Кіріспе

Лимейра – Бразилияның Сан-Паулу штатының шығыс бөлігіндегі қала. 2022 жылғы IBGE деректері бойынша, халқы шамамен 291,869 адамды құрайды. Қаланың аумағы 581 шаршы километрді алып, теңіз деңгейінен 588 метр биіктікте орналасқан. Лимейра штаттың астанасы Сан-Паулу қаласынан 154 шақырым, ал Бразилияның астанасы Бразилиадан 1011 шақырым қашықтықта жатыр. Сан-Паулудан Лимейраға екі тас жолмен – Родовия Анхангуэра және Родовия дос Бандейрантес арқылы қолайлы түрде баруға болады. Бұрын Лимейра кофе өсірудің маңызды орталығы болған және бұл саланың дамуында стратегиялық рөл атқарған. Көп мөлшерде цитрус жемістерін өндіргендіктен, қала "Бразилияның апельсин астанасы" деген атаққа ие болды. Дегенмен, қазіргі таңда қаладағы ауыл шаруашылығының басты назары қант қамысын өсіруге ауысқан. Лимейра өркендеген зергерлік және жартылай зергерлік өнімдерін өндіруі арқасында "Бразилияның қаптама зергерлік астанасы" ретінде халықаралық деңгейде танылды. Лимейрадағы 450-ден астам компания осы саладағы Бразилияның экспорттық көрсеткіштерінің жартысын қамтамасыз етеді. Лимейра – оңтүстік жарты шардағы ең ірі метрополитен аймақ – Сан-Паулу метрополитен кешенінің құрамына кіреді, онда шамамен 30 миллион адам тұрады.

Тарих

Лимейра тарихы Сан-Паулу штатының экономикалық игерілуіне, әсіресе 1820-жылдардың ортасына, Лимейра аймағының негізін қалауға тікелей байланысты. Қаланың аты аңызға толы, оның пайда болуына қатысты қызықты түсіндірмелер бар. Жергілікті халықтың әңгімелеріне сәйкес, алғашқы қоныс салушылар Сан-Паулудан шамамен 150 шақырым қашықтықта, Татуиби өзенінің жанында орналасқан қонақ үйінде демалыс іздейтін. Тупи-гуарани тілінде "Татуиби" сөзі "кішкентай армадильо" деп аударылады. Бұл демалыс орны алыстан көрінетін көк түсті төбеге жақын болғандықтан, "Ранчо Морро Азул" (Көк төбе ранчосы) деп аталды. Аңыз бойынша, 1781 жылы Араракуара шөліне сапарлаған керуен Лимейрада тоқтап, қазіргі Базар үлгісі орналасқан жерде, "Коррего-ду-Бексига" деп аталатын өзеннің жанында лагерь құрды. Керуен құрамында Францискан монахы Жоао дас Мерсес те болды, ол "пикуа де лимас" деп аталатын лимонның бір түрін алып келді, оның қызбаға қарсы емдік қасиеттері бар деп сенді. Алайда, монах сол түні ауырып, ауруын лималарға байланыстырды, олардың уланғанын күдіктенді. Ол түнде қайтыс болды, ал ертесіне оны сол жерге, қол тигізбеген "Пикуа де Лима" лималарымен бірге жерледі, оларды улану қаупінен ешкім жеуге батыл болмады. Аңызға сенесіз бе, жоқ па, осы лималардың тұқымдарынан лимон ағашы өсіп шықты. Уақыт өте келе, бастапқыда "Ранчо-ду-Морро-Азул" (Көк төбе ранчосы) деп аталған жер "Ранчо-де-Лимейра" (Лимон ағашының ранчосы) деп атала бастады.

Тарихи дерек

Лимейраның негізі "Пикадо де Куайба" деп аталатын жол бойында орналасқан тазартылған жерде қаланды, бұл Мату-Гросу аймағындағы сауда мен кен орындарын ресурстармен қамтамасыз етуде маңызды тарихи бағыт болды. 18-ғасырдың соңы мен 19-ғасырдың басында "Cidade da Constituição" (Пирасикаба), Иту, Порто Фелиз және Атибая қалаларының жер иелері мен шаруалары бұл аймақты егін шаруашылығы үшін құнарлы деп таныды. Олар 1799-1820 жылдар аралығында провинциялық үкіметтен жер участаларын алды. Лимейра ауылы диірмендердің салынуымен және құл иелері мен құлдардың келуімен дамуын бастады. Бұл жерге қоныстанған шаруалар кейіннен қуылды. 1822 жылғы халық санауына сәйкес, Пирасикаба қаласының халқы, оның ішінде Морро Азул және Татуиби аймақтары (екеуі де Лимейраның құрамында) 951 еркін адам мен 546 құлдан тұрды. Лимейраны астанамен байланыстыратын жол инфрақұрылымы жеткіліксіз болғандықтан, Николау Перейра де Кампос Вергейро Мануэль Бенто де Баррос пен Хосе Феррас де Кампос сияқты шаруалардың тобын басқарып, жаңа жол салу туралы өтініш жасады. Олардың мақсаты Пирасикаба және Лимейра аймағындағы диірмендерден тауарларды тасымалдауды жеңілдету болды. 1826 жылы жаңа жол аяқталғаннан кейін және 1830 жылы Freguesia de Nossa Senhora das Dores do Tatuibi деп аталған елді мекен жобасы ресми түрде бекітілгеннен кейін Лимейра муниципалитеті қалыптасты. Бұл жол бойындағы қарқынды сауда және даму қаланың негізін қалауға ықпал етті. 1842 жылы Лимейра ауылдық мәртебеге ие болды. Екі жыл өткен соң, 1844 жылы Мануэль Хосе де Карвалхоның төрағалық еткен қалалық кеңес құрылды. 1842 жылы Лимейра ауылы қала мәртебесіне көтерілді және 1863 жылдың 18 сәуірінде толыққанды қала мәртебесіне ие болды. Қаланың ресми мерейтойы 15 қыркүйекте тойланады және ол 1826 жылы негізі қаланған деп есептеледі. Лимейра Бразилиядағы жеке қаржыландырылатын еуропалық иммиграцияны қабылдаған алғашқы қалалардың бірі ретінде тарихи маңызға ие. 1840 жылы Ибикаба диірменінің иесі Николау Перейра де Кампос Вергейро өзінің жерінде жұмыс істеу үшін сексен португалды шақырып, серіктестік жүйесін енгізді. Бұл бастама құл еңбегін белгілі бір жеңілдіктер алатын еркін еуропалық жұмысшылармен алмастыруды мақсат еткен. 1846 жылы Ибикабада неміс иммигранттары да жұмысқа қабылданды, бұл құл еңбегінен бас тартуға көмектесті. Өзінің өркендеген кезеңінде Бразилияның ең ірі кофе өндірушілерінің бірі болған Ибикаба шаруашылығы әдебиет саласына енді. Швейцариялық жазушы Эвелин Хаслер өзінің тарихи романында швейцариялық қоныс аударушылардың Ибикабаға саяхатын және отарлауын көрсетеді. 1996 жылы мүлік туристік қызмет көрсетуді бастады және содан бері көптеген отандық және шетелдік келушілерді қабылдады. Алайда, оның табысының басым бөлігі Usina Iracema-ға жалға берілген жерлерден қант шашағы өндіруден түседі.

География

Лимейра Кампинас әкімшілік аймағында, Сан-Паулу қаласынан солтүстік-батысқа қарай 145 км жерде, 588 метр биіктікте орналасқан. Қала Limeira микроаймағының әкімшілік орталығы болып табылады, оған сегіз муниципалитет кіреді: Арарас, Леме, Лимейра, Пирассунунга, Кордейрополис, Коншал, Санта-Крус-да-Консейса және Ирасемаполис. Лимейра негізгі автомобиль және теміржол желілері арқылы стратегиялық түрде орналасқан, бұл Сан-Паулу штатын Минас-Жерайс штатымен және Бразилияның орталық-батыс аймағымен байланыстырады. Сонымен қатар, қала Амазония аймағынан Сантос портына тауар тасымалдауды жеңілдететін маңызды теміржол желісімен жақсы байланысты. Лимейра Бразилияның оңтүстік штаттары мен Меркосур елдеріне қатынайтын Тиете-Парана су жолының жанында орналасқан. Қала перифериялық төмендікпен сипатталатын аймақта жатыр, мұнда биіктік 500 метрден 800 метрге дейін жетеді. Morro Azul – Лимейра аймағындағы маңызды ландшафттық нысан, теңіз деңгейінен 831 метр биіктікте орналасқан, бұл аймақтағы ең жоғары нүкте. Бұл ерекше белгі аймақтың кең аумақтарында саяхат жасаған алғашқы қоныс аударушылар мен саяхатшыларға сенімді бағыт көрсетуші болып табылды.

Климат

Лимейра ылғалды субтропиктік климатқа (Кёппен климаттық жіктелуі Cwa) ие, оның ерекше ылғалды маусымы қазаннан наурызға дейін, ал құрғақ маусымы сәуірден қыркүйекке дейін созылады. Жыл бойы температура жылыдан ыстыққа дейін өзгереді. Орташа температура 19,8 °C (67,6 °F), ал жылдық жауын-шашын мөлшері 1300,5 мм (51,2 дюйм) құрайды. 2014 жылдың 17 қазанында қалада температура рекордтық 38,6 °C (101,4 °F) деңгейге жетті, ал ең суық күн 2011 жылдың 9 шілдесінде 0,1 °C (32,1 °F) төмен температураны көрсетті.

Өнеркәсіп

Лимейра қаласының өнеркәсіптік тарихы 1850 жылға дейін соқталады, осы жылы қала алғаш рет ауыл шаруашылығы техникасын өндіруге кіріскен. Парагвай соғысы кезінде Лимейра солдаттарға қажетті құрал-жабдықтар шығару арқылы маңызды рөл атқарды. 1907 мен 1922 жылдар аралығында Лимейрада «Шапеус Прада» (1907), «Кафе Кюль» (1920) және «Индустрия де Папель Санта Круз» (1922) сияқты маңызды өнеркәсіптер пайда болды. Дегенмен, Лимейраның өнеркәсіптік саласы 1940 жылдан кейін ғана кеңінен танылды. 1940-1970 жылдар аралығында Лимейра апельсин өсіру және апельсин шырыны өндірумен айналысатын бірнеше цитрус компанияларының өркендеуіне куә болды. Бұл компаниялар ішкі және халықаралық нарықтарға, соның ішінде АҚШ және Еуропаға қызмет көрсетті, бұл Лимейраның «Апельсин қаласы» репутациясын қалыптастыруға септігін тигізді. «Citrobrasil» (1940) және «Citrosuco» (1966) компаниялары Лимейрадағы апельсин өндірісінде жетекшілік етті. Алайда, АҚШ Калифорниядағы апельсин өндірісін қолдау үшін қорғау шараларын енгізген кезде Лимейрадағы апельсин өндірісі күрт төмендеді. Сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Лимейрада автомобиль секторы дамыды, 1945 жылы «Freios Varga» (қазір TRW) және 1946 жылы «Rodas Fumagalli» сияқты компаниялар құрылды. 1970 жылдардан кейін Лимейраның өнеркәсіптік секторы қарқынды дамып, көпұлтты корпорациялардың қызығушылығын тудырды. Қалаға өздерінің қызметін орнатып алған компаниялардың бірі – «Ajinomoto». 1974 жылы американдық «Rockwell» корпорациясы «Fumagalli» компаниясын сатып алды, ал 2000 жылы «Freios Varga» ағылшындық «Lucas Group» компаниясының құрамына енді. Соңғы жылдары Лимейра жапон және корей автомобиль компаниялары үшін тартымды орынға айналды, олардың ішінде «Yacchyio do Brasil», «Stanley», «Mando», «DAS» және «Faurecia» компаниялары бар. Сонымен қатар, қалада француз компаниясы «Faurecia» жаңа зауытын салып жатыр. 2011 жылы «Samsung» компаниясы Лимейрада өндірістік кешен құруға 300 миллион доллар инвестициялады. Лимейра өзінің дамыған қаптама зергерлік бұйымдар және жартылай зергерлік бұйымдар өнеркәсібімен танымал, ол бүкіл әлемнен клиенттерді тартады және қалаға «Бразилияның қаптама зергерлік бұйымдарының астанасы» деген атақ алып келді. Қаланың өнеркәсіптер үшін тартымдылығын арттыру мақсатында жергілікті билік жұмыссыздық пен бейресми еңбекпен күресуге бағытталған түрлі ынталандыру бағдарламаларын іске қосты, олар қала халқының өсуімен қатар артты. Халықтың көп бөлігі жұмыс істеу үшін Пирасикаба және Американа сияқты жақын қалаларға қатынайды. Бразилия География және Статистика институтының (IBGE) мәліметтері бойынша, Лимейраның 2017 жылғы жалпы ішкі өнімі 12,155 миллиард реалды (шамамен 3,81 миллиард АҚШ доллары) құрады, ал өнеркәсіптік сектор қаладағы тіркелген жұмыс орындарының шамамен 50% -ын құрады. Лимейраның өнеркәсіптік паркі оның өнеркәсіптік бейімділігін ескере отырып, ынталандыру бағдарламасымен басшылыққа ала отырып, дамытылды және іске асырылды. Лимейраның дамуы үшін бірнеше артықшылықты факторлар бар, соның ішінде Бандейрантес тасжолының (Rodovia dos Bandeirantes) кеңейтілуі, Тиете-Парана су жолының құрылуы және Бразилия-Боливия газ құбырының орнатылуы.

Ауыл шаруашылығы

Лимейрадағы ауыл шаруашылығы өндірісі негізінен қант қамысы (этанол өндіру үшін) және цитрус жемістеріне бағытталған. Соңғы екі онжылдықта олар салыстырмалы түрде тұрақты болды, бірақ соңғы жылдары сәл төмендеді. Қала жыл сайын 1 миллион тоннадан астам қант қамысы және 1,4 миллиардтан астам цитрус жемісін өндіреді. Бұған қоса, авокадо, жүгері, күріш және бұршақ та өндіріледі, бірақ олардың көлемі шағын. Лимейра Сан-Паулу штатында цитрус өндірушілердің арасында көш бастап тұр және цитрус көшеттерін өсірумен ерекше танымал. Лимейра сонымен қатар өсімдіктер мен көшеттер саудасының маңызды орталығына айналды, әсіресе Лимейра-Пирасикаба тас жолындағы Геада аймағында (120-шы километрде орналасқан). Бұл саланың ірі компаниялары: Félix Plantas, Bonin Plantas, Dierberger және Chácara Roseira.

Медиа

Қалада екі күнделікті газет бар: 1831 жылы негізі салынған "A Gazeta de Limeira" және 1982 жылы негізі салынған "O Jornal de Limeira". Бұған қоса, "Folha de Limeira", "Folha Cidade Interior", "Folha Cidade Gospel" және "Cidade Mais" сияқты бірнеше апталық газеттер де бар.

Спорт

Лимейра қаласында жоғары бағаланған футбол клубы – Интер де Лимейра (Associação Atética Internacional de Limeira) және Independente Futebol Clube орналасқан. Қаладағы басты стадион – 1977 жылы салынған Майор Хосе Леви Собриньо (Лимерао). Баскетболдан қаланың өкілі – Associação Limeirense de Basquete, олар Novo Basquete Brasil және Liga Sudamericana турнирлерінде бақ сынасады. Олардың үй аренасы – "Vô" Lucato Ginásio.