Кіріспе

(Мажорлық немесе минорлық) үшіншісі жоқ музыкалық хорд.

Күшіп тұрған хорд (немесе sus хорд) – бұл (мажорлық немесе минорлық) үшіншісі жоқ, оның орнына таза төртінші немесе үлкен екінші қолданылған музыкалық хорд. Хордта кіші немесе үлкен үшіншінің болмауы ашық дыбыс тудырады, ал төртінші мен бесінші немесе екінші мен негізгі нота арасындағы диссонанс кернеуді күшейтеді. Популярлы музыка белгілерінде олар "sus4" және "sus2" арқылы белгіленеді. Мысалы, C (C–E–G) негізінде құрылған күшіп тұрған төртінші және екінші хордтары Csus4 және Csus2 деп жазылады, олардың ноталары C–F–G және C–D–G болып табылады. Күшіп тұрған төртінші және екінші хордтарын {0, 5, 7} және {0, 2, 7} сандық белгілеу арқылы көрсетуге болады.

Талдау

Термин контрапункт техникасынан алынған, онда бұрынғы аккордтың нотасы келесі аккордқа көшіріліп, содан кейін үшінші немесе тоникаға қарай аяқталады, бұрынғы аккордтың нотасын тоқтатады. Дегенмен, қазіргі қолданыста бұл термин тек белгілі бір уақытта ойналатын ноталарға қатысты. Тоқтап тұрған нота міндетті түрде аяқталуы керек емес және міндетті түрде бұрынғы аккордтан "дайындалған" (яғни, сақталған) болуы керек емес. Осылайша, Csus4 (C–F–G) кейін F, E-ге (немесе C минорында E) аяқталуы мүмкін, бірақ рок және эстрада музыкасында бұл термин тек гармониялық құрылымды көрсетеді, ал бұрын немесе кейін не болатыны туралы ешқандай мағынасы жоқ, бірақ төртіншінің дайындалуы шамамен жартылай жағдайда орын алады және төртіншінің дәстүрлі аяқталуы көбінесе болады. Қазіргі заманғы джазда, егер төртіншіден жоғары болса, аккордтың дыбысына үшінші нотаны қосуға болады. Доминантты он бірінші аккордына ұқсас, бірақ басқаша, доминантты 9sus4 аккордында әдетте үшінші нота болмайды. Оны слэш аккорды ретінде қарастыруға болады: G9sus4 (5-шісіз) (G–C–F–A), F/G (G–F–A–C) аккордымен тең. Сондай-ақ, Dm7/G деп жазуға болады, бұл ii7 және V7 функцияларының бір аккордта бірігуін көрсетеді. Тоқтап тұрған төртінші әрқашан үшіншіге аяқталмаса да, бұл нота әдетте он бірінші нота ретінде жазылмайды, себебі аккорд тоникаға каденциялық нүкте ретінде қызмет етеді. Аккордта үшінші нотаның болуы да мүмкін, үшінші нота әдетте төртіншіден жоғары дыбысталады (яғни, ондық ретінде), бірақ бұл міндетті емес. Мысалы, пианинода ойналатын G9sus4 аккордында сол қолмен түбір нота ойналса, оң қолмен C (тоқтап тұрған төртінші), F, A және B (үшінші) ноталарын ойнауға болады. Ред Гарландтың Майлс Дэвистің "Round About Midnight" альбомындағы "Bye Bye Blackbird" әніне кіріспесі тоқтап тұрған 9-шы аккордтарды қамтиды. "Джазда ойлау" кітабында Пол Берлинер осы кіріспеден бастап импровизация қалай дамитынын егжей-тегжейлі сипаттайды. 1960 жылдары модальды джаздың пайда болуымен, тоқтап тұрған аккордтар жиірек қолданыла бастады. Мысалы, олар Герби Хэнкоктің 1965 жылғы "Maiden Voyage" композициясының құрылымын құрайды. Барри Кернфельд өзінің "Джазда не тыңдау керек" кітабында Хэнкоктің гармонияның қалай жұмыс істейтінін түсіндіруін келтіреді: "Сіз 7-ші аккордты төменгі жағында 11-ші нотамен бастайсыз – 7-ші аккордты тоқтап тұрған төртінші нотамен, содан кейін бұл аккорд кіші үштікпен жоғары көтеріледі. Онда каденциялар жоқ, ол тек шеңбер бойымен айналып тұрады". Кернфельд былай деп түсіндіреді: "Осылайша, баяу гармониялық ырғақтан басқа, бұл композицияда жеке және жиынтығында күшті тоналды функциядан аулақ болатын аккордтар бар". Кернфельд "Хэнкоктің тапқыр екіұшты аккордтары белгілі бір тональдықтың" жеке басын қасақана жасыратынын бағалайды.

Популярлы музыкадағы мысалдар

Ауыспалы аккордтар халық және эстрада музыкасында жиі кездеседі. Иан Макдональд The Beatles тобының соңғы альбомы Let It Be (1970) альбомынан шыққан "The Long and Winding Road" әнінің гармониясын сипаттайтын "жаны ауыртып тұратын тоқтап қалулар" туралы жазды. Макдональд Битлздің "Yes It Is" әнін де "бай және ерекше гармониялық қозғалысқа" ие деп сипаттады. Джони Митчелл көптеген сус аккордтарын кеңінен қолданған ең өнімді әншілердің бірі болған, ол: "Менің өмірімде көп мәселелер шешілмей қалды, "олар үлкенді қашан тастамақ?" дейтін сұрақтан бастап, "қызым қайда?" дейтін сұраққа дейін, сондықтан мен шешілмеген сұрақтарымды жеткізу үшін шешілмеген аккордтарды қолдануым керек болды" деді. The Four Tops тобының "Reach Out I'll Be There" (1966) әнінің аспаптық кіріспесінде төртіншісі тоқталған E аккорды бар, ол бірден E минор аккордымен алмастырылады. Бёрт Бачарактың "The Look of Love" әні Дъсти Спрингфилдтің (1967) орындауында анық естілетін Dm7 суспензиясымен басталады. Кэрол Кингтің "I Feel the Earth Move" әні, оның "Tapestry" (1971) альбомынан, "Май айындай жұмсақ" деген фразаның соңында керемет B9sus4 аккордын қамтиды. The Police тобының "Every Breath You Take" әнінің бірінші куплетінің соңғы аккорды шешілмеген суспензиялық аккорд, Shocking Blue тобының "Venus" әнінің кіріспесі мен хоры әрқайсысында шешілмеген суспензиялық аккорд бар, ал Chicago тобының "Make Me Smile" әнінің кіріспесінде дәстүрлі шешілімсіз екі түрлі суспензиялық аккорд бар. Oasis тобының "Champagne Supernova" (1996) әнінің тармақтары толығымен Asus2 аккордына негізделген.