Авторлық құқықтағы бірінші сату доктринасы

Кіріспе

Зияткерлік меншік доктринасының түрі – авторлық құқыққа қатысты бірінші сату доктринасы. Бірінші сату доктринасы (кейде «алғашқы сату құқығы» немесе «алғашқы сату қағидасы» деп те аталады) – бұл зияткерлік меншік иесінің өзінің зияткерлік меншігін қамтитын тауарларды қайта сатуды бақылау құқығын шектейтін американдық құқықтық түсінік. Бұл доктрина авторлық құқықпен қорғалған тауарлардың таралу тізбегін, кітапханаларға беруді, сыйға тартуды, бейнежазбаларды жалға алуды және авторлық құқықпен қорғалған туындылардың екінші нарығын (мысалы, жеке тұлғалардың заңды түрде сатып алған кітаптарын немесе CD-дискілерін басқаларға сату мүмкіндігін) қамтамасыз етеді. Тауар таңбалары саласында бұл қағида тауар таңбасының иесі тауарды нарыққа шығарғаннан кейін оны қайта сатуға мүмкіндік береді. Патенттелген тауарларға қатысты бұл доктрина патент иесінің бақылауынсыз патенттелген тауарларды қайта сатуға рұқсат береді. Бірінші сату доктринасы патенттелген процестерге қолданылмайды, олардың орнына патенттік құқықтардың тозу доктринасы қолданылады.

Авторлық құқық қолдануының жалпы сипаттамасы

Авторлық құқық туралы заң авторлық құқық иеленушіге "авторлық құқықпен қорғалған еңбектің көшірмелерін немесе фонограммаларын сату немесе басқа түрде меншік құқығын беру, сондай-ақ жалға беру, лизингке беру немесе қарызға беру арқылы халыққа тарату" деген ерекше құқық береді. Бұл "тарату құқығы" деп аталады және авторлық құқық иеленушінің "көбейту құқығынан" өзгеше, ол авторлық құқықпен қорғалған еңбектердің көшірмелерін жасауды қамтиды. Көбейту құқығынан гөрі, тарату құқығы авторлық құқықпен қорғалған еңбектің физикалық көшірмелерін немесе фонограммаларын (яғни, жазылған музыканы) беру құқығын қамтиды. Мысалы, бөлшек саудагер заңсыз жасалған аудио немесе бейне таспаларды сатып алып, оларды халыққа сатқанда тарату құқығы бұзылуы мүмкін. Сатушы еңбекті көшірмеген және таспалардың заңсыз жасалғанын білмеген жағдайда да, сату арқылы тарату құқығын бұзады. Тарату құқығы авторлық құқық иеленушіге тарату тізбегінің кез келген қатысушысынан өтемақы алуға мүмкіндік береді. "Бірінші сату доктринасы" авторлық құқық иеленушінің тарату құқығына негізгі ерекшелік құрайды. Егер еңбек заңды түрде сатылған немесе тіпті тегін берілген болса, авторлық құқық иеленушінің авторлық құқықпен қорғалған еңбек сақталған материалдық нысанға деген мүддесі толықтай жойылады. Материалдық нысанның иесі оны өз қалауынша тастауға құқылы. Сондықтан, кітапты сатып алған адам оны қайта сатуға, жалға беруге, сыйға беруге немесе жоюға құқылы. Алайда, кітаптың көшірмесін алған иесі кітаптың жаңа көшірмелерін жасай алмайды, себебі бірінші сату доктринасы авторлық құқық иеленушінің көбейту құқығына рұқсат етілген шектеулерді шектемейді. Бұл доктринаның мақсаты авторлық құқық иеленушіне тауарлардың еркін айналымын шектеуге жол бермеу болып табылады. Егер бұл доктрина болмаса, авторлық құқықпен қорғалған еңбектің көшірмесін иеленуші, оны тастағысы келген сайын авторлық құқық иеленушісімен келісуге тиіс болар еді. Авторлық құқықпен қорғалған еңбектің заңды көшірмесінің меншік құқығы алғаш рет берілгеннен кейін, бірінші сату доктринасы авторлық құқық иеленушінің осы нақты көшірмеге меншік құқығын бақылау құқығын жояды. Бұл доктрина алғаш рет 1908 жылы АҚШ Жоғарғы Сотымен мойындалды (Боббс Меррилл Ко. v. Штраус ісін қараңыз) және кейіннен 1909 жылғы Авторлық құқық туралы заңда (Copyright Act) кодификацияланды. Бобс Меррилл ісінде баспагер Бобс Меррилл кітаптарына 1 доллардан төмен бағамен сату авторлық құқықтың бұзылуы екенін ескертетін хабарлама енгізген. Айыпталушылар, Macy универмагының иелері, ескертуді елемеді және Бобс Мерриллдің келісімінсіз кітаптарды төмен бағаға сатты. Жоғарғы Сот заң бойынша "сату" құқығы авторлық құқықпен қорғалған еңбектің алғашқы сату кезінде ғана қолданылатынын шешті. Бүгінгі таңда бұл заң ережесі 17 U.S.C. § 109(a) -да кодификацияланған, онда былай делінген: 106 (3) баптың ережелеріне қарамастан, осы тараудың негізінде заңды түрде жасалған белгілі бір көшірме немесе фонограмманың иесі немесе мұндай иесінің уәкілеттік берген кез келген тұлға авторлық құқық иеленушісінің рұқсатынсыз, осы көшірме немесе фонограмманың иелігін сатуға немесе басқаша иеліктен шығаруға құқылы. Бірінші сату доктринасының элементтерін былай қорытындылауға болады: 1) көшірме авторлық құқық иеленушісінің рұқсатымен заңды түрде жасалды; 2) көшірменің меншік құқығы авторлық құқық иеленушісінің өкілеттігімен бастапқыда берілді; 3) жауапкер осы көшірменің заңды иесі; және 4) жауапкердің пайдалануы тек тарату құқығын қамтиды; көбейту немесе авторлық құқық иеленушісіне берілген басқа құқық емес. Авторлық құқық әрқашан шектеулі аумақтық құқық ретінде қарастырылса да, 2013 жылы Kirtsaeng v. John Wiley & Sons, Inc. ісінде АҚШ Жоғарғы Соты бірінші сатудағы аумақтық шектеуді жойды. Содан бері авторлық құқықпен қорғалған өнімдер шетелден заңды түрде (көбінесе төмен бағамен) импортталып, АҚШ-та сатудан кейінгі шектеулерсіз сатылуы мүмкін.

Copyright law grants a copyright owner an exclusive right "to distribute copies or phonorecords of the copyrighted work to the public by sale or other transfer of ownership, or by rental, lease, or lending". This is called a "distribution right" and differs from the copyright owner's "reproduction right" which involves making copies of the copyrighted works. Rather than the right to copy, the distribution right involves the right to transfer physical copies or phonorecords (i. e., recorded music) of the copyrighted work. For example, the distribution right could be infringed when a retailer acquires and sells to the public unlawfully made audio or video tapes. Although the retailer may not have copied the work in any way and may not have known that the tapes were made unlawfully, they nevertheless infringe the distribution right by the sale. The distribution right allows the copyright owner to seek redress from any member in the chain of distribution. The first sale doctrine creates a basic exception to the copyright holder's distribution right. Once the work is lawfully sold or even transferred gratuitously, the copyright owner's interest in the material object in which the copyrighted work is embodied is exhausted. The owner of the material object can then dispose of it as they see fit. Thus, one who buys a copy of a book is entitled to resell it, rent it, give it away, or destroy it. However, the owner of the copy of the book will not be able to make new copies of the book because the first sale doctrine does not limit the restrictions allowed by the copyright owner's reproduction right. The rationale of the doctrine is to prevent the copyright owner from restraining the free alienability of goods. Without the doctrine, a possessor of a copy of a copyrighted work would have to negotiate with the copyright owner every time they wished to dispose of their copy. After the initial transfer of ownership of a legal copy of a copyrighted work, the first sale doctrine eliminates the copyright holder's right to control ownership of that specific copy. The doctrine was first recognized by the Supreme Court of the United States in 1908 (see Bobbs Merrill Co. v. Straus) and subsequently codified in the Copyright Act of 1909. In the Bobbs Merrill case, the publisher, Bobbs Merrill, had inserted a notice in its books that any retail sale at a price under $1.00 would constitute an infringement of its copyright. The defendants, who owned Macy's department store, disregarded the notice and sold the books at a lower price without Bobbs Merrill's consent. The Supreme Court held that the exclusive statutory right to "vend" applied only to the first sale of the copyrighted work. Today, this rule of law is codified in 17 U. S. C. § 109(a), which provides:

Notwithstanding the provisions of section 106 (3), the owner of a particular copy or phonorecord lawfully made under this title, or any person authorized by such owner, is entitled, without the authority of the copyright owner, to sell or otherwise dispose of the possession of that copy or phonorecord. The elements of the first sale doctrine can be summarized as follows: (1) the copy was lawfully made with the authorization of the copyright owner; (2) ownership of the copy was initially transferred under the copyright owner's authority; (3) the defendant is a lawful owner of the copy in question; and (4) the defendant's use implicates the distribution right only; not the reproduction or some other right given to the copyright owner. Although copyright has always been treated as a limited territorial right, in 2013 in Kirtsaeng v. John Wiley & Sons, Inc. the US Supreme Court eliminated the territorial restriction on the first sale. Since then, copyrighted products legally bought abroad (often at a lower price) can be legally imported and sold in the US without any post sale restrictions.

Шектеулер

Алғашқы сату туралы доктрина авторлық құқық иелерінің тарату құқығын ғана шектейді. Бұл принцип кейде иеленушінің басқа құқықтарымен, мысалы, көбейту құқығы және туынды жұмыстар құқығымен қақтығысқа түсуі мүмкін. Мысалы, Лиге қарсы А.Р.Т. компаниясы ісінде, жауапкер талапкердің суреттерін бейнеленген карточкалар түрінде сатып алып, содан кейін оларды керамикалық плиткаларға бекітіп, суреттерді мөлдір эпоксидтік шайырмен қаптады. Талапкердің туынды жұмыстар жасау құқығы бұзылғаны туралы талабына қарамастан, 7-ші апелляциялық сот туынды жұмыстар құқығы бұзылмағанын және жауапкердің плиткаларды сатуы алғашқы сату доктринасымен қорғалғанын анықтады.

Цифрлық көшірмелерге қолдану

Бірінші сатылым туралы доктрина цифрлық туындылардың көшірмелерін беруге толықтай сай келмейді, себебі нақты беру іс жүзінде болмайды, керісінше, алушы туындының жаңа көшірмесін алады, ал жіберушіде түпнұсқа көшірме қалады (егер бұл көшірме автоматты түрде немесе қолмен жойылмаса). Мысалы, осы мәселе Capitol Records, LLC v. ReDigi Inc. ісінде, қолданылған цифрлық музыкаға арналған онлайн нарыққа қатысты айқын болды. Электрондық кітаптарда да осындай мәселе бар. Электрондық кітаптарға бірінші сатылым туралы доктрина қолданылмайтындықтан, кітапханалар электрондық кітаптарды сатып алғаннан кейін оларды шексіз мерзімге беруге құқылы емес. Оның орнына, электрондық кітаптарды шығарушылар мәтіннің лицензиясына жазылуды сату үшін жаңа бизнес-модельдерді ұсынды. Бұл электрондық кітаптарды шығарушылардың электрондық кітаптың таралымын және/немесе кітапхана лицензиясының мерзімі біткенге дейін кітаптың коллекцияда болу уақытын шектеуіне әкелді, содан кейін кітап оларға тиесілі болмайды. Сұрақ: бірінші сатылым туралы доктринаны цифрлық заманның шындығына сәйкес қайта қарау қажет пе? Физикалық көшірмелер уақыт өте келе тозады, ал цифрлық ақпарат тозбайды. Цифрлық форматтағы туындыларды ешқандай кемшіліксіз көшіруге болады және оларды әлемдік деңгейде оңай таратуға болады. Осылайша, бірінші сатылым туралы доктринаны цифрлық көшірмелерге қолдану түпнұсқа нарығына физикалық көшірмелерді беруден гөрі күштірек әсер етеді. АҚШ Авторлық құқық кеңсесі "[көшірменің материалдық сипаты бірінші сатылым туралы доктринаның маңызды элементі және оның негізділігіне өте маңызды" деп мәлімдеді. 2012 жылғы 3 шілдеде Еуропалық Одақтың Әділет соты шешім шығарды, соған сәйкес, егер цифрлық тауар тікелей интернеттен жүктелген болса да, бағдарламалық жасақтама лицензияларын қайта сатуға рұқсат етіледі және бірінші сатылым туралы доктрина бағдарламалық жасақтама клиентке шексіз мерзімге сатылған жағдайда қолданылады, себебі мұндай сату меншік құқығын беруді қамтиды, сондықтан кез келген бағдарламалық жасақтама жасаушы өздерінің заңды иелерінің бағдарламалық жасақтамаларын қайта сатуына кедергі келтіре алмайды. Сот бұрынғы иесінің лицензиялық бағдарламалық жасақтаманы қайта сатудан кейін пайдалануға құқығы болмауы керек екенін талап етеді, бірақ бұл талапты орындаудағы практикалық қиындықтар қайта сатуға рұқсат беруге кедергі болмауы керек деп санайды, себебі олар физикалық тасымалдағыштардан орнатылатын бағдарламалық жасақтама үшін де бар, онда бірінші сатылым туралы доктрина қолданылады. Бұл шешім Еуропалық Одаққа қатысты, бірақ тікелей Солтүстік Америкаға да таралуы мүмкін; сонымен қатар, бұл жағдай баспагерлерді екінші нарық үшін платформаларды ұсынуға итермелеуі мүмкін.

The first sale doctrine does not neatly fit transfers of copies of digital works because an actual transfer does not actually happen—instead, the recipient receives a new copy of the work while, at the same time, the sender has the original copy (unless that copy is deleted, either automatically or manually). For example, this exact issue played out in Capitol Records, LLC v. ReDigi Inc., a case involving an online marketplace for pre owned digital music. E books have the same issue. Because the first sale doctrine does not apply to electronic books, libraries cannot freely lend e books indefinitely after purchase. Instead, electronic book publishers came up with business models to sell the subscriptions to the license of the text. This results in e book publishers placing restrictions on the number of times an e book can circulate and/or the amount of time a book is within a collection before a library's license expires, then the book no longer belongs to them. The question is whether the first sale doctrine should be retooled to reflect the realities of the digital age. Physical copies degrade over time, whereas digital information may not. Works in digital format can be reproduced without any flaws and can be disseminated worldwide without much difficulty. Thus, applying the first sale doctrine to digital copies affects the market for the original to a greater degree than transfers of physical copies. The U. S. Copyright Office stated that "[t]he tangible nature of a copy is a defining element of the first sale doctrine and critical to its rationale." The Court of Justice of the European Union ruled, on July 3, 2012, that it is indeed permissible to resell software licenses even if the digital good has been downloaded directly from the Internet, and that the first sale doctrine applied whenever software was originally sold to a customer for an unlimited amount of time, as such sale involves a transfer of ownership, thus prohibiting any software maker from preventing the resale of their software by any of their legitimate owners. The court requires that the previous owner must no longer be able to use the licensed software after the resale, but finds that the practical difficulties in enforcing this clause should not be an obstacle to authorizing resale, as they are also present for software which can be installed from physical supports, where the first sale doctrine is in force. The ruling applies to the European Union, but could indirectly find its way to North America; moreover the situation could entice publishers to offer platforms for a secondary market.

Меншік құқығы

Бірінші сатылым туралы доктрина қолданылуы үшін көшірме немесе фонограмманың заңды түрде меншікке ие болуы қажет. §109(d) тармағында белгіленгендей, егер көшірме "жалға алу, жалға беру, қарызға беру немесе оған меншік құқығын алмай басқа жолмен иелену" арқылы иелік етілсе, онда бірінші сатылым туралы доктрина қолданылмайды. Кейбір бағдарламалық қамтамасыз ету және цифрлық контент жариялаушылары өздерінің соңғы пайдаланушы лицензиялық келісімдерінде (EULA) олардың бағдарламалық қамтамасыз етуі немесе контенті сатылмай, лицензияланатынын, демек, бірінші сатылым туралы доктрина олардың туындыларына қолданылмайтынын мәлімдейді. Бұл жариялаушылар түрлі клик-шарттар, қысқартылған шарттар және басқа да лицензиялық келісімдер арқылы бірінші сатылым туралы доктринаны орап өтуде белгілі бір табысқа жетті. Мысалы, егер біреу Amazon.com-дан MP3 әндерін сатып алса, MP3 файлдары оларға лицензияланған болып есептеледі, сондықтан олар осы MP3 файлдарын қайта сата алмайды. Дегенмен, iTunes Store арқылы сатып алынған MP3 әндері Apple-дің EULA-дағы тіліне байланысты "сату" ретінде қарастырылуы мүмкін, және егер бірінші сатылым туралы доктринаның басқа талаптары орындалса, оларды қайта сатуға болады. Соттар мұндай жағдайларды қарастыруда қиындықтарға тап болып, соңғы пайдаланушыға тек лицензия берілгенімен салыстырғанда меншік берілгенін анықтау үшін әртүрлі тәсілдерді қолданды. Мұндай істердің көпшілігі бағдарламалық қамтамасыз етуді лицензиялау келісімдерімен байланысты болды. Жалпы, соттар келісімдердің мәніне үңіліп, олар лицензиялық қатынас орната ма, әлде §109(a) бойынша бірінші сатылым туралы доктринаға бағынған сату болып табылады ма, соны анықтайды. Осылайша, келісім тек "лицензияны" ғана беретінін нақты көрсету лицензиялық қатынас құру үшін қажет, бірақ жеткіліксіз. Келісімнің басқа шарттары да осындай лицензиялық қатынасқа сәйкес болуы керек. Vernor v. Autodesk, Inc. ісінде 9-шы апелляциялық округ белгілі бір бағдарламалық қамтамасыз ету лицензиялық келісімінің соңғы пайдаланушымен лицензиялық қатынас құруда сәттілігін анықтау үшін үш факторлы тест жасады. Бұл факторлар: 1) авторлық құқық иесі пайдаланушыға лицензия берілгенін нақты көрсеткені; 2) авторлық құқық иесі пайдаланушының бағдарламалық қамтамасыз етуді басқаларға беру мүмкіндігін айтарлықтай шектегені; және 3) авторлық құқық иесі бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалануға елеулі шектеулер қойғаны. Vernor ісінде Autodesk-тің лицензиялық келісімі бағдарламалық қамтамасыз етуге құқықтың сақталуын және пайдаланушыға тек айрықша емес лицензия берілуін көрсетеді. Келісімде бағдарламалық қамтамасыз етуді өзгертуге, аударуға немесе кері инженериялауға, сондай-ақ бағдарламалық қамтамасыз етудің қаптамасынан немесе құжаттамасынан меншік белгілерін алып тастауға тыйым салынды. Келісімде сондай-ақ бағдарламалық қамтамасыз етуді Autodesk-тің жазбаша келісімінсіз беруге немесе жалға беруге болмайтыны және Батыс жарты шардан тыс жерлерге беруге болмайтыны көрсетілген. Осы фактілерге сүйене отырып, 9-шы апелляциялық округ пайдаланушының Autodesk бағдарламалық қамтамасыз етуінің иесі емес, тек лицензия алушы екенін және сондықтан ол Autodesk-тің рұқсатынсыз eBay-де бағдарламалық қамтамасыз етуді қайта сата алмайтынын шешті. Алайда, Vernor v. Autodesk ісі бойынша шешім қабылдаған 9-шы апелляциялық округтің сол құрамы UMG v. Augusto ісінде UMG музыка сыншыларына сұраныссыз жарнамалық CD-лерді жіберген кезде жасалған лицензиялық келісімге Vernor үш факторлы тестісін қолданудан бас тартты. CD дискілерінің қаптамасында мына мәтін болды: "Бұл CD дискісі дискі шығарушы компанияның меншігі және оны алған адамға тек жеке пайдалану үшін ғана лицензияланған. Осы CD-дискіні қабылдау лицензия шарттарын орындауға келісімді білдіреді. Оны қайта сатуға немесе иелігін беруге рұқсат етілмейді және ол федералды және штат заңдары бойынша жазалануы мүмкін". Аугусто бұл дискілерді eBay-де сатуға тырысты, ал UMG дискілер сатылмағанын және тек лицензиялық қатынас құрылғанын мәлімдеді. Алайда сот бірінші сатылым туралы доктрина көшірме берілген кезде қолданылатынын және жарнамалық дискілерді алғандар сұралмаған дискілерді қайтармау арқылы лицензиялық келісімнің шарттарын қабылдамағанын шешті. UsedSoft v Oracle ісінде Еуропалық Одақтың Әділет соты бағдарламалық өнімнің сатылуы, физикалық тасымалдағыш арқылы немесе жүктеу арқылы, Еуропалық Одақ құқығындағы меншік құқығын беру болып табылатынын шешті, демек, бірінші сатылым туралы доктрина қолданылады; Осылайша шешім "лицензияланған, сатылмаған" құқықтық теорияны жоққа шығарады, бірақ көптеген сұрақтарды ашық қалдырады.

For the first sale doctrine to apply, lawful ownership of the copy or phonorecord is required. As §109(d) prescribes, first sale doctrine does not apply if the possession of the copy is "by rental, lease, loan, or otherwise without acquiring ownership of it". Some software and digital content publishers claim in their end user license agreements (EULA) that their software or content is licensed, not sold, and thus the first sale doctrine does not apply to their works. These publishers have had some success in contracting around first sale doctrine through various clickwrap, shrink wrap, and other license agreements. For example, if someone buys MP3 songs from Amazon. com, the MP3 files are merely licensed to them and hence they may not be able to resell those MP3 files. However, MP3 songs bought through iTunes Store may be characterized as "sales" because of Apple's language in its EULA and hence they may be resellable, if other requirements of first sale doctrine are met. Courts have struggled and taken dramatically different approaches to sort out when only a license was granted to the end user as compared to ownership. Most of these cases involved software licensing agreements. In general, courts look beneath the surface of the agreements to conclude whether the agreements create a licensing relationship or if they amount to, in substance, sales subject to first sale doctrine under §109(a). Thus, specifying that the agreement grants only a "license" is necessary to create the licensing relationship, but not sufficient. Other terms of the agreement should be consistent with such a licensing relationship. In Vernor v. Autodesk, Inc. the 9th Circuit created a three factor test to decide whether a particular software licensing agreement is successful in creating a licensing relationship with the end user. The factors include: 1) whether a copyright owner specifies that a user is granted a license; 2) whether the copyright owner significantly restricts the user's ability to transfer the software to others; and 3) whether the copyright owner imposes notable use restrictions on the software. In Vernor, Autodesk's license agreement specified that it retains title to the software and the user is only granted a non exclusive license. The agreement also had restrictions against modifying, translating, or reverse engineering the software, or removing any proprietary marks from the software packaging or documentation. The agreement also specified that software could not be transferred or leased without Autodesk's written consent, and could not be transferred outside the Western Hemisphere. Based on these facts, the 9th Circuit held that the user is only a licensee of Autodesk's software, not an owner and hence the user could not resell the software on eBay without Autodesk's permission. However, the same 9th Circuit panel that decided Vernor v. Autodesk, refused to apply Vernor three factor test in UMG v. Augusto to a purported licensing agreement created when UMG sent unsolicited promotional CDs to music critics. The promotional CDs' packaging contained the language: "This CD is the property of the record company and is licensed to the intended recipient for personal use only. Acceptance of this CD shall constitute an agreement to comply with the terms of the license. Resale or transfer of possession is not allowed and may be punishable under federal and state laws." Augusto tried to sell these CDs on eBay and UMG argued that first sale doctrine did not apply since the CDs were not sold and only a licensing relationship was created. However the court held that first sale doctrine applies when a copy is given away and that recipients of the promotional CDs did not accept the terms of the license agreement by merely not sending back the unsolicited CDs. In the case UsedSoft v Oracle, the Court of Justice of the European Union ruled that the sale of a software product, either through a physical support or download, constituted a transfer of ownership in EU law, thus the first sale doctrine applies; the ruling thereby breaks the "licensed, not sold" legal theory, but leaves open numerous questions.

Көшірмелерді импорттау

АҚШ авторлық құқық заңның 602(a)(1) тармағында «АҚШ-қа авторлық құқық иесінің осы заң бойынша рұқсатынсыз, АҚШ-тан тыс жерде алынған шығарманың көшірмелерін немесе фонограммаларын әкелу, көшірмелерді немесе фонограммаларды таратудың эксклюзивті құқығын бұзу болып табылады» делінген. Бұл ереже авторлық құқық иесіне тауарлардың АҚШ нарығына кіруін тоқтату мүмкіндігін береді. Бұл ережені қолдану «сұр нарық» өнімдеріне қатысты құқықтық қиындықтарды тудырды. «Сұр нарық» дилерлері нақты тауарларды АҚШ бағасынан айтарлықтай арзанға шетелдерде сатып алады. Содан кейін олар бұл тауарларды АҚШ-қа импорттап, АҚШ-тың ресми дилерлерінің бағасын төмендетіп, арзан бағамен сатады. «Сұр нарық» АҚШ-тан тыс тауарлардың бағасы АҚШ-тағы бағадан төмен болған жағдайда пайда болады. Бұл жағдайда, 602(a) тармағы рұқсатсыз импортты тыйымдайды, бірақ заңды түрде жасалған көшірмелерді қайта сатуға рұқсат беретін «бірінші сату доктринасымен» қақтығысқа түскендей көрінеді. Мәселе мынада: 602(a) тармағы барлық рұқсатсыз импортты тоқтатуға толық құқық бере ме, әлде «бірінші сату доктринасы» 602(a) тармағының ауқымын шектей ме, соның салдарынан кем дегенде кейбір заңды түрде жасалған импортталған көшірмелерді қайта сатуға рұқсат береді. 1998 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Quality King v. L'Anza ісінде «бірінші сату доктринасы» импортталған тауарларға қатысты қолданылатынын анықтады, егер импортталған тауарлар алғаш рет АҚШ-та заңды түрде жасалса, қайта сату үшін шетелге жіберілсе және кейін АҚШ-қа қайта кірсе. Бұл іс авторлық құқықпен қорғалған таңбалары бар шаш күтім өнімдерін импорттауға қатысты. Жоғарғы Соттың бірауызды шешімі бойынша, «бірінші сату доктринасы» АҚШ-та жасалған және кейін экспортталған авторлық құқықпен қорғалған туындыларға (таңбаларға) қатысты АҚШ-қа импорттауға қолданылады. Алайда, Жоғарғы Сот «сұр нарықтағы» өнімдер бастапқыда шетелде өндіріліп, содан кейін АҚШ-қа импортталатын жағдайды шешпеді. Сот АҚШ-тан тыс жерде жасалған тауарларды импорттау 602(a) тармағы бойынша тыйым салынуы мүмкін екенін көрсетті, өйткені мұндай тауарлар «осы заң бойынша заңды түрде жасалмайды». Мұндай өнімдер авторлық құқық иесі немесе лицензия алушы тарапынан заңды түрде жасалуы мүмкін, бірақ олар АҚШ авторлық құқық заңдары бойынша заңды түрде жасалмайды. Керісінше, олар басқа елдің авторлық құқық заңдарына сәйкес заңды түрде жасалады; сондықтан «бірінші сату доктринасы» 602(a) тармағының импорттық шектеуін шектемейді. 2008 жылы Omega v. Costco ісі осы шешілмеген мәселеге қатысты, онда жауапкер Costco «сұр нарықтан» алынған, сағаттың арт жағында авторлық құқықпен қорғалған дизайны бар нақты Omega сағаттарын сатып алып, оларды АҚШ-тағы дүкендерінде қайта сатты. Omega бұл сағаттарды АҚШ-тан тыс жерде жасады және оларды АҚШ-қа импорттауға рұқсат бермеді. Quality King ісіне сүйене отырып, 9-шы округ «басқа елде жасалған көшірмелерге «бірінші сату доктринасын» қолдану авторлық құқық заңын аумақтан тыс қолдануға жол бермейді» деп шешті. Алайда, сот егер шетелде жасалған көшірме «АҚШ авторлық құқық иесінің өкілеттігімен» импортталған болса, онда «бірінші сату доктринасы» әлі де қолданылуы мүмкін екенін мәлімдеді. Жоғарғы Сот Omega v. Costco ісіне қанағаттандырылмады және 4-4 дауыспен шешімін бекітті. Алайда, тең дауыспен қабылданған шешім болғандықтан, ол тек 9-шы округте ғана прецедент құрды, бүкіл елде емес. Алайда, 2013 жылы Kirtsaeng v. John Wiley & Sons, Inc. ісінде АҚШ Жоғарғы Соты 6-3 дауыспен авторлық құқық иесінің рұқсатымен шетелде өндірілген және кейін АҚШ-қа импортталған тауарларға «бірінші сату доктринасының» қолданылатынын шешті. Бұл іс арыз берушінің рұқсатымен шетелде шығарылған оқулықтардың Азиялық басылымдарын импорттаған талапкерге қатысты. Қабылданушы баспагердің рұқсатынсыз оқулықтарды импорттап, eBay-де қайта сатты. Жоғарғы Соттың шешімі авторлық құқық иелерінің арбитражға жеңілдікпен байланысты әртүрлі нарықтарда әртүрлі бағаларды белгілеу мүмкіндігін айтарлықтай шектейді. Шешім АҚШ-тағы өндірушілердің өндірісті шетелге көшіруіне ынталандыруды жойды, бұл тек «бірінші сату доктринасын» айналып өту үшін жасалды.

Section 602(a)(1) of the US copyright statute states that "importation into the United States, without the authority of the owner of copyright under this title, of copies or phonorecords of a work that have been acquired outside the United States is an infringement of the exclusive right to distribute copies or phonorecords." This provision provides the copyright owner an opportunity to stop goods from entering the United States market altogether. Application of this provision created difficult legal issues in the context of gray market products. Gray market dealers buy the genuine goods in foreign countries at a significant discount from U. S. prices. They then import these genuine goods into the U. S. and sell them at discount prices, undercutting the authorized U. S. dealers. The gray market exists where the price for goods outside the US is lower than the price inside. On the surface, §602(a), barring unauthorized importation, would seem to clash with the first sale doctrine, which permits the resale of lawfully made copies. The issue comes down to whether §602(a) creates an affirmative right to bar all unauthorized importation, or does the first sale doctrine limit the reach of §602(a), thus permitting the resale of at least some lawfully made imported copies. In 1998, the U. S. Supreme Court in Quality King v. L'Anza found that first sale doctrine applied to imported goods at least where the imported goods are first lawfully made in the United States, shipped abroad for resale, and later reenter the United States. That case involved importation of hair care products bearing copyrighted labels. A unanimous Supreme Court found that the first sale doctrine does apply to importation into the US of copyrighted works (the labels), which were made in the US and then exported. However, the Supreme Court did not decide the issue where gray market products are initially manufactured abroad and then imported into the US. The Court indicated that importation of goods made outside the US could perhaps be barred under §602(a), since such goods would not be "lawfully made under this title". Such products might be lawfully made, either by the copyright owner or a licensee, but they would not be lawfully made under US copyright law. Rather, they would be lawfully made under the copyright laws of the other country; and the first sale doctrine would therefore not limit the §602 importation restriction. The 2008 case Omega v. Costco involved this exact unresolved issue, where the defendant Costco obtained authentic Omega watches, which feature a copyrighted design on the back of the watches, through the gray market and resold them in its stores in the US. Omega manufactured these watches outside the US and did not authorize their importation into the US. Based on the Quality King case, the 9th Circuit held that "application of first sale doctrine to foreign made copies would impermissibly apply" the Copyright Act extraterritorially. However, the court stated that first sale doctrine might still apply to a foreign manufactured copy if it was imported "with the authority of the U. S. copyright owner". The Supreme Court granted certiorari to Omega v. Costco, and affirmed 4–4. However, as an evenly split decision, it set precedent only in the 9th Circuit, not nationwide. However, in Kirtsaeng v. John Wiley & Sons, Inc., in 2013, the United States Supreme Court held in a 6–3 decision that the first sale doctrine applies to goods manufactured abroad with the copyright owner's permission and then imported into the US. The case involved a plaintiff who imported Asian editions of textbooks that had been manufactured abroad with the publisher plaintiff's permission. The defendant, without permission from the publisher, imported the textbooks and resold on eBay. The Supreme Court's holding severely limits the ability of copyright holders to charge vastly different prices in different markets due to ease of arbitrage. The decision removes the incentive to US manufacturers of shifting manufacturing abroad purely in an attempt to circumvent the first sale doctrine.

Жазбаларды жалға беру

1984 жылғы жазбаларды жалға беруге енгізілген түзету, 17 USC § 109(b) кодексте бекітілген, дыбыс жазуын немесе музыкалық туындыны қамтитын фонограмманың иесіне оны тікелей немесе жанама коммерциялық үлпай үшін жалпы жұртқа жалға беруге тыйым салады. Бұл ерекшелік музыка дүкендерінің пластинкаларды жалға беруі арқылы үйде көшіруді жеңілдетуге бағытталған. 109(b) бөлімі – бірінші сату доктринасынан туындаған ерекшелік, бірақ ол бірнеше жағынан шектеулі. Ол тек жалға беруге ғана қатысты, қайта сатуға немесе басқа да беру түрлеріне емес. Бұған қоса, ол дыбыс жазбаларының белгілі бір тобына ғана қолданылады – тек музыкалық туындыны қамтитын жазбаларға. Ол басқа мазмұны бар дыбыс жазбаларына, мысалы, түсіндірмелерге немесе диалогтарға, сондай-ақ музыкалық емес дыбыс жазбаларына, мысалы, аудиокітаптарға қолданылмайды. Ақырында, кітапханалар мен білім беру ұйымдары осы шектеуден босатылған және музыкалық дыбыс жазбаларын жалға беруге немесе беруге құқылы.

Тауар таңбаларын қолдану туралы жалпы түсінік

Тауар таңбасымен тауарды бөлшек саудада сату сияқты материалдық тауарлар саудасына қатысты, бірінші сату доктринасы қайта сатушыны құқық бұзушылық жауапкершілігінен қорғайды. Қайта сатудың бірінші сату принципімен қорғалғандығын анықтаудағы басшылық принцип – рұқсатсыз сатушы мен тауар таңбасы иесі рұқсат бермеген сатушы арасындағы кез келген "материалдық айырмашылықтар". Бұл қорғау қайта сатушыға тауарлар тауар таңбасы иесінен шыққан тауарлардан маңызды түрде өзгешеленбеген жағдайда ғана қолданылады. Өзгерістер немесе "материалдық айырмашылықтар" міндетті түрде физикалық сипатта болуы керек емес, сонымен қатар тауар таңбасы иесі ұсынатын кепілдіктер мен қызметтерге де қатысты болуы мүмкін. Негізгі идея – кез келген өзгерту авторлық құқық иесінің тауарлары мен сатылатын зат арасындағы "материалдық айырмашылықтарды" құрайды және сату "тұтынушыны жаңылыстырып, [тауар таңбасы] иесінің жақсы беделін жоғалтуына" әкелуі мүмкін.

Салыстырмалы сапа бақылауының болмауы

Тауар таңбасының иесі, егер ол рұқсатсыз қайта сатушының тауар таңбасын сапаны бақылау стандарттарына жатпайтын тауарларда пайдаланатынын дәлелдей алса, «алғашқы сату доктринасы» арқасында қорғануға қарсы тұра алады. Соттар тауар таңбасының иесі орындауы тиіс төрт критерийді анықтады:

1. Ол өнімдері үшін сапаны бақылаудың маңызды стандарттары мен процедураларын сақтайды;
2. Ол осы стандарттар мен процедураларды тұрақты түрде қолданады;
3. Қайта сатушы осы стандарттарды сақтамайды; және
4. Тауар таңбасы иесінің стандарттарына сай келмейтін өнімдерді сату тұтынушыларды жаңылыстырып, тауар таңбасының құнына зиян келтіруі мүмкін.