмеде отырғаннан кейін, 1852 жылы президент Миллард Филлмор оларды кешірді.

Өмірбаян

Мэриленд, Вирджиния және Оңтүстіктегі басқа штаттар сияқты, Вашингтон, округ Колумбия, тарихшы Айра Берлиннің «Көп мыңдаған жоғалды: Америка құлдығының екі ғасырлық тарихы» атты еңбегінде айтқандай, «құл қоғамы» болды. Ол ірі құл саудасын қолдады және ішкі құл саудасының орталығы еді. Потомак өзені арқылы Чесапик шығанағымен байланысы бар болғандықтан, Вашингтон Оңтүстіктен Теңіз жағалауына құлдарды тасымалдау үшін маңызды транзиттік пункт болды. Қаладағы көптеген отбасылар адамдарды құл етіп ұстады, көбінесе оларды үй шаруашылығында қызметшілер мен шеберлер ретінде жұмысқа мәжбүрледі. Кейбіреулері құлдарын жағалауда және басқа қалалық жұмыстарда жұмыс істеу үшін жалға берді. 1848 жылы Колумбия округінде бостандыққа шыққан афроамерикандықтардың саны құлдардан үш есе көп болды. Аболиционистер, афроамерикандықтар мен ақтар, құл саудасын және құлдықты жоюға тырысып, қалада белсенділік танытты. Сонымен қатар, 1840 жылдардан бері округте Жер асты теміржолын қолдаған ұйымдасқан топ болды. Аболиционистер қашуды жоспарлауда бірігіп әрекет ете алатынын көрсетті. Олар Колумбия округінде құлдықты жою мақсатында Конгресс пен елдің назарын аударатын іс-шараны жоспарлауға тырысты. Ақтардан қолдау көрсеткендердің қатарында Уильям Л. Чаплин мен Нью-Йорктік Геррит Смит болды, олар капитан Дэниел Дрейтонды табуға және кемеге ақша төлеуге көмектесті. Афроамерикандық қауым жобаны өздеріне қабылдап, көптеген отбасыларға хабарласты, осылайша қашуға 77 құл тілек білдірді. Сондай-ақ Миссисипи штатының сенаторы Фут та қатысты. Біріншісі «Азаттық ағашын» өз аймағындағы тұқымдары шашыраған үлкен мақта ағашымен теңесе, екіншісі адамның жалпыға бірдей азаттығына қол жеткізу және барлық елдерде теңдік пен бауырластық принциптерін мойындау жақындап келе жатқанын айтты. Ақырында Дэниелдің әйелі Мэри, Беллдің сегіз баласы және екі немересі «Перл» шхунасында қауіпті сапарға шықты. Президент Джеймс Мэдисонның бұрынғы құлы Пол Дженнингс қашуды ұйымдастырушылардың бірі болды. Оның басқа экипажында тек аспаз Честер Инглиш болды. «Түннің қараңғысында жетпіс жеті афроамерикандық ер адам, әйелдер мен балалар шхунаға жол тапты». Дрейтон мен Сайрес оларды тасымалдау тәуекелін қабылдап, сәуірдің 15 жұлдызы, сенбі күні құлдар кемеге отырды. «Перл» кемесіндегі аспаз Честер Инглиш жолаушыларды бостандыққа жеткенше азық-түлікпен қамтамасыз етті. «Салем» кемесіндегілер «Перлді» Мэриленд штатындағы Пойнт-Лукаут маңында дүйсенбі күні таңертең тапты, содан кейін құлдарды дереу ұстап, Вашингтонға қайтарды.

Көтерілістер

Құлдық жақтастары қашуға жасалған тырысқанына ашуланып, ашулы халық жиналды. Үш күн бойы Вашингтон қаласындағы толқу кезінде көпшілік наразылық білдірді, олардың біріне қорғау үшін көптеген полицейлер шақырылды. Олар құлдыққа қарсы "Жаңа Эра" газетінің редакторы Гамалиел Бейлиді нысанаға алды. Оның аболиционистік басылымдарды жариялағандығына күдікпен, құл иелерінің көпшілігі газет ғимаратын жайпап жіберуге асықты, бірақ полиция оларды тоқтатып қалды. Халық тарап кеткен соң, құл иелері құлдарын қалай жазалау керектігін ойластырды. Олар жетпіс жеті құлын Джорджия және Луизианадан құл саудагерлеріне сатты, олар оларды Оңтүстікке және Жаңа Орлеан құл сауда нарығына алып кетті. Мұнда олар, әдетте, үлкен қант және мақта плантацияларында жұмыс істеу үшін сатылатын, Азамат соғысы кезінде Оңтүстіктегі құлдардың үштен екісі осында шоғырланған еді. Нью-Йорк штатынан шыққан аболиционист, конгрессмен Джон И. Слингерленд, құл иелері мен құл саудагерлерінің іс-әрекеттері туралы құлдыққа қарсы белсенділерді ескертті, бұл ел астанасындағы құл саудасын тоқтатуға жұмсалған күш-жігерді күшейтті. Достары мен туыстары жақындарының ізін табуға және оларды саудагерлерден сатып алып, Оңтүстікке апарылуына дейін құтқаруға асықты. Әсіресе, екі жас Эдмонсон қызының жағдайы бүкіл елдің назарын аударды.

Сот

Дрейтон, Сайрс және Инглиш бастапқыда айыпталды; 1839 жылы «Ла Амистад» көтерілісінен құлдарға көмектескен педагог Хорас Манн олардың бас адвокаты ретінде жалданып алынды. Келесі шілдеде Дрейтон мен Сайрсқа құлдың қашуына көмектесу және құлды заңсыз тасымалдау бойынша 77-шер айып тағылды. Инглиштің рөлі шағын және тікелей болмағандықтан босатылды. Апелляциялар берілгеннен және айыптаулар азайтылғаннан кейін, қазылар Дрейтон мен Сайрсты кінәлі деп тапты. Олар айыппұл мен сот шығындарын төлей алмағандықтан түрмеге қамалды, олардың жалпы сомасы 10 000 долларға жетті. Төрт жыл түрмеде отырғаннан кейін, аболиционист сенатор Чарльз Самнер президент Миллард Филлмордан оларға кешірім сұрады. Президент 1852 жылы оларды кешірді. Бұл сәтсіз әрекет ел бойынша құлдықты жоюшылар мен құлдық жақтастарының реакциясын қозғады және ақыр соңында Америка Азамат соғысына әкелген қақтығысқа толы риторикаға үлкен үлес қосты. Сондай-ақ, ол Харриет Бичер Стоуға 1852 жылы жарық көрген, құлдыққа қарсы «Том Кэбиншінің хикаясы» романын жазуға шабыт берді. 2017 жылы Вашингтон қаласының Оңтүстік-Батыс Су жағалауындағы «The Wharf» құрылысындағы бір көше оқиғаның құрметіне «Жемшік көшесі» деп аталды.