Кіріспе

1968 жылғы Beatles тобының әні
Beatles тобының әні

"Back in the U. S. S. R." – ағылшын рок тобы Beatles-тың әні және 1968 жылғы Beatles қос альбомының (сондай-ақ "Ақ альбом" деп белгілі) бірінші трегі. Ән Пол Маккартни жазған және Леннон–Маккартни серіктестігіне жатқызылған. Бұл ән Чак Берридің "Back in the U. S. A." және Beach Boys тобының "California Girls" әндерінің пародиязы болып табылады. Әннің мәтіні АҚШ туралы Берридің патриоттық сезімдерін кері көрсетеді, себебі әнші Совет Одағына, ресми түрде Кеңес Социалистік Республикалар Одағына (КСРО) қайтып келгеніне ризашылық білдіреді. Beatles "Back in the U. S. S. R." әнін Ринго Старр уақытша топтан кеткеннен кейін, Маккартнидің оның ойнауына сын айтқандығына және "Ақ альбом" жазу кезіндегі шиеленіске наразылық білдіріп, үш мүшелі құрамда жазды. Қалған Beatles әртістері көптеген нұсқалардан жинақталған барабан трегін жасады. Маккартнидің ән айту стилі Джерри Ли Льюиске ұқсас, ал әннің ара бөлімінде КСРО-ның түрлі аймақтарынан келген қыздарды Beach Boys стилінде мақтайтын мәтін бар. Ән ұшақтың ұшу-қону жолағына қонуын бейнелейтін таспаның тізбегімен басталып, соңында аяқталады. Варшава шартының Чехословакияға басып кіргенінен үш ай өткен соң шыққан бұл ән, Beatles-тың КСРО-ға деген жағымды көзқарасы Батыста Жаңа солшыл және саяси оңшыл топтардың наразылығын тудырды. 1976 жылы "Twist and Shout" әнімен бірге, "Rock 'n' Roll Music" жинақ альбомын насихаттау мақсатымен сингл ретінде жарық көрді. Ұлыбританиядағы сингл тізімінде 19-орынды, ал Ирландияда 11-орынды иеленді. 2003 жылы Маккартни бұл әнді Мәскеудегі Қызыл алаңда орындады. Элтон Джон мен Билли Джоэл де Ресейдегі концерттерінде жазылған әннің нұсқаларын шығарды.

Негізгі деректер мен ойлар

Пол Маккартни әнді "I'm Backing the UK" деп жазуға кірісті, ол "I'm Backing Britain" науқанынан шабыттанды, бұл науқан 1968 жылдың қаңтарында, Beatles Үндістанға Трансценденталды медитация курсын алуға аттанбас бұрын бір айға дейін кеңінен ұлттық қолдауға ие болды. Автор Иан Макдональдтың айтуынша, Маккартни атауын "I'm Backing the USSR" деп өзгертті, содан кейін Чак Берридің 1959 жылғы хиті "Back in the U.S.A." әнінен шабыт алып, әннің соңғы атауын таңдады. Beatles Үндістанда қосылған шотланд әнші-әндетшісі Донован, "Back in the U.S.S.R." әнін Маккартнидің ашрамда жиі ойнайтын "күлкілі шағын әндерінің" бірі деп айтты, сондай-ақ "әрине, одан әуенді балладалар мөлдіреп шығатын" еді. 1968 жылдың қараша айында Radio Luxembourg берген сұхбатында Маккартни әннің шабыттанымы Берридің "Back in the U.S.A." әні болғанын және оның АҚШ-та ұзақ миссиядан кейін КСРО-ға оралған орыс шпионының көзқарасынан жазылғанын айтты. Медитация орталығындағы тағы бір студент, Beach Boys тобынан Майк Лав, Маккартнидің Ришикеште таңғы астан келе жатып акустикалық гитарада "Back in the U.S.S.R." әнін ойнағанын еске алды, сол кезде ол Маккартниге бридж бөлімін Beach Boys тобының "California Girls" стилінде Ресейдегі "қызға" бағыттауды ұсынды. refn|group=nb Лав былай деді: "Әрине, оған ән жазуда көмек керек болған жоқ, бірақ ол кейіннен менің бриджге көмектескенімді мойындады. Әнді ойнап жатқандағы жазба әлі де сақтаулы." Маккартни өзінің мәтінінде Берри әніндегі патриотизмді кеңестік контекстке аударды. Ол бұл әнді американдық саяхатшылардың "үйде әлдеқайда жақсы" деген пікірін және олардың туған жерлерінің ыңғайлылығына деген құштарлығын пародизациялау мақсатында жазғанын айтты. Маккартнидің сөзіне göre, КСРО-да заттардың жетіспеушілігіне қарамастан, оның кеңес саяхатшысы "өз елімен американдықтай мақтан тұтады". Автор Майкл Грейдің айтуынша, "Back in the U.S.S.R." әні 1960 жылдардың соңында "үлкен сәннен шығып қалған" Берридің идеалданған американына қатысты Beatles-тың сарказмды пікірі болды.

Құрамы

"КСРО-ға оралу" шығармасы ұшақтың қону жолағына қонған дыбысымен басталып, соңы да осы дыбыспен аяқталады. Музыкалық сыншы Тим Райлидің сөзіне қарағанда, бұл эффект жазбаның ортасында да пайда болады және "естілетін мультфильм" ретінде сипатталады, ал ән "құшақтап, осылай жеткізіледі". Әннің алғашқы шумақтарында АҚШ-тағы Майами Бичтен КСРО-ға BOAC әуе компаниясының рейсімен жасалған "қасіретті" сапар туралы айтылады. Маккартнидің жылдам темптегі фортепианосы мен Харрисонның гитара рифтеріне сүйене отырып, мәтін әншінің үйге оралғандағы қуанышын көрсетеді, онда "украин қыздары мені әбден баурап алады" және "мәскеулік қыздар мені ән салып, шулатуға шақырады". Ол осы әйелдерді "келіңдер, серігіңді жылы ұстаңдар" деп шақырып, "балалайкалардың" сазын естіп, қуанды. Мәдениет тарихшысы Дойл Грин бұл әнді Берридің "АҚШ-қа оралу" әнінің пародиасы деп сипаттайды, "көпірісі Beach Boys тобының "Калифорниялық қыздар" әнін пародиалайды". Райлидің айтуынша, "КСРО-ға оралу" әдетте Beach Boys әнінің пародиасы ретінде қарастырылады, атап айтқанда, "Калифорниялық қыздар" және "Surfin' U.S.A." әндерінің пародиасы, бірақ оның "тікелей байланысы" Берридің әнімен. Ол Берридің коммерцияға бағытталғандығы "басқа жаққа жылдырылып, қысымға ұшыратылады", сондықтан "Совет Отанын қуанышпен қарсы алу – сарказмға толы комедия". Маккартнидің мәтінінде Хоаги Кармайкл мен Стюарт Гореллдің "Georgia on My Mind" әніне сілтеме бар. Ол "украин қыздары" мен "мәскеулік қыздар" туралы айтқаннан кейін Грузия Совет Республикасының әйел халқы туралы ән салады.

Жазу

The Beatles (сонымен қатар "Ақ альбом" деп аталады) жазулары топ мүшелері арасындағы келіспеушіліктерге толы болды. 1968 жылдың 22 тамызында "Back in the U.S.S.R." әнін репетициялау кезінде Ринго Старр Маккартнидің әнге барабан соғуын сынауынан және жалпы жағымсыз атмосферадан шаршап, топтан кетуді көздеп кетіп қалды. Қалған Beatles EMI студиясында (қазіргі Abbey Road студиясы), Лондон қаласында жазуды жалғастырды. Топтың жазу инженері Кен Скотт кейіннен Старрдың кеткен кезде олар "бірнеше бөліктерден құралған барабан трегін" жасағанын еске алды. Негізгі тректің бес нұсқасы жазылды, онда барабанда Маккартни, электр гитарада Джордж Харрисон және Fender Bass VI-да Джон Леннон болды. 5-ші нұсқа "ең жақсысы" деп таңдалды. 23 тамыздағы дубляж кезінде Маккартни мен Харрисон бас партияларын қосты, сондай-ақ екеуі де жетекші гитара партияларын орындады. Автор Джон Винннің сөзіне сүйенсек, алғашқы дубляждарда Маккартнидің фортепианосы, Харрисонның барабандары (ол Леннонның күндізгі бас партиясын алмастырды) және тағы бір электр гитарасы орындалды. Бұл қосымшалар біріктірілгеннен кейін, Маккартни өзінің "Джерри Ли Льюис дауысы" деп сипаттаған даусымен жетекші вокалды орындады, ал Леннон, Харрисон және Маккартни әннің бридждерінде Beach Boys стиліндегі гармонияны қоса, қосалқы вокалдарды орындады. Үшеуі де қол соққыларын қосты. Басқа да дубляждарға Маккартнидің бас партиясы, Харрисонның алты струналы бас гитарасы және Леннонның барабан соққысы кірді. Харрисон аспаптық бөлімде гитара солосын орындады, ал Маккартни соңғы куплеттің үстіне жоғары перделі, бір нотадан тұратын соло қосты. Макдональд музыкалық аранжировканы "күңкіреген дыбыс қабырғасы" деп сипаттады. Тректе естілетін ұшақтардың дыбыстарын жасау үшін Скотт EMI кітапханасынан алынған Viscount турбовинтының жазбасын пайдаланып, таспалық цикл жасады. Басқа Beatles мүшелері оны қайта оралуға көндіргеннен кейін, Старр 4 қыркүйекте топқа қайта қосылып, "Hey Jude" синглына промо-клип түсіріліміне қатысты. Түсірілім үзілісінде Марк Синден (фильмде көрінеді) Леннонның акустикалық гитарада ән ойнағанын еске алады. "Барлығы "Уау!" деді. Біз ненің екенін сұрамас бұрын түсірілім басталды. Кейін ол шығарылғанда, оның "Back in the U.S.S.R." екенін түсіндік."

Шығару

Apple Records 1968 жылғы 22 қарашада The Beatles-тің шығарылымын жасады, ал "Back in the U.S.S.R." әні тізімде алғашқы ән ретінде орналастырылды. Тректің соңындағы әуе кемесінің қону дыбысы келесі әнмен, "Dear Prudence" әнінің басталуымен біріктірілді. 1969 жылы Apple "Back in the U.S.S.R." әнін Скандинавияда сингл ретінде шығарды, оның тыл жағы Старрдың "Don't Pass Me By" шығармасымен толықтырылды. 1973 жылы, The Beatles тобы тарағаннан кейін үш жыл өткен соң, ән топтың 1967–1970 жылдарға арналған қос альбомына енгізілді, ол Ақ альбомды ұсынылған үш әннің бірі болды. 1976 жылғы 25 маусымда Parlophone компаниясы әнді Ұлыбританияда Rock 'n' Roll Music жинақ альбомын жарнамалау мақсатымен сингл ретінде шығарды. B жағы "Twist and Shout" болды, бұл The Beatles-тің EMI компаниясымен шығарған алғашқы сингліне түпнұсқа емес ән кіргенін білдірді. Ән Ұлыбритания сингл чартында 19-орынды, Ирландияда 11-орынды және Швецияда 19-орынды иеленді. 2022 жылдың қыркүйегінде Британдық фонографиялық индустрия (BPI) әнге 200 000 данадан астам сатылғаны және ойнатылғаны үшін күміс сертификат тағайындады. EMI әнге 1964 жылы The Beatles Амстердамға сапарлаған және 1966 жылы Батыс Германиядағы гастрольдерінен түсірілген кадрларды қосып, жарнамалық фильм жасады. Бұл сингл кейіннен 1982 жылғы желтоқсанда EMI World Division компаниясы шығарған Beatles Singles Collection жинағына енгізіліп, сериядағы 24-ші сингл аталды. Чабби Чекердің орындауындағы ән 1969 жылғы 28 сәуірде Канадада 86-орынға жетті.

Сыни қабылдау

NME үшін альбомды шолу кезінде Алан Смит әнді "айқын қиындықтың керемет бөлігі. Тамаша ашылу" деп сипаттады. Record Mirrors басылымының алғашқы рецензенты былай деп жазды: "Альбом "Back In The USSR" деп аталатын, орыс әйелдерінің ерекшеліктері туралы рок негізіндегі, фальсеттомен сүйемелденген әнмен басталады. Wild Harrison гитарасы мен күшті духовые аспаптар осы жан элементін қосады". Сол басылымда Дэвид Гриффитс әнді "үлкен тапқырлықпен" ашылатын трек деп атады, себебі: "ол "орташа" тыңдаушыны (саяси және әлеуметтік тұрғыдан) шатастыруға арналған, оның санасы "АҚШ-та, АҚШ-та, КСРО-да" сияқты шумақтармен және орыс қыздарын мақтау үшін рок пен Beach Boy эффекттерін қолдану арқылы толыққанды дүрлікті сезінуі мүмкін. Екі Джорджияны есінде ұстап, тыңдаушы оны жақсы қабылдауы мүмкін. Хабарлама қарапайым нәрселердің бәрі көрінетіндей емес екенін көрсетеді, ал биттің қарқындылығы Битлз атақ-даңқ пен байлыққа қарамастан, жұмсақ, тым өнерлі немесе негізгі нәрседен тым алыс кетпегенін көрсетеді". Partisan Review журналында Джеффри Кэннон Битлз тобының 1968 жылғы Beggars Banquet альбомында Rolling Stones көрсеткендей, қазіргі рок аудиториясымен байланыс орнатуда сәтсіздікке ұшырағанын айтты. Кэннонның пікірінше: "Битлз тек хард-рок нөмірлерінде ғана жарылыс жасайды: "Back in the U.S.S.R.", "Туған күн" және "Helter Skelter". Бірақ алғашқы екі нөмірдің эклектикалық сипаты оларды құндысыз етеді. Олар Beach Boys, Chuck Berry және Little Richard туралы жақсы әзілдер жасауға тырысуы мүмкін; шын мәнінде, олар осы жұлдыздардың артына жасырынады". The New York Times газетінде жазған Ник Кон олардың "жасырынып, сықақтап жүргенін" айтты: "мысалы, "Back in the U.S.S.R." әнінің ортаңғы бөлігі Beach Boys тобының серфингтік стилінде, бірақ бәрі жартылай жүректі және әлсіз". Rolling Stone журналының Жанн Веннер "Back in the U.S.S.R." әнін Битлз тобының басқалардың жұмысынан цитата келтіріп, "стильді кеңейтуге, сонымен қатар оны тереңдетуге және одан әрі дамытуға" қабілетінің "керемет мысалы" деп сипаттады. Ол былай қосты: "'Back In the USSR' әнінің пародия екенін айту тым қарапайым болар еді, өйткені ол одан да көп деңгейде жұмыс істейді: бұл қазіргі заманғы рок-н-ролл және АҚШ туралы керемет түсініктеме, барлық нюанстарды ұрып-соғып, 'сүйіктім, телефонды ажырат'. Бұл пародия ғана емес, сонымен қатар Битлз әні". Ричард Голдштейн The New York Times газетінде екі альбомның "музыкалық формалардың пародиясын" мақтап, ол "поптың тарихын" бейнелейтінін айтты, онда "Back in the U.S.S.R." "Джефферсон Эйрплейн, Бич Бойз, Джерри Ли Льюис және Рей Чарльзды цитаталап, рок-н-роллдың негіздерін көрсетеді". Тим Райли "Back in the U.S.S.R." әнін "сексуалдық тартымдылығы бар Брайан Уилсон" деп сипаттап, "Lady Madonna" әнінен кейін Маккартнидің 1968 жылғы бірнеше композициясы "жанрлық өңдеулер мен жаңа, шығармашылық материал арасындағы ирониялық қашықтықты қалай сақтайтынының" мысалы ретінде келтірді. Дэвид Квантик өзінің "Ақ альбом" кітабында әнді Маккартнидің "пастиш пен пародия шебері" ретіндегі орнын көрсететін мысал ретінде келтіріп, "кем, әлсіз қолдарда "Back in the U.S.S.R." әні нашар комедиялық әнге, әлсіз пародияға айналуы мүмкін еді, бірақ Маккартни – өктем, сенімді және музыка жағынан кез келген нәрсені жасай алатын – одан керемет нәрсе жасады" деді. Квантик үш Битлздің музыкалық шеберлігіне және "күлкілі" үйлесімді вокалына таңғалады және қорытындылайды: "Бәрі де керемет ойнайды – және Beach Boys-тан әлдеқайда жақсы". Альбомның 40 жылдығына орай жарық көрген шолуда PopMatters журналының Джон Боханнон да топтың орындауын, гитаралық жұмысын және Маккартнидің "белінен төмен жеткізілген ең жақсы хард-рок вокалының бірі" деп санайтын вокалын мақтап өтті. 2010 жылы Rolling Stone журналы "Back in the U.S.S.R." әнін "100 ең ұлы Битлз әндері" тізімінде 85-ші орынға қойды. Журналға берген түсініктемесінде ағылшын әншісі Билли Брэгг 1968 жылдың "американдықтарға деген махаббатымыздың суынуын" басталды деп айтты. Брэгг былай қосты: "Битлз тобы [Ақ альбомды] Чак Берридің "Back In The USA" әнінің керемет инверсиясымен ашып, олар кімнің жағында екенін анық көрсетті. Сынамыз ба, әлде оқыс әзіл ме? Өзіңіз шешіңіз".

Саяси дау және мәдени маңызы

"Революция" мен "Шошқалар" сияқты, "КСРО-ға қайту" әні де АҚШ-та Жаңа солшыл және оңшыл күштерден бірден реакция тудырды. Олардың арасында Джон Бирч қоғамының журналы бұл әнді "Битлздің" кеңестік көзқарастарының тағы бір дәлелі ретінде көрсетті. 1960 жылдары "Битлз" тобы Кеңес Одағында "Батыс мәдениетінің құсығы" деп сыналап, ресми түрде мазақталды. "Битлздің" Батыс жастарына тигізетін әсерін ұзақ жылдар бойы сынап келген Дэвид Нобель: "Әннің мәтіні тіпті коммунистерді де сөзсіз қалдырды", - деді. Russia Beyond сайтында жазған Томми О'Каллахан "КСРО-ға қайту" әнін "бітім туралы әзілдегі пародия" деп сипаттайды. Оның сөзінше, "Битлз" қазіргі ресейлік музыка тыңдаушыларына Батыспен байланыс құрарлық мүмкіндік бергендей, топ Маккартизм мен Жаңа солшыл ұсынған "жаңа батыс әңгімесін" мазақ етуді көздеді. Бич Бойздың, Берридің "желтау" әні мен премьер-министр Харольд Уилсонның "Мен Британияны қолдаймын" кампаниясынан бөлек, О'Каллахан орыс қыздары туралы айтылуын Кеңес мәдениетінің "сексуалдық тартымсыздығын" мазақ ету деп санайды және әннің нағыз сатиралық ерекшелігі "орыстар мен американдықтарды тең дәрежеде көрсетуінде" деп түсіндіреді. Ол турдың соңғы әні ретінде "Back in the U.S.S.R." әнін орындады, ал ашылу концертінен кейін оны орындамау туралы ресми өтінішті елемеді. Осы концерттерден алынған видео "Элтонмен Ресейге" атты деректі фильмде көрсетілді. 1997 жылы Барри Майлздың "Пол Маккартни: Көп жылдардан кейін" кітабында Маккартни: "Бәлкім, Ресейге баруымның ең маңызды себебі – ['КСРО-ға қайту' әнін орындау" дейді. Жаңа Зеландияда 44-орынды иеленді. 1997 жылы Маккартни Джоэлдің "Back in the U.S.S.R." әнін ресейлік концерттері үшін пайдаланғаны, әннің "әзілге толы" және "қазіргі гимнге" айналуына септігін тигізді. 1984 жылдың 4 шілдесінде Бич Бойз "КСРО-ға қайту" әнін орындады, ал Старр Вашингтон мен Майамидегі төртінші шілде концерттерінде оларға арнайы қонақ ретінде қосылды. Лавтың естеліктерінде, ағылшынның Американың Ұлыбританиядан тәуелсіздігін тойлауға қатысуының "ирониясы" Рингодан жасырылмады. Старр журналистке: "Америка, туған күніңмен құттықтаймын! Жеңілгенімізге өкінеміз" деді. 2022 жылы The Spokesman Review және The Dallas Morning News Маккартнидің "Got Back" турының тізімінен "КСРО-ға қайту" әнінің алынып тасталғанын, 2022 жылы Украинаға жасалған Ресейдің шабуылына байланысты атап өтті.

Диаграммалар

+ "Back in the U.S.S.R." әнінің апталық чарт көрсеткіштері (1976–80) Жаңа Зеландия (Recorded Music NZ) – 44 орын Швеция (Sverigetopplistan) – 19 орын Ұлыбритания синглдері (OCC) – 19 орын