Кіріспе

Благоевград () – Оңтүстік-Батыс Болгариядағы қала, Благоевград муниципалитеті мен Благоевград облысының әкімшілік орталығы. Халық саны шамамен 70 мың адамды құрайды, ол Оңтүстік-Батыс Болгарияның экономикалық және мәдени орталығы болып табылады. Қала Струма өзенінің аңғарында, Рила тауларының етегінде, Софияның оңтүстігінде, Солтүстік Македониямен шекараға жақын орналасқан. Благоевградта жаяу жүргіншілерге арналған орталық аймақ бар, онда 19 ғасырдың сәулеттік ескерткіштері сақталған, сондай-ақ көптеген мейрамханалар, кафелер, кофейнялар мен бутиктер орналасқан. Қалада екі университет бар: «Неофит Рилски» Оңтүстік-Батыс университеті және Болгариядағы Америка университеті. Сондай-ақ қалада Кирилл мен Мефодий атындағы ұлттық гуманитарлық гимназиясы орналасқан. 1913 жылы Салоникидегі бұрынғы Болгария ерлер гимназиясы Салоникиден Благоевградқа (сол кезде Горна Джумая) көшірілді.

Атауы

Осман дәуірінде қала түрік тілінде Юкари Джума, ал болгар тілінде Горна Джумая (осман атауының ішінара аудармасы) деп аталды. Горна Джумая ("Жоғарғы Джумая") атауы қаланың оңтүстігіндегі Долна Джумаядан (Долна Джумая; "Төменгі Джумая", түрік тілінде "Cuma i Zir") ерекшелендірді. Екіншісі қазір Ираклия деп аталады және Грекияда орналасқан. Ароман тілінде бұл атау әлі де қалаға қатысты қолданылады, тілде Giumaia di Nsus деп белгілі. Қарама-қарсылығында, Ираклия ("Төменгі Джумая") Giumaia di Nghios деп аталады. 1950 жылы қала Осман Македониясынан шыққан Болгария жұмысшыларының социал-демократиялық партиясының негізін қалаушы Димитар Благоевтің құрметіне Blagoevgrad деп қайта аталды.

Ежелгі дәуір

Гректік қонысы Скаптопара (фракия тіліндегі «базар қаласы», грек тілінде Σκαπτοπάρα) б.з.д. 300 жыл шамасында ежелгі фракиялық қоныстың орнында пайда болды және 48 жылы Рим империясының құрамына, Фракиямен бірге қосылды. Бұл елді мекен термаларды қамтамасыз ететін ыстық бұлақтарымен танымал болды. Үшінші ғасыр дағдарысы кезінде скаптопарандықтар император Гордиан III-ге өтініш жазды, оның латын және койне грек мәтіні 1868 жылы табылған жазуда сақталған және 238 жылы жазылған. Өтініште сарбаздар мен моншаға келгендердің мінез-құлқына шағым айтылды, сондай-ақ Фракия провинциясының губернаторына жасалған арыздар нәтижесіз болды; императордың жауабы да жазуда қалдырылған, ол жауапкершіліктен бас тартып, азаматтарды қайтадан губернаторға шара алу үшін жіберді. Алайда, бұл жазу кейін жоғалып кеткен. Болгар ұлттық қайта өрлеу кезеңінде Вароша деп аталатын болгар кварталы құрылды, оның көптеген типтік үйлері мен 1844 жылғы Құдай анасының таныстырылу шіркеуі бүгінге дейін сақталған. 1830 жылдары француз геологы Ами Буе осы жерден өтіп, Джумаяны 3000-4000 тұрғыны бар, мұрагерлік воевода тұратын қала деп сипаттады. Мешіттердің болуы болгарлармен қатар көптеген түріктер мен помактар да болғанын көрсетеді. Көшелер тас төселген және қиялы жоқ. Оның сөзіне қарағанда, болгарлар бұл қаланы Шума (орман деген мағынадағы «шума» сөзінен) деп атаған. Виктор Григорович 1845 жылы қалаға сапар жасады. 1866 жылы читалиште құрылды. Болгар ғалымы Георгий Стрезов 1891 жылы қалаға келді. Оның мәліметінше, қалада 1200 үй болған.

Жылжымайтын мүлік

Қала шетелдік және жергілікті инвесторлар үшін өте тартымды. Благоевградтың құрылыс рұқсаттары саны бойынша үшінші орында болуы бекер емес. Благоевград дамып келеді және Еленово мен Струмско сияқты шағын көршілес ауылдар енді оның құрамына кіреді. Жақында қалалық саябақ толыққанды жаңартылып, жаңа көпір салынды.

Өнеркәсіп саласы

Қазіргі уақытта қалада жеті гипермаркет бар: Metro, Technopolis, Technomarket Europe, Mr. Bricolage, Billa, Kaufland және Lidl. 2015 жылдан бері қалада Оңтүстік-Батыс Болгариядағы ең ірі сауда орталығы "Ларго" жұмыс істеп келеді.

Көлік

Қала Е79 Еуропалық және I1 Республикалық жолында орналасқан. Благоевград Солтүстік Македониядан 31 км, Грекиядан 83 км, Сербиядан 88 км қашықтықта жатыр. Софияға дейінгі қашықтық 96 км, Пловдивке дейін 193 км, ал Скопьеге (Солтүстік Македонияның астанасы) – 183 км. Қала тауларға және Банско, Добриниште, Сандански сияқты шаңғы курорттарына баруды қалайтын туристер үшін маңызды торап болып табылады.

Медиа

Благоевградта БНТ РТВЦ Благоевградтың төрт аймақтық орталығының бірі орналасқан, ол 1975 жылдан бері өзінің жеке өндірісін және бүкіл Оңтүстік-Батыс Болгарияда таратылатын «Пирин» арнасын таратуда. Бұл жерде сонымен қатар Blagoevgrad облысының елді мекендерінде кабель арқылы таратылатын «OKO» аймақтық арнасының штаб-пәтері де орналасқан. «Telecom Group» және «Pirin TV» телеарналары бар. Аймақтық маңызы бар радиостанциялардың ішінде 35 жылдан бері Софиядан Кулатаға, Солтүстік Македонияның шығысына және Солтүстік Грекияға дейін эфирде болатын БНР-дің бөлімшесі – «Blagoevgrad» радиостанциясы ерекшеленеді. «Focus Pirin» және «Darik Blagoevgrad» жеке радиожелілерінің де өздерінің жергілікті бағдарламалары бар. Благоевград студенттік радиосы «Aura», аймақтық «Ultra» және «Vega Plus», сондай-ақ ұлттық қамтуы бар көптеген радиолар Благоевградтың эфирін толықтырады. Благоевградта екі күнделікті газет шығарылады – «Струма» және «Вяра», олар бүкіл Оңтүстік-Батыс Болгарияда таратылады. Сонымен қатар, «Pirin Trud» және «Жергілікті 24 сағат» газеттері қала мен аймақта шығарылып, таратылады.

Халық саны

2021 жылғы халық санауы бойынша Благоевградтың халқы 67 810 адамды құрайды.

Спорт

Жалпы, спорт жақсы дамыған, бірақ қаланың дәстүрлі түрлері – гандбол мен баскетбол қаржылық қиындыққа тап болып, соңғы жылдары ұлттық лигаларда өкілдіксіз қалды (тек балалар мен жастар ұйымдарын қолдаумен). Гандбол мен баскетболдағы дағдарыс басқа спорт түрлеріне дамуға мүмкіндік берді. "Falcon" клубы атынан шыққан таэквондо Благоевград пен Болгарияға Еуропа және Әлем чемпионаттарында көптеген медальдар сыйлады, соның ішінде 2004 жылы Тодор Козладеров Еуропа чемпионы атанды. Бейсбол Болгарияда кең танылмаған, бірақ Благоевградта жақсы дамыған. Жергілікті команда "Бәкелер" деп аталады, ал оның басшысы Яссен Недельчев – Болгария бейсбол федерациясының президенті. 2010 жылы "Благоевград Бәкелері" 18 әрекеттің ішінде 17-ші ұлттық титулға ие болды. Қалада екі көпмақсатты спорт залы бар, екіншісі 2007 жылы ашылды. Онда 1000-нан астам орын бар және Халықаралық гандбол, баскетбол және волейбол федерациясының талаптарына сай келеді. Ойын алаңы ритмикалық гимнастика мен жекпе-жек спорты сияқты жарыстарға пайдаланылуы мүмкін. Қалада теннис ойнауға арналған үш жақсы күтілген кешен, футбол стадионы, футболға арналған алты кішкентай алаң, олимпиадалық бассейн, го-карт трассасы және Балқандағы ең жақсы бейсбол ойындарының бірі бар. 2008 жылы Оңтүстік-Батыс университеті "Неофит Рилски" студенттерінің қажеттіліктері үшін жаңа спорт кешенінің құрылысы басталды. Спорттық инфрақұрылымның жақсы дамығандығына қарамастан, Благоевград тұрғындары Бачиново паркінің қоғамдық кеңістігін жүгіру, футбол, регби және фрисби сияқты спорттық іс-шаралармен айналысу үшін және Болгарияның посткеңестік мәдениетіне тән қоғамдық спорттық ортаны дамыту үшін жиі пайдаланады. AUBG-ның жаңа ғимараты – ABF орталығы ұлттық волейбол командасының жаттығулары мен жарыстарын кейде өткізуге мүмкіндік береді.

Құрметтер

Антарктидадағы Грэм Жеріндегі Благоевград түбегі қаланың құрметіне, ал Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Гринвич аралындағы Скаптопара шығанағы оның ежелгі атасы Скаптопараның есімімен аталыпты.