Торғау шайқасы: Жеті жылдық соғыстың қанымен өткен жекпе-жегі
Battle of Torgau
Торғау шайқасы (1760): Фридрих Ұлы басқарған пруссиялық армия Австрияға қарсы жеңіске жетті. Жеті жылдық соғыстың қанымен өткен шайқасы, тактикалық қателер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жеті жылдық соғыстың шайқасы
Battle of the Seven Years War
1760 жылдың 3 қарашасында Торгау шайқасында Ұлы Фридрих патшаның пруссиялық әскері, фельдмаршал Леопольд Йозеф Граф Даун басқаратын австриялық әскермен шайқасты. Пруссиялықтар Үшінші Силезия соғысының (Жеті жылдық соғыстың бір бөлігі) ең қанаты қанды шайқастарының бірінде қиын жеңіске жетті.
In the Battle of Torgau on 3 November 1760, King Frederick the Great's Prussian army fought an Austrian army under the command of Field Marshal Leopold Josef Graf Daun. The Prussians won a costly victory in one of the bloodiest battles of the Third Silesian War (part of the Seven Years' War).
Өмірбаян
Тамыз айында Даун Силезиядағы пруссиялық негізгі армияны жою мүмкіндігінен қағылды. Үш есе көп күштің үстінен Фридрих Лигниц шайқасында фельдцейгмайстер Эрнст Гидеон Фрайхерр фон Лаудон корпусын талқандап, австриялық тұзақтан шықты. Пруссиялықтар Силезияда баяу қозғалғанда, олардың көптеген жауы шабуыл жасады. Фельдцейгмайстер Франц Мориц Граф фон Лейсидің 18 000 австриялық әскері Берлинге жақын генерал Тоттлебеннің орыс күштерімен бірікті, олардың жалпы саны 35 000 одақтасқа жетті. 13 000 пруссиялық Шпандау бекінісіне сиынып алғанда, Лейси мен Тоттлебен 9 қазанда Берлинде 3 000 пруссиялықты тұтқынға алды.
In August, Daun missed an opportunity to destroy the main Prussian army in Silesia. Outnumbered three to one, Frederick escaped the Austrian trap by smashing the corps of Feldzeugmeister Ernst Gideon Freiherr von Laudon at the Battle of Liegnitz. When the Prussians lingered in Silesia, their more numerous enemies attacked. Feldzeugmeister Franz Moritz Graf von Lacy's 18,000 Austrians joined with General Tottleben's Russian force near Berlin, making a total of 35,000 allies. While 13,000 Prussians took refuge in the Spandau fortress, Lacy and Tottleben captured 3,000 Prussians in Berlin on 9 October.
Жоспарлар
Қазан айының соңында Даун Силезиядан шығып, батысқа қарай Саксонияға жетті, онда Лейси корпусымен қосылды. Оған пруссиялықтармен соғысуға бұйрық берілгенде, Даун Торгаудың батысындағы Зюпцицер-Хёэн (Биіктер) деген жерді таңдады. Бұл плато 1759 жылы пруссиялық ханзада Генрих қолданған еді. Плато батыстан абaтиспен, оңтүстіктен шағын өзенмен қоршалған. Австриялықтар оңтүстікке қарап орналасты, Лейси корпусы Торгауға жақын, ал Даун армиясы батысқа қарай жайылды. Барлығы, Даун мен Лейси 42 000 жаяу әскер, 10 000 атты әскер және 275 зеңбірек жинады. Фридрих генерал Ханс Йоахим фон Зитенді оңтүстіктен Даунның назарын аударту үшін жіберуге шешім қабылдады, ал өзінің негізгі күштері австриялықтардың батыс жағынан айналып, солтүстіктен шабуыл жасауға көшті. Зитен корпусы 21 жаяу әскер батальоны мен 54 атты эскадрильядан, ал Фридрихтің негізгі армиясы 41 батальон мен 48 эскадрильядан тұрды. Барлығы пруссиялықтарда 35 000 жаяу әскер, 13 500 атты әскер және 309 артиллериялық құрал болды. Жаяу әскердің негізгі бөлігі келген соң, ол да шабуылға жіберілді. Даун екінші шабуылды тойтару үшін резервтерін қолдануға мәжбүр болды. Гольштейн-Готторп ханзадасы Георг Людвиг бастаған пруссиялық атты әскер австриялықтардың қатарын бұзуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Фридрихтің кеудесіне оқ тиді, ол қатты ауырып, Елсниг ауылына қайтырды. Патша түнде шіркеу алтарының ең төменгі сатысында отырып, майданнан жаңалық күтті. Даун аяғына жараланып, күн батқанда жарасын емдету үшін Торгауға барып келді. Австрия қолбасшысы генерал Чарльз Флиннді Венадағы Австрия императрицасы Мария Терезияға алдын ала жеңіс туралы хабар жеткізуге жіберді. Шабуылдың барысы кешке қарай өзгерді, ол кезде Лейсимен нәтижесіз шайқасқан Зитеннің колонналары соңғы күшпен шабуылға шықты. Корпусын батысқа жылдырған ол екі көлдің арасында қоршалмаған жолды тапты және бес батальонды ол жерге жіберді. Зитен бастапқы бұзушылықты қалған жаяу әскерімен жалғастырды және көп ұзамай корпусы биіктерге бекінді. Зитеннің шайқасын естіген генерал-лейтенант Й. Д. фон Хюльсен негізгі армияның қалғандарымен соңғы шабуылға көшті. Солтүстік және оңтүстіктен шабуылға ұшыраған австриялық қатарлар құлап жатты. Зитеннің әскері австриялық артиллериялық батареяны басып алып, зеңбіректерді бұрынғы иелеріне қарсы бұрды, олар жоғалған батареяны қайтаруға екі рет сәттілікке жете алмады. Кешкі сағат 9-ға қарай шайқас баяулады, пруссиялықтар биіктерді бақылауда ұстады.
In late October, Daun slipped out of Silesia and moved west to Saxony where Lacy joined him with his corps. When his government ordered him to stand and fight the Prussians, Daun selected a position on the Süptitzer Höhen (Heights) just west of Torgau. The plateau had been used by Prince Henry of Prussia in 1759 and was protected on the west by abatis and on the south by a small stream. The Austrians faced south with Lacy's corps nearest Torgau and Daun's army further west. Altogether, Daun and Lacy marshalled 42,000 infantry, 10,000 cavalry, and 275 cannons. Frederick determined to send General Hans Joachim von Zieten to hold Daun's attention from the south, while his main effort circled around the western end of the Austrian line to attack from the north. Zieten's corps comprised 21 infantry battalions and 54 cavalry squadrons, while Frederick's main army deployed 41 battalions and 48 squadrons. In total, the Prussians had 35,000 infantry, 13,500 cavalry, and 309 artillery pieces. When the main body of infantry arrived on the scene, it was also sent into the uphill assault. Daun was forced to commit his reserves to defeat the second attack. The Prussian cavalry led by Prince Georg Ludwig of Holstein Gottorp tried to break the Austrian line, but it also failed. A spent canister round hit Frederick in the chest and he withdrew to the village of Elsnig in considerable distress. The king spent the night sitting on the bottom step of the church altar waiting for news from the battlefield. Daun had been wounded in the foot and around sunset went to Torgau to have his wound dressed. The Austrian commander sent General Charles Flynn to deliver a preliminary victory dispatch to Empress Maria Theresa of Austria in Vienna. The tide of the battle turned at dusk, when Zieten's columns, who had been engaged pointlessly with Lacy, finally launched a major assault. Shifting his corps to the west, he found an unguarded causeway between two ponds and threw five battalions into the gap. Zieten followed up the initial breach with the balance of his infantry and soon his corps gained a foothold on the heights. Hearing Zieten's battle, Lieutenant General J. D. von Hülsen led the survivors of the main army in a final attack. Taken from the north and south, the Austrian lines finally began to crumble. Zieten's men captured the Austrian gun battery and turned the cannons on their former owners, who twice tried unsuccessfully to regain the lost battery. By 9:00 p. m. the battle wound down with the Prussians still in control of the heights.
Нәтижелер
Пруссиялықтар шайқасты жеңіп алды, бірақ оның бағасы жоғары болды. Олар 16 670 адамдық шығынға ұшырағанын, ал австриялықтар 15 897 адамды жоғалтқанын, оның ішінде шамамен 10 000 әскер мен 49 зеңбірек жауға түскенін мойындады. Бір автор былай деп жазады: "Осы қанды соғыстан кейін де Торгау шайқасы стратегиялық тұрғыдан көп нәрсені шешпеді, себебі Даун Дрезден мен Оңтүстік Саксонияны әлі де бақылауда ұстады, ал қиындық тудырған Лаудон Силезияда қыстауға орналасуға мүмкіндік алды. 1760 жылғы науқаннан кейін әскерін қысқартуға мәжбүр болды, бұл Ресейдің 1762 жылы кері шегінгеннен кейін Пруссияны жеңу үмітін азайтып жіберді. Австриялықтар үшін бұл шайқас – шешуші жеңіске қол жеткізу үмітін күрт төмендеткен ауыр психологиялық соққы болды."
The Prussians won the battle but at a heavy cost. They admitted losses of 16,670, while the Austrians lost 15,897, including some 10,000 men and 49 guns captured. One authority writes, <blockquote>Even after all this bloodletting the battle of Torgau decided little in strategic terms, for Daun still held Dresden and southern Saxony, while the troublesome Laudon was free to take up winter quarters in Silesia. After the campaign of 1760, it had to reduce the size of its army, which left little hope of crushing Prussia without the help of Russia, which withdrew in 1762. For the Austrians, the battle was hence a severe psychological blow that decreased their hope of winning a decisive victory.