Кіріспе

Паразиттік амеба түрлері

Энтамоэба коли – энтамоэбаның патогенді емес түрі, ол адамның асқазан-ішек жолында жиі кездесетін шартты паразит. Е. coli (Escherichia coli бактериясымен шатастырылмау керек) медицинада маңызды, себебі оны боялған нәжіс үлгілерін микроскоппен қарау кезінде патогенді Entamoeba histolytica-дан ажырату қиын. Бұл амеба псевдоподын көбінесе пайдаланбайды және ірі ішекте "бір орында (прогрессивті емес) қозғалыс" жасайды. Әдетте, амеба жылжымайды және дөңгелек пішінде қалады. Бұл амеба трофозоит сатысында тек жаңа, бекітілмеген нәжіс үлгілерінде ғана көрінеді. Кейде Entamoeba coli-дің өзінде де паразиттер кездеседі. Олардың бірі – Sphaerita spp. Бұл саңырауқұлақ E. coli-дің цитоплазмасында тіршілік етеді. Бұл айырмашылықты көбінесе жарық микроскопиясы арқылы паразиттік кисталарды визуалды қарау арқылы анықтайды, бірақ молекулалық биология әдістерін қолданатын жаңа әдістер де жасалған. Амебаның ғылыми атауы – E. coli – көбінесе бактерия Escherichia coli деп жаңылыстырылады. Бактериядан айырмашылығы, амеба көбінесе зиянсыз және E. coli бактериясының кейбір штаммдары сияқты көптеген ішек проблемаларын тудырмайды. Бұл организмдердің атауын шатастырмау үшін, түрлерді атауды жеңілдету мақсатында "баламаша қысқартулар" қолданылады; мысалы, бактерия үшін Esch. coli, ал амеба үшін Ent. coli қолданылады, E. coli екеуіне де қолданудың орнына.

Клиникалық маңызы

Е. coli бактериясының болуының өзі емделуді қажет етпейді, себебі ол зиянсыз саналады. Дегенмен, адам осы зиянсыз энтамоэбамен зарарланғанда, басқа қауіпті микроорганизмдер де бірге енген болуы мүмкін, және осы басқа патогендер инфекцияға немесе ауруға себеп болуы мүмкін.

Морфология

Энтамоэбалардың барлық түрлері моногенетикалық формада, яғни бір буындық өмір циклымен келеді. E. coli-де "өмір циклындағы үш ерекше морфологиялық форма бар: трофозоит, прекистоздық және кистоздық". Бұл өмірлік цикл Entamoeba түрлерінің қалыптасуының жалпы жолын анықтайды. Бұл паразитте қалың мембранамен оралған бір үлкен ядро болады. Ядроның ішінде көптеген хроматиндер және бір үлкен, дөңгелек емес пішінді кариосома бар. Хроматин ядроның ішінде жиынтықтап, біркелкі емес таралады. Паразиттер көптеген Entamoeba түрлері сияқты бинарлық бөліну арқылы көбейеді. Жетілген киста жұқтыру кезеңі болып табылады және E. histolytica-ға қарағанда ұзаққа созылады. Кисталар қожайынның денесінен тыс, құрғағаннан кейін үш-төрт айға дейін тірі қалуы мүмкін. E. coli-ді анықтау үшін әдетте нәжіс үлгісі тексеріледі. Бұл паразит E. coli емес, E. histolytica екенін анықтаудың ең жақсы тәсілі. Бұл әдетте кисталардың мөлшерін, пішінін және ядроларының санын тексеруді қамтиды. E. coli-дегі кисталардың мөлшері 10-35 микрометрге дейін жетеді, пішіні дөңгелек емес, E. histolytica-ға қарағанда біркелкірек қабықша тәрізді сопақ пішіндес болады және E. histolytica-ның төрт ядросына қарағанда кистада сегіз ядроға дейін болады. Тәжірибесіз микробиологтар үшін "Entamoeba coli-дің төрт ядролы кисталарын Entamoeba histolytica-ның жетілген кисталарымен шатастыру оңай". Көбінесе "Entamoeba coli-дің төрт ядролы кистасы Entamoeba histolytica-ның жетілген кистасынан үлкен, пішіні өзгермелі болуы мүмкін және ядролық шеткі хроматині мен кариосомасы дөңгелек емес бөлшектерден тұрады". Кез келген Entamoэба түрін диагностикалау үшін әдетте ылғалды препарат жасалады, "сипаттамалық кисталарды йодпен боялған, формаль эфирі концентрациясы әдісімен немесе ылғалды препаратта немесе тұрақты боялған препаратта трофозоидтарды анықтау арқылы" олардың қалай көрінетінін анықтау үшін. Бұған қоса, трихромдық бояулар кез келген Entamoeba spp. кисталарын орнату үшін қолданылуы мүмкін. Entamoeba spp. диагнозын қою үшін басқа да сынақтар қолданылуы мүмкін. Бұл сынақтар зертханалық әдістерді қолдануды қамтиды. Бұл зертханалық сынақтардың кейбіреулеріне мыналар жатады: жарық микроскопиясын қолдану, өсіру әдістері, изоферменттерді талдау, антиденелерді анықтау сынақтары, антигендерді анықтау сынақтары, иммунохроматографиялық талдаулар және ДНК-ға негізделген диагностикалық сынақтар. Микроскопияның кейбір түрлерінде сондай-ақ трансмиссиялық электронды микроскопия және сканерлік электронды микроскопия қолданылады. Әдетте, Entamoeba spp. түрлерін салыстыру үшін үлгілерді қарастыруды жеңілдету үшін кисталар мұздату арқылы сынықтайды. ДНК-ға негізделген диагностикалық сынақтарға ДНК-ны алу, ПТР, микроаррайлер және типтеу әдістері кіреді. Мысалы, Entamoeba spp. диагнозын жылдамдатуға және дәлдеуге мүмкіндік беретін бір ДНК-ға негізделген диагностикалық тест – "Қозғалыссыз гибридтеу сынағы". Бұл сынақтың негізгі мақсаты нәжіс үлгілерінде Entamoeba spp. түрлерін анықтау және амебалық дизентерияның себепшісі E. histolytica-ны табу. Бұл сынақ гендердің тізбесін пайдалануды және әр Entamoeba spp. геномын анықтауды қамтиды, бұл қауіпті E. histolytica-ны анықтауға көмектеседі.

Патология

Е. coli көбінесе зиянсыз паразиттер болып табылады және жануар иесіне зиян келтірмейді. Дегенмен, ішкі қан кету жағдайлары да болған. Әдетте, E. coli цитоплазмасында "қызыл қан жасушалары кездеспейді, тек ішек қан кетуі бар науқастарда сирек жағдайларда ғана" олардың нәжісінде қан пайда болады. Бұл ішек зақымдануына алып келуі мүмкін. E. coli қоздыратын басқа да проблемалар көбінесе ірі ішекте олардың тым көп болуының салдарынан туындайды. Мысалы, E. coli популяциясының артуы "диспепсияға, асқазан қышқылының жоғарылауына, гастритке және ас қорытудың бұзылуына" әкелуі мүмкін; бұл көптеген ішек паразиттеріне тән ортақ мәселелер. Тым көп популяция болған жағдайда, кейбір емдеу шараларын қолдану қажет болуы мүмкін. Мышьяк құрамындағы кейбір қосылыстар, мысалы карбарсон, трофозоит сатысын емдеуге көмектеседі. E. coli-дің көп популяциясын емдеу үшін дилоксанид фуроаты да қолданылады, ол көбінесе антиамебалық терапияда пайдаланылады.