Конрад Гребель: Швейцар ағайындылығының негізін қалаушысы
Conrad Grebel
Конрад Гребель (1498-1526) – швейцарлық ағайындылық қозғалысының негіз қалаушысы, дін қызметкері. Өмірі, білімі, және қозғалыстағы рөлі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцариялық бауырластар қозғалысының негізін қалаушылардың бірі (1498–1526)
колледж
Co founder of the Swiss Brethren movement (1498–1526)
the college
Конрад Гребель (шамамен 1498 – 1526) Швейцариялық бауырластар қозғалысының негізін қалаушылардың бірі болды.
Conrad Grebel (c. 1498 – 1526) was a co founder of the Swiss Brethren movement.
Ерте өмір
Конрад Гребель шамамен 1498 жылы Цюрих кантонындағы Грюнинген қаласында Юнкер Якоб пен Доротея (Фриз) Гребельдің алты баласының екіншісі ретінде дүниеге келді. Ол өмірінің алғашқы жылдарын Грюнингенде өткізді, содан кейін 1513 жылы отбасымен бірге Цюрихке келді. Бірнеше жыл бойы шетелде оқыды, Базельде түзеуші болып жұмыс істеді, 1522 жылы үйленді және шамамен 1523 жылы христиан дінінің пастыры болды.
Conrad Grebel was born, probably in Grüningen in the canton of Zürich, about 1498 to Junker Jakob and Dorothea (Fries) Grebel, the second of six children. He spent his early life in Grüningen, and then came to Zürich with his family around 1513. He spent several years abroad in study, worked as a proofreader in Basel, married in 1522, and became a Christian minister around 1523.
Білім
Конрад Гребель Цюрихтегі Гросмюнстер шіркеуінің латын мектебінде алты жыл оқыған деп есептеледі. 1514 жылдың қазан айында Базель университетіне оқуға түсті. Ол жерде ол белгілі гуманист ғалым Генрих Лоритиден сабақ алды. Оның әкесі император Максимилианнан Конрадтың Вена университетінде оқуы үшін стипендия алды. 1515 жылы ол Венаға барып, 1518 жылға дейін сонда оқыды. Венада ол Санкт-Галлдан шыққан көрнекті швейцар гуманистік профессоры Иоахим Вадианмен жақын достық қарым-қатынас орнатты. Венада үш жыл өткен соң ол шамамен үш айға Цюрихке оралды. Оның әкесі Конрадқа Париж университетінде оқуы үшін Франция патшасынан стипендия алды. Ол екі жыл бойы сол жерде оқыды, содан кейін Базельдегі бұрынғы мұғалімі Лоритидің пансиондық академиясына оқуға түсті. Парижде Гребель босқимдық өмір салтын ұстанды және басқа студенттермен бірнеше рет төбелес шығарды. Гребельдің әкесі ұлының мінез-құлқы туралы хабар алған соң, Конрадқа ақша жөнеуін тоқтатып, Цюрихке қайтуын талап етті. Конрад Гребель үш университетте шамамен алты жыл оқыды, бірақ бітіре алмады және диплом алмады. 1521 жылы Гребель Гулдрих Цвинглимен бірге оқу үшін жиналған топқа қосылды. Олар грек классикасын, латын тіліндегі Киелі кітапты, еврейлердің Ескі және Жаңа өсиеттерін зерттеді. Осы оқу тобында Гребель Феликс Манцпен танысып, жақын достық қарым-қатынас орнатты.
Conrad Grebel is thought to have studied for six years at the Carolina, the Latin school of the Grossmünster Church in Zürich. He enrolled at the University of Basel in October 1514. While there he studied under Heinrich Loriti, a noted humanist scholar. His father acquired a stipend from Emperor Maximilian for Conrad to study at the University of Vienna. In 1515 he began attending there and remained until 1518. While there, Grebel developed a close friendship with Joachim Vadian, an eminent Swiss humanist professor from St. Gall. After spending three years in Vienna he returned to Zürich for about three months. His father acquired a scholarship for Conrad from the King of France to attend the University in Paris. He spent two years in study there, and joined the boarding academy of his former teacher in Basel, Loriti. In Paris Grebel engaged in a loose lifestyle, and was involved in several brawls with other students. When Grebel's father received word of his son's demeanor, he cut off Conrad's funds and demanded that he return to Zürich. Conrad Grebel spent about six years in three universities, but without finishing his education or receiving a degree. In 1521 Grebel joined a group gathered to study with Huldrych Zwingli. With him they studied the Greek classics, the Latin Bible, the Hebrew Old Testament and the Greek New Testament. It was in this study group that Grebel met and developed a close friendship with Felix Manz.
Министрлік
Конрад Гребель, шамасы, 1522 жылдың көктемінде дінін өзгерткен. Оның өмірінде күрт өзгеріс болды, ол Цвинглидің уағыздауы мен реформаларын ынталы түрде қолдады. Цвинглидің жас және құлшыныспен толы ізбасарларының арасында жетекшілікке көтерілді. Цвинглидің осы жақын және ынталы қолдауы 1523 жылдың қазан айында Цюрихте өткен Екінші талас-тартыспен сынаққа түсті. Гребель мен Цвингли шіркеуден алынып тасталуға тиіс діни рәсімдер мәселесін талқылады. Цвингли кеңес алдында діни рәсімдерді жою және шіркеуден суреттерді алып тастауды талап етті. Бірақ қалалық кеңес мұндай радикалды өзгерістерге дайын емес екенін көргенде, ол кеңеспен ажыраспауды шешті, тіпті 1525 жылдың мамырына дейін месса өткізуді жалғастырды. Гребель мұны адамдарға емес, Құдайға бағыну мәселесі деп қарастырды, сондықтан басқалармен бірге Киелі кітапқа қайшы деп санаған нәрседе санасымен келісе алмады. Бұл жас радикалдар Цвинглидің сатқанын сезінді, ал Цвингли оларды жауапсыз деп санады. Шамамен 15 адам Цвинглиден бөлініп, сол кезде ешқандай нақты әрекет жасамаса да, дұға ету, бірлесу және Киелі кітапты оқу үшін үнемі жиналатын. Құдайдан нұсқау күткен осы кезеңде олар Цюрихтен тыс жерлерде діни байланыстар іздестірді. 1524 жылдың жазында Гребель Андреас Карлштадтқа да, Мартин Лютерге де, ал қыркүйекте Томас Мюнцерге де хат жазды. Карлштадт Цюрихке келіп, сол жылдың қазан айында олармен кездесті. Сырттай ұқсас болғанымен, Цюрих радикалдары мен Карлштадт арасында ешқандай байланыс орнамады. Мюнцерге жазған хатында Гребель Мюнцерді Лютерге қарсы тұруға шақырды, бірақ сонымен қатар оның жасаған қателіктері үшін де сөккен. Ол Мюнцерді қаруға қол жұмаудан сақтарды. Хат Мюнцерге жетпеді, Гребельге қайтарылды. Радикалдар мен Цвингли арасындағы байланысты толығымен үзуге себеп болған соңғы мәселе нәрестелерді шомылдыру болды. 1525 жылдың 17 қаңтарында ашық пікірталас өтті. Цвингли Гребель, Манц және Георг Блаурокқа қарсы сөйледі. Қалалық кеңес Цвинглидің және нәрестелерді шомылдырудың жақтасын болды, Гребель тобының қызметін тоқтатуды және 8 күн ішінде шомылдырылмаған нәрестелерді шомылдыруға тапсыруды бұйырды. Кеңес бұйрығына бағынбаған жағдайда кантоннан қуылмақ. Гребельдің әлі шомылдырылмаған қызы Изабелла болды, ол оның шомылдырылуын қаламады. Топ 21 қаңтарда Феликс Манцтың үйінде кеңес алу үшін жиналды. Бұл кеңес жаңа кеңес шешіміне сәйкес заңсыз болды. Георг Блаурок Гребельді сенімін білдіргеннен кейін шомылдыруды сұрады. Содан кейін Блаурок қатысушылардың барлығын шомылдырды. Олар Жаңа Өсиеттің сенімін сақтап, осы дүниеден бөлініп, шәкірттер ретінде өмір сүруге ант берді. Олар осы шағын жиыннан кейін барлық адамдарды олардың үлгісін ұстануға шақыру үшін құлшыныспен шықты. Цюрихте жақсы танымал болғандықтан, Гребель жұмысты басқаларға қалдырып, көрші қалаларға уағыз тарату миссиясына аттанды. Ақпан айында Гребель Вольфганг Улиманды Рейн өзенінде шомылдырды. Улиманн Сент-Галлда болды, ал Гребель көктемде сол жаққа сапарлады. Конрад Гребель мен Вольфганг Улиманн бірнеше ай бойы Сент-Галл аймағында уағыз айтып, үлкен жетістікке жетті. Жазда ол Грюнингенге барып, тиімді уағыз айтты. 1525 жылдың қазан айында тұтқындалып, түрмеге қамалды. Түрмеде Гребель анабаптистердің шомылдыру бойынша ұстанымын қорғауға дайындалды. Достарының көмегімен 1526 жылдың наурыз айында қашып кетті. Ол уағыз айтуын жалғастырып, бір кезде кітапшасын басып шығарды. Гребель Гризон кантонындағы Майенфельд аймағына (ол жерде оның үлкен әпкесі тұрды) көшті. Ол келгеннен кейін көп ұзамай, шамасы шілде не тамыз айларында қайтыс болды.
Conrad Grebel probably experienced a conversion in the spring of 1522. His life showed a dramatic change, and he became an earnest supporter of the preaching and reforms of Zwingli. He rose to leadership among Zwingli's young and enthusiastic followers. This close following and enthusiastic support of Zwingli was challenged by the Second Disputation in Zürich in October 1523. Grebel and Zwingli broke over abolishing the Mass. Zwingli argued before the council for abolishing the Mass and removing images from the church. But when he saw that the city council was not ready for such radical changes, he chose not to break with the council, and even continued to officiate at the Mass until it was abolished in May 1525. Grebel saw this as an issue of obeying God rather than men, and, with others, could not conscientiously continue in that which they had condemned as unscriptural. These young radicals felt betrayed by Zwingli, while Zwingli looked on them as irresponsible. About 15 men broke with Zwingli, and, while taking no specific action at that time, they regularly met together for prayer, fellowship and Bible study. During this time of waiting for direction from God, they sought religious connections outside of Zürich. Grebel wrote to both Andreas Karlstadt and Martin Luther in the summer of 1524, and to Thomas Müntzer in September. Karlstadt traveled to Zürich and met with them in October of that year. Despite apparent similarities, no connection between the Zürich radicals and Karlstadt ever came to fruition. In his letter to Müntzer, Grebel encouraged Müntzer in his opposition to Luther, but also reproached him for several errors he felt he was making. He urged Müntzer not to take up arms. The letter was returned to Grebel, having never reached Müntzer. The final question to completely sever ties between the radicals and Zwingli was the question of infant baptism. A public debate was held on 17 January 1525. Zwingli argued against Grebel, Manz and George Blaurock. The city council decided in favor of Zwingli and infant baptism, ordered the Grebel group to cease their activities, and ordered that any unbaptized infants must be submitted for baptism within 8 days. Failure to comply with the council's order would result in exile from the canton. Grebel had an infant daughter, Issabella, who had not been baptized, and he resolutely stood his ground. He did not intend for her to be baptized. The group met together for counsel on 21 January in the home of Felix Manz. This meeting was illegal according to the new decision of the council. George Blaurock asked Grebel to baptize him upon a confession of faith. Afterward, Blaurock baptized the others who were present. As a group they pledged to hold the faith of the New Testament and live as fellow disciples separated from the world. They left the little gathering full of zeal to encourage all men to follow their example. Being well known in Zürich, Grebel left the work to others and set out on an evangelistic mission to the surrounding cities. In February, Grebel baptized Wolfgang Ulimann by immersion in the Rhine River. Ulimann was in St. Gall, and Grebel traveled there in the spring. Conrad Grebel and Wolfgang Ulimann spent several months preaching with much success in the area of St. Gall. In the summer he went to Grüningen and preached with great effect. In October 1525 he was arrested and imprisoned. While in prison, Grebel was able to prepare a defense of the Anabaptist position on baptism. Through the help of some friends, he escaped in March 1526. He continued his ministry and was at some point able to get his pamphlet printed. Grebel removed to the Maienfeld area in the Canton of Grisons (where his oldest sister lived). Shortly after arrival he died, probably around July or August.
Шығармалары мен маңызы
Конрад Гребельдің қазіргі қолда бар еңбектері – ол 1517 жылдың қыркүйегінен 1525 жылдың шілдесіне дейін жазған 69 хат, үш өлең, Цюрих кеңесіне жолдаған өтініш және Цвинглидің қарсы аргументтерінде келтірілген нәрестелерді шомылдыруға қарсы жазған памфлетінің бөліктерінен тұрады. Гребельге жазылған үш хат сақталған (Бенедикт Бургауэр, 1523; Вадиан, 1524; және Эрхард Хегенвальт, 1525). Дегенмен, Гребель жазған 69 хаттың көп бөлігі оның студенттік кезеңіне жатады және анабаптист ретіндегі қызметіне көп нұр түспейді. Өмірі 30 жылдан аспаса да, оның христиандық миссиясы төрт жылдан да аз уақытқа сығылып, анабаптист ретінде өткен кезеңі шамамен бір жарым жылды құрайды. Бірақ Конрад Гребельдің ықпалы оған «анабаптистердің әкесі» деген атақ алып келді. Гребель Реформациямен байланысты алғашқы ересектерді шомылдыру рәсімін орындады және Цюрихтегі анабаптистердің «жетекшісі» деп танылды. Цвингли теологияның маңызды мәселелерінде Гребельмен елеулі дау-жанжалға түспеді және Гребельдің айырмашылықтарын «нәрестелерді немесе ересектерді шомылдыру керек пе, немесе христиан мемлекеттік қызметкер бола ала ма» сияқты маңызсыз сыртқы мәселелер деп есептеді. Алайда, бұл айырмашылықтар шіркеудің мәні және шіркеу мен христианның әлеммен қарым-қатынасы туралы түбегейлі ойлардың қақтығысын көрсетеді. Конрад Гребельдің және швейцарлық бауырластардың нанымдары амиш, баптист, шварцнау бауырластары/неміс баптистері және меннонит шіркеулерінің, сондай-ақ көптеген пьетестік және еркін шіркеу қозғалыстарының өміріне және ой-өрісіне әсер етті. 1920 жылы құрылған Брудерхоф қауымдастығы Конрад Гребельдің және басқа реформация дәуіріндегі анабаптистердің сенімдерінен және іс-әрекеттерінен шабыттанды. Басқалары жай ғана жаңаруды тілесе немесе тым көп реформадан қорқып шегінсе, Гребель мен оның жақтастары шешімділікпен әрекет етіп, жеке басының қауіпсіздігіне қарамастан, белсенділік танытты. Ар-ұждан бостандығы және шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі – осы швейцарлық бауырластар бастаған анабаптист қозғалысының екі маңызды мұрасы. Богемиялық Петр Чельчицкиймен (1390–1460) бірге Конрад Гребель Реформацияның алғашқы қарсылық танытпайтын христиандарының бірі саналады. 1961 жылы Канаданың Онтарио штатындағы Уотерлоо қаласында оның құрметіне меннонит университетінің колледжі аталды.
The extant works of Conrad Grebel consist of 69 letters written by him from September 1517 to July 1525, three poems, a petition to the Zürich council, and portions of a pamphlet written by him against infant baptism, as quoted by Zwingli in his counterarguments. Three letters written to Grebel (Benedikt Burgauer, 1523; Vadian, 1524; and Erhard Hegenwalt, 1525) have been preserved. The majority of the 69 letters written by Grebel are from his student years, however, and shed little light on his ministry as an Anabaptist. Though his entire life was less than 30 years, his Christian ministry was compressed into less than four years, and his time as an Anabaptist was only about a year and a half, Conrad Grebel's impact earned him the title "the Father of Anabaptists". Grebel performed the first known adult baptism associated with the Reformation, and was referred to as the "ringleader" of the Anabaptists in Zürich. Zwingli complained of no major differences with Grebel on cardinal points of theology, and minimized Grebel's differences as "unimportant outward things, such as these, whether infants or adults should be baptized and whether a Christian may be a magistrate." Yet these differences reveal a deep division of thought on the nature of the church, and the relationship of the church and the Christian to the world. The beliefs of Conrad Grebel and the Swiss Brethren have left an impression on the life and thought of Amish, Baptist, Schwarzenau Brethren/German Baptist, and Mennonite churches, as well as numerous pietistic and free church movements. The Bruderhof Communities, founded in 1920, draw inspiration from the beliefs and actions of Conrad Grebel and the other reformation era Anabaptists. Where others only longed for restitution or shrank from too much reform, Grebel and his group acted decisively and at great personal risk. Freedom of conscience and separation of church and state are two great legacies of the Anabaptist movement initiated by these Swiss Brethren. With Petr Chelčický (1390–1460) of Bohemia, Conrad Grebel is considered one of the first nonresistant Christians of the Reformation. In 1961 a Mennonite University College was named after him in Waterloo, Ontario.
Отбасы
Гребельдер Конрадтың туғанына дейін бір ғасырдан астам уақыт бойы Швейцарияның көрнекті отбасы болды. Оның әкесі Якоб темір саудагері болды және 1499 жылдан 1512 жылға дейін Грюнингенде судья болып қызмет етті. Содан кейін ол Цюрих кантонының кеңесінде өкіл болып қызмет етті, сондай-ақ Швейцария Конфедерациясының мәжілістеріне Цюрихтің елшісі ретінде жиі шақырылатын. Якоб Гребель ұлының діни көзқарастарымен келіспесе де, Цвинглидің анабаптистерге қарсы шаралары тым қатал деп ойлады. Якоб Гребель 1526 жылғы 30 қазанда Цюрихте шетелдік билеушілерден заңсыз қаражат алғаны үшін сотталып, өлім жазасына кесілді. Кейбір ғалымдар оның Цвинглидің шараларына қарсылығының осы жазаға себеп болуы мүмкін деп санайды. Отбасының тілегіне қайшы Конрад Гребель 1522 жылғы 6 ақпанда Барбараға үйленді. Осы одақтан балалар дүниеге келді, ал Конрад қайтыс болғаннан кейін туыстары оларды тәрбиеледі. Қызығы, балалар реформаторлық дінде тәрбиеленді, нәтижесінде отбасы аты Цюрихте қайтадан танымал болды. Оның немересі, сондай-ақ Конрад, 1624 жылы қаланың қазынашысы болды, ал кейінірек оның ұрпағы Конрад Гребель 1669 жылы бургомистр болды. Күні бүгінге дейін Гребель ұрпақтары Цюрихтің соттары мен приходтарында қызмет етуде.
The Grebels had been a prominent Swiss family for over a century before Conrad's birth. His father Jakob was an iron merchant and served as a magistrate in Grüningen from 1499 to 1512. After that he served as a representative on the council of the Canton of Zürich, and was also frequently called upon as an ambassador for Zürich to meetings of the Swiss Confederation. Jakob Grebel disagreed with his son's religious sentiments, but he also thought Zwingli's measures against the Anabaptists were too harsh. Jakob Grebel was executed in Zürich on 30 October 1526, having been convicted of receiving illegal funds from foreign rulers. Some scholars consider his opposition to the measures of Zwingli as a likely reason behind the execution. Against his family's wishes, Conrad Grebel married Barbara on 6 February 1522. Children were born to this union, and relatives raised the children after the death of Conrad. Ironically, the children were raised in the Reformed faith, and the family name once again became prominent in Zürich. His grandson, also named Conrad, was the city's treasurer in 1624, and a later descendant also named Conrad Grebel was burgomaster in 1669. Even in recent times, Grebel descendants have served the courts and parishes of Zürich.
Мұра
1961 жылы Канаданың Онтарио штатындағы Ватерлоо қаласында оның атымен меннониттік университет колледжі, Конрад Гребел университет колледжі аталды.
In 1961 a Mennonite University College, Conrad Grebel University College, was named after him in Waterloo, Ontario.