Кіріспе

Тосканадағы қала, итальяндық тауық тұқымы.

Легорн немесе Ливорн – Италияның орталық бөлігіндегі Тосканадан шыққан тауық тұқымы. Бұл тұқымға жататын құстар алғаш рет 1828 жылы Италияның батыс жағалауындағы Ливорно порты арқылы Солтүстік Америкаға экспортталды. Оларды бастапқыда "италиялықтар" деп атаған, бірақ 1865 жылға қарай бұл тұқым "Ливорно" атауының ағылшын тіліндегі дәстүрлі нұсқасы – "Легорн" деп белгілі болды. Бұл тұқым 1870 жылы АҚШ-тан Ұлыбританияға әкелінді. Ақ Легорндар әлемнің көптеген елдерінде жұмыртқа тууға кеңінен қолданылады. Басқа Легорн түрлері сирек кездеседі.

Тарих

Легхорн тұқымының шығу тегі нақты белгісіз; ол Тоскананың ауылдық аймақтарынан шыққан жеңіл тұқымдардан тараған болуы мүмкін. Атауы Ливорно қаласының ағылшын тіліндегі дәстүрлі нұсқасы – Легхорннан келген, одан Солтүстік Америкаға алғашқы құстар экспортталған Тоскана порты. Алғашқы экспорт мерзімі әртүрлі деректерде 1828 жыл, "шамамен 1830 жыл" және 1852 жыл деп көрсетілген. Олар бастапқыда "итальяндықтар" деп аталды; ал 1865 жылы Массачусетс штатының Вустер қаласында алғаш рет "Легхорндар" деп аталды. Легхорн тұқымы 1874 жылы Американың таңдау стандартына енгізілді, оның үш түсі болды: қара, ақ және қоңыр (ашық және қара). Роза сияқты ашық және қара қоңыр түстілері 1883 жылы, ал роза сияқты ақ түстілері 1886 жылы қосылды. 1894 жылы жалғыз сияқты қызыл және күміс түстілері, ал 1929 жылы қызыл, қара құйрықты қызыл және Колумбиялық түстілері енгізілді. 1981 жылы қара, қызыл, күміс және алтын қанатты түстілері қосылды. Бұл тұқым алғаш рет 1870 жылы АҚШ-тан Ұлыбританияға әкелінді, содан кейін Италияға қайта экспортталды. 1868 жылы Нью-Йорк көрмесінде бірінші орын алған ақ Легхорндар 1870 жылы Ұлыбританияға, ал 1872 жылдан бастап қоңыр Легхорндар әкелінді. Бұл құстардың салмағы 1,6 кг-нан аспады; салмағы Менорка және Малай тұқымдарымен будандастыру арқылы артты. Пайл Легхорндар алғаш рет 1880 жылдары Ұлыбританияда өсірілді; алтын және күміс қанатты түстілері бірнеше жылдан кейін Феникс немесе жапондық Йокогама құстарымен будандастырудан пайда болды. Бафф Легхорндар алғаш рет 1885 жылы Данияда, ал 1888 жылы Англияда көрінді.

Сипаттамалары

Италияда Ливорно тұқымының стандарты жақында ғана қабылданды, онда он түрлі түсті тұқымдар мойындалады. Неміс Leghorn сорты үшін жеке итальян стандарты бар, ол Italiana (неміс тілінде: Italiener) деп аталады. Француздық құс федерациясы (Fédération française des volailles) тұқымды төрт типке бөледі: американдық ақ, ағылшын ақ, ескі тип (алтын лосось) және заманауи тип. Заманауи тип үшін толық өлшемді құстар үшін он жеті түс нұсқасы, ал батамдар үшін он төрт нұсқа тізімделген; сонымен қатар, Cream Legbar автосекс анықтайтын сорт та мойындалады. Америка Құс Ассоциациясы және Америка Бантам Ассоциациясы да Легхорнның бірнеше сорттарын мойындайды, оның ішінде ақ, қызыл, қара құйрықты қызыл, ашық қоңыр, қара қоңыр, қара, қоңыр, Колумбиялық, қоңыр Колумбиялық, жолақты және күміс түстілер. Ұлыбританияда Легхорн клубы он сегіз түсті мойындайды: алтын қанатты, күміс қанатты, бөдене, қоңыр, қоңыр, қара, көк, ұсақ дақталған, көкқұйрық, көк қызыл, лаванда, қызыл, крель, қоңыр Колумбиялық. Көптеген Легхорн құстардың басында жалғыз тіс бар; кейбір елдерде гүл тәрізді тіс рұқсат етіледі, бірақ Италияда рұқсат етілмейді. Аяқтары ашық сары, ал құлақ серпелері ақ. Италия стандарты әтештер үшін салмақ диапазонын, ал тоқаштар үшін салмақ диапазонын көрсетеді. Британ стандартына сәйкес, толық бойға жеткен Легхорн әтештерінің салмағы 2.7 кг, тоқаштардың салмағы 2.5 кг, қозылардың салмағы 2 кг. Батамдар үшін максималды салмақ әтештер үшін 1.02 кг, ал тоқаштар үшін 0.91 кг. Сақинаның мөлшері әтештер үшін 18, тоқаштар үшін 16.

Қолдану

Легхорн тауықтары ақ жұмыртқаның жақсы қабаттары болып саналады, жылына орташа 280 жұмыртқа салады, кейде 300–320-ға дейін жетеді, ал салмағы кемінде 55 грамм. Ақ Легхорн тауықтары коммерциялық және өнеркәсіптік шаруашылықтар үшін жоғары өнімді жұмыртқа салатын гибридтер жасауға кеңінен қолданылған.