Кіріспе

Скандинавия фольклорында кездесетін әдемі, әрі құпиялы орман иесі. Даниялық фольклорлық металл тобы.

Хулдер (немесе хулдра) – Скандинавия фольклорында кездесетін әдемі орман иесі. Оның аты "жасырын" немесе "құпия" мағынасын беретін түбірден шыққан. Норвегия фольклорында ол хулдра деп белгілі ("архетиптік хулдер", дегенмен фольклорда Хулдерлердің тек бір емес, тұтас бір тайпасы бар екені айтылады). Швеция фольклорында оны skogsrå – "орман рухы" немесе Tallemaja – "қарағай Мэри" деп атайды, ал саам фольклорында – *курсив=жоқ*. Оның аты оның бастапқыда völva қасиетті тұлғасы Хулд және неміс Holda екенін көрсетеді. "Хулдер" сөзі тек әйелдерге қатысты қолданылады, ал "еркек хулдер" – хулдрекол деп аталады және норвегия фольклорында да кездеседі. Бұл ие жер астында мекендейтін басқа да жаратылыстармен тығыз байланысты, олар көбінесе туссер (жекеше – туссе) деп аталады. Сырттан әдемі көрінсе де, хулдраның ерекше, адам емес белгісі бар – жануардың құйрығы (көбінесе сиырдың немесе түлкінің) және/немесе ойылған ағаш тәрізді арқасы.

Фольклорлық

Хулдер – бірнеше rå (қорғаушы, күзетші) тізіміндегі бірі, оның ішінде сулық sjörå немесе havsfru, кейіннен русалкамен теңестірілген, сондай-ақ шахталар мен кеніштердегі тау-кеншілердің өмірін қиындатқан бергсра. Толық ақпаратты Питер Кристен Асбьорнсен мен Йорген Мое жинаған норвегиялық халық ертегілерінен табуға болады.

Адамдармен қарым-қатынас

Олардың көмір өртеушілерге мейірімді екендігіне сенетін, олар демалып жатқанда көмір пештерін қадағалап отыратын. Егер қандай да бір мәселе туса, оларды оятатынын білген соң, олар тыныш ұйықтады, ал оның орнына олар үшін арнайы жерге азық-түлік қалдыратын. Нэркеден алынған бір әңгіме, әсіресе оларға құрметпен қарағанда, бір жүкті ұстаушының қаншалықты жақсылыққа қабілетті екенін көрсетеді (Hellström 1985:15).

Топонимдер

Скандинавияда Хулдерлердің есімімен аталатын көптеген жерлер бар, олар көбінесе аңыз бойынша "көрінбейтін халықтың" болуымен байланысты. Бұл мысалдар Скандинавияның солтүстік және оңтүстік аймақтарында Хулдерге қатысты топонимдердің кең таралғанын және түрлі тілдік топтардың топонимдеріндегі терминдердің қолданылуын көрсетеді.

Дания тілі

Хулдремозе (Huldremose) – Данияның Дюрсланд аймағындағы батпақ. Ол б.з.б. 55 жылы табылған Хулдремозе әйелінің сақталған денесімен әйгілі.

Норвегия тілі

Хулдерхайм - Норвегияның Тромс аймағындағы Карлсёя аралының оңтүстік-шығысында орналасқан. Атауы "Хулдердің мекені" деген мағынаны білдіреді. Хулдерхусан - Норвегияның ең ірі аралы Хиннуяның оңтүстік-батысындағы аймақ, атауы "Хулдерлердің үйлері" дегенді білдіреді.

Сами тілі

Ulddaidvárri Kvænangen, Troms (Норвегия) Солтүстік саам тілінде "Хулдерлер тауы" деген мағынаны білдіреді. Ульдашвагги – Норвегияның Финнмарк аймағындағы Алтаның оңтүстік-батысында орналасқан аңғар. Солтүстік саам тілінде бұл атау "Хулдер аңғары" деп аударылады. Аңғардан тауларға өтетін жолды күзетіп тұратын шатқалдың атауы да осыған ұқсас, Руоллачохкка, яғни "Тролль тауы". Ал аңғардың солтүстік жағында биіктеп тұрған үлкен тау Хальди деп аталады, бұл жоғарыда айтылған норвегиялық rå ұғымына ұқсас, яғни белгілі бір аймақты басқаратын рух немесе жергілікті құдай.

Халықтық мәдениетте

Жыл жүрісі мобильдік ойынында Бақылаушылардың бірі – Хулдра. Олар Шэнан МакГюирдің «Октябрь Дайе» сериясының «Қызыл розалар тізбегі» кітабында еске алынады. Нил Гайманның «На fragile заттар» жинағында жарияланған «Гленнің монархы» повесі Хулдер аңыздарына сілтеме жасайды. Соңынан шыққан «Жыл жүрісі: Ұйықтататын әңгімелер қорқынышты балаларға» кітабының бірінші тарауы Хулдраға арналған. «Нилс Холгерссонның Швеция арқылы керемет саяхаты» романының 40-тарауында (XL тарау: «Хелсингландтағы бір күн», бөлім: «Жануарлардың Жаңа жылдық кеші») Хулдра туралы баяндалған аңыз бар.