Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лагос (ˈlaɣuʃ; сөзбе-сөз "көлдер";) — Португалияның оңтүстігіндегі Барлавенто аймағында, Бенсафрим өзенінің сағасында және Атлант мұхитының жағалауында орналасқан қала және муниципалитет. 2011 жылы муниципалитетте 31 049 адам тұрды, ауданы 212,99 км² құрады. Лагос қаласының өзі (Сан-Себастьян және Санта-Мария азаматтық приходтарын қамтиды) шамамен 22 000 адамды құрайды. Әдетте, жаз айларында туристер мен маусымдық тұрғындардың келуіне байланысты бұл көрсеткіштер артады. Халықтың көп бөлігі жағалауда тұрып, туризм және қызмет көрсету салаларында жұмыс істейді, ал ішкі аймақтар сирек қоныстанған, негізгі жұмыспен айналысатындар – ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығымен айналысады. Лагос – Альгарве және Португалиядағы ең танымал қалалардың бірі, себебі мұнда туристерге қолайлы жағажайлар, тас формациялары (Понта-да-Пиедаде), барлар, мейрамханалар мен қонақүйлер көп. Сонымен қатар, Лагос португалдық теңізшілердің ашылу дәуірінің тарихи орталығы, Генрих Теңізшінің жиі тоқтаған жері, тарихи кеме жасау орны және бір кезде еуропалық құл саудасының орталығы болған. 2012 жылы TripAdvisor саяхат сайты Лагосты "15 дамып келе жатқан бағыт" тізімінде әлемдегі бірінші орынға қойды. Лагос, Нигерия, осы қаланың атымен аталуы мүмкін, өйткені 15 ғасырда Португалиядағы Лагос Африка жағалауындағы португалдық теңіз экспедицияларының маңызды орталығы болған. 2007 жылы Мадлен Маккан жоғалып кеткен Прая-да-Люз приходы муниципалитеттегі танымал орынға айналды.
Lagos (ˈlaɣuʃ; literally "lakes"; from ) is a city and municipality at the mouth of Bensafrim River and along the Atlantic Ocean, in the Barlavento region of the Algarve, in southern Portugal. The population of the municipality in 2011 was 31,049, in an area of 212.99 km2. The city of Lagos proper (which includes only the civil parish of São Sebastião e Santa Maria) has a population of approximately 22,000. Typically, these numbers increase during the summer months, with the influx of visiting tourists and seasonal residents. While the majority of the population lives along the coast and works in tourism and services, the inland region is sparsely inhabited, with the majority of the people working in agriculture and forestry. Lagos is one of the most visited cities in the Algarve and Portugal, due to its variety of tourist friendly beaches, rock formations (Ponta da Piedade), bars, restaurants and hotels, renowned for its vibrant summer nightlife and parties. Yet, Lagos is also a historic centre of the Portuguese Age of Discovery, frequent home of Henry the Navigator, historical shipyard and, at one time, centre of the European slave trade. In 2012, travel website TripAdvisor, classified Lagos as the number one travel destination, on a list of "15 destinations on the rise" worldwide. Lagos, Nigeria, may have been named after it, since, at the time of the 15th century, Lagos, Portugal, was the main centre of Portuguese maritime expeditions down the African coast. The parish of Praia da Luz, in which Madeleine McCann disappeared in 2007, becoming the famous place in the municipality.
Тарих
Лагос – 2000 жылдан астам тарихы бар ежелгі теңіз қаласы. Лагос атауы кельт қонысынан шыққан, латын тіліндегі Лакобригадан туындаған. Қоныстың атауы пуникалық өркениеттер дәуірінде қалыптасқан. Бұл қала Карфагендіктердің ерте мекені болды, олар римдіктерге қарсы соғыста кельт тайпаларын тартты (Пуник соғыстары). Маңызды порты болғандықтан, римдіктер оны жаулап алып, Лакубрига деп аталған Лузитания провинциясына қосты. Римдік генерал Квинт Серторий, Лакобриганың лузитандықтарының көмегімен (Рим генералдары мен Луций Корнелий Сулла партиясының мүшелері тарапынан қысым көрген), Цэцилий Метелл Пийдің рим әскерін жақын орналасқан Монте-Молиао тауында жеңді. Рим империясы құлағаннан кейін, Лагос қаласын VI ғасырда Толедо Корольдігінің вестготтары, содан кейін византиялықтар басып алды. VIII ғасырда Солтүстік Африкадан морилер келіп, елді мекенге Завайя (көл деген мағынаны білдіреді) деп ат қойды. Ол Аль-Гарбтың үлкен жағалау аймағының бір бөлігіне айналды, кейіннен Альгарве деп аталды. Морилер қаланы Лагос қамалымен нығайтып, Иберия түбегіндегі өріс орталықтары арқылы Солтүстік Африкамен маңызды сауда байланыстарын орнатты. 1174 жылы жергілікті уәли христиан халқына қала қабырғасының сыртында Сан-Жуан Баптистаға арналған шіркеу құрылысына рұқсат берді, ол Альгарведегі ең көне шіркеу атанды.
Lagos is an ancient maritime town with more than 2000 years of history. The name Lagos comes from a Celtic settlement, derived from the Latin Lacobriga, the name of the settlement was established during the pre Punic civilizations. It became an early settlement of the Carthaginians, who recruited Celtic tribesmen in their war against the Romans (the Punic Wars). Owing to its already important harbour, it was colonized by the Romans and integrated into the Roman province of Lusitania, becoming known as Lacobriga. Quintus Sertorius, a rebellious Roman general, helped by the Lusitanians of Lacobriga (who had been oppressed under Roman Generals and members of Lucius Cornelius Sulla party), successfully defeated the Roman army of Caecilius Metellus Pius probably at nearby Monte Molião. With the fall of Rome, the town of Lagos was occupied in the sixth century by the Visigoths from the Kingdom of Toledo and later by the Byzantines. The Moors arrived in the 8th century from North Africa, renaming the settlement Zawaia (meaning lago, or lake). It became part of the much larger coastal region of al Gharb, which eventually became known as the Algarve. The Moors fortified the town with Lagos Castle and established important trade links to Northern Africa from their bases in the Iberian peninsula. In 1174, the local wālī gave permission for the Christian peoples to construct a church dedicated to São João Baptista, which was built outside the town's walls (becoming the oldest church in the Algarve).
Патшалық
Патша Афонсу Энрикеш оңтүстікке қарай жылжыса да, христиандық Реконкиста Альгарве мен Алентежуға ешқашан енбеді, ал оңтүстік маврлардың бақылауында қалды. Саншу I патша крестоносшылар күштерінің қолдауымен Лагосты Альвор бекінісіне шабуыл жасау үшін баспалдақ ретінде пайдаланды. Зуаияны Португалия королі Афонсу III 1241 жылы жаулап алды, бірақ толыққанды жаулау 1249 жылға дейін созылды. Осы кезден бастап король өзін «Португалия және Алгарв королі» деп атады, бұл Альгарвтың (ұзақ уақыт бойы маврлар шетел ретінде басқарған) португалдықтардың иелігіне қосылғанын көрсетті. Лагос 1361 жылы Петр I патшаның билігінде тәуелсіз сот аймағына айналды. Иоанн I патша 1415 жылы Сеута қаласын қоршауға және жаулауға аттанмас бұрын Лагос портында әскерін жинады. Бұл мұсылман әлемін ортағасырлық Еуропаға ашудың алғашқы қадамы болды, нәтижесінде португалдық теңізшілердің бүкіл әлемді аралап, жаңалықтар ашу дәуірі келді. 15 ғасырда Лагос португалдық теңіз зерттеулерінің орталығына айналды, кемелер Үндістанға жол табу үшін Африка жағалауын зерттеуге жіберілді. Иоанн I патшаның үшінші ұлы, Инфанте Энрике Теңізші, көбінесе Лагоста тұрды. Ол осы жерден Мароккоға және Африканың батыс жағалауына кереульдермен (жақсы теңіздік қасиеттері бар латын туы бар кемелермен) экспедициялар ұйымдастырды. Лагос 1434 жылы Божадор мүйісінен өтуге алғашқы болып батылданған Гил Эанештің де үй порты болды, бұл 1433 жылғы сәтсіз әрекеттен кейін оның беделіне нұқсан келтірді, сол кезде бұл жер әлемнің соңы деп есептелді. Мүйісті айналу, кейінірек Жақсы Үміт мүйісін айналу сияқты, Эанешке (және одан кейін ізденген теңізшілерге) Африка субконтинентіне енуге мүмкіндік берді. 1443 жылы Лансароте (содан кейін патшаның салық инспекторы) Аргуимге дейін жүзіп барып, 275 африкалықты әкелгенде, португалдықтар ауыл шаруашылығындағы жұмыс күшінің мәңгілік жетіспеушілігін толықтыру үшін жеткілікті құлдарға ие болды. Келесі онжылдықтарда жаңалықтар мен жетістіктер туралы хабарлар, сондай-ақ дәмдеуіштер мен тауарлармен жүктелген кемелер Лагос портына ағылып келді. Бұл сондай-ақ ортағасырлық Еуропаға алғашқы африкалық құлдардың кіру қақпасы болды. Африка португалдықтарға қолжетімді болғанға дейін Лагос теңізшілері әлдеқашан адалсыз құл саудагерлері болған. Лагостағы алғашқы құл базарларынан (1444 жылы ашылған Эскравос базары) көптеген африкалықтар Еуропаға таралып, португал монархиясына және саудагерлік топтарына айтарлықтай табыс әкелді, сондай-ақ арзан жұмыс күшін қамтамасыз етті. Альфонсо Гонсалес алтын тапқаннан кейін Лагоста да белсенділік күшейді, тұрғындары Инфанте Энрикеге аймақтағы алтын кен орындарын іздеу үшін сауда компаниясын құруға өтініш жасады. Оған Хуан Диас (Жақсы Үміт мүйісін айналған Бартоломеу Диастың атасы), Гил Эанеш, Лансароте де Фрейтас, Эстеван Альфонсо және Родриго Альварес кірді, олар 1444 жылы Гарса аралына саяхаттау үшін алты кереульден тұратын эскадрильяны жабдықтады, бірақ 150 африкалықпен қайтып келді. Фез патшалығына қарсы үлкен крест жорығын жоспарлауға құмар болған Себастьян патша 1578 жылы Лагоста үлкен флотты жинады. Бұл сәтсіз әрекет кезінде ол және Португалияның көптеген ақсүйектері Мароккодағы Ксар Эль Кебир шайқасында қаза тапты, нәтижесінде Иберия одағы құрылды. Португалия Испанияның билігіне өткенде, португал жағалауы ағылшын флотының нысанасына айналды. Испанияның Кадис теңіз базасына жақын орналасқан Лагосқа 1580-ші жылдардың соңында сэр Фрэнсис Дрейк шабуыл жасады, бірақ оны тұрғындары қорғады, нәтижесінде Дрейк Фароны тонады. Алайда, жағалауда басқа да қарақшылар мен корсарлартың тұрақты шабуылдары болды, сонымен қатар португалдықтарды қалпына келтіру соғысы кезінде (1640–1668) Альгарвені бомбалаған испандықтар жағалау бойына қамалдар тізбегін салуға себеп болды. Солардың бірі - Лагостағы Понта-да-Бандейра форты, ол 1679 және 1690 жылдар аралығында салынған (негізгі есіктің үстіндегі тас жазуға сәйкес). 1576 жылдан 1755 жылға дейін Лагос Альгарвтың маңызды астанасы болды, бірақ португалдық ескі қала 1755 жылғы жер сілкінісі мен цунамиден кейін қирады. 16 ғасырдан қалған кейбір қабырғалар, сондай-ақ губернатордың қамалы сақталған болса да, көптеген ғимараттар 17 ғасырдан бастап салынған. Лагос жанында екі атақты теңіз шайқасы болды, бұл оның стратегиялық орналасуын көрсетеді: Лагос шайқасында (1693) француз флотилиясы ағылшын-голландиялық күшті жеңді, ал Лагос шайқасында (1759) британдық күш француз күшін жеңді.
Even as King Afonso Henriques advanced to the south, the Christian Reconquista never made it into Algarve and Alentejo, and the south remained under Moorish control. King Sancho I, with the support of Crusader forces used Lagos as a stepping stone to attack the fortress of Alvôr. Zawaia was eventually captured by King Afonso III of Portugal in 1241, but was only taken definitively in 1249. From this period on the King began self styling himself as the "King of Portugal and the Algarve", stressing the fact that the Algarve (which had for so long been ruled by the Moors as a foreign country) had been annexed into the dominion of the Portuguese. Lagos became an independent jurisdiction under the rule of King Peter I in 1361. King John I assembled his fleet in the harbour of Lagos, before setting sail for the siege and conquest of the city of Ceuta in 1415. This was the first step in opening the Muslim world to medieval Europe, which in fact led to the Age of Discovery with Portuguese explorers sailing across the whole world. By the 15th century, Lagos became the centre of Portuguese maritime exploration, with ships ordered south to trace the shoreline of Africa in order to find routes to India. Infante Henry the Navigator, third son of King John, lived most of the time in Lagos. From here he directed expeditions to Morocco and to the western coast of Africa with caravels, lateen rigged ships with excellent seafaring capabilities. Lagos was also the home port for Gil Eanes who was the first to sail beyond Cape Bojador in 1434, after a failed attempt in 1433 that put him out of favour with the, then considered the end of the world. The act of rounding the Cape, much like the later rounding of the Cape of Good Hope, permitted Eanes (and the navigators that followed) to advance into the African subcontinent. When, by 1443, Lançarote (then fiscal officer of the crown) had sailed as far as Arguim and brought back 275 Africans, the Portuguese had sufficient slaves to relieve the perpetual handicap of agricultural labour. Over the following decades, news of discoveries and achievements, and ships loaded with spices and goods would flow into the port of Lagos. It was also the gateway for the first African slaves into post medieval Europe. Even before Africa was opened up to the Portuguese, the seamen of Lagos were already unscrupulous slave traders. From the first slave markets in Lagos (the Mercado de Escravos, which opened in 1444), many Africans were dispersed throughout Europe, bringing a considerable income to the Portuguese monarchy and merchant classes, as well as cheap labour force. The discovery of gold by Alfonso Gonçales also increased activities in Lagos, whose residents petitioned the Infante Henry to establish a trading company to pursue gold deposits in the region. This included Juan Dias (ancestor of Bartolomeu Dias who rounded the Cape of Good Hope), Gil Eanes, Lançarote de Freitas, Estevan Alfonso and Rodrigo Alvarez, who provisioned a squadron of six caravels to travel to isle of Garças in 1444, but returned with 150 Africans. King Sebastian, obsessed with his plans for a great crusade against the Kingdom of Fez, assembled a huge fleet in Lagos in 1578. During this ill fated attempt he and most of Portugal's nobility were killed in the Battle of Ksar El Kebir in Morocco, eventually causing a succession crisis, that eventually resulted in the Iberian Union. When Portugal came under Spanish rule, the Portuguese coast became a target for the English fleet. Lagos, close to the Spanish naval base of Cádiz, was attacked by Sir Francis Drake in the late 1580s, but was defended by its inhabitants, resulting in Drakes sack of Faro. But, the coast was under regular attack of other pirates and corsairs, in addition to the Spanish who bombarded the Algarve during the Portuguese Restoration War (1640–1668), which led to the construction of a string of forts all along the coast. One of them was the late 17th century Fort of Ponta da Bandeira in Lagos, which was completed between 1679 and 1690 (according to the stone inscription over the main door). From 1576 to 1755, Lagos was a high profile capital of the Algarve, until the old Portuguese town was destroyed by the earthquake and tsunami of 1755. Although some walls from the 16th century still remain, as well as the governor's castle, many of the buildings are from the 17th century. Two well known naval battles took place off Lagos, reflecting its strategic location: in the Battle of Lagos (1693) a French flotilla defeated a combined Anglo Dutch force, while in the Battle of Lagos (1759) a British force defeated a French force.
Физикалық география
Географиялық орны (шығыстан солтүстік-шығысқа батысқа оңтүстік-батысқа қарай бағыты) және литологиялық әртүрлілігі Алгарвені бірегей стратиграфиялық және морфотектоникалық аймақ ретінде ерекшелендіреді. Вариска тау жасалуының шеткі карбон бірлігі болып табылатын Алгарве, екі толыққандай ерекше, бірінің үстіне бірі орналасқан алаптарға шөгіндірілген мезозой және кайнозой шөгінді қабаттарынан тұрады. Миоценнің ішкі кезеңіндегі (шамамен 2,4 миллион жыл бұрын) тыныштық кезеңі қазіргі жағалауға әсер ететін жалпыланған әсерге және карсттың дамуына алып келді. Сондай-ақ, бұл кезеңде тісті Одонтоцеттер табылды. Бұл тістер Серраваллиан кезеңіне жатады, және Алгарведегі ең көне теңіз сүтқоректілерінің кездесуін көрсетеді.
By its geographical position (east northeast to west southwest orientation) and lithological diversity, the Algarve stands out as a unique stratigraphic and morpho tectonic region. A peripheral Carboniferous unit of the Variscan orogeny, it constitutes the Mesozoic and Cenozoic sedimentary layers, deposited onto two totally distinct superimposed basins. A period of calm during the intra Miocene (of approximately 2.4 Ma) led to generalized exposure and development of karst, that influences the present day coastline. has also produced some Odontoceti teeth. These may be dated from the Serravallian, which, constitute the oldest marine mammal occurrence in the Algarve.
Климат
Лагоста Жерорта теңізі климаты (Köppen: Csa) болады, жазда ыстық, құрғақ, ал қыста жұмсақ, ылғалды болады. Алгарвтың қалған бөлігі сияқты, Лагоста да күн көп, жылына орташа есеппен 3100 сағаттан астам күн сәулесі түседі. Жауын-шашын қыс айларында жиі жауады, орташа температура шамамен және ең төменгі температура шамамен болады, жел мен ылғалдылық та осы маусымда артық, желдің орташа жылдамдығы және 80 пайыз ылғалдылыққа жетеді. Жаз айларында ауа-райы жылы немесе ыстық, аспан ашық және көбінесе тыныш болады. Жағалау теңіз желдеуі осы маусымның кейдегі ыстығын басуға көмектеседі. Теңіз суының температурасы жыл бойында көп өзгермейді, қыркүйек және қазан айларында ең жоғары, наурыз айында ең төменгі температураны көрсетеді, жазда шамамен және қыста шамамен болады.
Lagos has a Mediterranean climate (Köppen: Csa) with hot, dry summers and mild, wet winters. Like the rest of the Algarve, Lagos is very sunny, averaging over 3100 hours of sunshine a year. Precipitation is concentrated in the winter months, where highs average around and lows around , wind and humidity are also more prevalent during this season, averaging of wind and around 80 percent humidity. Summers are warm to hot, very sunny and generally still, the coastal sea breeze helps to cool down the often excessive heat of this season. Sea temperatures have little seasonal variation and are their highest in September October and their lowest in March, averaging in the summer, and in the winter.
Тұрақты туризм
2012 жылы Лагос қаласы тұрақты туризмді дамытудағы күш-жігері үшін QualityCoast алтын наградасын алды. Осы награданың нәтижесінде Лагос қаласы тұрақты туризмнің жаһандық DestiNet атласына қосылды.
In 2012 Lagos received the QualityCoast Gold Award for its efforts to become a sustainable tourism destination. Because of this award, Lagos has been selected for inclusion in the global atlas for sustainable tourism DestiNet.
Экономика
Португалияның көптеген жағалау қалалары сияқты Лагостың экономикасы да теңізге тығыз байланысты, ал балық аулау өте ерте заманнан бері маңызды қызмет болып келген. 1960 жылдан бері қала туризмді қабылдап, ол қаланың ең маңызды экономикалық қызметіне айналды. Лагоста әдемі жағажайлар, қолайлы климат, теңіз, көркем жағалау және тарихи мұра бар. "Марина де Лагос" 460 кемеге арналған тұраққа ие және алыс қашықтыққа жүретін кемелер үшін маңызды орталыққа айналды, сонымен қатар ол заманауи көтергіш көпірімен де танымал. Лагоста көптеген мәдени және түнгі ойын-сауық мекемелері бар.
Lagos' economy, like many coastal towns in Portugal, has always been closely linked to the sea, and fishing has been an important activity since very ancient times. Since 1960, the city has embraced tourism, which has become its most important economic activity. It has beautiful beaches, good climate, the sea, a scenic coastline, and historical patrimony. The Marina de Lagos has 460 berths and has become an important centre for long distance cruisers, and it is also known for its modern drawbridge. Lagos also has numerous cultural and night life entertainment venues.
Көлік
Лагос станциясы – Лагосты Вила-Реал-де-Санто-Антониомен (Фаро және Тавира арқылы) байланыстыратын Linha do Algarve темір жол желісінің батыс терминалы. Жолаушылар пойызымен қызмет көрсетуді Comboios de Portugal (CP) компаниясы жүзеге асырады. Лиссабон және Порто қалаларына қатынайтын пойыздар Тунес станциясында жалғасады. Қалалық әуежайы тек шағын ойын-сауық ұшақтарын қабылдайды; ең жақын әуежай – Фаро.
Lagos Station is the western terminus of the Linha do Algarve railway line, which connects Lagos to Vila Real de Santo António (via Faro and Tavira). The passenger train service is operated by Comboios de Portugal (CP). Connections are available at Tunes for trains to Lisbon and Porto. The municipal aerodrome handles only small recreational planes; the nearest airport is Faro.
Мәдениет
Көптеген жергілікті дәстүрлер муниципалитетте тойланады және гастрономиядан дәстүрлі қолөнерге дейін қамтиды. Гастрономияда жергілікті ерекшеліктер бар: бадам, инжір және жұмыртқа сияқты жергілікті өнімдерден жасалған Dom rodrigos және morgados печеньелері. Лагос сонымен қатар шарап өндіретін аймақ болып табылады және москатель шарабымен, сондай-ақ, жусан жемісінен жасалған күшті спирттік ішімдік – агуарденте де медронхомен әйгілі.
Many local traditions are celebrated in the municipality and range from gastronomy to traditional handicrafts. In gastronomy, there are the local specialties: Dom rodrigos and morgados cookies based on local products, such as almonds, figs and eggs. Lagos is also a wine producing region and is famous for its moscatel wine, and also for a strong alcoholic spirit, the aguardente de medronho, made of berries of strawberry tree.