Кіріспе

Британия, Германия мемлекеттері Францияға қарсы, 1759 жыл, Жеті жылдық соғыс

Француздар күшейту алып келгенге дейін оларды жеңу үшін Фердинанд жаңа қарсы шабуылға түсуге шешім қабылдады және қыстаудан ертерек шықты. Алайда, сәуір айында Виктор Франсуа, де Бролье герцогы және француз әскері Берген шайқасында Фердинандтың шабуылына тойтарыс берді, ал де Бролье Франция маршалы атағына ие болды. Фердинанд енді күшейтілген француз армиясының алдында солтүстікке қарай шегінуге мәжбүр болды. Екі француз маршалының үлкені Контадес, 10 шілдеде француздар басып алған стратегиялық Минден бекінісін қоса алғанда, бірнеше қала мен ауылдарды жаулап алып, шабуылды жалғастырды. Фердинанд француз шабуылын тоқтатуға тырысқаны үшін сынға ілікті. Оның танымал күйеу інісі, Ұлы Фридрих, Бергендегі жеңілістен кейін Фердинанд француздарды жеңуге сенімсіздік танытқан болуы мүмкін деген пікір білдірді. Дегенмен, сенімсіздік дағдарысы болды деген болжамға қарамастан, Фердинанд Минден маңында француздармен кездесуге бел буды. Контадес Минден төңірегінде Везер бойындағы берік қорғаныс позициясын басып алды, алға жылжуды жалғастыру үшін қайта топтасуға тоқталды. Ол Фердинандқа шабуыл үшін осы берік позициядан бас тартуға бармады. Фердинанд оның орнына Контадестің жабдықтау желісіне қауіп төндіру үшін әскерін бірнеше топқа бөлу жоспарын жасады. Фердинандтың әскері тым созылып кеткенін сезген Контадес, күтілген шешуші жеңіске қол жеткізу мүмкіндігі пайда болды деп ойлады. Ол 31 шілде түнде және 1 тамыз таңында әскерлеріне қорғаныс лагерьлерін тастап, Минденнің батысындағы жазықтықтағы позицияларға жылжуға бұйрық берді.

Топография

1759 жылы нығайтылған Минден қаласы солтүстікке қарай ағатын Везер және батыстан келген батпақты қосалқы өзен Бастаудың тоғысында орналасқан. Минден шайқасы қаланың алдындағы жазықта және оның солтүстік-батысындағы нығайтылған жерлерде болды, ал Везер және Бастау өзендері қаланың артында, тиісінше шығыс және оңтүстік жақта жатқан. 31 шілдеде Контадестің тікелей басқаруындағы француз әскерлері Везердің батысында және Бастаудың оңтүстігінде орналасты, 1 тамыз түнде және таңертең бес понтон арқылы солтүстікке өтті. Кіші маршал Де Брогли басқаратын француз әскері Везердің бойында орналасқан. Олардың бір бөлігі 31-і күні Минденді басып алды, ал қалғандары Везердің шығысында орналасып, түнде оларға қосылу үшін өтті.

Салдары

Фердинанд әміршісінің әскері шамамен 2800 адамды қаза және жаралыларға жоғалтты; француз әскері шамамен 7000 адамды жоғалтты. Саквилл кейінірек Лорд Джордж Жермен ретінде қайта пайда болып, колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы қызметін атқарган кезде Америка революциясының нәтижесіне үлкен жауапкершілік тартты. Ұлыбританияда Миндендегі нәтиже кеңінен тойланды және 1759 жылғы Ұлыбританияның «Annus Mirabilis» жылдығының бір бөлігі ретінде қарастырылды, ол «Жеңістер жылы» деп те белгілі болды, алайда Фердинандтың жеңісін одан да агрессивті түрде жалғастырмағаны үшін сынға ілінді. Ұлыбританияның королі Георг II жеңіс туралы хабарды естіген соң Фердинандқа 20 000 фунт стерлинг және «Жартер» орденін сыйлады. Минден континенттегі соғысқа британдықтардың қолдауын одан әрі нығайтты, ал келесі жылы Фердинанд әскеріндегі британдық контингенттің санын арттыратын «мақтанышпен күшейту» жіберілді. Францияда бұл нәтижеге реакция өте қатал болды. Француздың бас министрі, герцог де Шоизол былай деп жазды: «Біздің әскер туралы айтқанда бетім қызарып кетеді. Мен хан әскерін жеңе алатын хануерліктердің тобы бар екеніне ешқандай сенім жеткізе алмаймын, тіпті оны жүрегіме де сыйдыра алмаймын». Жеңілістің қалай болғанын анықтау және әскердің жалпы жағдайын бағалау үшін маршал д’Эстре тексеруге жіберілді. Маршал де Контадес кейіннен қызметінен босатылып, оның орнына герцог де Брольи тағайындалды. Мишель Луи Кристоф Рох Гилберт Паулет дю Мотье, Лафайетт графы және Grenadiers de France полковнигі, осы шайқаста артиллериялық оқтан қаза тапты. Лафайеттің ұлы, Лафайетт графы Гилберт дю Мотье сол кезде екі жасқа да толмаған еді. 59 жастағы француз фузилері Жан Тюрель ауыр жарақат алды, оған жеті рет қылышпен шабуыл жасалды, оның алтысы басына тиді.

Масондықта

1972 жылы суық соғыс кезінде Германияға 50 мыңға жуық британдық әскер орналастырылды. Minden сол кезде берік гарнизон ретінде қалыптасты, гарнизон штабы Кингсли казармасында орналасқан, ал кейіннен, 1976 жылы 11-ші бронетанкті бригада штабы да сол жерде орналасты. 1957 жылдан бері BAOR (Рейндегі британдық армия) құрамында, Германиядағы Британдық франкмасондардың Ұлы Жер Ложасының аясында 11 британ тілінде сөйлейтін ложа құрылды. Minden қаласына ең жақын ложа – Белефельдтегі Britannia Lodge No. 843, ол шамамен 50 км қашықтықта және сол кезде 1 сағаттық сапарда болды. 1972 жылғы 24 маусымда Миндендегі Йохансен көшесі, 1-үйдегі Корольдік электр және механикалық инженерлер (REME) офицерлер үйінде, әлгі қалада тұрақты ложа құрудың мүмкіндігін анықтау үшін отырыс өтті, ол ондағы әскери қызметшілер арасындағы франкмасондардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған. Бұл ұсыныс мақұлданды және оны қарау үшін Ұлы Жер Иеленушіге өтініш жіберілді. Ұсынылған Ережелер Бас хатшымен бекітілгеннен кейін, өтінішқа қол қойылды және 1972 жылғы 13 тамызда Ложаны құруға рұқсат берілді. Салтанатты рәсім 1972 жылғы 28 қазанда өтті, бірақ Миндендегі Ложа бөлмелерінің жеткіліксіздігіне байланысты ол Херфордта өткізілді. Ложаның аты – Minden Розасы Ложасы No.918 деп таңдалды. Бұл атауды алғашқы отырыста Б. Поттер бауырлас ұсынған болатын, ол Минденде қызмет ететін британдық әскерлерге деген құрмет ретінде лайықты деп танылды, оның көптеген жаңа және болашақ мүшелері сол жерде орналасқан. 1991 жылы суық соғыс аяқталғаннан кейін, Minden гарнизон ретінде жабылды, соның салдарынан әскерлер кеткенде Ложа мүшелерінің саны азайды. Мүшелердің осы қозғалысына қарсы тұру мақсатында, Ложаны Херфордқа көшіру туралы шешім қабылданды, ол Ұлыбританияның 1-ші бронетанкті дивизиясының орналасқан жеріне айналды. Ложа қазірге дейін бастапқыда құрылған жерінде орналасқан және "Logenhaus Unter den Linden 34, Herford" Ложалық үйін тағы 4 неміс масондық ложасымен бөліседі. 2010 жылғы Ұлыбританияның «Стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік шолуының» (SDR) аясында британдық әскерлер тағы да қысқартылды, Ложа енді мүшелерін сол аймақта және оның төңірегінде тұратын экспаттардан қабылдайды, сонымен қатар ағылшын тілінде франкмасондықпен айналысуға қызығушылық танытқан неміс және басқа ұлт өкілдерін де қамтиды. Алайда, бүгінде Германияда қалуды шешкен көптеген мүшелер жоғарыда аталған бөлімшелердің мұрагерлерінде қызмет еткен және 1 тамызды Minden күні ретінде тойлайды.