Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Благоевград () – Оңтүстік-Батыс Болгариядағы қала, Благоевград муниципалитеті мен Благоевград облысының әкімшілік орталығы. Халық саны шамамен 70 мың адамды құрайды, ол Оңтүстік-Батыс Болгарияның экономикалық және мәдени орталығы болып табылады. Қала Струма өзенінің аңғарында, Рила тауларының етегінде, Софияның оңтүстігінде, Солтүстік Македониямен шекараға жақын орналасқан. Благоевградта жаяу жүргіншілерге арналған орталық аймақ бар, онда 19 ғасырдың сәулеттік ескерткіштері сақталған, сондай-ақ көптеген мейрамханалар, кафелер, кофейнялар мен бутиктер орналасқан. Қалада екі университет бар: «Неофит Рилски» Оңтүстік-Батыс университеті және Болгариядағы Америка университеті. Сондай-ақ қалада Кирилл мен Мефодий атындағы ұлттық гуманитарлық гимназиясы орналасқан. 1913 жылы Салоникидегі бұрынғы Болгария ерлер гимназиясы Салоникиден Благоевградқа (сол кезде Горна Джумая) көшірілді.
Blagoevgrad ( ) is а town in Southwestern Bulgaria, the administrative centre of Blagoevgrad Municipality and of Blagoevgrad Province. With a population of almost inhabitants, it is the economic and cultural centre of Southwestern Bulgaria. It is located in the valley of the Struma River at the foot of the Rila Mountains, south of Sofia, close to the border with North Macedonia. Blagoevgrad features a pedestrian downtown, with preserved 19th century architecture and numerous restaurants, cafés, coffee shops, and boutiques. It is home to two universities, the South West University "Neofit Rilski" and the American University in Bulgaria. The town also hosts the "Sts. Cyril and Methodius National Humanitarian High School". The former Bulgarian Men's High School of Thessaloniki moved from Thessaloniki to Blagoevgrad (then Gorna Dzhumaya) in 1913.
Атауы
Осман дәуірінде қала түрік тілінде Юкари Джума, ал болгар тілінде Горна Джумая (осман атауының ішінара аудармасы) деп аталды. Горна Джумая ("Жоғарғы Джумая") атауы қаланың оңтүстігіндегі Долна Джумаядан (Долна Джумая; "Төменгі Джумая", түрік тілінде "Cuma i Zir") ерекшелендірді. Екіншісі қазір Ираклия деп аталады және Грекияда орналасқан. Ароман тілінде бұл атау әлі де қалаға қатысты қолданылады, тілде Giumaia di Nsus деп белгілі. Қарама-қарсылығында, Ираклия ("Төменгі Джумая") Giumaia di Nghios деп аталады. 1950 жылы қала Осман Македониясынан шыққан Болгария жұмысшыларының социал-демократиялық партиясының негізін қалаушы Димитар Благоевтің құрметіне Blagoevgrad деп қайта аталды.
In Ottoman times the town was known as Yukarı Cuma in Turkish or Gorna Dzhumaya in Bulgarian (a partial translation of the Ottoman name). The name Gorna Dzhumaya (Горна Джума; "Upper Dzhumaya") distinguished the town from Dolna Dzhumaya (Долна Джумая; "Lower Dzhumaya", "Cuma i Zir" in Turkish) to the south. The second is called today Irakleia, and is in Greece. The Aromanian language still uses this name to refer to the city, as it is known in the language as Giumaia di Nsus. In comparison, Irakleia ("Lower Dzhumaya") is known as Giumaia di Nghios. The town was renamed Blagoevgrad in 1950, after the Bulgarian Workers' Social Democratic Party founder Dimitar Blagoev, who was an immigrant from Ottoman Macedonia.
Ежелгі дәуір
Гректік қонысы Скаптопара (фракия тіліндегі «базар қаласы», грек тілінде Σκαπτοπάρα) б.з.д. 300 жыл шамасында ежелгі фракиялық қоныстың орнында пайда болды және 48 жылы Рим империясының құрамына, Фракиямен бірге қосылды. Бұл елді мекен термаларды қамтамасыз ететін ыстық бұлақтарымен танымал болды. Үшінші ғасыр дағдарысы кезінде скаптопарандықтар император Гордиан III-ге өтініш жазды, оның латын және койне грек мәтіні 1868 жылы табылған жазуда сақталған және 238 жылы жазылған. Өтініште сарбаздар мен моншаға келгендердің мінез-құлқына шағым айтылды, сондай-ақ Фракия провинциясының губернаторына жасалған арыздар нәтижесіз болды; императордың жауабы да жазуда қалдырылған, ол жауапкершіліктен бас тартып, азаматтарды қайтадан губернаторға шара алу үшін жіберді. Алайда, бұл жазу кейін жоғалып кеткен. Болгар ұлттық қайта өрлеу кезеңінде Вароша деп аталатын болгар кварталы құрылды, оның көптеген типтік үйлері мен 1844 жылғы Құдай анасының таныстырылу шіркеуі бүгінге дейін сақталған. 1830 жылдары француз геологы Ами Буе осы жерден өтіп, Джумаяны 3000-4000 тұрғыны бар, мұрагерлік воевода тұратын қала деп сипаттады. Мешіттердің болуы болгарлармен қатар көптеген түріктер мен помактар да болғанын көрсетеді. Көшелер тас төселген және қиялы жоқ. Оның сөзіне қарағанда, болгарлар бұл қаланы Шума (орман деген мағынадағы «шума» сөзінен) деп атаған. Виктор Григорович 1845 жылы қалаға сапар жасады. 1866 жылы читалиште құрылды. Болгар ғалымы Георгий Стрезов 1891 жылы қалаға келді. Оның мәліметінше, қалада 1200 үй болған.
A Hellenistic settlement called Scaptopara (market town in Thracian, Σκαπτοπάρα in Greek) emerged on the site of ancient Thracian settlement around 300 BC and was later incorporated into the Roman Empire with the rest of Thrace in 48 AD. The settlement was known for its hot springs supplying thermae. During the Crisis of the Third Century, the Scaptoparans wrote a petition to the emperor Gordian III, whose Latin and Koine Greek text is preserved in an inscription discovered there in 1868, and dated 238 AD. The petition complained about the conduct of soldiers and visitors to the baths and that appeals to the governor of the province of Thrace had failed; the emperor's reply, also inscribed, disclaimed responsibility and again referred the citizens to the governor for redress. The inscription has since been lost. A Bulgarian quarter called Varosha was formed during the Bulgarian National Revival, with many of its typical houses and the Church of the Presentation of the Mother of God from 1844 being preserved to this day. In the 1830s, the French geologist Ami Boué passed by here and described Dzhumaya as a town of 3,000 to 4,000 inhabitants, where a hereditary voivode lived. The mosques prove that there were many Turks and Pomaks along with the Bulgarians. The streets are paved and very irregular. According to him, the Bulgarians call the town Shuma (from "shuma" forest). Victor Grigorovich visited the town in 1845. A chitalishte was founded in 1866. Bulgarian scholar Georgi Strezov visited the town in 1891. According to him, there were 1200 houses.
Жылжымайтын мүлік
Қала шетелдік және жергілікті инвесторлар үшін өте тартымды. Благоевградтың құрылыс рұқсаттары саны бойынша үшінші орында болуы бекер емес. Благоевград дамып келеді және Еленово мен Струмско сияқты шағын көршілес ауылдар енді оның құрамына кіреді. Жақында қалалық саябақ толыққанды жаңартылып, жаңа көпір салынды.
The town is very attractive to investors, both foreign and native. It is no coincidence that Blagoevgrad is the third largest town by number of building permits. Blagoevgrad is growing and the small bordering villages of Elenovo and Strumsko are now considered part of it. Recently there was a major overhaul of the town park and a new bridge was built.
Өнеркәсіп саласы
Қазіргі уақытта қалада жеті гипермаркет бар: Metro, Technopolis, Technomarket Europe, Mr. Bricolage, Billa, Kaufland және Lidl. 2015 жылдан бері қалада Оңтүстік-Батыс Болгариядағы ең ірі сауда орталығы "Ларго" жұмыс істеп келеді.
Currently the town has seven hypermarkets: Metro, Technopolis, Technomarket Europe, Mr. Bricolage, Billa, Kaufland, and Lidl. Since 2015, the largest shopping mall in Southwest Bulgaria "Largo" has been operating in the city.
Көлік
Қала Е79 Еуропалық және I1 Республикалық жолында орналасқан. Благоевград Солтүстік Македониядан 31 км, Грекиядан 83 км, Сербиядан 88 км қашықтықта жатыр. Софияға дейінгі қашықтық 96 км, Пловдивке дейін 193 км, ал Скопьеге (Солтүстік Македонияның астанасы) – 183 км. Қала тауларға және Банско, Добриниште, Сандански сияқты шаңғы курорттарына баруды қалайтын туристер үшін маңызды торап болып табылады.
The town is situated on the European road E 79 and the Republican road I 1. Blagoevgrad is 31 km away from North Macedonia, 83 km away from Greece, 88 km away from Serbia. The distance to Sofia is 96 km, to Plovdiv it is 193 km and to Skopje (the capital of North Macedonia) 183 km. The town is a main crossroad for tourists who want to visit the mountains and their ski resorts such as Bansko, Dobrinishte, Sandanski.
Медиа
Благоевградта БНТ РТВЦ Благоевградтың төрт аймақтық орталығының бірі орналасқан, ол 1975 жылдан бері өзінің жеке өндірісін және бүкіл Оңтүстік-Батыс Болгарияда таратылатын «Пирин» арнасын таратуда. Бұл жерде сонымен қатар Blagoevgrad облысының елді мекендерінде кабель арқылы таратылатын «OKO» аймақтық арнасының штаб-пәтері де орналасқан. «Telecom Group» және «Pirin TV» телеарналары бар. Аймақтық маңызы бар радиостанциялардың ішінде 35 жылдан бері Софиядан Кулатаға, Солтүстік Македонияның шығысына және Солтүстік Грекияға дейін эфирде болатын БНР-дің бөлімшесі – «Blagoevgrad» радиостанциясы ерекшеленеді. «Focus Pirin» және «Darik Blagoevgrad» жеке радиожелілерінің де өздерінің жергілікті бағдарламалары бар. Благоевград студенттік радиосы «Aura», аймақтық «Ultra» және «Vega Plus», сондай-ақ ұлттық қамтуы бар көптеген радиолар Благоевградтың эфирін толықтырады. Благоевградта екі күнделікті газет шығарылады – «Струма» және «Вяра», олар бүкіл Оңтүстік-Батыс Болгарияда таратылады. Сонымен қатар, «Pirin Trud» және «Жергілікті 24 сағат» газеттері қала мен аймақта шығарылып, таратылады.
In Blagoevgrad is located one of the four regional centers of BNT RTVC Blagoevgrad, broadcasting its own production since 1975 and its Channel Pirin, distributed over the air throughout Southwestern Bulgaria. Here is also the headquarters of the regional channel OKO, which is distributed by cable in the settlements of Blagoevgrad region. There are 2 cable TV channels Telecom Group and Pirin TV. Of the radio stations of regional importance, Radio Blagoevgrad, a division of BNR, stands out, which for 35 years has been on the air from Sofia to Kulata, Eastern North Macedonia and Northern Greece. The private radio networks Focus Pirin and Darik Blagoevgrad also have their own local programmes. The Blagoevgrad student radio Aura, the regional Ultra and Vega Plus, as well as numerous radios with national coverage complement the airwaves of Blagoevgrad. Two daily newspapers are published in Blagoevgrad "Struma" and "Vyara", distributed throughout Southwest Bulgaria. In addition, "Pirin Trud" and "Local 24 Hours" are published and distributed in the city and the region.
Халық саны
2021 жылғы халық санауы бойынша Благоевградтың халқы 67 810 адамды құрайды.
According to the 2021 census, Blagoevgrad has population of 67,810 people.
Спорт
Жалпы, спорт жақсы дамыған, бірақ қаланың дәстүрлі түрлері – гандбол мен баскетбол қаржылық қиындыққа тап болып, соңғы жылдары ұлттық лигаларда өкілдіксіз қалды (тек балалар мен жастар ұйымдарын қолдаумен). Гандбол мен баскетболдағы дағдарыс басқа спорт түрлеріне дамуға мүмкіндік берді. "Falcon" клубы атынан шыққан таэквондо Благоевград пен Болгарияға Еуропа және Әлем чемпионаттарында көптеген медальдар сыйлады, соның ішінде 2004 жылы Тодор Козладеров Еуропа чемпионы атанды. Бейсбол Болгарияда кең танылмаған, бірақ Благоевградта жақсы дамыған. Жергілікті команда "Бәкелер" деп аталады, ал оның басшысы Яссен Недельчев – Болгария бейсбол федерациясының президенті. 2010 жылы "Благоевград Бәкелері" 18 әрекеттің ішінде 17-ші ұлттық титулға ие болды. Қалада екі көпмақсатты спорт залы бар, екіншісі 2007 жылы ашылды. Онда 1000-нан астам орын бар және Халықаралық гандбол, баскетбол және волейбол федерациясының талаптарына сай келеді. Ойын алаңы ритмикалық гимнастика мен жекпе-жек спорты сияқты жарыстарға пайдаланылуы мүмкін. Қалада теннис ойнауға арналған үш жақсы күтілген кешен, футбол стадионы, футболға арналған алты кішкентай алаң, олимпиадалық бассейн, го-карт трассасы және Балқандағы ең жақсы бейсбол ойындарының бірі бар. 2008 жылы Оңтүстік-Батыс университеті "Неофит Рилски" студенттерінің қажеттіліктері үшін жаңа спорт кешенінің құрылысы басталды. Спорттық инфрақұрылымның жақсы дамығандығына қарамастан, Благоевград тұрғындары Бачиново паркінің қоғамдық кеңістігін жүгіру, футбол, регби және фрисби сияқты спорттық іс-шаралармен айналысу үшін және Болгарияның посткеңестік мәдениетіне тән қоғамдық спорттық ортаны дамыту үшін жиі пайдаланады. AUBG-ның жаңа ғимараты – ABF орталығы ұлттық волейбол командасының жаттығулары мен жарыстарын кейде өткізуге мүмкіндік береді.
Generally, sports are well developed, but the town's traditionally strong sports, handball and basketball, have been in financial crisis and without representation in the national leagues in years past (only supporting children and youth ensembles). The crisis in basketball and handball provides others with the opportunity to pick up pace. Taekwon Do, in the form of "Falcon" club has given Blagoevgrad and Bulgaria multiple European and World Championship medals, including a European Championship in 2004 (Todor Kozladerov). Baseball is a little known sport in Bulgaria but it thrives in Blagoevgrad. The local team's name is the "Buffaloes" and its manager is Yassen Nedelchev, who also serves as the Bulgarian Baseball Federation's president. In 2010, the "Blagoevgrad Buffaloes" won their 17th National title (in 18 attempts). The town has two multi purpose sports halls, the second was opened in 2007, it has a capacity of over 1000 seats and meets all requirements of the International Federation of handball, basketball and volleyball, a game area may be used for competitions Rhythmic gymnastics and martial arts. The town has three well maintained complexes for tennis, a football stadium, six small playgrounds for football, an Olympic size swimming pool, a go cart track and one of the best games of baseball in the Balkans. In 2008 construction began on a new sports complex at the South West University "Neofit Rilski" for the needs of its students. Despite the well developed infrastructure for the sports facilities, Blagoevgrad citizens often use the public space of Bachinovo park in order to jog, commit to sports activities, such as football, rugby, and frisbee and develop the community sports environment, typical for post Soviet culture of Bulgaria. The new facility of AUBG, the ABF center serves as occasional facilitator of the national volleyball training and competitions.
Құрметтер
Антарктидадағы Грэм Жеріндегі Благоевград түбегі қаланың құрметіне, ал Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Гринвич аралындағы Скаптопара шығанағы оның ежелгі атасы Скаптопараның есімімен аталыпты.
Blagoevgrad Peninsula in Graham Land, Antarctica is named after the city, and Skaptopara Cove in Greenwich Island in the South Shetland Islands, Antarctica is named after its ancient ancestor Skaptopara.