Эдинбург қаласының күзетшісі Джон Портеус және көтеріліс трагедиясы
John Porteous (soldier)
Капитан Джон Портеус (1695-1736): Шотланд офицер, қатысқан Эдинбург көтерілісі, өлімі. Өмірбаяны, әскери қызметі, және халық арасындағы беделі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Капитан Джон Портеус (шамамен 1695 – 7 қыркүйек 1736) – шотландтық әскери шенеунік, Эдинбург қалалық гвардиясында қызмет етіп, Портеус көтерілісінде маңызды рөл атқарды, нәтижесінде ол қайтыс болды.
Captain John Porteous (c. 1695 – 7 September 1736) was a Scottish military officer who served in the Edinburgh City Guard and played a major role in the Porteous Riots, which resulted in his death.
Ерте өмір
Джон Портуз Бордерс аймағындағы Тракуайр маңында, Куайр Вотердегі Гленде, Эдинбургтың Канонгейт қаласында тігінші болған Стивен Портуздың ұлы болып дүниеге келді. Оның ерте өмірінен көп мәлімет белгілі емес, бірақ ол әкесінің кәсібіне қолайлы емес екенін ерте түсінді. Голландия Республикасындағы шотланд бригадасында қызметтен кейін, 1716 жылы Якобиттердің көтерілісін күтіп, Эдинбург әскерін дайындаушы болды, екі жылдан соң Қала гвардиясының прапорщигі болып тағайындалды және 1726 жылы капитан шеніне көтерілді. Портуз – Эдинбург қоғамының қара халық пен төменгі топтары жек көретін, өкімшілік билікке құмар адам болған. 1724 жылы ол Лейт Линксте лорд Балмериноның інісі Александр Эльфинстоунға қарсы өткен гольф ойынында 20 гинеяға салынған тілікте жеңіліске ұшырады. Осы ойынға Гамильтон герцогы мен Джордж Дуглас сияқты бірнеше адам жиналды.
John Porteous was born at The Glen, Quair Water, near Traquair, in the Borders, the son of Stephen Porteous, a tailor of the Canongate, Edinburgh. Little is known of his early life, except that he soon found he was not suited to his father's calling. Having served in the Scots Brigade in the Dutch Republic, in 1716 he became drill master to the Edinburgh force in anticipation of a Jacobite rising, and two years later was appointed as ensign to the City Guard, and was promoted in 1726 to the rank of captain. Porteous seems to have been an overbearing official, despised by the mob and the underclasses of Edinburgh society. In 1724 he lost a wager of 20 guineas in playing a game of golf on Leith Links against Alexander Elphinstone, the brother of Lord Balmerino. The wager attracted a small crowd, including the Duke of Hamilton and George Douglas.
Көтеріліс
1736 жылғы 14 сәуірде үш контрабандашы – Эндрю Уилсон, Уильям Холл және Джордж Робертсон тұтқындалып, сотталып, өлім жазасына кесілді. Холлдың жазасы өмір бойына жер аударылуға өзгертілді, ал Уилсон мен Робертсон өз тағдырларын күтті. Өлім жазасын орындаудан бірнеше күн бұрын Джордж Робертсонға Уилсон Сент-Джайлс шіркеуінде қызмет кезінде күзетшілерден қашуға мүмкіндік берді. Ол екі офицерді ұстап тұрып, үшіншісінің жағасына тісін қысып, "Жүгір, Джорди, жүгір!" деп айғайлады. Жақтастарының көмегімен Джордж Робертсон Нидерланд Республикасына қашып кетті. Қалған тұтқын Эндрю Уилсонды 1736 жылғы 14 сәуірде Эдинбургтегі Грассмаркетте жұрт алдында дарға асты. Оның денесі наразылық білдірген халықтың қарсылығына қарамастан, төмен түсірілді, ал одан кейін болған тәртіпсіздіктер соншалықты үлкен болды, дарға асушыны қорғауға алуға тура келді. Жағдай нашарлағандықтан, құрбандарды құтқаруға тырысудан қорқып, Эдинбургтің Лорд-провосты Портеуске барлық күзетшілерді шақырып, оларды оқ-дәрімен жабдықтауды бұйырды. Дарға асудан кейін халық ашуланып, қала күзетшілерін таспен ата бастады. Оқиғаның мән-жайлары шатасқан, бірақ Портеус өзінің әскеріне халықтың басына оқ атуға бұйрық бергені белгілі, бірақ олар қарама-қарсы тұрған биік үйлердің терезелеріндегі адамдарды жарақаттады. Халықтың ашуы күшейіп, үрейге түскен Портеус күзетшілерге халыққа оқ атуға бұйрық берді, нәтижесінде алты адам қаза тапты.
On 14 April 1736, three convicted smugglers, Andrew Wilson, William Hall and George Robertson, were arrested, tried and condemned to death. Hall's sentence was commuted to transportation for life, while Wilson and Robertson awaited their fate. A few days before the execution George Robertson was enabled by Wilson to escape from his guards while attending a service in St Giles', shouting "Run Geordie, run" as he held two officers and clamped his teeth onto the collar of a third. With the help of sympathetic supporters George Robertson eventually made his way to the Dutch Republic. The remaining convict, Andrew Wilson, was taken to be publicly hanged in the Grassmarket, Edinburgh, on 14 April 1736. His body was cut down against the wishes of the mob, and the ensuing riot was such that the hangman had to be placed in protective custody. As the situation worsened, for fear of an attempt to rescue the victims, the Lord Provost of Edinburgh instructed Porteous to call out the entire guard and to furnish them with powder and shot. After the execution, the mob became violent and began to stone the City Guard. Accounts of events are confused, but what is certain is that Porteous instructed his men to fire above the heads of the crowd, but in so doing, they wounded people in the windows of the high tenement buildings opposite. The crowd became increasingly violent and, as panic set in, Captain Porteous ordered the guard to shoot into the mob, which led to the deaths of six people in all.
Сот және апелляциялық шағым
Портеус сол күні түстен кейін тұтқындалды және кісі өлтіруде айыпталды. 1736 жылғы 5 шілдеде ол Жоғарғы Әділет Сарайында сотталды, онда көптеген куәгерлер Портеус 14 сәуірде халыққа өзі жеке атқандығын куәландырды, бірақ тағы он алты адам оның мұны істегенін көрмегенін айтты. Эдинбургте жағдай шиеленісіп, қалың жұрт наразылық білдірді, ал қазылар Портеусті кісі өлтіруге кінәлі деп таныды. Оған өлім жазасы берілді, атқарылым 1736 жылғы 8 қыркүйекте Грассмаркетте өтуге белгіленді. Портеус Сент-Джайлз шіркеуіне жақын орналасқан Толбут түрмесіне қамалды. Шотландиядағы оқиғалар Лондондағы үкімет шенеуніктерін алаңдатты, ал сэр Роберт Уолпол Эдинбургтегі өкіліне араласуды сұрап, жағдайға ықпал етуге тырысты. Бірақ ол Шотландиядағы сезімнің тереңдігін дұрыс бағаламай, қателік жасады. Ресми шағым беріліп, атқарылым кейінге шегерілді.
Porteous was arrested the same afternoon and charged with murder. He was tried at the High Court of Justiciary on 5 July 1736, where a majority of witnesses testified that Porteous had personally fired into the crowd on 14 April, although sixteen others said they had not seen him do so. Feelings were running high in Edinburgh and the jury unanimously found Porteous guilty of murder. He was sentenced to death, the execution was set to take place in the Grassmarket on 8 September 1736. Porteous was imprisoned in the Tolbooth prison, near St Giles church. Events in Scotland alarmed government officials in London, and Sir Robert Walpole attempted to influence events by asking his representative in Edinburgh to become involved. But he had miscalculated, underestimating the depth of feeling in Scotland. A formal appeal was petitioned and the execution was deferred.
Өлім
Алайда, капитан Портеусқа кешірім жасау мүмкіндігіне халықтың наразылығы соншалықты күшті болды ki, оны өлтіру жоспары құрылды. Бірақ билік органдары бұл туралы естіген соң, Толбут түрмесіндегі күзетті күшейтуге шешім қабылдады. Алайда, осы шара қолға алынар алдында, қаланың батысындағы Портсбургте төрт мыңнан астам адам жиналды. Грас-маркет арқылы Коугейтке, содан кейін Хай-стритке беттеп, наразылық толқыны Толбутқа жетті, мұнда олар күзетшілерді жеңіп алуға қол жеткізді. Портеус түрмесінен сүйреліп шығарылып, Лоунмаркетке, Батыс Боуға және Грас-маркетке қарай тартылды, онда оны жергілікті мата дүкенінен алынған арқанмен бояу тірегіне асып өлтірді. Біршама уақыттан кейін оны төменге сүйреп түсіріп, түнгі көйлегі мен жейдесінен айырып, басына орап қайтадан жоғары көтерді. Алайда, наразылар оның қолын байламағандықтан, ол бостандыққа шығуға тырысқанда, олар оның қолы мен иығын сындырып, тағы біреуі оның жалаңаш аяғын отқа қоюға әрекеттенді. Оны тағы да жерге түсіріп, аяусыз сапалап, қайтадан асып тастады. Ол 1736 жылдың 7 қыркүйегінде, жарты түнгіге дейін қайтыс болды. Портеус қайтыс болған жер бүгінде Грас-маркетте ескерткіш тақтамен белгіленген. Толбуттың орны жүрек пішіндес тастармен белгіленген, ол «Мидлотиан жүрегі» деп аталады. Экскурсоводтардың айтуынша, тіпті бүгінде де жолдан өтетіндер осы жерге түкіріп тастайды, бұл дәстүр бастапқыда жек көрінетін Толбутқа деген наразылықты көрсету үшін пайда болған. Портеус 9 қыркүйекте Эдинбургтегі Грейфриарс Киркиярдында, ескі зираттың батыс қабырғасына жақын жерге жерленді. Екі жүз жылдан астам уақыт бойы қабірінің үстінде «P» әрпі мен «1736» жазылған кішкентай шаршы тас орнатылған. 1973 жылы ол Крейглит тасынан жасалған қабір тасымен ауыстырылды, онда «Джон Портеус, Эдинбург қалалық күзетінің капитаны, 1736 жылдың 7 қыркүйегінде өлтірілді. Барлық құмарлық 1973 жылы тоқырады» деген жазу бар.
However, public resentment at a possible reprieve was such that a plot to murder Captain Porteous was hatched, and when the authorities heard of this, it was decided to increase the guard at the Tolbooth prison. However, on the evening before this was due to happen, a large crowd of over four thousand gathered at Portsburgh, west of the city. Making their way across the Grassmarket to the Cowgate and up the High Street, the mob converged on the Tolbooth, where they were eventually able to overpower the guards. Porteous was dragged from his cell and up the Lawnmarket towards the West Bow and the Grassmarket, where he was lynched from a dyer's pole, using a rope taken from a local draper's shop. After a short while, he was dragged down and stripped of his nightgown and shirt, which was then wrapped around his head before he was hauled up again. However, the mob had not tied his hands and, as he struggled free, they broke his arm and shoulder, while another attempted to set light to his naked foot. He was taken down a further time and cruelly beaten before being hung up again. He died a short while later, just before midnight on 7 September 1736. The spot where Porteous died is today marked by a memorial plate in the Grassmarket. The site of the Tolbooth is marked by paving stones arranged in the form of a heart, "The Heart of Midlothian". Tour guides will say that, even today, passers by will spit on the spot, a tradition originally intended to demonstrate their contempt for the hated Tolbooth. Porteous was buried in Greyfriars Kirkyard, Edinburgh, on 9 September, near the westmost wall of the original graveyard. For more than two hundred years, the grave was marked by a small square stone with the single letter P and the date 1736. In 1973, this was replaced with a headstone of Craigleith stone, bearing the inscription "John Porteous, a captain of the City Guard of Edinburgh, murdered September 7, 1736. All Passion Spent, 1973".
Салдары
Эдинбургтегі оқиғалар Лондонды алаңдатуды күшейтті, онда үкімет Шотландияны басқару қаупіне қатысты алаңдады. Уолпол, королева Каролина және Ньюкасл герцогы Портеустің қажетсіз құрбан болғанын ойлады, тіпті қалалық судьялардың да қатысқандығы туралы әңгімелер тарады. Қала гвардиясын тарату және Лорд-провостты қызметтен шеттету туралы түрлі оппозициялық ұсыныстар жасалды, олар көп пікірталас тудырды. Шотландиялық депутаттар мен үкімет конституциялық себептермен бұл ұсыныстарға қарсы болды, бірақ ешқандай шара қабылданбады. Портеустің өлтірілуі оққа ұшқандардың достарының ісі, контрабандистердің кек алуы, якобиттердің қастандығы, тіпті пресвитериандық экстремистердің құйрықтары деп есептелді. Алайда, оқиғаларды ұйымдастыру белгілі бір жоспарлауды көрсетеді, бұл Эдинбургтің ағаш шебері Джеймс Максвеллдің және шағын қала саудагерлері мен шеберлердің тобының жұмысы деп саналды. Үкімет ақпарат бергендерге 200 фунт стерлинг сыйақы ұсынғанына қарамастан, Портеустің өлтірілуіне кінәлілер әділет алдына тартылмады. Портеус көтерілісіне байланысты оқиғалар сэр Уолтер Скотттың 1818 жылғы «Мидлотиан жүрегі» романының алғашқы тарауларында толыққанды сипатталған.
The events in Edinburgh heightened the sense of alarm in London, where the government was concerned about the threat to its management of Scotland. It was thought by Walpole, Queen Caroline and the Duke of Newcastle that Porteous had been unnecessarily sacrificed and there were even rumours that the conspiracy had involved the local city magistrates. Various Opposition proposals to disband the city guard and debar the Lord Provost were put forward, and these were the subject of much debate – the Scottish MPs and the government strongly opposed these proposals for constitutional reasons, and nothing was ever done. It was variously thought that Porteous' murder was carried out by friends of those who had been shot and killed, revenge by the smugglers, a Jacobite plot, or even a conspiracy by Presbyterian extremists. However, the organisation of events seems to imply a degree of planning, thought to be the work of James Maxwell, an Edinburgh journeyman carpenter, together with a small group of city tradesmen and journeymen. Despite a reward of £200 offered by the government for information, those responsible for the murder of Porteous were never brought to justice. The events surrounding the Porteous Riots form part of the early chapters of the novel The Heart of Mid Lothian by Sir Walter Scott (1818), where they are recorded in graphic detail.
Портус және гольф
Джон Портеус гольф ойынының ерте жақтастарының бірі болған. 1724 жылы "Гольфтен салтанатты матч: құрметті Александр Элфинстон мен Джон Портеус арасындағы матч газетте хабарланған алғашқы матч болды. Екі ойыншы да үлкен шеберлік көрсеткен, ал матчқа деген қызығушылық соншалық болды, оған Джеймс, Гамильтон герцогы және Джордж, Мортон графы, сондай-ақ көптеген көрермендер келді. Салым 20 гинеяны құрады, және Элфинстон матчты жеңіп алды.
John Porteous had been an early exponent of the game of golf. It is recorded that in 1724, "A solemn match of golf: between the Hon. Alexander Elphinstone and John Porteous became the first match to be reported in a newspaper. Both players were said to have exhibited great skill, and such was the interest in the match that it was attended by James, Duke of Hamilton and George, Earl of Morton, as well as a large crowd of spectators. The wager was twenty guineas, with Elphinstone winning the match.