Феликс Манц: Швейцарлық Реформацияның алғашқы шейіті
Felix Manz
Феликс Манц (1498-1527) – швейцарский анабаптист, сооснователь Швейцарских братьев, первый мученик Реформации. Биография, образование и роль в движении.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Феликс Манц (кейде Феликс Манц деп те аталады) (1498 ж. шамамен – 5 қаңтар 1527 ж.) – анабаптист, Швейцарияның Цюрих қаласындағы Швейцария бауырлары қауымын негіздеушілердің бірі және Радикалды реформацияның алғашқы шейіті.
Co founder of the Swiss Brethren movement (1498–1527)
Felix Manz (also Felix Mantz) (c. 1498 – 5 January 1527) was an Anabaptist, a co founder of the original Swiss Brethren congregation in Zürich, Switzerland, and the first martyr of the Radical Reformation.
Тууы мен өмір сүруі
Манц Швейцарияның Ескі конфедерациясындағы Цюрих қаласында дүниеге келді және сол жерде қайтыс болды, оның әкесі Гроссмюнстер шіркеуінің каноны болған. Оның білімі туралы мәліметтер аз болғанымен, оның иврит, грек және латын тілдерін жақсы білгендігіне куәліктер бар. Манц 1519 жылы Цюрихке келгеннен кейін Хульдрих Цвинглидің ізбасары болды. 1521 жылы Конрад Гребель топқа қосылғанда, ол мен Манц дос болып кетті. Олар миссаның мәнін, шіркеу мен мемлекет арасындағы байланысты, нәрестелерді шомылдыруды сұраққа тоқтатып, сынады. 1523 жылғы Цюрихтегі екінші талас-тартыстан кейін, олар Цвинглидің реформа жоспарлары қалалық кеңеспен келісілгендігіне көз жеткізіп, көңілі тоймады. Гребель, Манц және басқалар өз ұстанымдарын қорғауға бірнеше рет әрекеттенді. Көптеген ата-аналар өз балаларын шомылдыру рәсімінен өткізуден бас тартты. 1525 жылдың 17 қаңтарында Цвинглимен ашық пікірсайыс өтті. Кеңес Цвинглиді жеңімпаз деп жариялады. 18 қаңтарда қалалық кеңес соңғы рет наразылық білдіргеннен кейін, оларға талас-тартысқа түсуді тоқтатып, кеңестің шешімін қабылдауға және балаларын сегіз күн ішінде шомылдыруға бұйрық берілді. 21 қаңтарда Феликс Манц пен оның анасының үйіне жиналды. Конрад Гребель Джордж Блаурокты шомылдырды, ал Блаурок өз кезегінде қалғандарын шомылдырды. Осымен Цвингли мен кеңеспен толық үзіліс жасалды және Радикалды реформацияның алғашқы шіркеуі құрылды. Қозғалыс тез тарады, ал Манц оған белсенді қатысты. Ол тіл білу қабілетін мәтіндерін халық тіліне аудару үшін пайдаланды және ынтамен евангелист ретінде жұмыс істеді. Манц 1525-1527 жылдары бірнеше рет тұтқындалды. Джордж Блаурокпен Грюнинген аймағында уағыз айтып жүргенде, олар күтпеген жерден ұсталып, Зюрихтегі Велленбург түрмесіне қамалды.
Manz was born and died in Zürich, in the Old Swiss Confederacy, where his father was a canon of Grossmünster church. Though records of his education are scant, there is evidence that he had a liberal education, with a thorough knowledge of Hebrew, Greek and Latin. Manz became a follower of Huldrych Zwingli after he came to Zürich in 1519. When Conrad Grebel joined the group in 1521, he and Manz became friends. They questioned the mass, the nature of church and state connections, and infant baptism. After the Second Disputation of Zürich in 1523, they became dissatisfied, believing that Zwingli's plans for reform had been compromised with the city council. Grebel, Manz and others made several attempts to plead their position. Several parents refused to have their children baptized. A public disputation was held with Zwingli on 17 January 1525. The council declared Zwingli the victor. After the final rebuff by the city council on 18 January, in which they were ordered to desist from arguing and submit to the decision of the council, and have their children baptized within eight days, the brethren gathered at the home of Felix Manz and his mother on 21 January. Conrad Grebel baptized George Blaurock, and Blaurock in turn baptized the others. This made complete the break with Zwingli and the council, and formed the first church of the Radical Reformation. The movement spread rapidly, and Manz was very active in it. He used his language skills to translate his texts into the language of the people, and worked enthusiastically as an evangelist. Manz was arrested on a number of occasions between 1525 and 1527. While he was preaching with George Blaurock in the Grüningen region, they were taken by surprise, arrested and imprisoned in Zürich at the Wellenburg prison.
Атқару
1526 жылдың 7 наурызында Цюрих кеңесі ересектерді қайтадан шомылдыруды суға батырып жазалау туралы жарлық қабылдады. 1527 жылдың 5 қаңтарында Феликс Манц осы жарлықтың алғашқы құрбаны болды және мәжбүрлі протестанттардың қолынан шейіт болған алғашқы швейцариялық анабаптист болды. Манц «Христосты қабылдауға, Сөзді орындауға және Оның жолымен жүруге ниет білдіргендерді шомылдыру арқылы біріктіріп, олардың сенімдерін нығайтуға» ұмтылғанын айтса да, Цвингли мен кеңес оны «өз қателігінен және еркінен бас тартудан бас тартқандығы» үшін айыптады. Сағат 15:00-де оны Велленбургтен қайыққа алып бара жатқанда, ол Құдайға шүкіршілік етіп, халыққа уағыз айтты. Бір реформатор пасторы оны үндеуге тырысып, оның пікірінен қайтуына мүмкіндік беруді үміттенеді. Манцтың інісі мен анасы оны нығайып тұруға және Иса үшін қиындықтарға төзуге шақырды. Оны қайықпен Лиммат өзеніне алып кетті. Оның қолы байланып, тізесінің артына тартылып, арасына бір таяқ қойылды. Ол Лиммат өзеніндегі Цюрих көлінде суға батырып өлтірілді. Оның соңғы сөздері: «Уа, Құдай, рухымды Сенің қолыңа тапсырамын» болды. Оның мүлігі Цюрих үкіметімен тәркіленді, ал ол Санкт-Якобс зиратына жерленді. Манцтың өлімі 1534 жылы ресми түрде басталған Мюнстер көтерілісінен бұрын болды. Манц өзінің сенімінің жазба дәлелін, он сегіз шумақты гимн қалдырды және, әрине, «Протестация және қорғаныс» (анабаптизмді қорғау) еңбегінің авторы болды.
On 7 March 1526, the Zürich council had passed an edict that made adult re baptism punishable by drowning. On 5 January 1527, Felix Manz became the first casualty of the edict, and the first Swiss Anabaptist to be martyred at the hands of magisterial Protestants. While Manz stated that he wished "to bring together those who were willing to accept Christ, obey the Word, and follow in His footsteps, to unite with these by baptism, and to purchase the rest in their present conviction", Zwingli and the council accused him of obstinately refusing "to recede from his error and caprice". At 3:00 p. m., as he was led from the Wellenburg to a boat, he praised God and preached to the people. A Reformed minister went along, seeking to silence him, and hoping to give him an opportunity to recant. Manz's brother and mother encouraged him to stand firm and suffer for Jesus' sake. He was taken by boat onto the River Limmat. His hands were bound and pulled behind his knees and a pole was placed between them. He was executed by drowning in Lake Zürich on the Limmat. His alleged last words were, "Into thy hands, O God, I commend my spirit." His property was confiscated by government of Zürich, and he was buried in the St. Jakobs cemetery. Manz's execution predates the Münster Rebellion which officially began in 1534. Manz left written testimony of his faith, an eighteen stanza hymn, and was apparently the author of Protestation und Schutzschrift (a defense of Anabaptism presented to the Zürich council).
Мұра
Феликс Манцтың өмірі мен басқа да радикалды анабаптистердің куәлігі бүгінгі христиандарға әлі де шабыт сыйлайды. Амиш, баптист, меннонит және Брудерхоф шіркеулері Манц пен Реформация дәуіріндегі басқа анабаптистердің әсерімен әртүрлі шамада байланысты.
The witness of Felix Manz' life and the other radical Anabaptists continues to be a source of inspiration to Christians today. The Amish, Baptist, Mennonite and Bruderhof churches all are influenced to varying degrees by Manz and the other Reformation era Anabaptists.