Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы тарихи ғимарат, Канагава конвенциясының келіссөздері мен қол қою орны. Жаңа Зеландияның Нортленд аймағындағы Вайтангидегі Келісім үйі – Жаңа Зеландиядағы британдық резидент Джеймс Басбидің бұрынғы резиденциясы. 6 ақпан 1840 жылы Келісім үйінің аумағында Жаңа Зеландияның британдық колониясын құрған Уайтанги келісім-шартына қол қойылды. Бұл жерде 1835 жылы Жаңа Зеландияның тәуелсіздік декларациясына қол қою сияқты маңызды оқиғалар да өткен. 1932 жылға дейін үй мен жер жеке меншікте болды, содан кейін генерал-губернатор виконт Бледисло оны сатып алып, мемлекетке сыйға берді. 1934 жылы Маори және Пакеха халқының мыңдаған өкілі қатысқан салтанатты шарада ол ұлттық қорық деп жарияланды, соның ішінде Маори королі де болды. 1940 жылы Келісімге қол қойылғанының 100 жылдығы осы жерде кеңінен тойланды. 1947 жылдан бастап Вайтанги күні жыл сайын осы аумақта атап өтіледі.

Сәулет тарихы

Келісім үйі 1833–34 жылдары Басби мен оның отбасы үшін салынған. Бұл Жаңа Зеландиядағы ең көне сақталған ғимараттардың бірі. Бастапқыда ғимарат екі негізгі бөлмеден, кіреберіс дәлізінен, верандадан және ас үйі мен қызметшілер бөлмесі бар жеке артқы бөліктен тұрды. Басби өзінің мәртебесіне сай емес, бұл үйдің тым кішкентай болғанын ойлады, бірақ 1830 жылдардағы Жаңа Зеландия үшін бұл үлкен үй саналатын. 1830 және 1840 жылдары үйге қосымша жапсарлас бөлме және екі қанат салынды, осылайша кеңейтілді. Мүлік 1882 жылға дейін Басби отбасының меншігінде болды, содан кейін ол жергілікті шаруаға сатылды. Одан кейінгі бірнеше жыл бойына ол ауыл шаруашылығына, соның ішінде қой қырқуға пайдаланылды. Оны мемлекеттік меншікке көшіруге жасалған күш-жігерге қарамастан, үй уақыт өте келе тозығына ұшырады. 1932 жылы Бледисло оны сатып алғанда бұл әрекет сәтті аяқталды, ал үйді белгілі сәулетші Уильям Генри Гаммер толыққанды қалпына келтірді. Бұл Жаңа Зеландиядағы тарихи ғимаратты мемлекеттік қаржыға қалпына келтірудің алғашқы маңызды жобаларының бірі болды. 1990 жылы Келісімге қол қоюдың 150 жылдығына дайындық мақсатында үй 1840 жылғы түріне сәйкес келу үшін өзгертілді. Алғашқы флагшток 1934 жылғы Уайтанги күні тойлауларына дейін Корольдік теңіз күштерінің Жаңа Зеландия бөлімшесімен орнатылды. Шамамен 1880–1881 жылдары салынған және 1-санаттағы мұра нысаны ретінде тіркелген Вайтанги келісімі ескерткіші жақын жерде орналасқан.