Кіріспе

АҚШ-тың авиатасымалдағыштердегі әскери оқу ұшағы, британдық BAE Hawk ұшағынан дамытылған.

McDonnell Douglas (қазір Boeing) T-45 Goshawk – британдық BAE Systems Hawk құрлықтағы оқу реактивті ұшағының күрт өзгертілген нұсқасы. McDonnell Douglas (қазір Boeing) және British Aerospace (қазір BAE Systems) компанияларында жасалған T-45 ұшағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінде авиатасымалдағыштан ұшуға қабілетті оқу ұшағы ретінде қолданылады.

Өмірбаян

T 45 Goshawk ұшағының тарихы 1970 жылдардың ортасына дейін жетеді, осы кезде АҚШ Әскери-теңіз күштері жаңа реактивтік оқу ұшағын іздеуді ресми түрде бастады. Бұл ұшақ T-2 Buckeye және TA-4 Skyhawk оқу ұшақтарының орнын алмастыруға тиіс болды. Хабарлама бойынша, T-45 бағдарламасының жұмысының шамамен 60 пайызы Ұлыбританияда жүргізілді. 1982 жылдың қыркүйегінде MDC командасына T 45 Goshawk деп аталған ұшақты толық әзірлеу және өндіру үшін толық көлемді инженерлік даму шарты табысталды. 1990 жылдардың ортасында Rolls-Royce АҚШ-та Adour қозғалтқышы үшін өндіріс желісін құруға жұмыстанды, оны бұрынғы Allison Engine Company (1995 жылы Rolls-Royce сатып алған) басқаруға тиіс болды. Алайда, 1997 жылдың қыркүйегінде АҚШ Әскери-теңіз күштері жартылай дайын қозғалтқыш жобасын тоқтату туралы шешім қабылдады. Осы кезеңде АҚШ Әскери-теңіз күштері Goshawk үшін басқа да қуат көзін қарастырып жатты, атап айтқанда International Turbine Engine Company компаниясының F124 турбовентиляторлық қозғалтқышын пайдалануға мүдделі болды. 1996 жылдың 7 қазанында бәсекелес F124 қозғалтқышымен жабдықталған T 45A сынақ ұшағы ұшты. Алғашқы өндіріс ұшақтары T 45A деп белгіленді. 1997 жылдың желтоқсанынан бастап, кейіннен құрастырылған Goshawk ұшақтары жаңартылған авиаэлектроника жүйелерімен жабдықталды, оларға шыны пилот кабинасы және бас-көрсеткіш дисплейі (HUD) кірді. Осыған байланысты, олар T 45C деп аталды. 2003 жылдан бастап, барлық қолданыстағы T 45A оқу ұшақтары T 45 Авиониканы жаңғырту бағдарламасы аясында жаңартылып, T 45C конфигурациясына келтірілді. Бұл бағдарлама АҚШ Әскери-теңіз күштерінің оқу ұшақтарын бірдей Cockpit 21 стандартына жеткізді, ол HUD және шыны пилот кабинасын қамтыды, бұл оқу ұшақтарын АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жетекші жауыгерлік ұшақтарымен ұқсас етті. 2009 жылдың қараша айында 221-ші ұшақ, соңғы өндірілген ұшақ тапсырылды.

Дамыту

2008 жылдың басында АҚШ Әскери-теңіз күштері өздерінің бірнеше T 45C Goshawk ұшақтарын синтетикалық радар қабілетімен жабдықтауды жариялады, бұл оларға ұшу экипажының оқу талаптарын орындауға мүмкіндік береді, сондай-ақ мұндай жабдықталған модельдерге қосымша тапсырыс беру мүмкіндігін қарастырып жатқанын мәлімдеді. 2003 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің сатып алу көлемін қысқартуынан кейін экспорттық клиенттерді тартуға бағытталған маркетингтік жұмыстар күшейтілді; T 45 бизнес-даму басқарушысы Лон Норденнің сөзіне сәйкес, Израильде осы типке деген қажеттілік болуы мүмкін екені анықталды. 2006 жылдың соңында компания Грекияға T 45C Goshawk ұшағының жетілдірілген нұсқасын ұсынды, оның елде қолданыстағы Beechcraft T 6A Texan II оқу ұшағымен толық үйлесімділігін атап өтті. 2007 жылдың басында Boeing компаниясының вице-президенті Марк Кроненберг компанияның Үндістан Әскери-теңіз күштерімен келіссөздер жүргізгенін, олардың теңіздік оқу ұшақтарына мұқтаждығы болғанын мәлімдеді. 2003 жылдан бастап АҚШ Әуе күштерінің (USAF) Әуе білім беру және оқу басқармасы (AETC) 1960 жылдарғы Northrop T 38 Talon оқу ұшағын ауыстыру талаптары бойынша жұмыс істеді. 2010 жылға қарай АҚШ Әскери-теңіз күштері TX бағдарламасы деп аталатын жобаны бағалауға қатысып, Goshawk ұшағын ауыстыру үшін ұзақ мерзімді талаптарды қанағаттандыратын ұшақтың дұрыс таңдалуын қарастырды. Хабарлама бойынша, BAE Systems, кейіннен американдық қорғаныс компаниясы Northrop Grumman-мен серіктестік құрып, USAF күштерімен олардың нақты оқу қажеттіліктеріне сәйкес Hawk ұшағының жаңа модификациясын жасау туралы бірнеше рет келіссөздер жүргізді, бұл Goshawk сияқты АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін де қолданылуы мүмкін.

Дизайн

T 45 Goshawk – британдық Aerospace Hawk Mk.60 ұшағының авианосырге арналған нұсқасы. Ол АҚШ Әскери-теңіз күштері (USN) және АҚШ Теңіз жаяу әскерлері (USMC) үшін оқушы ұшағы ретінде қайта құрылды. Hawk екі кезеңде өзгертілді. Ұшақ авианосец операцияларына бейімделіп, ұшу сынақтарынан өту үшін Әскери-теңіз күштеріне тапсырылды. Ұшу сынақтары одан әрі модификациялауға әкелді. Бастапқы модификацияға катапульттік ұшыру және жоғары жылдамдықпен қону (14 фут/сек) кезіндегі жүктемеге төтеп беретін күшті қону шассисі мен ұшақ корпусы кірді. Жаңа екі дөңгелекті мұрындық тірегіне катапульттік сүйрегіш ілгек қосылды. Әскери-теңіз күштерінің сынақ пилоттары кемшіліктерді анықтады, оларды жою қажет болды. Кейбіреулеріне сыртқы өзгерістер қажет болды: тұтқыш ілгішінің алдындағы жалғыз құйрық қанаты, құйрық қанатының 6 дюймге (0.152 м) ұзартылуы, қанат ұштарының және алдыңғы жиектерінің тікбұрышты болуы. Goshawk таңдалған кезде, Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен қалған USS Lexington АҚШ Әскери-теңіз күштерінің оқу авианосеці болып табылды. 910 фут ұзындығы және 192 фут ені бар, салыстырмалы түрде қысқа инерциялық бу катапульттарымен және сондай-ақ қысқа, демпферлеусіз тұтқыш құрылғысымен жабдықталған Lexington, T 45 дизайнына үлкен ықпал етті, осы операцияларға бейімделу үшін. BAe компаниясы Ұлыбританиядағы өзінің базаларында әзірлеген ұшақтың аэродинамикалық өзгерістері төмен жылдамдықтағы басқару мүмкіндіктерін жақсарту және жақындау жылдамдығын төмендетуді қамтыды. Goshawk-тың ұшу сынақтары кезінде, ұшақтың талап етілген төмен жақындау жылдамдығында ұшқанда да, жақсы ұшу сипаттамаларын сақтап қалғаны анықталды, тіпті қиын жағдайларда да.

Пайдалану тарихы

Т-45 әскери-теңіз күштерінің студенттік әскери-теңіз авиаторларының ұшқыштарын даярлау бағдарламасының орта және жоғары деңгейлерінде, Миссисипи штатындағы Меридиан әскери-теңіз базасындағы Бірінші әуе-жаттығу қанатында және Техас штатындағы Кингсвилл әскери-теңіз базасындағы Екінші әуе-жаттығу қанатында пайдаланылды. T-45 ұшағы T-2C Buckeye аралық жаттығу ұшағы мен TA-4J Skyhawk II жоғары деңгейдегі жаттығу ұшағын T-45 Goshawk ұшағы, операциялық және құралдық ұшу симуляторлары, оқу және жаттығу интеграциялық жүйесін қамтитын біріктірілген оқу жүйесімен алмастырды. 2008 жылы T-45C Флорида штатындағы Пенсакола әскери-теңіз базасындағы Алтыншы әуе-жаттығу қанатында шабуылдық ұшақтарға арналған әскери-теңіз авиация офицерлерін даярлау жолының жоғары деңгейінде де жұмыс істей бастады. Ұшақтың бір бөлігі Мэриленд штатындағы Патуксент-Ривер әскери-теңіз базасындағы Әскери-теңіз жүйелері басқармасында да пайдаланылады. 1991 жылы пайдалануға берілген бастапқы T-45A аналогты пилот кабинасын ұсынды, ал 1997 жылдың желтоқсанында жеткізілген жаңа T-45C жаңа цифрлық «шыны пилот кабинасын» ұсынады. Қазіргі уақытта пайдаланудағы барлық T-45A ұшақтары T-45C стандартына жаңартылды. T-45 2035 жылға дейін немесе одан кейін де қызметте болады. Соңғы бес жылда T-45 ұшағының оттегі жүйесімен байланысты физиологиялық жағдайлар 2017 жылдың сәуіріндегі жоғары дәрежелі әскери-теңіз авиаторларының куәлігіне сәйкес төрт есеге жуық өсті. Ұшуға тыйым салу алдымен ұзартылды, бірақ кейін 10 000 футқа дейінгі биіктіктегі ұшуларға рұқсат берілді, онда Борттағы оттегін жасау жүйесіне (OBOGS) қажеттілік болмады, сондай-ақ инструкторларға 10 000 футтан жоғары биіктікте ұшуға рұқсат берілді. 2017 жылдың тамызында ұшу биіктігіне және студенттерге қатысты барлық шектеулермен бірге ұшуға тыйым салу толығымен алынды. Содан кейін T-45 паркі борттағы оттегі жүйелерін бақылау үшін жаңа сенсорлармен және гипоксия жағдайларын азайту және проблемалардың түпкі себебін анықтау мақсатында жаңа су ажырату жүйесімен жабдықталды. 2018 жылдың бірінші тоқсанында гипоксия жағдайлары 2016 және 2017 жылдары ең жоғары деңгейге жеткеннен кейін қалыпты деңгейге оралды. Кейіннен парке Кобхамның жаңартылған GGU-25 борттағы оттегі жасау жүйесімен жабдықталды. Соңғы жылдары ұқсас мәселелер Әскери-теңіз күштерінің F/A-18 және Әуе күштерінің T-6, F-22 және F-35 ұшақтарына да әсер етті, кейбіреулері бірдей немесе ұқсас уақыт аралығында болды, ал Қорғаныс министрлігі мәселені зерттеу үшін бірлескен команда құрды. 2022 жылдың 14 қазанында Әскери-теңіз күштерінің T-45 паркі ұшу алдындағы тексеру кезінде анықталған төмен қысымды компрессор пернесінің ақаулығына байланысты ұшуға тыйым салынды. Екі аптадан кейін тыйым алынды.

Апаттар

2022 жылдың тамызына қарай, апаттар салдарынан шамамен 33 T 45 Goshawk ұшағы жойылды, бұл жалпы санының шамамен 15% құрайды, яғни жылына шамамен 1 ұшақ зардап шегеді.