Кіріспе
1998 жылғы жапондық фильм «Өмірден кейін» (After Life), Жапонияда «Тамаша өмір» (ワンダフルライフ) деп белгілі. Бұл фильмді Хирокадзу Корэ-эда өңдеп, жазып, түсірген, ал басты рөлдерді Арата, Эрика Ода және Сусуму Тэраджима сомдаған. 1998 жылдың 11 қыркүйегінде Торонто халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілген бұл фильм 30-дан астам елде таратылып, Корэ-эданың туындыларына халықаралық деңгейде танымалдық әкелді. Сонымен қатар, фильм 1998 жылғы Сан-Себастьян халықаралық кинофестивалінде көрсетіліп, «әмбебап тақырыбы, ностальгияға деген құрметі және киноның өмірден жоғары тұратын құндылығы үшін» FIPRESCI жүлдесін жеңіп алды. Әлем бойынша фильм жеті марапатқа ие болды және сегіз номинацияға ұсынылды. 2021 жылдың тамызында The Criterion Collection бұл фильмнің 2K сапасында қайта жарыққа шығарылатынын, сонымен қатар оған сұхбаттар, жойылған эпизодтар, аудио түсіндірмелер және жазушы Вьет Тан Нгуеннің мақаласы қосатынын хабарлады.
After Life, known in Japan as Wonderful Life (ワンダフルライフ), is a 1998 Japanese film edited, written, and directed by Hirokazu Kore eda starring Arata, Erika Oda and Susumu Terajima. Premiered on 11 September 1998 at the 1998 Toronto International Film Festival and distributed in over 30 countries, the film brought international recognition to Kore eda's work. The film was also shown at the 1998 San Sebastián International Film Festival, where it won the FIPRESCI prize "for its universal theme, its empathy for nostalgia and its homage to cinema as transcending life". The film received seven awards and eight nominations worldwide. In August 2021, The Criterion Collection announced a re release of the film, in a 2K remaster together with interviews, deleted scenes, audio commentary and an essay by novelist Viet Thanh Nguyen.
Сюжет
Кішкентай, 20-шы ғасырдың ортасындағы әлеуметтік қызмет стиліндегі құрылым – өмір мен өлім арасындағы бекет. Әр дүйсенбіде, жақында қайтыс болған адамдар тобы келіп тіркеледі: пансионаттағы әлеуметтік жұмыскерлер олардан өмірін қайта баяндап, кейінге алып өту үшін бір ғана естелік таңдауын сұрайды. Оларға ең бақытты естеліктерін анықтау үшін бірнеше күн беріледі, содан кейін жұмыскерлер оны жобалайды, сахналап, түсіреді. Осылайша, жандар осы сәтті мәңгілікке дейін қайта басып өте алады, өмірінің қалған бөлігін ұмытып кетеді. Олар мәңгілікке дейін ең бақытты естеліктерінде болады. Әртүрлі жастағы және әртүрлі өмірден келген жиырма екі жан келіп, кеңесшілермен күтіп алынады, олар олардың жағдайын түсіндіреді. Пансионаттағы ұзақ сұхбаттарда әр адам өмірін әртүрлі көзқараспен бағалайды. Алқызыл гүлдерді ең қымбат естелік санайтын мейірімді қарт әйел бар. Бұлттардың арасында ұшуды ең бақытты сәттері деп еске алатын ұшқыш та бар. Сондай-ақ, Диснейлендтегі серуенді ең жақсы естелік деп санайтын жасөспірім қыз да бар. Оған Диснейлендтегі серуенді 30 бала мен жасөспірім таңдағаны айтылғаннан кейін, ол бала кезінен ерекше бір нәрсені ойлап табуға көмектеседі (жаңа кірдің иісі және анасының құшағындағы жылу). 78 жастағы әйел балалық шағындағы би кешіне бауыры сатып берген жаңа көйлек туралы айтады, ол бауырын жақсы көріп, "соңына дейін" күтім жасаған. Жеңіл мінезді әйел мейірімді клиентті еске алады; өзіне-өзі зиян келтіруге дайын болған адам қалай тоқтағанын еске алады; қарт кісі мектепке трамваймен барып жатқанда бетіне тиген желді еске алады. Бір қарт адам секс және жеңіл мінезді әйелдер туралы тоқтамай сөйлейді, бірақ соңында қызына үйлену тойында гүл шоғын ұсынған сәтті таңдайды. Теріден жасалған шалбар киген, шашы ұзын 21 жастағы бойжеткен кез келген нәрсені таңдаудан бас тартады. Оқиғаның басты назары екі жас кеңесші, Такаши мен Шиориге аударлады. Такаши 70 жастағы Ичиро Ватанабеге көмектесуге бекітілді, ол реттелген некедегі бос, жалпыға ортақ өмірін қанағаттандырмайтындығын еске алады. Такаши оның естелігін ояту үшін Ватанабе өмірінен жыл сайынғы бейнежазбалар тізімінен үзінділерді көрсетеді. Такаши фильмдерден Ватанабенің әйелі (Ватанабенің реттелген некесінен) сонымен қатар Такашидің өмірінің махаббаты және никесі болғанын және екі ер адамның шамамен бір жаста екенін біледі. Такаши екінші дүниежүзілік соғыста Филиппинде жиырма жасында қайтыс болды және содан бері өңдеу орталығында жұмыс істеп келеді. Ол да басқалар сияқты естелік таңдауға дайын емес, сондықтан естелік таңдағанша өңдеу орталығында жұмыс істеп, белгісіздікте қалуы керек. Такаши Ватанабеге басқа кеңесші тағайындауды сұрайды, бірақ оның өтініші қабылданбайды. Апта соңында Ватанабе қай естелікті сақтайтынын шешеді. Ватанабе Такашиден қиындық туғызғаны үшін және кеш естелік таңдағаны үшін кешірім сұрайды. Такаши одан кешірім сұрамауын сұрайды және Ватанабеге пансионаттағы барлық кеңесшілер естелік таңдаудан бас тартқан немесе таңдауға қабілетсіз жандар екенін айтады. Әлеуметтік жұмыскерлер қарапайым декорациялармен түсірілім алаңдарында фильм түсіріп, естеліктерді қайта жасайды (ұшқыш үшін бұлттар ретінде мақта шарлары қолданылады; қарт кісі трамвайда тұрғанда көше шуының аудиожазбасы ойнатылады және әлеуметтік жұмыскерлер трамвайды қоздырып, қозғалысты имитациялайды). Сенбі күні, шашы шалқыған жігіттен басқа барлық жандар кинотеатрда өздерінің қайта жаралған естеліктерінің фильмдерін көреді және әр адам өзінің естелігін көргеннен кейін бірден жоғалады. Такаши Ватанабе бөлмесінен видеокассеталарды жинап жатқанда, Ватанабеден оның әйелі Такашидің никесі болғанын және оның әйелі Ватанабемен некеде болған кезде жыл сайын Такашидің қабіріне жалғыз барып тұратынын білгенін жазған хатты табады. Ватанабе хатында өзінің әйелінің қайтыс болған күйеуі екенін айтпағаны үшін Такашидің мейірімділігіне риза екенін және оның өмірімен татуласуына және әйелімен естелік таңдауына осы тәжірибесі мен видеокассеталарды көруі көмектескенін жазады. Такаши Шиоримен өмірі туралы әңгімелеседі, ал Шиори оның никесінің мұрағаттан таңдаған естелігін табады. Никесінің таңдаған естелігін көріп, Такаши оның өлер алдында онымен бірге естелік таңдағанын түсінеді. Такаши өзінің никесінің таңдаған сәтін бағалайтынын білгеннен кейін, "Мен басқа біреудің бақытының бір бөлігі болғанымды түсіндім" деген ойға келеді. Ол осы түсініктің сәтін өмірінен алынған бір бөлік ретінде түсіруге шешім қабылдайды және мәңгілікке дейін бекеттен кетеді, осы естелікте мәңгілікке дейін болады. Ертесі күні қалған қызметкерлер жаңа келгендерді күтуге дайындалады және бас тартушы жігітті қызметкерлер қатарына енгізуде туындауы мүмкін қиындықтарды талқылайды. Фильм Шиоримен аяқталады, ол енді толыққанды кеңесші ретінде сұхбаттасуға дайындалады.
Тақырыптар мен әдістер
Кореда фильмді балалық шағында невродегенеративті ауруға шалдыққан әжесімен болған оқиғасынан бастады, сол кезде осындай синдромдар жақсы белгілі емес еді. Ол әжесінің есте сақтау қабілетін біртіндеп жоғалтып, туыстарын, тіпті өзін танымайтын күйге жеткенін еске алып былай деді: «Мен көріп тұрғанымды толық түсінбедім, бірақ адамдар өлгенде бәрін ұмытады деп ойладым. Енді мен естеліктердің біздің жеке басымыз үшін қаншалықты маңызды екенін түсінемін, өзімізге сезімділік үшін». Сценарийді дамыту кезеңінде режиссер әртүрлі әлеуметтік топтардан бес жүзден астам адаммен сұхбаттасып, олардан естеліктерін айтуды және сақтап қалуға бір ғана естелік таңдауды сұрады. Кореда «адамдардың көбінесе қиын жағдайларды таңдауына таң қалды». Фильмде осы сұхбаттардың шынайы кадрлары актерлік ойынмен алмастырылады, кейбіреулері импровизацияға, ал кейбіреулері нақты сценарийге негізделген; Осы тәсілмен Кореда деректі фильмді көркем фильммен біріктірді. Фильмде естеліктерді адамдар еске түсіргенде өзгертеді, ал сахналағанда және қайта жаңғырғанда олар субъективті түрде қайта қарастырылады, жақсартылады және жаңаша түсіндіріледі. Осы екіұшты, құбылмалы естелік туралы Кореда былай ойлады: «Адамның эмоциялары – «ақиқат» пен «жасандылық» қақтырысқанда туындайтын ұшқындар. Мен осы фильмде осындай қақтығыстың салдарларын «объективті жазба» мен «еске алу» арасындағы белгісіз аймақты зерттеу арқылы қарастырғым келді. «Өмірден кейін» фильміндегі естеліктер кейін фильм түрінде қайта құрылған нағыз оқиғалар ретінде көрсетілсе де, кейіпкерлердің айтқан әңгімелерін «ақиқат» деп, ал қайта жаңғыртуларын «жасандылық» деп ажырату қиын. Олар өте күрделі байланысқан. Біздің естеліктеріміз тұрақты емес, олар өзгеріп отыратын динамикалық нәрсе, біздің өзгеріп отыратын жанымызды көрсетеді. Сондықтан еске алу, өткенге көз жүгірту ешқандай артық немесе жағымсыз емес. Керісінше, ол бізді дамуға және жетілуге шақырады». Кореда естелік сахналарын түсіру үшін 8 мм және 16 мм пленканы араластырып, түрлі түстер мен қара-ақ түсті пайдаланды және сол кезде «Mystery Train» фильмінің түсірілім алаңындағы жұмысымен танымал болған фотограф Масаёши Сукитаны шақырды.
text=I saw that human emotions are the sparks that fly when "truth" and "fiction" collide. In this film, I wanted to explore the consequences of such collision by investigating the uncertain area between "objective record" and "recollection". Although the memories in After Life are presented as real experiences that are later reconstructed as film, you can't really distinguish the stories characters tell as "truth" and the recreations as "fiction". They intertwine with great complexity. Our memories are not fixed or static. They are dynamic, reflecting selves that are constantly changing. So the act of remembering, of looking back at the past, is by no means redundant or negative. Rather, it challenges us to evolve and mature.|author=|title=|source=
For the memory sequences, shot both in colour and black and white on a mixture of 8 mm and 16 mm film, Kore eda involved the still photographer Masayoshi Sukita (best known at the time for his work on the set of Mystery Train).
Қабылдау
After Life жағымды пікірлер алды. Rotten Tomatoes сыншылардың шолу жинағында фильмнің мақұлдау деңгейі, негізінде сын, орташа бағасымен бағаланған. Сайттың сыншылардың консенсусы былай деді: "After Life - естелік, махаббат және өлімнен кейінгі өмірді ерекше және нәзік зерттейтін фильм". Metacritic 19 сыншының бағалауы бойынша 100 балдық шкала бойынша 91 бал берді, бұл "көпшілік мақұлдауы" екенін көрсетеді. AllMovie-де Кит Фиппс фильмді "өлімнен кейінгі өмірді ерекше және жақын сезіммен зерттейтін туынды" деп сипаттап, "бұл фильм кино жасау туралы ой-толғанысқа қалай мүмкіндік беретініне" тоқталды. Сол шолуда Джонатан Кроу: "Оның асықпайтын темпі мен мелодраманың болмауы, тақырыбы сияқты, ұзақ уақыттан кейін есте қалуы мүмкін" деп қосты.
Кезеңнен кезеңге бейімдеу
Фильм негізінде сахналық қойылым 2021 жылдың 2 маусымынан бастап Лондон қаласындағы Ұлттық театрдың Дорфман театрында көрсетіле бастады. Қойылым авторы – Джек Торн, суретшісі – Бэнни Кристи, режиссері – Джереми Херрин. Ол Headlong компаниясымен бірлесіп жасалған.