UK law removing hereditary peerage from the House of Lords
Лордтар палатасы туралы 1999 жылғы Заң (c. 34) – Ұлыбритания Парламентінің Лордтар палатасын реформалауға бағытталған заңы. Заңға 1999 жылдың 11 қарашасында Корольдік мақұлдау берілді. Заңның тағы бір салдары ретінде, Лордтардың көп бөлігі өмір бойына тағайындалған теңеулерге айналды, олардың саны 1958 жылғы Өмір бойына теңеулер туралы заңнан бері біртіндеп артып келеді. 2023 жылдың маусым айына дейін Лордтар палатасының құрамында мүше болды, олардың ішінде Англия шіркеуінің жоғары дәрежелі епископтары бар, олардың Палатадағы өкілдігі Лордтардың рухани (әйелдер) туралы 2015 жылғы заңмен реттеледі.
The House of Lords Act 1999 (c. 34) is an Act of the Parliament of the United Kingdom that reformed the House of Lords, one of the chambers of Parliament. The Act was given Royal Assent on 11 November 1999. As another result of the Act, the majority of the Lords were now life peers, whose numbers had been gradually increasing since the Life Peerages Act 1958. As of June 2023, there were members of the House of Lords, of whom were senior Church of England bishops, whose representation in the House is governed by the Lords Spiritual (Women) Act 2015.
Өмірбаян
XVI ғасырға дейін Лордтар палатасы Парламенттің екі палатасының қуаттысы болды. Бірқатар оқиғалар, соның ішінде Англия азамат соғысы сияқты дағдарыстық жағдайлар, Англияның саяси билігін бірте-бірте, алдымен тәжге, содан кейін Лордтар палатасына, ең соңында Халық палатасына (Commons) көшірді. Халық палатасының өсіп келе жатқан байлығы оған екі азамат соғысын жүргізуге, екі патшаны тақтан түсіруге және Лордтар палатасының билігін біртіндеп азайтуға мүмкіндік берді. 1999 жылғы Лордтар палатасы туралы заңға дейін Лордтар палатасының өкілеттігі 1911 және 1949 жылғы Парламент актілерімен шектелді, бұл олардың көптеген заң жобаларын вето құқығынан айырды; ең көп дегенде олар заң жобаларын бір жылға кейінге қалдыра алатын. Бұған қоса, Халық палатасы ақша мәселелеріне қатысты толық билікке ие. Он сегіз жыл консервативтік үкіметтің билігінен кейін, Тони Блэр басқаратын Лейбористік партия 1997 жылғы жалпы сайлауда үлкен жеңіске жетіп, консерваторлар үшін 1832 жылдан бері ең ауыр жеңіліске ұшырады. Лейбористік партия көп жылдар бойы сайлау платформаларында Лордтар палатасын таратуды жақтады, бірақ 1992 жылдан бастап бұл позиция конституциялық өзгерістердің орнына палатаны реформалау саясатына өзгерді. 20-шы ғасырда либералдық және лейбористік үкіметтер көптеген заң жобаларын ұсынды, оларға 1890 жылдардан бері консерваторлардың басымдығын көрген Лордтар палатасы қарсылық көрсетті, бұл кейде кешігуге және сайлаулардан бұрын ұсынылған жағдайларда заңнамалық күн тәртібінен алынуға әкелді. Ең көп дау тудырған мәселе – Еуропалық сайлау туралы заң жобасы болды, оған Лордтар бес рет дауыс берді. Блэр консерваторлардың мұрагерлік титул иелерін «бөгет қою» және «демократиялық жолмен сайланған Халық палатасының еркіне қарсы шығу» үшін пайдаланып отырғанын мәлімдеді. Осы мүмкіндікті пайдаланып, Блэр Лейбористік партияның сайлауалды уәдесінің бірін – Лордтар палатасын реформалауды іске асыруға кірісті. 1998 жылдың 24 қарашасында Парламенттің екінші сессиясын ашқан кезде Королева жылдық Мүреде сөйледі; Мүреде сөйлеуді үкімет оның атынан жазып, алдағы жылға арналған заңнамалық бағдарламаны баяндайды. Онда ол өкіметі Лордтар палатасын реформалауды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Бұл сөздерге қолдау білдірген Лейбористік партияның Парламент мүшелерінен «Тыңдаңыз! Тыңдаңыз!» деген дауыстар естілді, ал консервативтік әріптестерінен «Ұят! Ұят!» деген қарсы дауыстар жаңғырыды; мұндай көріністер бұрын-соңды болған емес, өйткені Королеваның Мүреде сөйлеуін әдетте үнсіз Парламент тыңдайды.
Prior to the 16th century, the Lords was the more powerful of the two houses of Parliament. A series of developments, including such moments of crisis as the English Civil War, gradually shifted the political control of England, first from the Crown to the House of Lords and then to the House of Commons. The rising wealth of the Commons eventually allowed it to wage two civil wars, dethrone two kings, and gradually reduce the power of the Lords. Prior to the House of Lords Act 1999, the power of the Lords had been diminished by the Parliament Acts 1911 and 1949 which stripped the Lords of the ability to veto most bills; at most it could delay bills for one year. Furthermore, the Commons have absolute power over money bills. After eighteen years of Conservative government, the Labour Party led by Tony Blair won a landslide victory at the 1997 general election, inflicting the biggest defeat for the Conservatives since 1832. The Labour Party had for years endorsed abolition of the House of Lords in its election platforms, though since 1992 this had changed to a policy of reforming the House instead of such a drastic constitutional change. During the 20th century, Liberal and Labour governments proposed many bills that were opposed by the House of Lords, which had been dominated by Conservatives since the 1890s, leading to some delay and, where proposed before elections, their dropping from the legislative agenda. The rejection considered the most contentious was that of the European Elections Bill, against which the Lords voted five times. Blair stated that the Conservatives were using the hereditary peers to "frustrate" and "overturn the will of the democratically elected House of Commons". Here Blair found an opportunity to implement one of Labour's campaign promises, reforming the Lords. On 24 November 1998, in opening the second session of Parliament, the Queen delivered her annual Speech from the Throne; the Speech is written for her by the government and outlines its legislative agenda for the forthcoming year. In it, she stated that her government would pursue a reform of the House of Lords. These remarks were followed by loud mumbles of "Hear! Hear!" from supportive Labour Members of Parliament, which led to similar utterances of "Shame! Shame!" from Conservative peers; such outbursts were unprecedented, for the Queen's Speech is usually heard by a silent Parliament.
Кейінгі қосымша сайлаулар
2002 жылдың қарашасынан бастап бос орындарды толтыру үшін қосымша сайлаулар өткізіліп келеді. 2003 жылы екі қосымша сайлау, 2004 жылы біреу, 2005 жылы төртеу, 2007, 2008 және 2009 жылдары бірер сайлау, 2010 жылы екеу, 2011 жылы төртеу, 2013 жылы екеу, 2014 жылы төртеу, 2015 жылы алты, 2016 жылы екеу, 2017 жылы екеу, 2018 жылы үшеу, 2019 жылы екеу, 2021 жылы бесеу, 2022 жылы алты және 2023 жылы біреу өткізілді. Дауыс беру басымдық дауыс беру жүйесі бойынша жүзеге асырылады, мұнда әріптестер кандидаттарды басымдық ретімен тізімдейді. Кез келген қалаған санында басымдықтар көрсетілуі мүмкін. Сайлауда жеңіске жету үшін әріптес қолжетімді дауыстардың кемінде жартысын алуы тиіс. Егер ешқандай кандидат осы деңгейде бірінші басымдық дауыс алмаса, ең аз бірінші басымдық дауыс алған кандидаттар тізімнен шығарылады, ал олардың әрбір дауысы бюллетеньде көрсетілген екінші басымдыққа сәйкес қайта үлестіріледі (қ. қараңыз, тікелей дауыс беру). Бір кандидаттардың бірі қалған дауыстардың кемінде жартысын алғанша бұл процесс жалғаса береді.
Since November 2002, by elections have been held to fill vacancies. Two by elections were held in 2003, one in 2004, four in 2005, one in each of 2007, 2008 and 2009, two in 2010, four in 2011, two in 2013, four in 2014, six in 2015, two in 2016, two in 2017, three in 2018, two in 2019, five in 2021, six in 2022, and one in 2023. Voting is by preferential voting, with peers ranking the candidates in order of preference. As many or as few preferences as desired may be indicated. To win the election, a peer must receive at least one half of the available votes. If no candidate receives this number of first preference votes, the candidate with the fewest first preference votes is eliminated, with each of their votes being redistributed according to the second preference marked on the ballot (see Instant runoff voting). The process is continued until one candidate receives at least one half of the remaining votes.
Еңбек партиясының қалған тұқым қуалайтын теңдер санын қысқарту туралы ұсыныстары (2009 жылға дейін)
Еңбек үкіметі Лордтар палатасы реформасының екінші кезеңіне арналған заң жобасын, Лорд Стилдің бұрынғы заң жобаларының негізінде, қалған 92 тұқым қуалайтын пэрлерді жоюды мақсат еткен заң жобасын ұсынуды күтті. «Лордтар палатасы: реформа» деген атаумен ұсыныстар 2007 жылдың 1 қаңтарында Палатаның бұйрығымен жарияланды, алғы сөзі Джек Строға тиесілі. 2009 жылы Лейбористер Конституциялық реформа және басқару туралы заң жобасын енгізді, ол тұқым қуалайтын пэрлердің орналасқан орындарын толтыру үшін өткізілетін қосымша сайлауларды тоқтатып, оларды табиғи түрде жоюға мүмкіндік берер еді. Алайда, бұл элементтер, сондай-ақ пэрлерді Палатадан шығару және отставкаға жіберуге қатысты басқа да тармақтар заң жобасынан толығымен алынып тасталды. Премьер-министрдің орынбасары және Либерал-демократтар партиясының жетекшісі Ник Клегг бұл өзгерістерді енгізуге жетекшілік етті. 2012 жылдың тамызында коалицияның жоспарлары тоқтатылды. 2015 жылғы «Лордтар палатасы (Шығару және Уақытша тоқтату) туралы» заң Лордтар палатасына мүшелерді ауыр бұзушылықтар үшін шығаруға немесе уақытша тоқтатуға рұқсат берді; шығарылған мүшелер Палатаға қайта оралудан мүшеліктен мәңгілікке айырылады. 2014 жылғы заңнан айырмашылығы, мүшелерді бұзушылықтары үшін шығару үшін кем дегенде бір жылға бас бостандығынан айырылу қажет болмады. Заңды баронша Хейман 2014 жылғы заңда белгіленген «шектеулі» шығару шарттарын реттеу үшін енгізді.
The Labour Government expected eventually to present a bill for a second stage of House of Lords reform based on Lord Steel's earlier bills, which aimed to remove the remaining 92 hereditary peers; Proposals called The House of Lords: Reform were published by order of the House on 1 January 2007, with a foreword by Jack Straw. In 2009, Labour introduced the Constitutional Reform and Governance Bill, which would have ended the by elections to fill vacancies for hereditary peers, thereby removing them through attrition. However, these elements were dropped from the bill entirely, along with other clauses relating to the expulsion and resignation of peers from the House of Lords. Deputy Prime Minister and Liberal Democrat leader Nick Clegg spearheaded the push to bring in the changes. In August 2012, the coalition's plans were dropped. The House of Lords (Expulsion and Suspension) Act 2015 authorised the House of Lords to expel or suspend a member for serious misconduct; expelled members are permanently barred from returning to the House. Unlike the 2014 Act, members did not have to have been sentenced to at least a year's imprisonment in order to be expelled for misconduct. The Act was introduced by Baroness Hayman to address the "narrow" circumstances for expulsion set out in the 2014 Act.