Кіріспе

1934–1977 жылдар аралығында Оңтүстік Африкадағы саяси партия.

Біріккен партия – Оңтүстік Африкадағы саяси партия. 1934 және 1948 жылдар аралығында елде үкімет құраған саяси партия болды.

Құрылу

Біріккен партия премьер-министр Барри Герцогтың Ұлттық партиясының көпшілігін, Жаң Сматстың Оңтүстік Африка партиясымен және Юнионист партиясының қалдықтарымен біріктіру арқылы құрылды. Оның толық атауы Біріккен Ұлттық Оңтүстік Африка партиясы болды, бірақ көбінесе "Біріккен партия" деп аталды. Партия Оңтүстік Африка қоғамының әртүрлі топтарынан қолдау алды, оның ішінде ағылшын тілділер, африкандар және аралас нәсілділер. Герцог 1939 жылға дейін партияны басқарды. Сол жылы Герцог Оңтүстік Африканы Ұлыбританияның нацистік Германияға қарсы соғысына қатыстырудан бас тартты. Екінші Бур соғысында күрескен көптеген африкандар әлі тірі болды, және сол қақтығыс кезінде британдықтар жасаған соғыс қылмыстары олардың естелігінде сақталған еді. Герцог бұрынғы жаудың жағына қосылуы африкандар үшін қабылдаусыз болады деп ойлады. Сонымен қатар, ол Оңтүстік Африканың Еуропалық мәселе ретінде қарастырған соғысқа қатысудан көп пайда көре алмайды деп мәлімдеді. Дегенмен, 1941 жылдың қазан айында Герцог нацизмді ашық мақтады. Бірақ Біріккен партияның көпшілігі оның пікірімен келіспеді, сол себепті Герцог отставкаға кетті. Ян Смуц оның орнына партияны және елді Екінші дүниежүзілік соғыс және соғыстан кейінгі жылдар бойы басқарды.

Құлдырау

Сматс және Біріккен партия 1948 жылғы сайлауда Ұлттық партияға жеңілді. Олар ешқашан қайта билікке оралмады. 1950 жылы Ж.Г.Н. Штраус Сматстың орнын басты, ал 1956 жылы оны сэр де Вильерс Графф 1977 жылға дейін алмастырды. Оның басшылық кезеңі партияның күрт азаюымен сипатталды, себебі сайлау округтерінің шекараларын өзгерту, Оңтүстік Африканың дауыс беру заңдарына енгізілген өзгерістер, оның ішінде сайлау тізімінен Біріккен партияның адал қолдаушылары болған, аралас нәсілді оңтүстікафрикалықтар – «түстілер» шығарылды, сондай-ақ Прогрессивті партияға, 1959 жылы апартеидке қарсы күшті оппозиция құруды көздеген либералды бұрынғы Біріккен партия мүшелері тарапынан құрылған партияға өтулер болды. Бұған қарамастан, партия 1970-жылдарға дейін салыстырмалы түрде тұрақты болып қала берді.

Шварцтың оқшаулануы

Партияда либералдар мен консерваторлар арасында зор дау болды. 1972 жылы партияның либералдық «Жас түркілер» тобының жетекшісі Гарри Шварц, Трансвальда партия басшылығын Марайс Штейннен тартып алғанда, даулар шиеленісті. Оның жеңісі партия ішіндегі либералдардың күшін көрсетті. 1974 жылдың 4 қаңтарында ол Мангосуту Бутелезимен кездесіп, Оңтүстік Африкадағы нәсілдік бейбітшілікке арналған бес тармақты жоспарға қол қойды, ол Махлабатини Сенім Декларациясы деп аталды. Бұл апартеидтік Оңтүстік Африка тарихында алғаш рет бейбіт өту мен теңдік принциптері Оңтүстік Африканың танымал қара және ақ саяси лидерлері бірлесіп қол қойған құжатқа енгізілді. Алайда, бұл декларация партияның консервативті «Ескі гвардия» өкілдерінің, тіпті партия жетекшісінің де наразылығын тудырды. 1975 жылы Гарри Шварц және тағы үш Парламент депутаты Біріккен партиядан қуылды. Содан кейін екі сенатор, Трансвааль провинциялық кеңесінің он мүшесі, Йоханнесбург қалалық кеңесінің 36 мүшесінен 14-і және Рандбург қалалық кеңесінің төрт мүшесі де партиядан кетті. Бұл оларды Трансвааль провинциялық кеңесіндегі ресми оппозицияға айналдырды. Олар Реформа партиясын құрып, Шварцты оның төрағасы етіп сайлады. Шварцтың партиядан бөлінуі Біріккен партияның ыдырауына және Оңтүстік Африкадағы оппозициялық саясаттың қайта құрылуына әкелді. Біраз уақыттан кейін Реформа партиясы Прогрессивті партиямен бірігіп, Прогрессивті Реформа партиясын (ПРП) құрды. 1977 жылы, модератты Ұлттық партиядан бөлінгендер құрған Демократиялық партиямен біріккеннен кейін, Біріккен партия Жаңа Республика партиясы болып қайта аталды. Оның көптеген парламентарийлері қайта аталған партияда қалудан бас тартты. Бірі бөлігі апартеидке қарсы ПРП-ға (кейіннен Прогрессивті Федералды партия) қосылды. Алты депутат Жаңа Республика партиясын құру жоспарына келіспегендіктен Біріккен партиядан қуылды және үш жылдан кейін биліктегі Ұлттық партияға қосылған Оңтүстік Африка партиясын құрды. 1977 жылдың соңында өткен сайлауда Жаңа Республика партиясы тек 10 мандатқа ие болды, ал Біріккен партияда бұл көрсеткіш 41 болған.

Саяси орны мен мұрасы

Оңтүстік Африкадағы нәсілдік қатынастар мәселесінде Біріккен партияның (UP) ұстанымы күрделі болды; UP сипаты бойынша Ұлттық партияға қарағанда көбірек либералдық болғанымен, оларға ең тиімді тәсіл туралы өз пікірін нақты жеткізбеді. Сматс өзі болашақта қара нәсілді оңтүстікафрикалықтардың ақ нәсілді азшылықпен билікті бөлісуі мүмкін екенін айтты, егер қара нәсілді саясаткерлер саяси және жеке өмір салтының «цивилизацияланған» нормаларын сақтаса. Бірақ, жалпы алғанда, UP апартеидті үнсіз қолдау көрсетуде көп қиындық көрмеген сияқты. 1948 жылғы сайлауда UP-дің мүшкіл жағдайға түсуінің себептерінің бірі – нәсілдік қатынастар жөніндегі нақты саясатқа адалдығының жетіспеуі болды. Бұл, ақтардың үстемдігін кез келген құнмен сақтап қалу идеясын қатаң және анық қолдаған Ұлттық партиямен қарама-қайшы болды. UP апартеид жүйесіне қарсы болды, бірақ сонымен қатар Родезиядағы саяси жағдайға ұқсас ақ нәсілді азшылықтың билігін сақтап қалуды жақтады. 1960 жылдардың соңында партия Оңтүстік Африканың барлық азаматтарына бірыңғай азаматтық беруді талап етіп, бантустандарға жер беру саясатына қарсы тұрып, қолдау алуға тырысты. 1970 жылдары UP федерализмді және ресми сегрегация мен кемсітушіліктен біртіндеп бас тартуды қолдады. Партия Ұлттар Достастығымен байланыстарды жақтады және 1960 жылғы 5 қазанда өткен, тек ақ нәсілділерге арналған референдумда республика құруға қарсы күресті, бірақ сәтсіз аяқтады. 1970 жылдардың соңында Біріккен партиядан бөлініп шыққан және оның ізбасарлары – Прогрессивті Федералды партия, Жаңа Республика партиясы және Оңтүстік Африка партиясы – нәсілдік мәселені шешу үшін көпұлтты федерацияны қолдады. Биліктегі Ұлттық партияның П.В. Бота басшылығымен жүргізген реформалар бағдарламасы бастапқыда либералдық қолдауға ие болды, бірақ партия ішінде дау тудырды. 1987 жылы NRP әлсіреп, оның базасын NP диссиденттері құрған партиялар сіңірді; олар 1989 жылы PFP-мен бірігіп, Демократиялық партияны құрды, ол қазір Демократиялық Альянс болып табылады, осылайша Біріккен партиядан бастау алған күштер қайта бірікті.

Президент сайлауы

Сайлау партиясы кандидат дауысы%НәтижеМемлекет президенті Парламент екі палатасының бірлескен отырысында сайланды1961Генри Фаганды қолдады (NU)7133,81%Ұтылды1967Питер Вольтелин Грэм ван дер Билл5224,19%Ұтылды

Парламент Мәжілісінің сайлауы

СайлауПартия басшысыДауыс саны%Орындықтар+/–ОрынРезультат1938Ж. Б. М. Герцог446,03253,81% 25 1-орын1943Жан Смутс435,29749,68% 22 1-орын1948524,23049,16% 24 2-орын1953Коос Штраус576,47447,65% 8 2-орын1958Де Виллиерс Графф503,64843,57% 4 2-орын1961288,21735,88% 4 2-орын1966486,62937,37% 10 2-орын1970561,64737,23% 8 2-орын1974363,45932,70% 6 2-орын

Сенат сайлауы

СайлауПартия басшысы%Орындықтар+/–ОрынРезультат1939J. Б. М. Герцог45,45% 20 1-орынАзшылық үстемдігі1948Jan Smuts34,09% 5 1-орын1955Koos Strauss8,99% 7 2-орын1960Де Виллиерс Графф27,78% 7 2-орын196524,53% 2 2-орын197024,07% 2-орын197422,22% 1 2-орын