Кіріспе

Неміс саясаткері, банкир және дипломат, Мартин Лютердің әкесі.

Ханс Лютер (10 наурыз 1879 – 11 мамыр 1962) – неміс саясаткері және 1925-1926 жылдары 482 күнге Германияның канцлері болған. Қаржы министрі ретінде ол 1923 жылғы жоғары инфляция кезінде марканы тұрақтандыруға көмектесті. 1930 жылдан 1933 жылға дейін Лютер Рейхсбанк төрағасы болды, ал 1933 жылдан 1937 жылға дейін – Германияның АҚШ-тағы елшісі қызметін атқарды.

Ерте өмір

Ханс Лютер 1879 жылдың 10 наурызында Берлинде лютерандық отбасында дүниеге келді. Ол жақсы жағдайдағы саудагер Отто (1848–1912) мен Вильгельмина Лютердің (қыз есімі Хюбнер) ұлы болды. Лейбниц гимназиясын / Берлинде Абитурды бітіргеннен кейін Лютер 1897 жылдан 1901 жылға дейін Женева, Киль және Берлинде құқық тағылымдады. Оның ұстаздары Отто фон Герке, Франц фон Лист, Генрих Бруннер, Густав фон Шмоллер және Хьюго Преус болды. 1904 жылы Лютер «Неміс империясында тақ таласын шешудегі Федералдық Кеңестің құзыреті» атты диссертациясы үшін заң ғылымдарының докторы (Dr. jur.) дәрежесін алды. 1906 жылы ол бағалаушы емтиханын тапсырып, Пруссия әкімшілігінде жұмыс істеді, 1906/07 жылдары қазір Берлиннің бір бөлігі болып табылатын Шарлоттенбург қалалық кеңесінде қызмет етті.

Веймар Республикасы мен Рейх саясаты

1922 жылы қарашада Вильгельм Куно кабинеті құрылған кезде Лютерге Рейхсвиренсондасмистерли (Экономикалық істер) және Рейхсминстерли (Ішкі істер) лауазымдары ұсынылды, бірақ ол екеуінен де бас тартты. Дегенмен, 1922 жылдың 1 желтоқсанында ол Рейхсминстерство фёр Ernährung унд Landwirtschaft (азық-түлік және ауыл шаруашылығы) ведомствосын басқарды. Оның алдындағы Карл Мюллер Рейн аймағындағы сепаратистермен байланысы болды деген күдікпен үш күннен кейін отставкаға кетті. Лютер Густав Стреземан кабинетінде осы лауазымда қалып, инфляцияның салдарынан ең көп зардап шеккен халық топтарын азық-түлікпен қамтамасыз етуге баса назар аударды. 1925 жылдың шілдесіндегі заң жұмысшылардың өтемақысын жұмысқа баратын және жұмыстан қайтатын жолда болған жазабастарға дейін кеңейтті, сондай-ақ сол айда кәсіби бағдарлама енгізілді. Бұған қоса, 1925 жылдың мамырындағы жарлық бойынша кәсіби ауруларға өтемақы белгіленді. 1926 жылдың 12 мамырында Рейхстаг көпшілігі Лютерді Гинденбургтен президенттік «Флагтар туралы жарлықты» (1926 жылдың 5 мамырында) шығаруды сұрағаннан кейін өз еркімен отставкаға кетейік деп шешті. Бұл жарлық неміс елшіліктері мен консулдықтарына тек ресми қара-қызыл-алтын Рейхсфлагты ғана емес, сонымен қатар қара-ақ-қызыл Handelsflagge (саудалық байрақ) көтеруді бұйырды. Оның орнын Вильгельм Маркс басты. 1933 жылы нацистер билікке келгеннен кейін Лютер Гитлердің талабымен 16 наурызда лауазымынан кетті. Бірақ оған Германияның Вашингтондағы елшісі қызметі ұсынылды, ол оны қабылдады. 1937 жылы ол мемлекеттік қызметтен (im einstweiligen Ruhestand) уақытша зейнеткерлікке шықты, ал 1942 жылы толық зейнеткерлікке кетті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Лютер 1948/49 жылдары Мюнхендегі жеке банк – Merck Finck & Co. сенімді басқарушысы болды. Ол сонымен қатар Bayerischen Hypotheken und Wechselbank қадағалау кеңесінің мүшесі де болды. 1952 жылы Мюнхеннің саяси ғылымдар институты оған құрметті профессор атағын берді. 1952–1955 жылдары Лютер Германия Федеративтік Республикасының аумақтық қайта құрылу жөніндегі сарапшылар комитетінің (Sachverständigen Ausschuss für die Neugliederung des Bundesgebiets) төрағасы болды. 1958 жылы ол қайта құрылған Шетелдегі неміс қоғамының (Verein für das Deutschtum im Ausland) президенті болды. 1962 жылдың 11 мамырында Дюссельдорф қаласында қайтыс болды.