Кіріспе

Лондон Чартерхаусы – Лондонның Фаррингдон аймағында орналасқан, 14 ғасырға дейін тарихы бар ғимараттар кешені. Ол Чартерхаус алаңының солтүстігінде орналасқан және Лондонның Ислингтон ауданының құрамына кіреді. Алғашқыда ол 1371 жылы қара өлімнен қаза тапқандардың жерленген орнында құрылған Картуздық монастырь болып салынған және осы монастырьдің атымен аталады. 1537 жылы монастырь таратылғаннан кейін, 1545 жылдан бастап Тюдор Лондонның ұлы аулалық үйлерінің біріне айналдыру үшін қайта жаңартылды. 1611 жылы бұл мүлікті «Англиядағы ең бай қарапайым адам» атанған кәсіпкер Томас Саттон сатып алып, жастарға арналған мектеп және қарттарға арналған қайырымдылық үйін құрды. Қайырымдылық үйі бүгінге дейін қызмет етеді, ал мектеп 1872 жылы Суррей графтығындағы Годалминг қаласына көшірілді. Монастырь кезеңінен маңызды фрагменттер сақталғанымен, тұрған ғимараттардың көп бөлігі Тюдор дәуіріне жатады. Осылайша, қазіргі таңда бұл кешен «бір кезде Лондонның айналасында кең таралған 16 ғасырдың ірі, кең сарайларының жарқын бейнесін» көрсетеді.

Монастыр

1348 жылы Уолтер Мэнни Лонг-Лейннің солтүстігіндегі Шпитал-Крофтте қара өлім құрбандарына арналған зират және оба орны үшін Сент-Бартоломей ауруханасының шебері мен бауырларынан жерді жалға алды. Шағын ғибадатхана мен усақбастық салынды, ол Жаңа шіркеу деп аталды; бірақ 1371 жылы бұл жер "Құдай анасының сәлемі" деген атпен картузиандық монастырь құруға берілді. Ағылшын тілінде картузиандық монастырь "Charterhouse" (орденнің түпкілікті монастыры – Гранде-Шартрезден шыққан) деп аталады, сондықтан Лондондағы картузиандық монастырь "Лондон Чартерхаусы" деп аталды. Картузиандық дәстүр бойынша, жиырма бес монахтың әрқайсысының жеке ғимараты мен бақшасы болды. Томас Мор рухани жаңару үшін монастырға келді. Монастырь 1537 жылы Англия реформациясы кезінде монастырларды тарату кезінде жабылды. Олар Генрих VIII-нің Шіркеу басшысы болу туралы талабына қарсылық көрсеткендіктен, қауым мүшелеріне қатал қарау жасалды: Прейор Джон Хоутон Тайбернде асылып, жартылай тартылып, төртке бөлінді, ал он монах жақын жердегі Ньюгейт түрмесіне қамалды; осы он адамның тоғызы аштықтан қайтыс болды, ал оныншысы үш жылдан кейін Тауэр Хиллде атылды. Олар Лондонның картузиандық шейіттері деп белгілі топты құрайды.

Тюдор әулеті

Преория таратылғаннан кейін бірнеше жыл бойы аспап жасаушы Бассано отбасының мүшелері бұрынғы монахтардың ұяларында тұрғын ретінде болды, ал Генрих VIII шіркеуде аң аулау құралдарын сақтады. 1545 жылы бүкіл кешенді сэр Эдвард (кейін Лорд) Норт (шамамен 1496–1564) сатып алып, оны сәнді сарайға айналдырды. Норт шіркеуді бұзып, Үлкен зал мен оған іргелес Үлкен бөлмені салды. 1558 жылы Норт тұрып жатқанда королева Елизавета I осы үйді таққа отыруға дайындық кезінде пайдаланды. Норт қайтыс болғаннан кейін, мүлікті Томас Ховард, 4-ші Норфолк герцогы сатып алып, оны Ховард үйі деп атады. 1570 жылы Норфолк, Шотландия королевасы Мэриге үйлену жоспары үшін Лондон мұнарасына қамалғаннан кейін, Чартерхауста үй қамауында болды. Ол уақытын үйді безендірумен өткізіп, бақта ұзын терраса салды (қазір "Норфолк галереясы" деп сақталып қалған), ол теннис кортына дейін созылды. 1571 жылы Норфолктің Ридольфи қастандығына қатысы Мэриден келген шифрланған хат үйдің кіреберісіндегі төсеніш астынан табылғаннан кейін ашылды; ол келесі жылы өлім жазасына кесілді. Мүлік Норфолктің ұлы Томас Ховардқа, 1-ші Саффолк графына өтті. Ол 1603 жылы Лондонға алғаш рет кірген кезде осы жерде сот отырысын өткізді.

Қайыршылық үй және мектеп

1611 жылы мамыр айында ол Линкольнширдегі Кнайт қаласының Томас Саттонға (1532–1611) тиесілі болды. Ол Солтүстік аймақтағы қару-жарақ шебері болып тағайындалды және Ньюкасл-апон-Тайн маңында жалға алған екі жерде көмір кені табылып, осы арқылы байлыққа ие болды. Кейін Лондонға көшіп келгенде ол коммерциялық қызметін жалғастырды. Сол жылдың 12 желтоқсанында қайтыс болғанға дейін ол Чартерхаус орнында Король Джеймс атындағы аурухананы (емхананы) құрды және өсиетімен шіркеу, аурухана (жатақ) және мектептің күтімін қамтамасыз ету үшін ақша қалдырды. Саттон ауруханасының жағдайы бойынша оның өсиеті қызу пікірталас тудырды, бірақ сотта қолдау тапты, яғни қор сексен еркек зейнеткерге баспана беру үшін құрылды ("тегі бойынша асыл, бірақ кедейлікте жүргендер, теңіз немесе құрлықта қару қолданған әскерилер, қарақшылық немесе кеме апатынан құлдыраған саудагерлер, немесе корольдік немесе патшайымның үй шаруашылығында қызмет еткендер"), сондай-ақ қырық балаға білім беру үшін арналды. Чартерхаус мектебі, негізін қалаушының бастапқы ниетінен асып, әйгілі жеке мектепке айналды. 1872 жылы Уильям Хейг Браун басшылығымен мектеп 18 маусымда ашылған Суррейдегі Годалминг приходындағы жаңа ғимараттарға көшірілді.

ХХ ғасыр

Чартерхаус мектебі кеткеннен кейін, бұрынғы монастырьдің үлкен монастыры орналасқан ғимараттарды Мерчант Тейлор мектебі 1933 жылы Нортвуд, Гертфордшир маңындағы жаңа орынға көшкенге дейін пайдаланды. Содан кейін мектеп ғимараты Санкт-Бартоломей ауруханасының медициналық мектебіне үй болды және (қазір кеңейтілгенімен) оның мұрагері – Бартс және Лондон медицина және стоматология мектебі орналасқан жерлердің бірі болып табылады. Монастырьдың негізгі бөлігі университет аумағындағы төртбұрыштың ішінде, көбінесе газонмен жабылған, жақсы күтімделген орын болып қала береді. Чартерхаус мектебінің тарихи ғимараттары 1941 жылдың 10-11 мамыр күндері, бомбалау кезінде қирап зақымданды. Үлкен зал мен үлкен бөлме ауыр зақымдар алды, үлкен баспалдақ толығымен жойылды, ал Қожайын ауласының төрт жағы өртенді. Бұл ғимараттар 1950 және 1959 жылдар аралығында Seely & Paget архитектура фирмасымен қалпына келтірілді, бұл қайта құру ортағасырлық, сондай-ақ 16 және 17 ғасырлардағы құрылыс элементтерін ашып көрсетуге және әшекейлеуге мүмкіндік берді. Қайта жаңарту жобасына дайындық және онымен қатар жүргізілген археологиялық зерттеулерді В. Ф. Граймс жүргізді, нәтижесінде монастырь ғимараттарының жоспары жақсы түсінілді және негізін қалаушы Уолтер де Мэннидің денесі табылды, ол монастырь шіркеуінің алдындағы жерге қорғасын сандықта жерленген. Денесінің қорғасын мөрі (буласы) Папа Клемент VI-ға тиесілі екені анықталды, бұл Мэннидің сүйегінің кім екенін куәландырды: 1351 жылы Клемент Мэнниге өлім төсегінде мойындаушысын таңдауға рұхсат берген, және осы рұхсаттамамен бірге осындай мөр қойылған. "Чартерхаус" 40-тан астам қарт адамдарға, "бауырлар" деп аталатын, қаржылық және рухани қолдауға мұқтаж адамдарға арналған қайырымдылық үйі ретінде өз қызметін жалғастыруда. 2017 жылдан бері әйелдер де "бауырлар" қатарына қабылдануда, ал келушілер үшін алдын ала брондау арқылы экскурсиялар ұйымдастырылады; шіркеу мен мұражайды тегін аралауға болады, ал шіркеудегі қызметтер жұртшылыққа ашық.

Шартерхаусты ашу

Лондон мұражайымен серіктестікте Чартерхаус кешені көпшілікке есігін ашты. Жобаның үш маңызды бөлігі бар: қара өлімнен бастап бүгінгі күнге дейінгі Чартерхаус тарихын баяндайтын жаңа мұражай; мектеп оқушыларының топтары Чартерхаусқа монахтардан, монархтардан, оқушылардан және бауырластардан бастап қандай адамдар қоныстанғанын білуі үшін арналған оқу бөлмесі және оқу бағдарламасы; және көбірек адамдар жасыл айналаға ләззат алуы үшін көпшілікке ашық, жаңадан ландшафтталған Чартерхаус алаңы. Бұл жоба бойынша жұмыстар 2017 жылдың қаңтар айында аяқталып, көпшілыққа ұсынылды.

Жергілікті билік

Чартерхаус – ежелгі приходтық аумақтардан тысқары орналасқан, Лондонның қазіргі әкімшілік бірліктері бірігулер арқылы қалыптасқан қосымша приходтық аймақ еді. Ол 1855 жылғы Метрополис басқару заңына сәйкес, жергілікті басқару үшін біріктірілген азаматтық приходтардың округтеріне кірмеді. 1858 жылы, 1857 жылғы Ерекше приходтық орындар заңынан кейін, ол барлық жағдайларда азаматтық приходқа теңестірілді, бірақ кейіннен 1877 жылдан 1900 жылға дейін Холборн кедейлер одағының құрамына кірмеді. 1900 жылы ол Финсбери метрополиялық округінің бөлігіне айналды және 1915 жылы жеке азаматтық приход ретінде таратылды. 1965 жылдан бері ол Үлкен Лондонның Ислингтон округінің құрамында.

Жақын станциялар

Ең жақын метро станциясы Барбикан, бірақ Фаррингдон метро станциясы мен жер үсті теміржол станциясы да жақын.