Кіріспе
Маасейлилердің ежелгі патшасы Сифакс (Σύφαξ, Sýphax; ) – б.з.б. 3-ші ғасырдың соңғы тоқсанында Батыс Нумидияда (қазіргі Алжир) өмір сүрген Маасейли тайпасының патшасы. Оның тарихы Ливийдің "Аб Урбе Кондита" (шамамен б.з.б. 27–25 ж.ж.) еңбегінде баяндалған. Ол қазіргі Константиннен Феске дейінгі аумақты биледі.
Syphax (Σύφαξ, Sýphax; , ) was a king of the Masaesyli tribe of western Numidia (present day Algeria) during the last quarter of the 3rd century BC. His story is told in Livy's Ab Urbe Condita (written c. 27–25 BC). He ruled over a territory extending from present day Constantine to Fez.
Екінші Пуникалық соғыс
218 жылы Карфаген мен Рим арасында екінші соғыс басталғанда, Сифакс бастапқыда римдіктерге ыңғайлы болды. 213 жылы ол римдіктермен одақ жасады, олар Квинт Статорийді әскери кеңесші ретінде Сифаксқа әскерін дайындауға көмектесу үшін жіберді. Одан кейін ол сол кезде Карфагенмен одақтас болған патша Гала басқарған шығыс нумидиялықтарының қарсыласы – массилиялықтарға шабуыл жасады. 206 жылы Гала қайтыс болған соң, оның ұлдары Масинисса мен Оэзалц мұраға таласып, Сифакс шығыс Нумидия патшалығының маңызды бөлігін бағындырды.
Рим мен Карфагенмен келіссөздер
Рим генералы Публий Корнелий Сципион Илипа шайқасында (б.з.д. 206 ж.) жеңіске жеткеннен кейін, ол досы Гай Лейлийді Риммен шартты бекіту үшін Сифаксқа жіберді. Бірақ Сифакс Сципионмен ғана шарт жасауға келісімін берді, сондықтан Сципион екі квинкеремамен Сифаксты кездесуге барды, бұл үшін үлкен тәуекелге барды. Шындығында, ол Нумидия портына дәл сол кезде келді, Хасдрубал Гиско (Испаниядан қашып келген) Карфагенге қайтып бара жатып сонда тоқтады. Сципионның кемесі Гисконың жеті триремасы оларды тоқтатар алмай тұрып портқа кіре алды, ал бейтарап портта Гиско римдіктерге қарсы қимыл жасауға батыл болмады. Сифакс екеуін де кешкі асқа шақырды, онда Сифакс және Гиско Сципионның сүйкімділігіне тәнті болды.
Хасдрубалмен одақтасу
Осы уақыт аралығында Масинисса Римнің Карфагенге қарсы соғыста жеңіске жетіп жатыр деген қорытындыға келді және тарап ауыстыруға шешім қабылдады. Масиниссамен одақтастығын жоғалтқан соң карфагендіктер басқа одақтас іздеуге кірісті, оны олар Сифакста тапты. Гасдрубал Гиско одақты нығайту үшін өзінің қызы Софонисбаны үйлендіруге ұсынды, бірақ б.з.д. 206 жылға дейін ол Масиниссаға келісім берілген еді.
Ұлы жазықтардың шайқасы
Одақтастықтардың өзгеруінен кейін Карфаген мен Сифакс Африкадағы жағдайы жақсы болып көрінді. Сципионның Солтүстік Африкадағы жорығының басында Сифакс пен Гисконың біріккен әскерлері Сципионды Утика қамалын тоқтатуға мәжбүр етті. Бірақ, б.з.д. 203 жылғы Ұлы жазық шайқасында Сципион Гиско мен Сифаксты жеңіп алды. Римдік генерал Карфагенге назар аударғанда, Лаэлий мен Масинисса Сифаксты Сиртаға қуды.
Сырта шайқасы
Оларды қуғанда, Лаэлий мен Масиниссаның әскері Нумидия майдан шебіне жақындағанда Сифакстың әскері дезертирлікпен қорқыды. Әскерін қайта жинауға батыл тырысып, Сифакс жалғыз өзі рим атты әскеріне қарсы шапты, бірақ осы әрекеті кезінде ауыр жараланған аты оны құлатты. Сифакс дереу рим сарбаздарының қолына түсіп, Масиниссаға жеткізілді. Сифакстың әскері астанаға шегінді, ол кейіннен Масинисса патшалығын басып алғанда құлап қалды. Сифакс Сципионға тапсырылып, тұтқын ретінде Римге әкелінді. Ол б.з.д. 203 немесе 202 жылы Тибурда (қазіргі Тиволи) қайтыс болды.
Өлімнен кейін
Тағдырдың бұрылысымен Софонисба Масиниссаға үйленді. Бірақ, Софонисбаға күдікпен қараған Сципион оны Римге алып барып, жеңіс шеруіне көрсетуді талап етті. Оны осындай қорлаудан сақтау үшін Масинисса оған у жіберді, соның арқасында ол өз-өзіне қол жұмсады.