Польшаның солтүстік-шығыс аймағы – Подлясье тарихы

Кіріспе

Подляшье, ( ; , Підляшшя) немесе Подлясье (поляк тілінде), Польшаның солтүстік-шығыс бөлігіндегі тарихи аймақ. 1513 және 1795 жылдар аралығында ол Дрохичин қаласы астанасы болған воеводство еді. Қазір Буг өзенінің солтүстігіндегі бөлігі қазіргі Подляск воеводиясының құрамына кіреді, астанасы – Бялысток.

Атаулары мен этимологиясы

Аймақ поляк тілінде Подласье, Подласко немесе Подласье, литва тілінде Паленке, белорус тілінде Падляшша (Падляшша), украин тілінде Pidljaššja (Підляшша), Pidljassja (Підлясся), Pidljasije (Підлясіє) немесе Pidljaxija (Підляхія), орыс тілінде Подлясье (Подлясье), идиш тілінде "Podlyashe" (פּאָדליאַשע) және латын тілінде Podlachia деп аталады. Аймақ атауының шығу тегіне қатысты екі гипотеза бар. Бірінші гипотеза бойынша, атау поляк тіліндегі las ("орман") сөзінен туындаған және "орманға жақын" деген мағынаны білдіреді. Тарихының алғашқы кезеңдерінде Подляхияда әртүрлі этникалық топтарға жататын түрлі тайпалар қоныстанған. 9 және 10 ғасырларда аймақта негізінен древляндар, сондай-ақ Нарев өзенінен солтүстікке қарай дреговичтер мен оңтүстікке қарай дулебтер қоныстанған шығыс славян тайпалары мекендеген.

14 ғасырда аймақ Литва Ұлы Герцогтығына қосылды, бірақ кейін қысқа мерзімге Мазовия Пьясттарының билігіне қарады. 1446 жылы Подляхия қайтадан Ұлы Герцогтықтың құрамына кірді, бірақ 1496 жылдан бастап Подляхияның оңтүстік-батыс бөліктері (Дрохичин және Миелник жерлері), ал 1501 жылдан бастап солтүстік бөлігі (Биельск жері) литва заңын емес, поляк заңын қолданды. 1513 жылы король I Зигмунд Ескі Подляшское воеводствосын құрды (Подляшский сөзінің сипаты). 1566 жылы воеводствоның оңтүстік-шығыс бөлігі жаңадан құрылған Брест-Литовск воеводствосының құрамына, Брест-Литовск округі ретінде енді. 1569 жылы Люблин униясынан кейін Польша мен Литва Польша-Литва одақтастығы ретінде біріктірілгеннен кейін Подлясье Польша Корольдігіне берілді. Ол Польша патшалығының Кіші Польша провинциясының ең солтүстік бөлігі болды. Воеводство үш жерге (ziemie) бөлінді: Дрохичин, Миелник және Бельск. 18 және 19 ғасырларда Браницки отбасының қамқорлығы мен тоқыма өнеркәсібінің дамуының арқасында Бялысток жеке қаласы аймақтың басты орталығына айналды.

Бөлім және Наполеон соғыстары

1795 жылы Польша мен Литваның үшінші бөлінісінен кейін бұрынғы Подляк воеводствосы Пруссия Корольдігі мен Габсбург монархиясы (1804 жылдан бастап Австрия империясы) арасында бөлінді, олардың арасындағы шекараны Буг өзені құрады. Подлякияның шығыс шекарасының бір бөлігі Пруссия мен Ресей империясының шекарасы болды. Пруссия ішінде Подляк территориясы Жаңа Шығыс Пруссияның Беласток департаментінің құрамына кірді, оған бұрынғы Мазовия және Тракай воеводстволарының бөліктері де енді; Габсбург бөлігі көбінесе Батыс Галицияның Сидльце округінде (Габсбург монархиясы) орналасқан (1803 жылдан бастап Галиция және Лодомерия). 1807 жылы Тильзит шарты бойынша Пруссия екінші және үшінші бөлістерде алған барлық пайдасын, сондай-ақ бірінші бөлістің бір бөлігін берді. Бұл аумақтың көп бөлігі, оның ішінде Пруссия Подлякиясының батыс және солтүстік бөліктері, Бірінші Француз империясының Польшаға тәуелді Варшава герцогтығының құрамына кірді, ал оңтүстік-шығыс бөлігі, Белосток қоса, Ресей билігіне Белосток облысы ретінде қарады. Белосток облысындағы Подляк территориясы Бельск және Дрохичин уезддерімен (шамамен «аудандар») және Белосток уезінің батыс бөлігімен сәйкес келді. Варшава герцогтығындағы Подляк территориясының шағын бөлігі Ломжа департаментіне кірді, ол Белосток облысын алып тастағаннан кейін Пруссияның Белосток департаментінің аумағына негізделген. Габсбург Подлякиясының бөлігі 1809 жылғы Шёнбрунн шарты бойынша Варшава герцогтығының құрамына кірді, бұл Сидльце департаментінің көп бөлігін құрады. Пруссия мен Австрияның билігі қысқа болғанымен, ол Буг өзенімен әкімшілік тұрғысынан бөлініп келді.

Ресей билігі

Наполеон соғыстарының аяқталуымен 1815 жылы Вена конгресі Варшава герцогтігінің көп бөлігін, соның ішінде бұрынғы Подляшье аймақтарын "Конгресс Польшасына" (ресми түрде Польша Корольдігі) айналдырды және оны Ресеймен жеке одаққа қосты; осылайша, Подляшье аймағының барлығы Ресейдің бақылауына өтті. Теориялық тұрғыда бұл корольдік автономиялы құрылым ретінде құрылған, бірақ іс жүзінде оның жеке заңдары мен бостандықтары императорлар тарапынан назарға алынбады, ал басқару жүйесі, әсіресе қараша және қаңтар көтерілістерінен (1830–31, 1863–64) кейін, тұрақты түрде орталықтандырылды. Конгресс Польшасы шеңберінде бұрынғы Сидльце департаменті Подляшье воеводтығына, ал бұрынғы Ломжа департаменті Августов воеводтығына айналды; 1837 жылы олар Подляшье және Августов губернаторлықтарына біріктірілді. 1842 жылы Белосток облысы таратылып, Гродно губернаторлығына қосылды. Осыдан кейін Бельск уезінде ең көп қолданылатын тілдер: украин тілі (39,1%), поляк тілі (34,9%), идиш тілі (14,9%), орыс тілі (5,9%) және белорус тілі (4,9%) болды; ал Белосток уезінде: поляк тілі (33,95%), идиш тілі (28,34%), белорус тілі (26,13%), орыс тілі (6,68%) және неміс тілі (3,59%) болды. 1912 жылы Сидльце губернаторлығы қайтадан таратылып, Люблин, Ломжа және Холм губернаторлықтары арасында бөлісті, олардың үшеуі де бұрынғы Подляшье аймағының бір бөлігін алды; Холм губернаторлығы да Висла жерінен әкімшілік тұрғысынан алынып, Киев генерал-губернаторлығының құрамына енді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде аймақ Германия империясының басып алуында болды, Висла жерінің көп бөлігі Варшаваның генерал-губернаторының (кейін Орталық державалардың марионеттік Польша Корольдігі) құрамына кірді, ал Беласток және Сувалки губернаторлығын қоса алғандағы шығыс аймақтары Обер Остқа қарады. Бірінші дүниежүзілік соғыс және Ресей революциясынан кейін аймақтың бір бөлігі, әсіресе Беласток, бірнеше мемлекеттер арасында даулы болды, бірақ Польша-Совет соғысынан кейін Екінші Польша Республикасының құрамына кірді. Соғыс аралық кезеңде солтүстік бөлігі Бяласток воеводшалығына, ал оңтүстік бөлігі Люблин воеводшалығына қарасты; 1938 жылғы сәуірдегі реформалар Венгров пен Соколовты Люблиннен Варшава воеводшалығына көшірді. 1939 жылы Польшаға шабуыл жасалып, Молотов-Риббентроп келісімінен кейін нацистік Германия мен Кеңес Одағы арасында бөлісті. Келісімде белгіленген шекара Подлякияның барлық бөлігін Кеңес Одағына беруді көздесе де, шабуылдан кейін жасалған неміс-совет шекара және достық шартында келісілген соңғы шекара бойынша оңтүстік бөлігі нацистік генерал-губернаторлыққа берілді, ал Подлякияның солтүстік бөлігі Кеңес Одағы Белорус КСР-інің Беласток облысы ретінде қосылды. 1941 жылы нацистік Германия Кеңес бөлігін Беласток ауданы ретінде аннексиялады. 1945 жылы аймақ қайтадан Польшаның бақылауына өтті. 1999 жылы қазіргі Подляск воеводшалығы құрылды, ол тарихи Подлякияның солтүстік бөлігін, Беласток және Дрохичин қалаларын, сондай-ақ Ломжа және Сувалкині қоса алғандағы айналасындағы аймақтарды қамтиды. Оның оңтүстік шекарасы Буг өзені бойымен өтеді.

Этникалық жағдай

Қазіргі уақытта Подлякшада негізінен поляктар тұрады, ал көптеген белорустар шығыс бөліктерінде қоныстанған. 2002 жылғы Польша халық санағы бойынша Подляшский воеводствосында 46 041 белорус (3,9%) және 1 366 украин (0,1%) тіркелді. Жергілікті тұрғындар ұлттық өзін-өзі анықтауда және тілдерін анықтауда қиындықтарға кезеседі. Көбінесе өздерін «tutejszy» (сөзбе-сөз «жергіліктілер») деп атайды. Сауалнама мен санақ деректерін салыстырған Марек Барвинский, санақ кезінде ұлттық санасы төмен адамдар әдетте өз аймағындағы басым ұлтты таңдайды деген болжам жасады. Православтық жергілікті тұрғындарды «хахлы» деп атайды (бұл атаудың жағымсыз мағынасы жоқ, бірақ Украинада қазір украиндарға қатысты ұлттық қорлау ретінде қарастырылады). Михайло Лесьевтің сөзіне қарағанда, бұл атау Ресей империясының армиясында жергілікті тұрғындарды белгілеу үшін пайда болған. Көптеген ғылыми зерттеулер Подлякшадағы православиелік халықтың украин тегінен екенін дәлелдейді (19 ғасырдың санақтары, тарихи және тіл білімі зерттеулері), бірақ бүгінде украиндық өзін-өзі анықтауы бар адамдардың саны өте аз. 19 ғасырға дейін Подлякшада поляк тілінде сөйлейтін шағын дворяндық (drobna szlachta), еврейлер (көбінесе қалаларда) және қазіргі украин тіліне жақын диалектте сөйлейтін русь грек-католиктері тұрған. Бұл диалектті «Хахлак» (Chachlak) деп атайтын, ол украиндық казактардың дәстүрлі шашылған шашынан шыққан «хаххол» (khakhol) немесе «хохол» деген қарапайым есімнен туындаған. 19 ғасырда Подлякша тұрғындары Ресей империясының үстемдігінде болды, ал оңтүстік Подлякша Ресей бақылауындағы Польша Конгресінің бір бөлігін құрады. 1831 жылдан кейін Ресей билігі солтүстік Подлякшада грек-католик дінін тыйым салып, ол аймақтан жоғалып кетті. 1875 жылы ресейліктер оңтүстік бөлігінде де бұл рәсімді тыйым салды және барлық грек-католик тұрғындары Шығыс православие дінін қабылдауға мәжбүр болды. Алайда, жергілікті халықтың қарсылығы күшті болды және русь тілінде сөйлейтін аймақ тұрғындары Рим папасынан бөлінуге қарсы болды. 1874 жылы Пратулинде Бенедикт Винсент Левонюк және оның 12 серігі Ресей сарбаздары тарапынан өлтірілді. Осы шараларға жауап ретінде оңтүстік Подлякшадағы русь тұрғындары римдік-католик поляктардың ұлттық қозғалысына қосыла бастады. Рим папасымен толық бірлікте болу үшін грек-католиктерді православиеге мәжбүрлеп ауыстырудан бұрын олар өздерінің діни рәсімдерін шығыстан латынға ауыстырды. 1912 жылы Ресей билігі православиеден рим-католик дініне өтуге рұқсат беретін толеранттылық жарлығын шығарды (бірақ грек-католик дініне емес, ол толығымен жойылған). Оңтүстік Подлякша тұрғындарының көп бөлігі православиеден рим-католик дініне ауысты. Қазіргі уақытта бұл аймақта русь тілінде сөйлейтін адамдар өте аз, ал олардың көпшілігі өзін поляк деп санайды. Сонымен қатар, солтүстік Подлякшаның шығыс бөлігінде белорустар әлі де қоныстанған. Подлякша Польшадағы шағын татар халқының мәдени орталығы болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Шығыс Польшаның КСРО-ға қосылуынан кейін Польшада Бохоники және Крушиняны (екеуі де Подлякшаның тарихи шекарасынан тыс) екі татар ауылы ғана қалды. КСРО-ға қосылған аумақтардан кейбір татарлар Польшаға қайтарылып, қалаларға, әсіресе Белостокқа шоғырланды. 1925 жылы Белостокта Мұсылман діни одағы (Muzułmański Związek Religijny) құрылды. 1992 жылы Белосток және Гданьск қалаларында автономды бөлімшелері бар Польша Республикасының татарлар одағы (Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej) жұмыс істей бастады.

While today Podlachia is mostly inhabited by Poles, many Belarusians live in the eastern parts. According to Polish census of 2002, in Podlaskie Voivodeship there were 46,041 Belarusians (3.9%) and 1,366 Ukrainians (0.1%). Autochthonous inhabitants have difficulties in national self identification and identifying of their language. They often identify their nationality as "tutejszy" (literally "locals"). Based on comparison of a survey and the census, Marek Barwiński supposes that people with a low level of national identity during the census usually choose the major nationality in their region. Orthodox autochthonous inhabitants are known as khakhly (without any negative connotations, though today in Ukraine it is known as an ethnic slur for Ukrainians). According to Mykhailo Lesiv, this name appeared after it was used to denote locals in the Russian Imperial Army. Many scientific researches prove that the orthodox population in Podlachia have Ukrainian origin (19th century censuses, historical and linguistic researches), though today the number of people with the Ukrainian identity is very small. Until the 19th century, Podlachia was populated by the Polish speaking yeomanry (drobna szlachta), Jews (primarily in towns), and Ruthenian Greek Catholics speaking a dialect related to modern Ukrainian – the so called Khakhlak (Chachlak) dialect, which derived its name from a derogatory term for Ukrainians (khakhol or khokhol being the name of the traditional haircut of Ukrainian Cossacks). In the 19th century, the inhabitants of Podlachia were under the rule of the Russian Empire, with southern Podlachia constituting a part of Russian controlled Congress Poland. After 1831, Russian authorities forbade the Greek Catholic faith in northern Podlachia and it disappeared from the area. In 1875, Russians forbade this rite in the southern portion as well, and all Greek Catholic inhabitants were forced to accept the Eastern Orthodox faith. However, the resistance of the local people was surprisingly strong and Ruthenian speakers from this area rejected the separation from the Pope. In 1874, blessed Wincenty Lewoniuk and 12 companions were killed by Russian soldiers in Pratulin. In reaction to these measures, the Ruthenians of southern Podlachia began to identify themselves with the national movement of the Roman Catholic Poles. To preserve the full communion with the Pope, they changed their rite from Eastern to Latin before the compulsory conversion of Greek Catholics into Orthodox. In 1912, Russian authorities issued a tolerance edict that made it possible to change confession from Orthodox to Roman Catholic (but not to Greek Catholic, which had been completely deleted). A majority of the inhabitants of southern Podlachia changed their faith from Orthodox to Roman Catholic. At present, very few people in this area speak Ruthenian and nearly all consider themselves Poles. Meanwhile, the eastern part of northern Podlachia is still populated by Belarusians. Podlachia is also the cultural center of Poland's small Tatar minority as well. After the annexation of eastern Poland into the Soviet Union following World War II, Poland was left with only 2 Tatar villages, Bohoniki and Kruszyniany (both outside the historical borders of Podlachia). Some Tatars from the territories annexed to the USSR have been repatriated to Poland and clustered in cities, particularly Białystok. In 1925 the Muslim Religious Union (Muzułmański Związek Religijny) was formed in Białystok. In 1992, the Union of Tatars of the Republic of Poland (Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej) with autonomous branches in Białystok and Gdańsk began operating.

Тіл

Подляше воеводалығында басым тіл – поляк тілі. Жергілікті тұрғындар подляше тілінің бір түрінде сөйлейді. Көптеген тіл білімі мамандары оны украин тілімен байланыстырады. Тіл білімі мамандары оны 19 ғасырдан бері зерттеп келеді, сол кезде оны Сидлце диалектілері деп те атаған (өйткені диалекттер негізінен Сидлце губерниясында зерттелген). Оларды західнополіський говір құрамына қосу керек пе, әлде украин тілінің Солтүстік наріччясының жеке кіші тобы ретінде қарастыру керек пе деген мәселе бар. Солтүстік Подляшеде подляше диалектілері кейде белорус диалектілері немесе русин диалектілері деп есептеледі. Жергілікті халықты «хахлы» деп атағандықтан, жергілікті тілді де Хахлацька мова (хахлацька мова, «хохолдар тілі») деп атайды. С. Желехов 1884 жылы жазғандай, халық өз тілін «поляк» деп атайды, бірақ әскерде болғандар оны «Хахлацька» деп атайды.

Қалалар мен қалалар

Қала халқы (2015–16) Халқы (1931) Әкімшілік бөлім Қосымша ақпарат1. Брест340,14148,431Брест облысы1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептеледі; Польшаның бұрынғы патшалық қаласы.2. Бялысток295,98191,335Подляшское воеводствосыБраницкий отбасының бұрынғы жеке қаласы.3. Бяла Подляска57,41417,549Люблин воеводствосы1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептелді, қазіргі уақытта аймақ Оңтүстік Подляхия деп аталады; Радзивилл отбасының бұрынғы жеке қаласы.4. Кобрин52,65510,101Брест облысы1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептеледі.5. Августов30,44912,147Подляшское воеводствосыПольшаның бұрынғы патшалық қаласы.6. Беароза29,4084,521Брест облысыАймақ 1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі болды, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептеледі.7. Биельск Подляски26,3367,029Подляшское воеводствосыПольшаның бұрынғы патшалық қаласы, Биельск жерінің астанасы.8. Хайновка21,559Подляшское воеводствосы9. Соколов Подляски18,7209,901Мазовецкое воеводствосыКишка және Радзивилл отбасыларының бұрынғы жеке қаласы.10. Пружаны18,4598,013Брест облысы1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептеледі.11. Медзержец Подляски17,11716,837Люблин воеводствосы1574 жылға дейін Подляхияның бөлігі, 1574 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептелді, қазіргі уақытта аймақ Оңтүстік Подляхия деп аталады, бұрынғы жеке қала.12. Łapy16,0056,674Подляшское воеводствосы13. Семятыче14,7666,816Подляшское воеводствосыЯблонский отбасының бұрынғы жеке қаласы.14. Влодава13,6438,519Люблин воеводствосы1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептелді, қазіргі уақытта аймақ Оңтүстік Подлясия деп аталады; бұрынғы жеке қала.15. Жабинка13,357Брест облысыАймақ 1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі болды, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептеледі.16. Венгров12,7969,416Мазовецкое воеводствосыРадзивилл отбасының бұрынғы жеке қаласы, Подляхияның батыс бөлігіндегі қала.17. Малярыта11,823Брест облысыАймақ 1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі болды, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептеледі.18. Моньки10,352Подляшское воеводствосы19. Высоке Мазовецке9,5033,977Подляшское воеводствосыБұрынғы жеке қала.20. Каменец8,4053,001Брест облысы1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептеледі.21. Łosice7,0995,026Мазовецкое воеводствосыПольшаның бұрынғы патшалық қаласы.22. Тересполь5,8152,308Люблин воеводствосы1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептелді, қазіргі уақытта аймақ Оңтүстік Подляхия деп аталады; бұрынғы жеке қала.23. Хорощч5,7822,905Подляшское воеводствосыБраницкий отбасының бұрынғы жеке қаласы.24. Высокое5,1642,739Брест облысыАймақ 1566 жылға дейін Подляхияның бөлігі болды, 1566 жылдан кейін Полесье бөлігі деп есептеледі.25. Цихановец4,8404,029Подляшское воеводствосыБұрынғы жеке қала.26. Бранск3,8674,204Подляшское воеводствосыПольшаның бұрынғы патшалық қаласы.27. Кнышин2,8504,123Подляшское воеводствосыПольшаның бұрынғы патшалық қаласы, король Зигмунд II Августтың резиденциясы.28. Шепётово2,282Подляшское воеводствосыПодляхияның ең жас қаласы.29. Косов Лакский2,187Мазовецкое воеводствосы30. Дрохичин2,1252,309Подляшское воеводствосыПодляхияның тарихи астанасы, Польшаның бұрынғы патшалық қаласы, Дрохичин жерінің астанасы.31. Тыкоцин2,0143,290Подляшское воеводствосы32. Гонядж1,9003,449Подляшское воеводствосыПольшаның бұрынғы патшалық қаласы.33. Морды1,8193,287Мазовецкое воеводствосыРадзивилл және Чечерский отбасыларының бұрынғы жеке қаласы.34. Райгруд1,6262,432Подляшское воеводствосыПольшаның бұрынғы патшалық қаласы.35. Клещеле1,3452,029Подляшское воеводствосыПольшаның бұрынғы патшалық қаласы.36. Сураж1,0081,379Подляшское воеводствосыПольшаның бұрынғы патшалық қаласы.

CityPopulation (2015–16)Pop. (1931)Administrative divisionAdditional information1. Brest340,14148,431Brest RegionPart of Podlachia until 1566, after 1566 it is rather considered part of Polesia; former royal city of Poland.2. Białystok295,98191,335Podlaskie VoivodeshipFormer private town of the Branicki family.3. Biała Podlaska57,41417,549Lublin VoivodeshipPart of Podlachia until 1566, after 1566 it was rather considered part of Polesia, nowadays the area is referred to as Southern Podlachia; former private town of the Radziwiłł family.4. Kobryn52,65510,101Brest RegionPart of Podlachia until 1566, after 1566 it is rather considered part of Polesia.5. Augustów30,44912,147Podlaskie VoivodeshipFormer royal city of Poland.6. Byaroza29,4084,521Brest RegionArea was part of Podlachia until 1566, after 1566 it is rather considered part of Polesia.7. Bielsk Podlaski26,3367,029Podlaskie VoivodeshipFormer royal city of Poland, capital of Bielsk Land.8. Hajnówka21,559Podlaskie Voivodeship9. Sokołów Podlaski18,7209,901Masovian VoivodeshipFormer private town of the Kiszka and Radziwiłł families.10. Pruzhany18,4598,013Brest RegionPart of Podlachia until 1566, after 1566 it is rather considered part of Polesia.11. Międzyrzec Podlaski17,11716,837Lublin VoivodeshipPart of Podlachia until 1574, after 1574 it was rather considered part of Polesia, nowadays the area is referred to as Southern Podlachia, former private town.12.Łapy16,0056,674Podlaskie Voivodeship13. Siemiatycze14,7666,816Podlaskie VoivodeshipFormer private town of the Jabłonowski family.14. Włodawa13,6438,519Lublin VoivodeshipPart of Podlachia until 1566, after 1566 it was rather considered part of Polesia, nowadays the area is referred to as Southern Podlasie; former private town.15. Zhabinka13,357Brest RegionArea was part of Podlachia until 1566, after 1566 it is rather considered part of Polesia.16. Węgrów12,7969,416Masovian VoivodeshipFormer private town of the Radziwiłł family, westernmost town of Podlachia.17. Malaryta11,823Brest RegionArea was part of Podlachia until 1566, after 1566 it is rather considered part of Polesia.18. Mońki10,352Podlaskie Voivodeship19. Wysokie Mazowieckie9,5033,977Podlaskie VoivodeshipFormer private town.20. Kamyenyets8,4053,001Brest RegionPart of Podlachia until 1566, after 1566 it is rather considered part of Polesia.21.Łosice7,0995,026Masovian VoivodeshipFormer royal city of Poland.22. Terespol5,8152,308Lublin VoivodeshipPart of Podlachia until 1566, after 1566 it was rather considered part of Polesia, nowadays the area is referred to as Southern Podlachia; former private town.23. Choroszcz5,7822,905Podlaskie VoivodeshipFormer private town of the Branicki family.24. Vysokaye5,1642,739Brest RegionArea was part of Podlachia until 1566, after 1566 it is rather considered part of Polesia.25. Ciechanowiec4,8404,029Podlaskie VoivodeshipFormer private town.26. Brańsk3,8674,204Podlaskie VoivodeshipFormer royal city of Poland.27. Knyszyn2,8504,123Podlaskie VoivodeshipFormer royal city of Poland, royal residence of King Sigismund II Augustus.28. Szepietowo2,282Podlaskie VoivodeshipYoungest town of Podlachia.29. Kosów Lacki2,187Masovian Voivodeship30. Drohiczyn2,1252,309Podlaskie VoivodeshipHistorical capital of Podlachia, former royal city of Poland, capital of Drohiczyn Land.31. Tykocin2,0143,290 Podlaskie Voivodeship32. Goniądz1,9003,449Podlaskie VoivodeshipFormer royal city of Poland.33. Mordy1,8193,287Masovian VoivodeshipFormer private town of the Radziwiłł and Ciecierski families.34. Rajgród1,6262,432Podlaskie VoivodeshipFormer royal city of Poland.35. Kleszczele1,3452,029Podlaskie VoivodeshipFormer royal city of Poland.36. Suraż1,0081,379Podlaskie VoivodeshipFormer royal city of Poland.