Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Киевтің ұлы князі 1113–1125 жылдары Владимир II Мономах (; христиандық аты: Василий; 26 мамыр 1053 – 19 мамыр 1125) болды. Ол Шығыс православие шіркеуінде қасиетті саналады және 6 мамырда мерекеленіп өтіледі.
Grand Prince of Kiev from 1113 to 1125
Vladimir II Monomakh (; Christian name: Vasily; 26 May 1053 – 19 May 1125) was Grand Prince of Kiev from 1113 to 1125. He is considered a saint in the Eastern Orthodox Church and is celebrated on May 6.
Отбасылық негіздер
1046 жылы Ресей-Византия соғысындағы қаруды тоқтату шартын бекіту үшін Владимир Мономахтың болашақ әкесі Всеволод Ярославич (шамамен 1030 жылы туған), сол кезде Киев Ресі княздарының Рурик әулетінің кіші мүшесі, биліктегі Византия императоры Константин IX Мономахтың туысымен дипломатиялық некеге тұрды. Владимир (1053 жылы туған) осыдан Мономах деген лақап атын мұраға алды. Сол кездегі Византиядағы есім беру дәстүрі, егер анасының әулеті әкесінікінен жоғары саналса, анасының тегін қабылдауға рұқсат етілген. Киевтің ұлы князі Ярослав I Ұлының бесінші ұлы Всеволод Ярославич 1078 жылдан 1093 жылға дейін Киевтің ұлы князі болып билік етті.
In 1046, to seal an armistice in the Rus'–Byzantine War, the future father of Vladimir Monomakh, Vsevolod Yaroslavich (born c. 1030), then a junior member of the princely Rurikids of Kievan Rus', contracted a diplomatic marriage with a relative of the reigning Byzantine emperor Constantine IX Monomachos , from whom Vladimir (born in 1053) inherited his sobriquet, Monomakh. Contemporary Byzantine naming practice allowed the adoption of a maternal surname if convention regarded the mother's family as of a more exalted origin than the father's. Vsevolod Yaroslavich, the fifth son of the grand prince of Kiev, Yaroslav I the Wise , himself ruled as grand prince of Kiev from 1078 to 1093.
Билік
Мономах өзінің атақты "Тәуелнама" (Тәуелнама) кітабында балаларына 83 әскери жорық жүргізгенін және 19 рет половцымен бейбіт келісім шарттарына келгенін айтады. Бастапқыда ол далаға қарсы өзінің туысы Олегпен бірлесіп соғыс жүргізді, бірақ Владимир әкесі тарапынан Черниговты басқаруға жіберілгеннен кейін, ал Олег сол қаланы қайтарып алу үшін половцымен келісім жасаған соң, олардың жолдары айырылды. Осы кезден бастап Владимир мен Олег ашық жауларға айналып, жиі ішкі соғыстарға қатысты. Олардың ұрпақтары мен алыс туыстары арасында да алауыздық сақталды. 1068 жылы ол куман басшысы Билге Тегинмен одақтасты. 1094 жылдан бастап оның негізгі иелігі оңтүстіктегі Переяслав қаласы болды, сонымен қатар Ростов, Суздаль және басқа да солтүстік провинцияларды (Переяславль княздығын қараңыз) бақылады. Осы жерлерде ол бірнеше қалалар салды, оның ішінде өзінің атымен аталатын Владимир қаласын, болашақ Ресей астанасын. Русь князьдерін Ұлы далаға қарсы күресте біріктіру мақсатымен Владимир үш князьдік құрылтайын ұйымдастырды, олардың ең маңыздысы 1097 жылы Любечте және 1103 жылы Долобскте өтті. 1107 жылы ол Киевке шабуыл жасаған куман ханы Бонякты жеңді. 1111 жылы Владимир, Святополк II қатарласып, Сальница шайқасында әскерге басшылық етті, онда олар Сальница (жазбалардағы өзен) өзенінің жанында куман әскерін талқан етті. Бұл шайқастың орны қазіргі Изиум қаласынан табылған болуы мүмкін. 1113 жылы Святополк II қайтыс болғанда, Киев халқы көтеріліс көтеріп, Владимирді астанаға шақырды. Сол жылы ол Киевке кірді, халықтың зор қуанышына бөленді және 1125 жылы қайтыс болғанға дейін билік жүргізді. Оның Тәуелнамасынан көрініп тұрғандай, ол елордадағы әлеуметтік шиеленісті басу үшін бірқатар реформалар жүргізді. Осы жылдар Ежелгі Рустің соңғы гүлдену кезеңі болды, ол оның қайтысынан кейін 10 жыл өткен соң ыдырады. Владимир Мономахты Әйгілі Ая София соборында жерледі. Келер ұрпақтар оның билігін осы қаланың алтын ғасыры деп еске алды. Мономахтың есімімен байланысты көптеген аңыздар бар, оның ішінде Константинопольден Руське Владимирдің Құдай шешесі мен Мономахтың сәукелесі деп аталатын Владимир/Мәскеу тәжі сияқты құнды мүліктер әкелінді.
In his famous Instruction (also known as The Testament) to his own children, Monomakh mentions that he conducted 83 military campaigns and 19 times made peace with the Polovtsi. At first he waged war against the steppe jointly with his cousin Oleg, but after Vladimir was sent by his father to rule Chernigov and Oleg made peace with the Polovtsi to retake that city from him, they parted company. Since that time, Vladimir and Oleg were bitter enemies who would often engage in internecine wars. The enmity continued among their children and more distant posterity. In 1068 he allied with the Cuman chief Bilge Tegin. From 1094, his chief patrimony was the southern town of Pereiaslav, although he also controlled Rostov, Suzdal, and other northern provinces (see Principality of Pereyaslavl). In these lands he founded several towns, notably his namesake, Vladimir, the future capital of Russia. In order to unite the princes of Rus' in their struggle against the Great Steppe, Vladimir initiated three princely congresses, the most important being held at Lyubech in 1097 and Dolobsk in 1103. In 1107 he defeated Boniak, a Cuman khan who led an invasion on Kievan Rus'. In 1111, Vladimir, alongside Sviatopolk II, led an army at the Битва на Сальниці, where they defeated a Cuman army on the Сальница (летописная река) river. The site of this battle is probably at modern day Izium. When Sviatopolk II died in 1113, the Kievan populace revolted and summoned Vladimir to the capital. The same year he entered Kiev to the great delight of the crowd and reigned there until his death in 1125. As may be seen from his Instruction, he promulgated a number of reforms in order to allay the social tensions in the capital. These years saw the last flowering of Ancient Rus, which was torn apart 10 years after his death. Vladimir Monomakh was buried at Saint Sophia Cathedral. Succeeding generations often referred to his reign as the golden age of that city. Numerous legends are connected with Monomakh's name, including the transfer from Constantinople to Rus of such precious relics as the Theotokos of Vladimir and the Vladimir/Muscovite crown called Monomakh's Cap.