Кіріспе

Британдық Екінші армиясы – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда әрекет еткен далалық армия. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде армия соғыстың басым бөлігінде Батыс майданында, ал кейін Италияда әрекет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде армия 1944 жылғы 6 маусымда Нормандияға түсуге және Еуропа бойынша шабуылға британдықтардың басты күші болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Екінші армия – 1914 жылдың 26 желтоқсанында құрылған Ұлыбритания армиясының бір бөлігі. Бұл британдық экспедициялық корпусының басқаруға тым үлкен болып кеткендіктен екіге бөлінуі нәтижесінде болды. Армия ІІІ және IV корпусқа бағынысты бөлімшелерді басқарды. Екінші армия соғыстың көп бөлігін Ипр түбегі маңында өткізді, бірақ 1917 жылдың қарашасынан 1918 жылдың наурызына дейін Италия экспедициялық күшінің құрамында Италияға жіберілді.

Франция, 1944 жыл

Құрылымды генерал-лейтенант Майлз Демпси басқарды және 21-ші армия тобының құрамында қызмет етті. Оның екі құрамасы, I корпус (ішінде канадалық бөлімшелер де болды) және XXX корпусы 6 маусымдағы "Нептун" операциясына қатысты, ол "Оверлорд" операциясын бастарған D күні шабуылы болды. Қалған бөлімдері "Оверлорд" Нормандия кампаниясының қалған бөлігінде жағаға шықты. Үшінші корпус, VIII корпусы, маусымның соңында шабуылға күш қосу үшін, әсіресе "Эпсом" операциясын бастау үшін, желіге енді. Кампанияның алғашқы кезеңдеріндегі британдықтардың басты мақсаты – француздық Каен қаласын басып алу, сонымен қатар "Каен үшін шайқас" деп аталды. Алайда, түрлі факторларға байланысты қала шілде айының ортасында ғана "Атлантика" операциясы кезінде, екінші армияның қолбасшылығымен Канада әскерлері басып алды. Шілде айының соңында американдық әскерлер Нормандиядан бұзып шықты. Олар шығысқа қарай жылжығанда, неміс 7-ші армиясы екінші армиямен тоқтатылып, Фалез маңындағы қалталарда қоршалып қалды. Неміс құрамасы кейіннен Фалез қалтасы шайқасында жойылды. Екінші армия оң жағында американдықтармен, сол жағында канадалықтармен бірге Франция бойынша жылдам жорыққа шықты. Осы аралықта I корпусы екінші армияның бақылауынан алынып, Бірінші Канада армиясына берілді. Нормандия кампаниясында армияның ауыр шығындарына байланысты, 59-шы (Стаффордшир) жаяу әскер дивизиясы 1944 жылдың тамызында жаяу әскер тапшылығын толықтыру үшін таратылды.

Бельгия мен Нидерланды

Екінші армия Бельгияға жылдам кірді және елдің көп бөлігін тазартты. Оның иелігіне елдің астанасы Брюссель және Антверпен порты кірді. 1944 жылы Екінші армияның ең маңызды операциясы, "Оверлорд" операциясынан басқа, "Маркет-Гарден" операциясы үшін негізгі күштерді ұсыну болды. Операция кезінде, Екінші армияның бақылауынан тыс американдық (82-ші және 101-ші), британдық (1-ші) және поляк (1-ші поляк парашют бригадасы) әуе десанттық әскерлері Нидерландының шығысындағы бірнеше өзендердегі маңызды көпірлерді басып алу үшін тасталды, бұл Екінші армияның XXX корпусына Рейнді кесіп, Германияға ілгерілеуге және жолында парашют әскерлерін қолдауға мүмкіндік берді. Алайда, XXX корпусы өтуге тиіс жалғыз жол үлкен логистикалық қиындықтар тудырды және неміс контршабуылдарымен бірігіп, операция сәтсіз аяқталды, нәтижесінде Арнем шайқасында 1-ші әуе десанттық дивизиясының көп бөлігі жойылды. Екінші армия 1944 жылдың қалған бөлігін "Маркет-Гарден" операциясы кезінде неміс шебінде жасаған тесікті пайдаланып, Нидерландыдағы Рейн және Мейз өзендеріне қарай ілгерілеуге жұмсады. Бұл ілгерілеудің соңғы бөлігі 1945 жылдың қаңтар айының ортасында XII және VIII корпус арқылы Рормонд үшбұрышын (коды "Blackcock" операциясы) тазартумен аяқталды. Бұл Роер өзеніне шабуылды аяқтауға мүмкіндік берді. 1945 жылдың ақпан айында Екінші армия ұстау фазасына көшті. Ол қарсы тұрған неміс күштерін ұстап тұрғанда, Канаданың бірінші армиясы және АҚШ-тың 9-шы армиясы солтүстік және оңтүстіктен ( "Veritable" және "Grenade" операциялары) қысқышпен шабуыл жасады, бұл аймақтағы Зигфрид желісін бұзып, Рейннің батысындағы қалған неміс күштерін тазартты, сондай-ақ Рейнның оңтүстігіндегі американдық шабуылдармен үйлесімде.

Германия, 1945 жыл

Екінші армия 23 наурызда Рейн өзенінен өтіп, "Plunder" кодолық атауы бар шабуыл жасады. Одан кейін ол Солтүстік Германия жазығы арқылы Оснабрюкке қарай бет түзеді, ал сол жағындағы Бірінші Канада армиясы Нидерландтың солтүстігін және Ольденбургтің батысындағы Төменгі Саксония аймағын тазалау үшін жанында айналды. АҚШ-тың 9-армиясы оң жағынан оңтүстік-шығысқа қарай Липпштадтқа бұрылып, генерал Уолтер Модель басқаратын неміс әскерлер тобы "B"-ны Руртағы үлкен қапқа түсірді. Әскерлер тобы "B" тұтқындалғаннан кейін, батыстағы соңғы ірі неміс құрамасы бейтараптандырылды. Екінші армия 4 сәуірде Везерге, 19 сәуірде Эльбаға, 2 мамырда Балтық теңізінің жағалауындағы Любекке жетті. 3 мамырда Гамбург капитуляциялады. 7 мамырда Кеңес әскері британдық күштермен кездесті. Одан кейін көп ұзамай, Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс Карл Дёництің үкіметінің капитуляциясымен аяқталды, ол Адольф Гитлердің өзіне қол жұмсағаннан кейін билікке келген еді.