Кіріспе

Ғаламдық сананың бар екендігі туралы ғылыми жоба. Ғаламдық сана жобасы (ГКП, сондай-ақ EGG жобасы деп аталады) – 1998 жылы «ғаламдық сананың» физикалық жүйелермен болуы мүмкін өзара әрекеттесуін анықтау мақсатымен басталған парапсихологиялық эксперимент. Жоба географиялық тұрғыдан таратылған аппараттық кездейсоқ сандар генераторларының желісін бақылайды, әлемдік оқиғалар жиынтығына немесе көптеген адамдардың назарын аударатын кезеңдерге байланысты кең таралған эмоционалдық реакциялармен сәйкес келетін аномальды нәтижелерді анықтау үшін. ГКП Noetic Sciences институты арқылы жеке қаржыландырылады және өзін 100-ге жуық ғылыми қызметкерлер мен инженерлердің халықаралық ынтымақтастығы ретінде сипаттайды. Роберт Т. Кэрролл, Клаус Ларсен және басқалар сияқты күмәнданғандар Ғаламдық сана жобасының әдістемесіне, әсіресе деректердің қалай іріктеліп, интерпретацияланатынына күмән келтірді. Олар жобада баяндалған деректердің аномалиялары «үлгіні сәйкестіру» және іріктеу қателігінің нәтижесі екенін айтып, нәтижесінде пси немесе ғаламдық санаға сенуді қолдамайды. Басқа сыншылар тесттік деректерге ашық қол жеткізу «қатысушылардың адалдығы мен құштарлығының куәсі» екенін мәлімдеді. 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі деректерді талдау кезінде May et al. жарияланған ГКП гипотезасы берген статистикалық маңызды нәтижелердің кездейсоқ екенін тұжырымдады және осы нақты оқиғаға қатысты талдаудың баламалы әдісі тек кездейсоқ ауытқуларды көрсетті. FieldREG деп аталатын аппараттық кездейсоқ сандар генераторларын пайдалана отырып, зертханалық зерттеулерді кеңейтуде зерттеушілер өте шоғырланған немесе үйлесімді топтық оқиғалардан бұрын, оның кезінде және кейін REG-тің өрістегі нәтижелерін зерттеді. Зерттелген топтық іс-шараларға психотерапия сеанстары, театрлық қойылымдар, діни рәсімдер, Футболдан әлем чемпионаты сияқты спорттық жарыстар және «Оскар» сияқты теледидарлық хабарлар кірді. FieldREG 1997 жылдың қаңтарында веб-сайт арқылы жарияланған «Gaiamind Meditation» және 1997 жылдың қыркүйегінде Уэльс ханшайымы Диананың қайтысынан кейін АҚШ және Еуропадағы 12 тәуелсіз REG деректерін қарастырған зерттеулерде ғаламдық масштабқа дейін кеңейтілді. Жоба тұрақты жұмыс істейтін REG желісін құруға тұрарлық екенін мәлімдеді. Осылайша EGG жобасы немесе Ғаламдық сана жобасы пайда болды. PEAR-мен ГКП-ны салыстыра отырып, Нельсон PEAR-дың REG-термен жүргізген «далалық» зерттеулеріне сілтеме жасай отырып, ГКП «дәл осындай процедураны, бірақ кеңірек ауқымда қолданды» деді.

Әдістеме

GCP әдістемесі кең таралған эмоцияларды туғызатын немесе көптеген адамдардың бір уақытта назарын аударатын оқиғалар аппараттық кездейсоқ сандар генераторларының нәтижесіне статистикалық тұрғыдан маңызды әсер ете алады деген гипотезаға негізделген. GCP әлемнің 70 түкпілінде орналасқан компьютерлерге қосылған аппараттық кездейсоқ сандар генераторларының желісін қамтиды. Арнайы бағдарламалық жасақтама кездейсоқ сандар генераторларының нәтижесін оқиды және әр секунд сайын сынақ (200 биттің қосындысы) тіркейді. Деректер Принстон қаласындағы серверге жіберіледі, нәтижесінде кездейсоқ сандардың синхронды қатар тізбектерінен тұратын дерекқоры құрылады. GCP қайталау эксперименті ретінде жүзеге асырылады, бұл, әдетте, гипотезаны тексерудің көптеген түрлі сынақтарының нәтижелерін біріктіруді білдіреді. Гипотеза оқиғалар кезінде деректердің қозғалысын есептеу арқылы тексеріледі. Процедура үш қадамдық тәжірибелік хаттамамен белгіленеді. Бірінші қадамда оқиғаның ұзақтығы және есептеу алгоритмі алдын ала анықталып, ресми тіркелгіге енгізіледі. Екінші қадамда оқиға туралы деректер деректер базасынан алынып, нөлдік гипотезадан ауытқу деңгейін көрсететін Z көрсеткіші алдын ала белгіленген алгоритм бойынша есептеледі. Үшінші қадамда оқиғаның Z көрсеткіші бұрынғы оқиғалардың Z көрсеткіштерімен біріктіріліп, эксперименттің жалпы нәтижесі шығарылады. Алысқа орналасқан құрылдар "Принстон жұмыртқалары" деп аталды, бұл электроэнцефалограмма мен Гайя ұғымдарының қосылуына сілтеме жасайды. GCP мақсатын "Күште үлкен бұзылысты анықтаумен" салыстыратын жақтастар мен күмәнданушылар бар.

11 қыркүйектегі террорлық шабуылдардың салдары туралы мәлімдемелер мен сын

GCP 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдар кезінде, ұшақтар алғаш соқтығысқанда, сондай-ақ шабуылдан кейінгі екі күнде кездейсоқтық деңгейінде өзгерістер болған болуы мүмкін деп ұсынды. Тәуелсіз ғалымдар Эдвин Мэй мен Джеймс Споттисвуд 11 қыркүйектегі шабуылдарға қатысты деректерді талдап, шабуылдар кезінде GCP деректерінің кездейсоқтығында статистикалық маңызды өзгеріс болмағанын және Нельсон мен Радин баялаған айқын маңызды ауытқу тек олар таңдаған уақыт аралығында ғана байқалды деген қорытындыға келді. Кез келген кездейсоқ деректер таралуында өрбулер мен құбылулар күтіледі, ал GCP өзара байланыс тапқанын мәлімдеуі үшін өрбудің нақты оқиғаға қаншалықты жақын болуы керек екеніне қатысты белгілі бір уақыт шегі жоқ. Сол сияқты, Джеффри Д. Скаргл Байес және классикалық p-мәнін талдау келіспесе және екеуі де бірдей аномалиялық әсерлерді көрсетпесе, GCP ұсынған нәтижелер кеңінен қабылданбайды деп санайды. 2003 жылы New York Times газетінде жарияланған мақалада: «Барлық жағдайды ескерсек, қазіргі таңда қор нарығы ұлттық, тіпті жаһандық эмоционалдық резонанстың сенімді көрсеткіші болып көрінеді» делінген. 2007 жылы The Age газеті былай деп хабарлады: «[Нельсон] деректер әлі де жаһандық сананың бар екенін айтуға жеткіліксіз екенін мойындайды. Мысалы, деректерге қарап, жұмыртқаның қандай жауапқа (егер болса) нақты болжау мүмкін емес». Роберт Мэтьюс психокинездің бар екенін дәлелдеуге жасалған «әлі ең күрделі әрекет» болғанымен, маңызды оқиғалардың статистикалық маңызды өрбулерді тудыруының сенімділігі жоқ екенін айтты, «Глобалды сана жобасынан алынған жалғыз қорытынды – теориясыз деректер, әңгімесіз сөздер сияқты мағынасыз».